Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi
Başkanlığı)’ndan:
7440 SAYILI KANUNUN 10 UNCU MADDESİNİN YEDİNCİ
FIKRASINA
(ARAÇ MUAYENELERİNE) DAİR TEBLİĞ
(SERİ NO: 1)
I- AMAÇ,
KAPSAM VE DAYANAK
9/3/2023 tarihli ve 7440 sayılı Bazı Alacakların
Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun 12/3/2023 tarihli ve 32130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Bu Tebliğ ile 7440 sayılı Kanunun 10 uncu
maddesinin yedinci fıkrasının Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden söz
konusu fıkranın uygulamasına yönelik usul ve esaslar belirlenmiştir.
II- KANUN
HÜKMÜ
7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yedinci fıkrasında
“(7) Bu Kanunun yayımı tarihi itibarıyla (bu tarih dâhil) 2918 sayılı Kanun
uyarınca araç muayenesi yaptırmaları gerektiği hâlde muayenelerini
süresinde yaptırmamış olanların, 30/9/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil)
araç muayenelerini yaptırmaları ve anılan Kanunun 35 inci maddesi uyarınca
muayene süresi geçirilen her ay ve kesri için tahsili gereken %5 fazla
yerine bu Kanunun yayımı tarihine kadar Yİ-ÜFE aylık değişim oranları, bu
Kanunun yayımı tarihinden (yayımlandığı ay dâhil) araç muayenelerinin
yapıldığı tarihe kadar her ay ve kesri için aylık %0,75 oranı esas alınarak
hesaplanacak tutarı ödemeleri şartıyla anılan madde uyarınca alınması
gereken %5 fazlaların tahsilinden vazgeçilir ve yetkili kuruluş tarafından
tahsil edilen bu tutarlar anılan maddede belirtilen süre ve şekilde Hazine
hesaplarına aktarılır. Bu fıkra kapsamına giren alacaklara karşılık bu Kanunun
yayımı tarihinden önce tahsil edilmiş olan tutarların bu fıkra hükümlerine
dayanılarak iadesi yapılmaz. Bu fıkranın uygulamasına ilişkin usul ve
esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir. 22/3/2020 ile
3/7/2020 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) geçen süre için 2918 sayılı
Kanunun 35 inci maddesinde yer alan %5 fazlaya ilişkin hüküm ve Yİ-ÜFE
aylık değişim oranları uygulanmaz, tahsil edilmiş tutarlar iade edilmez.”
hükmü yer almaktadır.
III-
UYGULAMAYA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR
13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanununun;
- “Araçların muayenesi” başlıklı 34 üncü
maddesinde, trafiğe çıkarılacak motorlu araçların teknik şartlara uyup
uymadığının ekonomik yapıları da dikkate alınmak suretiyle belirli
zamanlarda muayene edilerek tespit edileceği, motorlu araçların
muayenelerinin, yönetmelikte belirtilen süreler içinde yaptırılmasının
zorunlu olduğu, muayenesi yaptırılmamış bir araçla trafiğe çıkılması
halinde araç sahibine idari para cezası kesileceği,
- “Muayeneye yetkili kuruluşlar” başlıklı 35 inci
maddesinde, araçların muayenelerinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına ait
muayene istasyonlarında veya bu Bakanlık tarafından işletme yetki belgesi
ile yetki verilmesi halinde, yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere ait
muayene istasyonlarında yapılacağı, muayene süresi geçirilen her ay ve
kesri için muayene ücretinin, yetki verilen gerçek veya tüzel kişi ya da
alt işleticiler tarafından, %5 fazlası ile tahsil edileceği, tahsil edilen
tutarın tamamının Hazine payı olarak, izleyen ayın yedinci günü akşamına
kadar, yetki verilen gerçek veya tüzel kişi tarafından, yıllık gelir veya
kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesine şekli ve içeriği
Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen bir bildirim ile birlikte
ödeneceği,
hüküm altına alınmıştır.
Bu hükümlere göre, araç muayenelerinin ilgili
yönetmelikte belirtilen sürelerde yaptırılması zorunludur. Ancak, araç
muayenesinin süresi içinde yaptırılmaması halinde, muayenenin yapıldığı
yılda geçerli olan muayene ücreti ile birlikte gecikilen her ay ve kesri
için %5 fazla hesaplanması ve ilgilisinden tahsil edilerek Kanunda
düzenlenen sürede Hazine hesaplarına aktarılması gerekmektedir.
7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yedinci
fıkrası ile Kanunun yayımlandığı 12/3/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil)
muayene süresi geçtiği hâlde araç muayenelerini yaptırmamış olanların
30/9/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil) araç muayenelerini yaptırmaları
durumunda, 2918 sayılı Kanunun 35 inci maddesi gereği hesaplanması gereken
%5 fazla yerine 7440 sayılı Kanunun yayımlandığı tarihe kadar Yİ-ÜFE aylık
değişim oranları, bu tarihten araç muayenesinin yapıldığı tarihe kadar
aylık %0,75 oranı esas alınarak hesaplanacak tutarın muayene ücreti ile
birlikte ödenmesi halinde söz konusu %5 fazlaların alınmayacağı
düzenlenmiştir.
A) Kapsam
ve Süre
7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yedinci
fıkrası kapsamına, Kanunun yayımlandığı 12/3/2023 tarihi itibarıyla (bu
tarih dâhil) 2918 sayılı Kanunun 34 üncü maddesi uyarınca zorunlu araç
muayenesi yaptırılması gerektiği hâlde muayeneleri süresinde yaptırılmamış
olan araçlar girmektedir.
Kapsama giren araçların 30/9/2023 tarihine kadar (bu
tarih dâhil) muayene ettirilmesi durumunda, anılan fıkra hükmünden
yararlanılabilecektir.
Öte yandan, zorunlu araç muayene tarihi 7440 sayılı
Kanunun yayımlandığı 12/3/2023 tarihinden sonraya rastlayan araçların
süresinde muayene ettirilmemesi halinde, araç muayene ücreti ile birlikte
muayenede gecikilen her ay ve kesri için 2918 sayılı Kanunun 35 inci
maddesi gereğince %5 fazlanın tahsil edilmesi gerektiği tabiidir.
B) %5
Fazla Yerine Hesaplanacak Tutarın Tespiti
7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yedinci
fıkrası gereğince, zorunlu araç muayenesinin süresinde yaptırılmaması
nedeniyle 2918 sayılı Kanunun 35 inci maddesi uyarınca gecikilen her ay ve
kesri için hesaplanan %5 fazla yerine, 7440 sayılı Kanunun yayımlandığı
12/3/2023 tarihine kadar Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak
tutar ile Kanunun yayımı tarihinden (yayımlandığı ay dâhil) araç
muayenesinin yapıldığı tarihe kadar geçen her ay ve kesri için aylık %0,75
oranı esas alınarak hesaplanacak tutar ve araç muayene ücretinin toplamının
ödenmesi halinde %5 fazlaların tahsilinden vazgeçilecektir.
Bu durumda, %5 fazla yerine hesaplanacak tutar
aşağıdaki formüle göre hesaplanacaktır.
%5 Fazla
Yerine Hesaplanan Tutar = Araç
Muayene Ücreti x [Araç Muayenesinin Yaptırılması Gereken Tarih ile Kanunun
Yayımlandığı Tarih Arasında Geçen Süreye İlişkin Yİ-ÜFE Aylık Değişim
Oranları Toplamı + (Kanunun Yayımlandığı Tarih ile Araç Muayenesinin
Yapıldığı Tarih Arasında Geçen Ay Sayısı x %0,75)]
7440 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasının
(ç) bendinde, Yİ-ÜFE aylık değişim oranları tabirinin, Türkiye İstatistik
Kurumunun her ay için belirlediği 31/12/2004 tarihine kadar toptan eşya
fiyatları endeksi (TEFE) aylık değişim oranlarını, 1/1/2005 tarihinden
itibaren üretici fiyatları endeksi (ÜFE) aylık değişim oranlarını, 1/1/2014
tarihinden itibaren yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) aylık değişim
oranlarını, 1/11/2016 tarihinden itibaren aylık %0,75 oranını ifade ettiği
hükme bağlanmış olup Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak
hesaplanacak tutarın tespitinde bu oranlar kullanılacaktır.
Türkiye İstatistik Kurumunca, Ocak/2005 ayından
Ekim/2016 ayına ait açıklanan Yİ-ÜFE aylık değişim oranları ile 1/11/2016
tarihinden itibaren esas alınacak aylık oran ekli tabloda (Ek-1) yer
almaktadır. Yİ-ÜFE tutarlarının tespitinde kullanılacak olan Yİ-ÜFE aylık
değişim oranlarının eksi değer çıkması durumunda bu oranlar da hesaplamada
eksi değer olarak dikkate alınacaktır. Hesaplamaya konu döneme ilişkin
olarak Yİ-ÜFE aylık değişim oranlarının toplamı eksi değer olması halinde,
%5 fazla yerine alınması gereken Yİ-ÜFE tutarı sıfır kabul edilecektir. %5
fazla yerine yapılacak bu hesaplamalarda ilk aya ilişkin esas alınacak
Yİ-ÜFE aylık değişim oranı, aracın geçerli zorunlu muayene tarihinin (bu
tarihin ayın son günü olması durumunda da) rastladığı ay için açıklanmış
olan oran olacaktır.
Yİ-ÜFE tutarının hesaplanmasında, %5 fazlanın
hesaplama yöntemi ve hesaplama süreleri değiştirilmeyecek, sadece
muayenenin süresinde yapılmamasından dolayı gecikilen her ay ve kesri için
hesaplanan %5 fazla yerine Şubat 2023 ayı dâhil Yİ-ÜFE aylık değişim
oranları, Mart 2023 ayından itibaren ise %0,75 oranı esas alınacaktır.
Ancak, 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin
yedinci fıkrasında yer alan “22/3/2020 ile 3/7/2020 tarihleri arasında (bu
tarihler dâhil) geçen süre için 2918 sayılı Kanunun 35 inci maddesinde yer
alan %5 fazlaya ilişkin hüküm ve Yİ-ÜFE aylık değişim oranları uygulanmaz,”
hükmü gereğince, 22/3/2020 ile 3/7/2020 tarihleri arasında (bu tarihler
dâhil) geçen süre için %5 fazla hesaplanmayacağından, bu tarih aralığına
isabet eden süreler için Yİ-ÜFE tutarı da hesaplanmayacaktır.
Örnek 1- (A) plakalı otomobilin araç muayene süresi 16
Haziran 2016 tarihinde sona ermiştir.
Araç sahibi süresinde yaptırmadığı araç muayenesi
için 28 Haziran 2023 tarihinde yetkili muayene istasyonuna gelerek aracını
muayene ettirmek istediğinde, araç muayene ücreti ile birlikte ödemesi
gereken %5 fazla yerine, 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yedinci
fıkrası hükmü kapsamında ödeyeceği tutar aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
22 Mart 2020 ila 3 Temmuz 2020 tarihleri arası için
%5 fazla hesaplanmadığından, aynı süreye Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas
alınarak bir hesaplama da yapılmayacaktır.
2023 yılında otomobiller için 1.130,44 TL araç
muayene ücreti alınmaktadır. Buna göre, %5 fazlanın hesaplanacağı süre ve
%5 fazla tutar aşağıdaki şekilde olacaktır.
 
Bu durumda, tabloda yer alan oranlar esas alınarak
%5 fazla yerine ödenecek tutar aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.
%5 Fazla
Yerine Hesaplanan Tutar = Araç
Muayene Ücreti x [Araç Muayenesinin Yaptırılması Gereken Tarih ile Kanunun
Yayımlandığı Tarih Arasında Geçen Süreye İlişkin Yİ-ÜFE Aylık Değişim
Oranları Toplamı + (Kanunun Yayımlandığı Tarih ile Araç Muayenesinin
Yapıldığı Tarih Arasında Geçen Ay Sayısı x %0,75)]
%5 Fazla Yerine
Hesaplanan Tutar = 1.130,44 x
[%56,58 + (4 x %0,75)]
=
1.130,44 x %59,58
=
673,52 TL
Buna göre, araç sahibinin ödeyeceği araç muayene ücreti
ile %5 fazla yerine ödeyeceği tutar ve tahsilinden vazgeçilecek %5 fazlaya
ilişkin tutar aşağıdaki gibi olacaktır.
Ödenecek Tutar
Araç
Muayene Ücreti : 1.130,44 TL
%5
Fazla Yerine Hesaplanan Tutar : 673,52 TL
TOPLAM : 1.803,96
TL
Tahsilinden Vazgeçilen Alacaklar
%5
Fazla : 4.634,80
TL
Dolayısıyla, 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin
yedinci fıkrası kapsamında aracın muayene ettirilmesi halinde 4.634,80 TL
fazla yerine 673,52 TL ödenecektir.
Örnek 2- (B) plakalı otomobilin araç muayene süresi 20
Eylül 2021 tarihinde sona ermiş olmakla birlikte, aracın çalınmasından
dolayı tescil kaydı 13 Mart 2022 tarihinde silinmiş ve aracın daha sonra
bulunması nedeniyle 25 Haziran 2022 tarihinde yeniden açılmıştır.
Araç sahibi, 16 Eylül 2023 tarihinde yetkili
muayene istasyonuna gelerek aracını muayene ettirmek istediğinde, araç
muayene ücreti ile birlikte gecikilen her ay ve kesri için ödeyeceği %5
fazla yerine ödeyeceği tutar aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.
Aracın trafikten tescil kaydının silindiği 13 Mart
2022 ila 24 Haziran 2022 tarihleri arası için %5 fazla hesaplanmadığından,
aynı süreye Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak bir hesaplama da
yapılmayacaktır.
2023 yılında otomobiller için 1.130,44 TL araç
muayene ücreti alınmaktadır. Buna göre, %5 fazlanın hesaplanacağı süre ve
%5 fazla tutar aşağıdaki şekilde olacaktır.

Bu örnekte, %5 fazla yerine uygulanacak Yİ-ÜFE
aylık değişim oranları ile %0,75 oranı dönemler itibarıyla aşağıdaki
tabloda gösterilmiştir.

Bu durumda, tabloda yer alan oranlar esas alınarak
%5 fazla yerine ödenecek tutar aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.
%5 Fazla
Yerine Hesaplanan Tutar = Araç
Muayene Ücreti x [Araç Muayenesinin Yaptırılması Gereken Tarih ile Kanunun Yayımlandığı
Tarih Arasında Geçen Süreye İlişkin Yİ-ÜFE Aylık Değişim Oranları Toplamı +
(Kanunun Yayımlandığı Tarih ile Araç Muayenesinin Yapıldığı Tarih Arasında
Geçen Ay Sayısı x %0,75)]
%5 Fazla Yerine
Hesaplanan Tutar = 1.130,44
x [%11,25 + (6 x %0,75)]
=
1.130,44 x %15,75
=
178,04 TL
Buna göre, araç sahibinin ödeyeceği araç muayene
ücreti ile %5 fazla yerine ödeyeceği tutar ve tahsilinden vazgeçilecek %5
fazlaya ilişkin tutar aşağıdaki gibi olacaktır.
Ödenecek Tutar
Araç
Muayene Ücreti : 1.130,44 TL
%5
Fazla Yerine Hesaplanan Tutar : 178,04 TL
TOPLAM : 1.308,48
TL
Tahsilinden Vazgeçilen Alacaklar
%5
Fazla : 1.186,96
TL
Dolayısıyla, 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin
yedinci fıkrası kapsamında aracın muayene ettirilmesi halinde 1.186,96 TL
fazla yerine 178,04 TL ödenecektir.
IV- DİĞER
HUSUSLAR
1) 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yedinci
fıkrasında yer alan “22/3/2020 ile 3/7/2020 tarihleri arasında (bu tarihler
dâhil) geçen süre için 2918 sayılı Kanunun 35 inci maddesinde yer alan %5
fazlaya ilişkin hüküm … uygulanmaz,” hükmü, 2918 sayılı Kanunun 34 üncü
maddesi uyarınca zorunlu araç muayenesini süresinde yaptırmamış olan tüm
araç sahipleri için geçerli olup hükümden yararlanılması için belirli bir
tarih sınırı bulunmamaktadır. Bu itibarla, zorunlu araç muayene tarihi
3/7/2020 tarihinden önce olduğu halde muayeneyi 22/3/2020 tarihinden sonra
yaptıranlar için 22/3/2020 ile 3/7/2020 tarihleri arasında (bu tarihler
dâhil) geçen süreye %5 fazla hesaplanmayacaktır.
2) 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yedinci
fıkrasında, fıkra kapsamına giren alacaklara karşılık Kanunun yayımlandığı
tarihten önce tahsil edilmiş olan tutarların bu fıkra hükümlerine
dayanılarak iadesinin yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle,
Kanunun yayım tarihinden önce tahsil edilmiş olan %5 fazlalar iade
edilmeyecektir.
3) Muayeneye yetkili kuruluşlar tarafından, 7440
sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yedinci fıkrası kapsamında %5 fazlalar
yerine tahsil edilen tutarların 2918 sayılı Kanunun 35 inci maddesinde
belirtilen süre ve şekilde Hazine hesaplarına aktarılması gerekmektedir.
Tebliğ olunur.
Eki için tıklayınız.
|