|
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:
ETÇİ TAVUKLARIN
KORUNMASI İLE İLGİLİ ASGARİ STANDARTLARA
İLİŞKİN
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; etçi
tavukların gelişmesi, uyumu ve evcilleşme durumları ile fizyolojik,
etolojik ihtiyaçları ve davranışları dikkate alınarak bakıldıkları ve
yetiştirildikleri koşulların asgari standartlarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, etçi tavukların
korunması ile ilgili asgari standartları belirleyen hükümleri kapsar.
(2) Bu Yönetmelik, kapalı alanda ekstansif
yetiştirilen ve açık alanlarda beslenen tavukları, organik olarak yetiştirilen
tavukları, etçi tavuk sayısı 500 adetten az olan işletmeleri, sadece
damızlık amaçlı yetiştiricilik yapan işletmeleri ve kuluçkahaneleri kapsamaz.
(3) Bu Yönetmelik, hem damızlık hem de etçi tavuk
yetiştirilen işletmelerde sadece etçi tavuk sürülerine uygulanır.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010
tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem
Kanununun 9 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Altlık: Tavukların fizyolojik ve etolojik
ihtiyaçlarını gidermelerine imkân veren ufalanabilir uygun bir materyali,
b) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
c) Etçi tavuk: Et üretimine yönelik yetiştirilen
Gallus gallus türü kanatlıları,
ç) Günlük mortalite oranı: Bir kümeste herhangi bir
gün içerisinde hastalık veya başka bir sebepten dolayı kesimi yapılan tavuk
sayısının söz konusu gün kümeste bulunan tavuk sayısına bölünüp 100 ile
çarpılması sonucu elde edilen sayıyı,
d) Hayvan sahibi veya bakıcısı: Hayvanların
mülkiyetini haiz veya ücret karşılığında ya da ücretsiz olarak hayvanları
muhafaza etmekle görevlendirilen gerçek veya tüzel kişi/kişileri,
e) İl/ilçe müdürlüğü: Bakanlık il ve ilçe
müdürlüğünü,
f) İşletme: İçinde hayvanların yetiştirildiği veya
muhafaza edildiği herhangi bir kuruluşu,
g) Kullanılabilir alan: Tavukların istedikleri her
zaman erişebilecekleri altlık serili alanı,
ğ) Kümes: Tavuk sürülerinin yetiştirildiği işletme
içerisinde yer alan binayı,
h) Kümülatif günlük mortalite oranı: Günlük
mortalite oranlarının toplamını,
ı) Resmi veteriner hekim: Bakanlık adına görev
yapan Bakanlık personeli veteriner hekimi,
i) Sürü: Bir işletme içerisinde yer alan bir kümese
yerleştirilmiş olan ve söz konusu kümeste aynı anda bulunan bir grup
tavuğu,
j) Sürü yoğunluğu: Kullanılabilir alanın
metrekaresi başına düşen bir kümes içerisinde aynı anda bulunan tavukların
toplam canlı ağırlığını,
k) Yetkilendirilmiş veteriner hekim: Bakanlıkta
görevli veteriner hekimler dışında, verilecek resmî görevleri yürütmek
üzere Bakanlık tarafından yetki verilen veteriner hekimi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yetiştirme ile
İlgili Gereklilikler
İşletmelerle
ilgili gereklilikler
MADDE 5 –
(1) İşletmeler aşağıdaki hususları
garanti altına almakla yükümlüdür:
a) Tüm kümeslerin 9 uncu maddede yer alan
gereklilikler ile uyumlu olması sağlanır.
b) Gerekli olan tüm denetimler, izleme ve takip
faaliyetleri il/ilçe müdürlüğü tarafından veya yetkilendirilmiş veteriner
hekim tarafından gerçekleştirilir.
(2) Bir işletmede veya bir işletme içerisinde yer
alan bir kümeste maksimum sürü yoğunluğu 33 kg/m2 değerini
geçemez.
(3) 9 uncu maddede yer alan gerekliliklere ilave
olarak 10 uncu maddede belirtilen gereklilikler ile uyumlu olmak şartı ile
işletme sahipleri veya bakıcılar tavukları daha yüksek sürü yoğunluklarında
da bulundurabilirler.
(4) Üçüncü fıkrada yer alan değişikliğin ortaya
çıkması durumunda herhangi bir işletmede veya bir işletme içerisinde yer
alan bir kümeste maksimum sürü yoğunluğu 39 kg/m2 değerine
yükseltilebilir.
(5) 12 nci maddede belirtilen kriterler yerine
getirildiğinde, dördüncü fıkrada yer alan maksimum sürü yoğunluğunun 3
kg/m² daha artırılmasına il/ilçe müdürlüğü tarafından izin verilebilir.
Tavuklar
ile ilgilenen kişilerin eğitimi ve yönlendirilmesi
MADDE 6 –
(1) İşletmeler, bakıcıların
işlerini yapabilmeleri için yeterli eğitimi almalarını sağlamakla yükümlüdür.
(2) İl/ilçe müdürlüğü tarafından bu Yönetmelik
hükümlerine uygun olarak eğitim programları düzenlenir ve eğitime
katılanlara sertifika verilir. Bakıcı olarak çalışacakların eğitim
programını tamamladığını belirten bir sertifikaya sahip olması zorunludur.
(3) Eğitim programları refah ile ilgili hususlara
odaklanır ve aşağıdaki hususları kapsayacak şekilde düzenlenir:
a) Bu Yönetmeliğin 9 ve 10 uncu maddesi hükümleri,
b) Fizyoloji, özellikle yeme ve içme ihtiyaçları,
hayvan davranışları ve stres konsepti,
c) Hayvanların dikkatli bir şekilde elde tutulması,
yakalanması, araçlara yüklenmesi ve nakledilmesi ile ilgili hususlar,
ç) Acil tedavi, öldürme ve itlaf,
d) Koruyucu biyogüvenlik önlemleri.
(4) İşletme sahibi veya bakıcısı, işletmelerde
yapılan ayıklama uygulamaları da dâhil olmak üzere, tavukların bakımı,
yakalanması veya yüklenmesi gibi işlemler için istihdam edilen personele,
hayvan refahına yönelik talimatlar veya kılavuzlar hazırlayabilir.
Denetimler
MADDE 7 – (1) İl/ilçe müdürlüğü, bu Yönetmeliğin
gereklilikleri ile uyumluluğun teyit edilebilmesi için denetimlerde
bulunur. Söz konusu denetimler, her bir ilde yetiştirilen hayvanların
sayısı dikkate alınarak yeterli oranda uygulanır. Denetimler, 17/12/2011
tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine
Dair Yönetmelik çerçevesinde farklı amaçlar için yapılan kontroller
sırasında da yürütülebilir.
(2) İl/ilçe müdürlükleri her yıl 30 Haziran
itibarıyla birinci fıkrada belirtilen denetimler ile ilgili bir önceki yıla
ait yıllık raporlarını Bakanlığa sunar. Raporda, tespit edilen temel refah
problemlerine yönelik alınan, başlıca önlemleri içeren bir listeye de yer
verilir.
İyi
işletme uygulamaları kılavuzu
MADDE 8 – (1) İl/ilçe müdürlüğü bu Yönetmelik ile uyumluluk
konusundaki yönlendirmeleri de içeren iyi işletme uygulamalarının
geliştirilmesine yönelik kılavuzların yaygınlaşmasını ve kullanımını teşvik
eder.
İşletmelerde
uygulanacak hükümler
MADDE 9 – (1) Suluklar etrafa en az miktarda su dökülecek
şekilde yerleştirilir ve bakımları yapılır.
(2) Yemlerin sürekli mevcut olması veya öğünlük
olarak verilmesi sağlanır ve planlanan kesim zamanına 12 saat kalana kadar
hayvanlara yem verilmeye devam edilir.
(3) Tüm tavukların sürekli olarak yüzeydeki kuru
altlığa ulaşabilir durumda olması sağlanır.
(4) Havalandırmanın aşırı sıcaklığı engelleyecek
yeterlilikte olması ve gerektiği zaman ısıtma sistemi ile birlikte
çalıştırılmak suretiyle ortamdaki fazla nemi ortadan kaldırması
gerekmektedir.
(5) Ses seviyesinin asgari düzeyde olması sağlanır.
Havalandırma fanları, yem makinaları ve diğer makinalar en düşük seviyede
ses yapacak şekilde yerleştirilir, çalıştırılır ve bu makinaların bakımları
yapılır.
(6) Tüm bina içerisinde aydınlatmanın tavukların
göz seviyesinde en az 20 lux yoğunluğunda olması ve kullanılabilir
alanların en az % 80’inde aydınlatma bulunması gerekmektedir. Gerekli
görüldüğünde veteriner hekim tavsiyesiyle ışıklandırma seviyesi geçici
olarak düşürülebilir.
(7) Tavukların binaya yerleştirildiği günden
itibaren yedi gün içerisinde ve öngörülen kesim zamanına üç gün kalana
kadar ışıklandırma 24 saat esasına göre ve en az 4 saati kesintisiz olmak
üzere toplamda en az 6 saatlik karanlık dönemi içerecek şekilde ve karartma
süreleri hariç olmak kaydı ile yapılır.
(8) İşletmede bulunan tüm tavuklar günde en az iki
defa olmak üzere kontrole tabi tutulur. Hayvan refahı ve/veya hayvan
sağlığında meydana gelen herhangi bir kötüleşme veya olumsuzluk belirtisine
azami dikkat gösterilir.
(9) Ciddi şekilde yaralanmış veya yürüme zorluğu,
şiddetli ascites veya malformasyon gibi belirgin sağlık problemleri yaşayan
veya bunlara maruz kalması muhtemel tavukların bir veteriner hekim
tarafından tedavileri yapılır veya derhal kesimleri ya da itlafları
gerçekleştirilir.
(10) Tavuklarla temasın gerçekleştiği bina bölümleri,
ekipman veya aletler, yeni sürü içeri alınmadan önce ve bir önceki üretim
periyodundaki tavukların tamamının boşaltılmasından sonra her defasında
tamamen ve detaylı şekilde temizlenir ve dezenfekte edilir. Kümesten
tavukların çıkarılması sonrasında tüm altlık tamamen kaldırılarak yerine
yenisi konulur.
(11) İşletme sahibi veya bakıcı, işletmedeki her
bir kümes için Ek-1’de yer alan formu doldurmak zorundadır.
(12) Söz konusu kayıtlar en az üç yıl süresince
saklanarak il/ilçe müdürlüğünün yaptığı denetimler sırasında veya herhangi
bir başka nedenden dolayı talep edildiğinde ibraz edilir.
(13) Tedavi veya tanı amacı dışındaki nedenlere
bağlı olarak gerçekleştirilen ve vücudun hassas kısımlarından birinin zarar
görmesine veya kaybedilmesine veya kemik yapısında değişikliğe yol açan tüm
cerrahi müdahaleler yasaktır.
(14) Ancak tüy gagalama ve kanibalizm gibi
durumların engellenmesi hususunda diğer yöntemlerin yetersiz kalması
halinde gaga kesimi sadece bir veteriner hekimin konsültasyonu ve tavsiyesi
ile uzman bir kişi tarafından ve 10 günlükten daha küçük civcivler üzerinde
gerçekleştirilebilir.
(15) Konuyla ilgili özel eğitim almış bir personel
tarafından ve veteriner hekim gözetiminde kastrasyon yapılabilir.
Sürü
yoğunluklarının artırılması ile ilgili gereklilikler
MADDE 10
– (1) İşletme sahibi veya bakıcı
33 kg/m2 canlı ağırlıktan daha yüksek bir sürü yoğunluğu kullanmak
istediğine dair talebini il/ilçe müdürlüğüne bildirir. Başvuruyu yapan net
sayıyı belirtir ve sürünün kümese yerleştirilmesinden en az 15 gün önce
sürü yoğunluğunda meydana gelen değişiklikler ile ilgili olarak il/ilçe
müdürlüğünü bilgilendirir. İl/ilçe müdürlüğü tarafından talep edilmesi
durumunda söz konusu bildirim, ikinci fıkrada belirtilen dokümanlarda yer
alan bilgileri özetleyen bir belge ekinde yapılır.
(2) İşletme sahibi veya bakıcı üretim sistemi ile
ilgili detaylı bilgileri içeren dokümanları kümeste hazır bulundurur. Söz
konusu dokümanlar özellikle kümesle ilgili teknik detaylar, ekipman ve
aşağıdaki hususlar ile ilgili bilgileri kapsar:
a) Tavukların işgal ettiği alanın boyutları da
dâhil olmak üzere kümes planı,
b) Yerleştirildikleri yerler de dâhil olmak üzere
havalandırma ve varsa soğutma ve ısıtma sistemleri ve hava akımı hava hızı
ve sıcaklık gibi hedef hava kalitesi parametrelerini detaylandıran bir
havalandırma planı,
c) Yem ve su sistemleri ile bunların yerleri,
ç) Hayvanların sağlık ve refahı için gerekli olan
otomatik veya mekanik ekipmanların herhangi birinde bir arıza olması
durumunda devreye girecek alarm sistemleri veya yedek sistemler,
d) Zemin özellikleri ve normal şartlarda kullanılan
altlıklar.
(3) Söz konusu dokümanlar il/ilçe müdürlüğünün
talep etmesi durumunda sunulmak üzere hazır ve güncel halde
bulundurulur. Özellikle havalandırma
ve alarm sistemleri ile ilgili gerçekleştirilen teknik incelemelerin kaydı
tutulur.
(4) İşletme sahibi veya bakıcısı, ekipmanda veya
prosedürlerde meydana gelen ve tavukların refahını etkileyebilecek olan
değişiklikleri gecikmeksizin il/ilçe müdürlüğüne bildirir.
(5) İşletme sahibi veya bakıcısı, işletmede yer
alan her bir kümesin havalandırma sistemiyle teçhiz edilmesini ve gerekli
olduğu takdirde ısıtma ve soğutma sistemlerinin aşağıdaki hususlara uygun
şekilde tasarlanmasını, inşa edilmesini ve kullanılmasını sağlar:
a) Tavukların baş hizaları itibarıyla amonyak (NH3)
konsantrasyonu 20 ppm’i, karbondioksit (CO2) konsantrasyonu ise
3000 ppm’i geçemez.
b) Dış mekan sıcaklığı gölgede 30 °C’yi aştığı
zamanlarda iç mekan sıcaklığı dış mekan sıcaklığından 3 °C’den daha fazla
olamaz.
c) Dış mekan sıcaklığı 10 °C’nin altında olduğunda
48 saat içerisinde ölçülen kümes içi ortalama bağıl nem oranı % 70’i aşamaz.
Kesimhanede
gözlem ve izleme
MADDE 11
– (1) Sürü yoğunluğunun 33
kg/m²’den daha yüksek olduğu durumlarda işletme sahibi veya bakıcısı
tarafından düzenlenen dokümanlarda tavukların ırkları belirtilerek günlük
mortalite oranı ile kümülatif günlük mortalite oranlarına yer verilir.
(2) Söz konusu verilerle birlikte işletme ismi ve kümes
numarası belirtilmek suretiyle resmi veteriner hekim ya da yetkilendirilmiş
veteriner hekim gözetiminde varışta ölen etçi tavuk sayısı kayıt altına
alınır. Kesimi yapılan etçi tavuk sayısı ile kesimhaneye varışta ölen etçi
tavuk sayısı göz önüne alınmak suretiyle verilerin ve kümülatif günlük
mortalite oranlarının makul olup olmadığı kontrol edilir.
(3) Gerçekleştirilen kontroller esnasında resmi
veteriner hekim ya da yetkilendirilmiş veteriner hekim işletmede veya
işletme içerisinde yer alan herhangi bir kümeste normal olmayan seviyelerde
kontakt dermatit, parazitizm ve sistematik hastalıklar gibi yetersiz refah
şartlarını gösteren olası diğer indikatörleri belirlemek için post mortem
muayenenin sonuçlarını değerlendirir.
(4) Birinci ve ikinci fıkrada belirtilen mortalite
oranları veya üçüncü fıkrada belirtilen post mortem muayene sonuçları
yetersiz hayvan refahı şartlarının mevcut olduğuna işaret ediyorsa resmi
veteriner hekim ya da yetkilendirilmiş veteriner hekim, hayvanların
sahibine veya bakıcısına ve il/ilçe müdürlüğüne söz konusu verileri
bildirir. Hayvanların sahibi, bakıcısı ve il/ilçe müdürlüğü tarafından
gerekli önlemler alınır.
Artırılmış
sürü yoğunluğunun üst sınırı ile ilgili kriterler
MADDE 12
– (1) Sürü yoğunluğunun 5 inci
maddenin beşinci fıkrası uyarınca artırılabilmesi için;
a) Son iki yıl içerisinde il/ilçe müdürlüğü
tarafından gerçekleştirilen işletme denetimleri sırasında bu Yönetmelikte
yer alan gerekliliklere yönelik herhangi bir eksikliğin tespit edilmemiş
olması,
b) İşletme sahibi veya bakıcı tarafından
gerçekleştirilen izlemenin 8 inci maddede belirtilen iyi işletme uygulamaları
kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmiş olması,
c) Günlük kümülatif mortalite oranı ˂ 0,06 x
kesim yaşı (gün) +1 olarak kabul edilmekle birlikte, bir kümeste bulunan
sürülere art arda gerçekleştirilen en az yedi kontrol sırasında sürünün gün
cinsinden kesim yaşıyla çarpılan kümülatif günlük mortalite oranının
%1+%0,06’dan düşük olması,
kriterlerinin sağlanmış olması gerekir.
(2) Son iki yıl içerisinde il/ilçe müdürlüğü
tarafından işletmede herhangi bir izleme gerçekleştirilmemiş olması
durumunda en az bir denetim yapılarak birinci fıkranın (a) bendindeki gerekliliğin yerine getirilip
getirilmediğinin kontrol edilmesi gerekmektedir.
(3) İl/ilçe müdürlüğü, işletme sahibinin veya
bakıcının istisnai özelliğe sahip bir günlük kümülatif mortalite oranının
varlığı ile ilgili tatmin edici bir açıklamada bulunması veya kendi
kontrolü dışındaki şartların mevcut olduğunu göstermesi durumunda sürü
yoğunluğunun artırılmasına karar verebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Avrupa
Birliği mevzuatına uyum
MADDE 13
– (1) Bu Yönetmelik, 2007/43/AT
sayılı Et Üretimi İçin Yetiştirilen Tavukların Korunması ile İlgili Asgari
Standartları Belirleyen Avrupa Birliği Konsey Direktifi dikkate alınarak
Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Saklı
hükümler
MADDE 14
– (1) 22/11/2014 tarihli ve 29183
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çiftlik Hayvanlarının Refahına İlişkin
Genel Hükümler Hakkında Yönetmelik hükümleri saklıdır.
İdari
yaptırımlar
MADDE 15
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerine
aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre
idari yaptırımlar uygulanır.
Eğitime
ilişkin geçiş süreci
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) İl/ilçe müdürlükleri,
gerçekleştirilen işletme denetimleri sırasındaki değerlendirmeleri uyarınca
1/6/2022 tarihine kadar bakıcıların mevcut tecrübelerinin konuyla ilgili
bir eğitim programına katılım ile eş değer olduğunu kabul edebilir. Bu
durumda il/ilçe müdürlüğü söz konusu eş değerliği tasdik edecek bir
sertifika düzenler.
Yürürlük
MADDE 16
– (1) Bu Yönetmelik 31/12/2019
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
Eki için tıklayınız
|