|
Çevre ve Şehircilik Bakanlığından:
İÇME VE KULLANMA SUYU TEMİNİ VE DAĞITIM SİSTEMLERİ
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı;
içmesuyu temini ve dağıtım sistemlerinin planlanması, tasarımı,
projelendirilmesi, yapımı ve işletilmesine ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik; içmesuyu iletim hatları, servis
boruları, su depoları ve diğer üniteleri, bina haricindeki su dağıtım
sistemleri ve elemanları için genel şartları, ürün standartları için genel
şartları, montaj, saha testleri ve işletmeye alma şartlarını kapsar.
Dayanak
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, 29/6/2011
tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesi hükümlerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Abone: Sunulan mal ve/veya hizmetlere para
ödeyerek belirli bir süre alıcı olma durumunu,
b) Ana boru: Su dağıtım alanına suyu getiren,
normalde abone bağlantısı olmayan boruyu,
c) Anma çapı: Tamsayılarla ifade edilen, yaklaşık
olarak borunun milimetre cinsinden gerçek ölçülerine eşit olan ve sistem
elemanlarının boyutlarını tanımlamak için kullanılan çapı,
ç) Aşındırıcı toprak: Sistem elemanı üzerinde
aşındırıcı ya da başka olumsuz etkiye sahip olan ve koruyucu önlemler
alınması gereken toprağı,
d) Ayarlanabilir bağlantı: Montaj esnasında belirli
bir açıyla bağlantı imkanı sağlayan ve sabitlenen bağlantıyı,
e) Azami kabul edilebilir işletme basıncı (AKİB):
Hizmetteki elemanın dayanabileceği su darbeleri dahil zaman zaman
gerçekleşen azami basıncı,
f) Azami saha test basıncı (ASTB): Yeni monte
edilmiş olan bir sistem elemanının, boru hattının bütünlüğünü koruyacak
şekilde kısa süreli dayanabileceği azami hidrostatik basıncı,
g) Azami tasarım basıncı (ATB): Su darbesi dahil,
işletme veya tasarım esnasında belirlenen bir basınç bölgesindeki azami
işletme basıncı,
ğ) Bağlantı: Sızdırmazlığı sağlamak amacıyla kullanılan
aparatlar dahil olmak üzere iki elemanın uç noktalarının birleştiği yeri,
h) Basınç bölgeleri: Bir su dağıtım sisteminde
belirli yöntemlerle, basıncın sınırlandırıldığı bölgeleri,
ı) Boru: Soketli, tapalı veya flanşlı uçlara sahip,
normalde düz bir ekseni olan şebeke elemanını,
i) Boru parçası: Soketler ve tapalar haricinde,
üniform kesit alanına sahip olan, borunun silindirik parçasını,
j) Cazibeli sistem: Tam dolu veya kısmi dolu olarak
akışın yerçekimi kuvvetiyle sağlandığı sistemi,
k) Dairesel dayanım: Bir eksen boyunca eksenel
yöndeki dış ve iç yüklere karşı borunun dayanım gücünü,
l) Dış çap (OD): Boru parçasının dışarıdan ölçülen
çapını,
m) Dolgu derinliği: Boru parçası veya fittingin üst
kotundan zemin kotuna kadar olan mesafeyi,
n) Donatılar: Vida, kelepçe ve conta gibi, boru,
fitting ve vanalar haricindeki sistem elemanlarını,
o) Esas boru: Şebekede gözü teşkil eden, aynı
zamanda ana boruyla tali borular arasındaki bağlantıyı sağlayan boruyu,
ö) Esnek bağlantı: Montaj esnasında ve daha sonrasında
boru hattına bir açı vermek için kullanılan ve küçük kaymalara karşı
dayanıklı olan bağlantıyı,
p) Esnek boru: Tasarım kriteriyle tanımlanmış yük
taşıma kapasitesine kadar esneyerek kesit alanında deformasyon gösteren ama
kırılmayan boruyu,
r) Fitting: Boru hattına açı vermek ve yönünü
değiştirmek için kullanılan, boru haricindeki şebeke elemanını (flanşlı
parçalar ve bilezik/kuplajlar da fitting sınıfındadır),
s) Geri akış: Tasarlanan akış yönü tersindeki su
akışını,
ş) Hazne: Su depolamak için kullanılan üniteyi,
t) Hendek (Tranşe): Alt yapı tesislerinin içine
yerleştirildiği ve üstünün usulüne göre kapatılarak eski haline getirilmesi
gereken her türlü çukur kazısını,
u) İç çap (ID): Boru parçasının içeriden ölçülen
çapını,
ü) İç kaplama: Korozyon, kimyasal reaksiyonlar ve
mekanik hasarlardan korumak amacıyla bir sistem elemanının iç yüzeyine
uygulanan malzemeyi,
v) İçme ve kullanma suyu: İlgili mevzuatla
tanımlanan şartları sağlayan, insani tüketime uygun suyu,
y) İletim (isale) hattı: Normalde abone bağlantısı
olmayan, su kaynaklarını, arıtma tesislerini, rezervuarları ve/veya dağıtım
bölgelerini birbirine bağlayan boruyu,
z) İşletme basıncı (İB): Su dağıtım sisteminde,
herhangi bir noktada, herhangi bir zamanda gerçekleşen iç basıncı,
aa) Kabul edilebilir işletme basıncı (KİB): Hizmet
veren bir elemanın sürekli olarak dayanabileceği azami hidrostatik basıncı,
bb) Kaplama: Korozyon, kimyasal reaksiyonlar ve
mekanik hasarlardan korumak amacıyla bir sistem elemanının dış yüzeyine
uygulanan malzemeyi,
cc) Katodik koruma: Korunacak olan metal yüzeyin,
kendisini çevreleyen ortama göre katodik bir durumda tutulmasıyla sağlanan
koruma metodunu,
çç) Kişi başına günlük ortalama su tüketimi: Proje
yapılacak bölge veya benzer bir bölgedeki su tüketim verileri kullanılarak
veya proje yapılacak bölgedeki iklimsel şartlar, halkın sosyo-ekonomik
durumu, kullanım alışkanlıkları gibi faktörler göz önüne alınarak bir kişi
için günlük ortalama bazda belirlenen su tüketimini,
dd) Maksimum günlük pik faktörü (MGPF): Maksimum günlük
tüketimin (MGT) ortalama günlük tüketime (OGT) oranını,
ee) Maksimum günlük tüketim (MGT): Yıl içerisinde
en çok su kullanılan güne ait günlük ortalama bazındaki su debisini,
ff) Maksimum saatlik pik faktörü (MSPF): Maksimum
saatlik tüketimin (MST) maksimum günlük tüketime (MGT) oranını,
gg) Maksimum saatlik tüketim (MST): Yıl içerisinde
en çok su kullanılan saate ait saatlik ortalama bazındaki su debisini,
ğğ) Minimum saatlik tüketim (AST): Yıl içerisinde
en az su kullanılan saate ait saatlik ortalama bazındaki su debisini,
hh) Ortalama günlük tüketim (OGT): Proje yapılacak
olan bölgedeki 1 yıl boyunca gerçekleşen/gerçekleşecek tüm ihtiyaçların
365’e bölünmesiyle elde edilen su debisini,
ıı) Pik debi faktörü: Belirli bir zaman periyodunda
pik debinin ortalama debiye oranını,
ii) Pompa istasyonu: Dağıtım sisteminde yeterli
basınç ve debiyi sağlamak amacıyla kullanılan pompalama birimini,
jj) Pompalı (terfili) sistem: Su debisi veya
basıncının bir ya da daha fazla pompa ile karşılandığı, akışın tam dolu
olduğu sistemleri,
kk) Pompalı (terfili) ve cazibeli sistem: Debi
ve/veya basınç kriterini sağlamak için ayrı ayrı veya birleşik olarak
kullanılan cazibeli ve pompalı sistemi,
ll) Rijit Bağlantı: Montaj esnasında veya daha
sonrasında esnelemelere izin vermeyen bağlantıyı,
mm) Rijit boru: Kesit alanında deformasyon
olmaksızın yük taşıma kapasitesine ulaşınca kırılan boruyu,
nn) Saatlik su tüketimi (SST): Yıl içerisinde
herhangi bir saatteki su tüketimini,
oo) Saatlik tüketim faktörü (STF): Yıl içerisinde
herhangi bir günün herhangi bir saatindeki su tüketiminin o güne ait günlük
tüketime oranını,
öö) Servis basıncı (Statik basınç) (SB): Müşteri
bağlantı noktalarında, sıfır debide gerçekleşen basıncı,
pp) Sistem test basıncı (STB): Yeni döşenen bir
boru hattının dayanımını test etmek için uygulanan hidrostatik basıncı,
rr) Su darbesi: Basınçlı boru içindeki akımda ani
değişimlerden kaynaklanan basınç dalgalanmalarını,
ss) Su deposu: Depo hacmi ve kararlı basınç
seviyeleri sağlayarak su ihtiyacındaki salınımları dengeleyen, bir ya da daha
fazla gözden oluşan, kontrol binası, işletme ekipmanları ve erişim yolları
bulunan kapalı hazneyi,
şş) Su ihtiyacı: Birim zamanda ihtiyaç duyulan
tahmini su miktarını,
tt) Su şebekesi: Dağıtım boruları, su depoları,
pompa istasyonları ve diğer malzemelerden oluşan, suyun kullanıcıya
ulaştırılması için yapılmış su dağıtım sisteminin parçasını,
uu) Tali Boru: Ana borudan veya başka bir tali
borudan suyu alarak, kullanıcıya dağıtan boruyu,
üü) Tasarım (İşletme) basıncı (TB): Su darbesi
hariç, işletme veya tasarım esnasında belirlenen bir basınç bölgesindeki
azami işletme basıncını,
vv) Vana: İzolasyon vanası, kontrol vanası, basınç
düşürücü vana, hava valfi, çekvalf ve yangın hidrantı gibi debiyi veya
basıncı kontrol/izole etmek için kullanılan sistem elemanını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar ile Güzergah Seçimi ve Kent
Planlamasına İlişkin Esaslar
Genel
esaslar
MADDE 4 –
(1) İçme suyu sistemlerinin
planlanması, tasarımı ve projelendirilmesi, yapımı ve işletilmesi sürecinde;
a) İçme suyu sistemlerinin oluşturulmasında,
yeterli basınç, debi ve kalitede su sağlanması, çevresel ve ekonomik olarak
sürdürülebilir olması, işletme kolaylığı sağlaması ve tüm kontrol
mekanizmalarını kapsaması,
b) İçme suyu dağıtım sistemindeki su kalitesinin,
ulusal yönetmeliklerde verilen şartları sağlaması,
c) İçme suyu dağıtım sisteminde suyla temas halinde
bulunan bütün elemanlar ve malzemelerin, su kalitesine zarar vermeyecek
şekilde, ilgili standartlara uygun olarak tasarlanması ve üretilmesi,
ç) İçme suyu dağıtım sistemlerinin geri akışı
önlemek üzere tasarlanması, donatılması ve inşa edilmesi,
d) Hava valfleri ve tahliye vanalarından sisteme su
sızmasının önlenmesi,
e) İçme suyu dağıtım sistemlerinde, su kalitesini
olumsuz yönde etkileyebileceğinden, durağan şartların önlenmesi için uygun
tasarımın yapılması, sistemin bu kriterlere göre inşa edilmesi ve
işletilmesi,
f) Gerekli görüldüğü takdirde, ana borularda su
püskürterek veya kazısız teknolojik araçlarla temizleme amacıyla uygun
ekipmanlar bulundurulması,
g) İki içmesuyu sisteminin birbirine bağlanmasına,
sadece iki suyun kimyasal ve fiziksel özellikleri karışmaya uygunsa ve su kalitesine
zarar vermeyecekse izin verilmesi,
ğ) Sistemlerin en az 30 yıl hizmet edecek şekilde
tasarlanması, bu süreye 5 yıl inşaat süresi eklenmesi ve inşaat süresinin 5
yıl olarak alınması, pompalar, muhtelif ölçüm aletleri ve kontrol
ekipmanlarının daha erken sürelerde iyileştirme veya yenileme
gerektirebileceği,
h) Mevcut ve gelecekteki su ihtiyacı tahminlerinin
yapılması,
ı) Yangın debisinin, ulusal şartnameler esas
alınarak belirlenmesi,
i) Pompa istasyonları, su depoları, yerüstündeki
diğer yapılar, boru hatları ve işletmeye müdahale edilme riski için; terör,
şiddet eylemleri ve diğer yasalara aykırı faaliyetlere karşı güvenlik
önlemleri ve sistemin güvenliği için gerekli tedbirlerin alınması,
j) Tasarımda, suyun kirlenmemesi hususunda detaylı
risk değerlendirmelerinin yapılması,
k) Risklerin yüksek olduğu bölgelerde sistemler ve
sistem elemanlarının kapalı olarak (çitlerle çevrili) tasarlanması ve
güvenlik kameraları kullanılması,
l) Abone bağlantı noktasındaki hizmet hedeflerinin
su sağlayıcı tarafından belirlenmesi, hedeflerin servis basınçları, debiler
ve süreklilik başlıkları altında tanımlanması,
esastır.
(2) İçmesuyu teknik altyapı sistemlerinin
planlanması, tasarımı ve projelendirilmesi ile ilgili teknik esaslar ile bu
tesislere ait tip yol enkesitleri EK-1’de, yapımıyla ilgili teknik esaslar
EK-2’de, işletme ve bakımı ilgili teknik esaslar EK-3’te belirtilen şekilde
uygulanır.
(3) Bu Yönetmelikte yer almayan veya belirtilmeyen
hususlarda, öncelikle TSE standartları yoksa Avrupa Birliği (EN)
standartları geçerlidir.
Güzergah
seçimi
MADDE 5 –
(1) Altyapı ağlarına ilişkin
güzergah planlamasında, iletim hatlarının tescile tabi olmayan kamunun
ortak kullanımına bırakılmış arazilerden ve devletin hüküm ve tasarrufu
altındaki sahipsiz yerlerden geçirilmesine öncelik verilir.
(2)
Güzergahın tescile tabi olmayan kamunun ortak kullanımına bırakılmış
arazilerden ve devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden
geçirilmesi olanaklı değilse, iletim hatları özel mülkiyete konu
taşınmazlardan da geçirilebilir. Bu durumda, iletim hatlarının rastladığı
taşınmazların mülkiyeti ilgili mevzuat uyarınca altyapı yatırımı yapan
kurum ve kuruluş tarafından rızai satış, devir, tahsis, kiralama, irtifak
hakkı tesisi veya kamulaştırma yöntemleriyle edinilir.
(3) İrtifak hakkı; 22/11/2001 tarihli ve 4721
sayılı Türk Medeni Kanununa göre rızai mecra irtifakı biçiminde veya dava
yolu ile zorunlu mecra irtifakı biçiminde veya 4/11/1983 tarihli ve 2942
sayılı Kamulaştırma Kanununa göre idari irtifak biçiminde tesis edilebilir.
(4) İrtifak hakkı, iletim hatlarına rastlayan
parsel kesimlerinde altyapı yatırımcısı özel hukuk tüzel kişileri lehine
bağımsız ve sürekli üst hakkı yoluyla da kurulabilir. Bu durumda, iletim
hatlarının geçtiği hak hacimleri tapu kütüğünde taşınmaz olarak tescil
edilir. İletim hatlarının tescile tabi olmayan yerlere rastlaması durumunda
ise 4721 sayılı Kanun uyarınca bu yerlerin öncelikle hazine adına tescili,
ardından bu alanlardan geçen altyapı tesisi kuruluşlar lehine bağımsız ve
sürekli nitelikte üst hakkı kurulması yoluna gidilebilir.
(5) Arazi ediniminde, kamulaştırma yöntemine en son
aşamada başvurulur. Kamulaştırma maliyetinin azaltılması için yerel
yönetimlerle koordinasyon sağlanır, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar
Kanununun 18 inci madde uygulaması yapılarak kamu eline geçmiş alanlardaki
yatırımlara öncelik verilir.
(6) Arazi mülkiyetinin ediniminde veya kullanımında
altyapı yatırımı yapan kurum ve kuruluşun bağlı olduğu mevzuat ile
edinilecek arazinin mülkiyet veya tasarruf sahibi kurum ve kuruluşun bağlı
olduğu mevzuat hükümlerine göre işlem yapılır.
Kent
planlaması ile teknik altyapı planlaması ilişkisine dair esaslar
MADDE 6 – (1) Teknik altyapı planları ile imar planları
birlikte ve koordineli olarak hazırlanır.
(2) Planlama süreci içinde teknik altyapı kapasite
hesapları ve bu doğrultuda önerilmesi gereken teknik donatı alanları;
ilgili kent planının nüfus, ekonomik yapı, sektörel dağılım, sosyal yapı,
yerleşme kimlikleri ve kademeleri bağlamında bütünleşik kurgulanır ve
planlanır.
(3) Kent planlama ve uygulama sürecinde olası
değişiklikler, revizyonlar mutlaka kentsel altyapı sisteminin revizyonu ile
bütünleşik bir süreç içinde ele alınır ve her iki alana ait kararlar
bütünsel bir şekilde yeniden tanımlanır ve uygulama süreçleri gerekli
eşgüdüm sağlanarak yönlendirilir.
(4) Ulaşım aksları/yüzeyleri ve ilgili teknik
altyapı geçiş hatları plan ekleri olarak uygulama imar planları beraberinde
verilir. Uygulama imar planları eki olarak planlama sınırı içinde önerilmiş
olan yol kesitlerinin çözümleri, araç izleri, orta ve yol kenarı refüjler,
bisiklet, yaya yolları ve parklanma şeritleri ile yol kaplama cinsleri
tanımlanır ve ilgili idareye planla birlikte teslim edilir.
(5) Ulaşım ve teknik altyapı bileşenlerinin
belirleyiciliği ve pek çok kentsel fonksiyonla kesişen ilişkisi 3 boyutlu
planlar olarak da adlandırılan altyapı ve kentsel mekân ilişkilerini
kurgulayan plan belgeleriyle tanımlanır.
a) Yol mekânlarının tasarımında teknik altyapı
tesislerinin gereksinimleri dikkate alınarak teknik altyapı tesisleri her
an ulaşılabilir biçimde tasarlanır.
b) Taşıt ve yaya yolları imar planlarında
boyutlandırılırken bunların altına yerleştirilecek teknik altyapı boyutları
da dikkate alınır.
c) İçme suyu tesislerinin yerleştirilmesi için
ekonomik ve yasal zorunluluklar nedeniyle kamusal alanlar kullanılır. İçme
suyu şebekesinin tesisinde topoğrafik koşullar nedeniyle cadde ve
sokakların planlanmasında zorlayıcı noktaların oluşabileceği hususu dikkate
alınır.
ç) Teknik altyapı tesislerinin üstündeki yol, yaya
kaldırımı, bisiklet yolu ve parklanma şeritlerinin kaplamalarının
kolaylıkla sökülebilir ve tekrar kullanılabilir olmasına önem verilir.
(6) Bu Yönetmelikte geçen her türlü büyük ölçekli
harita ve harita bilgilerinin üretimi, sunumu, kullanımı ve arazide
yapılacak jeodezik ölçme çalışmalarına ilişkin konularda 23/6/2005 tarihli
ve 2005/9070 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Büyük
Ölçekli Harita ve Bilgileri Üretim Yönetmeliği geçerlidir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Etüt, Planlama ve Fizibilite Esasları
Genel
esaslar
MADDE 7 –
(1) İçmesuyu iletim hatları
projeleri yerel ve gelecekteki koşullar, hidrolik ve çevresel etkenler ile
maliyet dikkate alınarak halk sağlığı ve güvenliği, iş sağlığı ve
güvenliği, yapım, işletme ve bakım açılarından değerlendirilerek planlanır.
(2) Etüt, planlama ve fizibilite çalışmaları tüm
içmesuyu toplama havzası için gerçekleştirilir. Planlama aşaması, içmesuyu
iletim havzasında bugün ve gelecekteki gelişmeler ile ulusal veya yerel
mevzuat ile ilgili idarelerin havza yönetim planları ve master planları
dikkate alınarak yapılır. Bu amaçla içmesuyu projelerinin tanzimi;
a) Verilerin temini ve derlenmesi,
b) Etüt ve fizibilite çalışmalarının yapılması,
c) Değerlendirme,
ç) Planlama,
d) Planın geliştirilmesi,
aşamalarından oluşur.
Etüt
MADDE 8 –
(1) İçme suyu iletim hatları
projelendirilmeden önce etüt, planlama ve fizibilite raporları hazırlanır.
(2) Etüt,
planlama ve fizibilite raporunun ilk bölümünde, tüm bilgileri içeren kısa
yönetici özetinin hazırlanması, çalışmanın yapıldığı tarih, çalışmaları
kimlerin, nasıl ve ne zaman gerçekleştirdiğini kapsayan bilgiler yer alır.
(3) Etüt, planlama ve fizibilite raporunun ne
amaçla hazırlandığı ve hizmet verilecek hedef kitle hakkında açıklayıcı
bilgiler raporda yer alır.
(4) Etüt, planlama ve fizibilite raporunun
hazırlanma sürecindeki çalışma aşamalarına raporda yer verilir.
(5) Etüt, planlama ve fizibilite raporunda çalışma
alanı; idari, coğrafi ve tarihi durum, sosyo-ekonomik ve kültürel durum,
iklimsel veriler, mevcut su ve içme ve kullanma suyu tesislerinin durumu,
enerji tesisleri durumu, harita ve imar planı durumları ile tanıtılır.
(6) Etüt, planlama ve fizibilite raporunda mevcut
içmesuyu durumu, mevcut içmesuyu tesislerinin teknik detayları, su
aboneleri ve tüketim değerleri, kayıp-kaçak su miktarı ve mevcut içmesuyu
durumunun değerlendirilmesi esaslarına göre detaylandırılır.
(7) Etüt, planlama ve fizibilite raporunda nüfus
gelişimi, projeksiyonu ve dağılımı durumu; geçmişte nüfus gelişimi, nüfus
projeksiyonu, nüfus yoğunluk haritası ile detaylandırılır.
(8) Etüt, planlama ve fizibilite raporunda içmesuyu
ihtiyaç hesapları, evsel su ihtiyacını, ticari (endüstriyel) su ihtiyacını,
turizm-hizmet sektörü su ihtiyacını, hayvan su ihtiyacını, özel su
ihtiyacını ve kayıp-kaçak su miktarını karşılayacak şekilde detaylı olarak
verilir.
(9) Etüt, planlama ve fizibilite raporunda; su
kaynakları, debi, su kalitesi, iletilecek suyun yasal durumu, birim enerji
maliyeti, basınç bölgelerinin durumu ve maliyet durumuna göre detaylı
olarak incelenir.
(10) Etüt, planlama ve fizibilite raporunun ekinde,
inceleme alanının jeolojisi, su altyapı hizmetleri ile ilgili mevcut ve
önerilen tesislere ait bilgileri, şebeke basınç bölgelerine ait özellikler,
su tablası haritası, belediye ve imar sınırının, harita ve mücavir alan
sınırlarının gösterildiği 1/25.000 ölçekli topografik haritaların,
jeolojik-jeofizik kesitlerin, panel diyagramlarının, krokilerin, su
kaynakları analiz raporlarının, depo ve şebeke kat beslenme bölgelerinin
gösterildiği planların ve mevcut altyapı tesislerinin planları bulunur.
(11) Etüt, fizibilite ve planlama çalışmalarında
temin edilmesi gereken bilgi ve belgeler;
a) Proje alanı civarındaki bütün pınarlar, yeraltı
ve yerüstü sularının son durumları yüklenici tarafından incelenir, adları
ayrı ayrı kaydedilir.
b) Projeden yararlanması gereken hayvan sayısı ile
endüstri, liman, istasyon, askeri ve turistik ve benzeri tesislerin özel su
gereksinmelerinin yanı sıra bu tesislerin mevcut ve gelecekteki durumları
ile bunların nüfus hareketleri araştırılır.
c) Şebeke taslak planlarının; halihazır haritaya,
imar planına ve mevcut son duruma uyup uymadığı, bütün yerleşimler ile
sokak ve değişiklikleri, gecekondu önleme bölgeleri, toplu konut ve sanayi
siteleri ile afet yerleşim sahalarını kapsayıp kapsamadığı, Belediye
sınırları içinde mevcut başka yerleşim yerlerini kapsayıp kapsamadığı
araştırılır.
ç) İmar planı, harita, belediye ve mücavir alan
sınırları, Belediyenin göstereceği belgelere dayanarak 1/25.000 ölçekli
genel vaziyet planına işlenir.
d) İmar planının bulunmaması halinde, yapılmakta
olup olmadığı, yapılıyorsa, hangi aşamada olduğuna ilişkin bilgi ve
belgelere etüt ve fizibilite raporunda yer verilir.
e) İmar planı ile halihazırdaki yerleşim
karşılaştırılarak, 1. ve 2. kademe olarak projelendirilecek hatlar belirlenir.
f) Kaptaj, iletim hattı, depo, terfi merkezi ve
arıtma tesisleri ve sair yerlerin kamulaştırmasının veya irtifak hakkı
tesis edilmesinin zorunlu olması halinde; bunların yaklaşık bedelleri
gösterilir.
g) Debi ölçümünün yapıldığına dair belge/belgeler
yer alır.
ğ) İşletme ruhsatı verilmiş kum, çakıl, taş
ocakları ile benzeri ana malzemenin temin edileceği yerler ve nakliye
mesafeleri belirlenir.
h) Mevcut içmesuyu tesisleri ile projelendirilecek
içmesuyu tesislerini etkileyebilecek mevcut veya planlanan diğer tesislere
ilişkin bilgi ve belgeler temin edilir. Bu tesislerin durumu incelenerek,
projelendirilecek içmesuyu tesislerini etkilemelerini engelleyecek
tedbirlerle ilgili hesap ve detaylar ilgili etaplarda verilir.
ı) Su kaynağına ve su kalitesine dair analiz
sonuçları, diğer bilgi ve belgeler eklenir.
Planlama
MADDE 9 – (1)
İçmesuyu sisteminin planlanması çalışmaları kapsamında içmesuyu
temin, arıtma ve dağıtımına ilişkin ekonomik ve teknik karşılaştırmalar ile
işletme kolaylığı göz önünde bulundurularak alternatif sistemler belirlenir
ve öneri sistem geliştirilir.
(2) Tüm içmesuyu sistem elemanları (iletim ve
dağıtım sistemi, depolama ve diğer elemanlar), uygun tasarım kriterlerini
sağlar. Tasarımda ilgili diğer yönetmelikler, iklim değişikliğinin muhtemel
etkileri, kentin yönetim planları ve daha farklı su temini gerektirecek
hizmet alanları ve benzeri yerel koşullar dikkate alınır.
(3) İçme suyu sisteminin planlanması çalışmaları,
su kaynağı, iletim hatları, arıtma tesisi, terfi merkezi, depo ve şebeke,
saha çalışmalarına (kamulaştırma ve tahsis durumu, ulaşım imkânları ve
beklenen mevsimsel kısıtlamalar, enerji temin imkânları ve zemin
çalışmaları) göre kapsamlı bir şekilde incelenir.
Fizibilite
ve değerlendirme
MADDE 10
– (1) Teknik olarak uygunluğu
belirlenen alternatif içmesuyu sistem önerileri; teknik, ekonomik ve mali
yönden değerlendirilir, yerel yönetimin görüşü ve teknik kapasitesi de
dikkate alınarak en uygun sistem seçilir. Bu değerlendirme, teknik,
ekonomik ve kurumsal kapasite göz önüne alınarak yapılır.
(2)
Fizibilite raporunun finansal ve ekonomik analiz bölümünde, teknik
çalışmalar sonucu geliştirilen yatırım seçenek ve/veya seçeneklerinin
projenin tarafları (proje sahibi/uygulayıcısı, projenin uygulanması sonucu
çıktılarından yararlanacaklar, finansman sağlayan kurumlar, finansmana
kefil veya aracı olanlar ve benzeri) için, mali ve ekonomik açıdan
yapılabilir, gerçekleştirilebilir olup olmadığı analiz edilerek projenin
başarı seviyesi göstergeleri, proje taraflarının karar vermelerine esas
olacak şekilde ortaya konulur.
(3) Projede her bir taraf açıkça tanımlanır,
projeden beklentileri açıklanır ve kabul ölçütleri belirtilir.
(4) Fizibilite çalışmaları kapsamında, çalışma
alanının sosyo-ekonomik yapısının değerlendirilmesi amacıyla hazırlanması
istenilen bir sosyal analiz programı yürütülür.
(5) Sosyal analiz programı, araştırmaya yönelik bir
temel değerlendirme çalışması ile mevcut veriler kullanılarak, yerel
nüfusun sosyo-ekonomik özelliklerine yönelik bir değerlendirmeden oluşur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İçmesuyu Sistemlerinin Tasarımı ve
Projelendirilmesine İlişkin Esaslar
Genel
esaslar
MADDE 11
– (1) Tasarımda hedef, bu
Yönetmelikte verilen şartları sağlamak üzere su dağıtım sisteminin karakteristiğini
ve muhtelif işletme şartlarındaki hizmet seviyelerini belirlemektir. Bütün
bu işlemler ekonomik koşullar göz önünde bulundurularak yapılır.
(2) Su ihtiyaçları günlük ortalama bazında
hesaplanmışsa, saatlik ve günlük maksimum debileri tahmin etmek için
EK-1’de yer alan uygun pik faktörleri kullanılır.
Hidrolik
tasarım
MADDE 12
– (1) İsale (iletim) hattı ve
şebeke boruları, istenen hizmet seviyesi göz önünde bulundurulmak şartıyla,
belirlenen pik debiye göre boyutlandırılır. İçme suyu sistemi,
projelendirme aşamasında ana basınç bölgesi ve alt bölgeler olarak
tasarlanır ve hidrolik hesaplar her alt bölge için ayrı ayrı yapılır.
(2) Su deposu;
a) Arz talep dengesi,
b) İsalede meydana gelebilecek arızaların
giderilmesi için gerekli süre,
c) Pompa arızası ve elektrik kesintilerinin
etkileri,
ç) Alternatif su kaynaklarının mevcudiyeti,
d) Su deposuna gelen isale hattının tek ya da
yedekli olması,
e) Uzaktan izleme sisteminin mevcudiyeti ve
seviyesi,
f) Saatlik maksimum debinin ortalama debiye oranı,
g) Endüstriyel su ihtiyacı, yangın debisi ve diğer
özel durumlar için ayrılan su debileri,
dikkate alınarak boyutlandırılır.
İletim
hatlarının hidrolik tasarımı
MADDE 13
– (1) Sistemin hidrolik
hesaplamaları;
a) Tahmin edilen su ihtiyaçlarının karşılanması,
b) Kabul edilebilir hızların sağlanması,
c) İstenen basınç aralığında çalışılması,
şartlarına göre yapılır.
(2) Sistemde tasarım basıncı (TB), azami tasarım
basıncı (ATB) ve sistem test basıncı (STB) belirlenir.
(3) Mevcut piyezometre seviyelerinde istenen debi
şartının sağlanıp sağlanmadığını kontrol etmek için Ek-1’de verilen
formüller kullanılır.
(4) Ölçüm aletleri, pompalar ve diğer donatılardan
kaynaklanan yük kayıpları ayrıca hesaplanır.
(5) Kabul edilebilir hız aralığı belirlenirken
durağan sular, bulanıklık, basınç, su darbeleri ve pompa istasyonları gibi
kıstaslar göz önünde bulundurulur.
Şebeke
borularının hidrolik tasarımı
MADDE 14
– (1) Şebeke borularının
boyutlandırılmasında hidrolik gerekliliklerin sağlanması için hidrolik
model oluşturulduktan sonra, farklı senaryolar için hız, basınç, akış
değerleri, farklı işletme koşulları, kontrol vanalarının açık-kapalı gibi
konumları düşünülerek senaryolar oluşturulur. Boruların kapasitesi, bu
senaryoların sonuçlarına göre seçilir.
(2) Evsel kullanım için döşenecek olan dağıtım
borularının çapları, istenilen basınç ve debi göz önünde bulundurularak
hizmet hedeflerine göre belirlenir. Hesaplamalarda su saatleri ve
fittingler gibi yük kaybına yol açan bütün şebeke ve bağlantı elemanları
dikkate alınır.
(3) Evsel olmayan kullanım için boru çapları,
kullanıcı ile su sağlayıcısı arasında yapılan anlaşmaya göre, kullanıcının
ihtiyaçları göz önünde bulundurularak belirlenir.
(4) Yangın debileri, EK-1’de bulunan ulusal
düzenlemelere göre belirlenir.
Yapısal
tasarım
MADDE 15
– (1) Borular maksimum debinin
olduğu, akışın olmadığı ve geçiş şartlarının olduğu durumlara göre ve geçiş
durumlarının şiddeti, frekansı tahmin edilerek tasarlanır.
(2) Dolgu yükleri, aşırı yükleme, yeraltı suyu,
geçiş yükleri, borunun kendi ağırlığı ve en az DN ≥ 1000 için suyun
ağırlığı ve montaj şeklinden kaynaklanan diğer kuvvetler, dış kuvvetler
olarak hesaba katılır.
(3) Boru hatları, beklenen sıcaklık aralığında
normal işlevini sürekli olarak yerine getirecek şekilde tasarlanır. Montaj
ve işletme zamanları arasındaki sıcaklık farklarından doğan yükler hesaba
katılır. Dış ortam sıcaklığından kaynaklanan etkiler dikkate alınır.
(4) Vanaların, çap ve yönünün değiştiği noktalarda,
dal yapılarında ve kör tapalarda oluşan itme kuvvetleri, yeterli sayıda
tesbit kitleleri veya diğer donatılarla dengelenir.
(5) Tesbit kitleleri kullanıldığında, tesbit
kitlesinin kayması veya diğer kazı işlemlerinde zarar görmesi olasılığı göz
önünde bulundurularak, toprağın taşıyabileceği güvenli basınç seviyesi
belirlenir.
(6) Boruların yapısal tasarımı ile ilgili olarak,
tranşe veya şevlerin boyutları (genişlik, derinlik ve saire), yataklama ve
dolgular, iksa, toprak ve dolgu malzemesinin karakteristiği konularında
yapılan varsayımlar net olarak gösterilir.
(7) İnşa sırasında beklenmeyen zemin şartlarıyla
karşılaşıldığında tasarım yeniden gözden geçirilir.
Sistemin
genel vaziyeti
MADDE 16
– (1) Bütün ana ve esas boruların
genel yerleşimi için uygulanacak olan şartlar, yerel şartlara bağlı olup,
her durumda dikkat edilmesi gereken hususlar;
a) Dağıtım sisteminin güvenilirliği,
b) Bakım için yeterli erişim,
c) Hat vanaları, hava valfleri, boşaltma vanaları
ve hidrantların konumu ve durumu,
ç) Olumsuz zemin koşulları,
d) Ağaçlar ve köklerinden kaynaklı hasarlar,
e) Aşındırıcı ve kirlenmiş topraklarda boru
malzemeleri ile korozyona karşı koruma tedbirleri,
f) Yol, nehir ve demiryolu geçişleri,
g) En kısa yolun seçilmesi,
ğ) Diğer altyapı hizmetleri, binalar ve yapılar,
h) İzleme, kontrol ve ölçüm olanakları,
ı) Tasarım basınçları,
i) Zeminden kaynaklanan yükler,
j) Trafik yükleri,
k) İşletme kolaylığı,
l) Ulusal veya yerel planlama ve çevrenin
korunması,
m) Don derinliği,
n) Diğer altyapı tesisleri, altyapı işleri ve
ekipmanlarından gelebilecek hasar riskleri (Ek-2),
o) Minimum dolgu derinliği,
ö) Tamir kolaylığı açısından maksimum dolgu
derinliği,
şeklinde sıralanabilir.
(2) Dağıtım boruları inşa edilirken ana borular
için verilen derinlik ve konum şartlarına uyulur.
a) Dağıtım boruları, esas boru ile bina arasındaki
en kısa yolu izler ve mümkünse düz olur.
b) Dağıtım borularında, hattı kapatmak için
izolasyon vanaları kullanılır.
(3) İletim hattı doldurulurken veya boşaltılırken
yüksek debide hava giriş/çıkışına müsaade edecek şekilde hava
valfleri/vantuzlar kullanılır. Bu amaçla, büyük orifisli hava valfleri veya
hidrantlar kullanılabilir.
a) Normal işletme sırasında biriken havayı
boşaltmak için planlar yapılır. Bu amaçla, küçük orifisli hava valfleri
kullanılabilir.
b) Hava valfinin tipi ve boyutu, tahmin edilen hava
debisi ve sistem konfigürasyonuna göre belirlenir. Boru eğiminin değiştiği
hattın tepe noktaları göz önünde bulundurulur. Vana seçiminde ilgili ürün
standartlarına bağlı kalınır.
c) Vanalar ve vana odaları tasarlanırken, sisteme
dışarıdan su girmesini engelleyecek önlemler alınır.
ç) Yerel koşullara bakılarak, işletme şartlarına
bağlı olmak üzere tahliye ve yıkama amacıyla tahliye vanaları konulur.
d) Tahliye borusu çapı, boşaltılacak su hacmine,
planlanan boşaltma süresine ve boşaltılan suyun transfer edileceği alan ya
da nehir yatağının kapasitesine göre belirlenir.
e) Tasarımda, boşaltılan suyun kinetik enerjisini
uygun bir şekilde harcadığından emin olunması gerekir. Bu amaçla bir
tahliye odası yapılabilir. Tahliye edilen suyun çevresel etkilerini en aza
indirmek için gerekli tedbirler alınır. Uygun olduğu durumlarda dezenfektan
maddenin nötralizasyonu için uygun arıtma sistemleri yapılır. Tahliye
vanaları ve varsa tahliye odaları, su kalitesini etkilemeyecek fiziksel
donanıma sahip olur.
(4) İzolasyon vanalarının yerleri, acil durumlarda
sistemi veya sistemin bir parçasını kapatmaya uygun şekilde seçilir. Hizmet
hedefleri de göz önünde bulundurularak, izolasyon vanasının yerine göre,
kapatma anında ne kadar bir bölgenin etkileneceği tahmin edilerek,
etkilenen bölgeleri en aza indirecek konumlar seçilir. Ayrıca, izolasyon
vanalarının sayısı ve yerlerinin seçiminde ev yoğunluğu, hastenelerin
konumu, okullar, apartmanlar ve endüstriyel faaliyetler de göz önünde
bulundurulur.
(5) Yangın debisi sağlamak için hidrantlar
kullanılır. Hidrantların sayısı ve yerleri, yerel koşullar ve şartnamelere
göre belirlenir.
(6) Elektrik kesintileri, pompa çalışması veya
durması ve vanaların açılıp kapanması sonucu su darbeleri oluşabilir.
Cazibeli ve terfili sistemlerde su darbelerini sönümlemek amacıyla uygun
ekipmanlar düşünülür.
(7) Toprak ve muhtelif kirleticilerle temas yoluyla
oluşabilecek olası zararlar düşünülür ve tedbir alınır. Taşınan suyun
özellikleri ve boru hatlarının temas ettiği yüzeylerin aşındırıcı
özelliklerine karşı, ürün standartları göz önünde bulundurularak uygun tedbirler
alınır. Ayrıca, bağlantı noktalarındaki koruma malzemeleri ile iç ve dış
kaplamaların değişimi ile ilgili metotlar belirlenir.
(8) Ayaklı su depoları da dahil bütün depolar
gerekli güvenlik tedbirleri alınarak, depolanan suyun kalitesinde bir
değişime yol açmayacak şekilde tasarlanır ve inşa edilir.
(9) Pompa istasyonlarının yerleşimi ve pompaların
çalışma düzeni, şebekenin detaylı simülasyonları ve belirli optimizasyon
tekniklerine dayanır. Basınç, debi ve su seviyesi ile zamanlanmış
aktüatörler kullanılır ve bunların hepsi yerel koşullara bağlı olarak
belirlenir. Sistem elle ya da tamamen otomatik olarak kumanda edilir. Emme
basıncı azaldığında pompaları durdurmak için acil durum tedbirleri alınır.
Kontrol sistemleri, gereğinden daha sık çalışma/durma veya hız değiştirme
işlemlerini önleyecek şekilde tasarlanır.
a) Pompalar, kavitasyon, kararsızlık (farklı
debilerde anormal dalgalanma) ve aşırı yüklemeyi (güç tüketimindeki anormal
artışlar) önleyecek şekilde seçilir.
b) Pompa istasyonundan yayılan gürültü, ilgili
yönetmelikler ve şartnameler göz önünde bulundurularak en aza indirilir.
(10) Bütün hesaplar ve sonuçlar eksiksiz olarak tüm
detayları ile raporlanır.
Projelendirme
MADDE 17 – (1) İçme suyu projelerinin yapımı kapsamındaki
etaplar ana hatları ile;
a) A etabı : Ön proje ve jeolojik-jeoteknik ön
etüt,
b) B etabı : Arazi çalışmaları,
c) C etabı : Jeoteknik etüt,
ç) D etabı : Proje çözümü, detay ve metraj
çalışmaları,
d) E etabı : Proje orijinallerinin ve dökümanların
teslimi,
şeklinde
sıralanabilir.
(2) Bu etaplar iş programına uygun olarak yerine
getirilir ve her etap bittikten sonra bir sonraki etaba geçilir.
(3) İşin kapsam, büyüklük ve aciliyeti gibi
faktörler dikkate alınarak belirtilen etap çalışmalarının bir veya birkaçının
kaldırılmasına veya birleştirilmesine karar verilir.
Ön proje
ve jeolojik-jeoteknik ön etüt (A etabı)
MADDE 18
– (1) Temin edilebilen halihazır
haritalar ile imar planları ve varsa sondaj logları, pompaj deney formları,
su analiz raporları ve diğer ilgili dökümanlar temin edilir. Verilen harita
ve imar planlarında tadilatların olup olmadığı araştırılır, varsa yeni
ilave harita ve imar planları ile tadilatları da temin edilir.
(2) Ön proje:
a) Proje alanı hakkında genel bilgiler derlenir,
genel bilgiler doğrultusunda, Ek-1’de verilen hükümlere uygun olarak, proje
nüfusu ile içme ve kullanma suyu ihtiyacı belirlenir.
b) İçme ve kullanma suyu ihtiyacının akarsulardan
karşılanmasının öngörülmesi halinde, kaynakların ilk debi ölçümü ön proje
ve jeolojik-jeoteknik ön etüt (A) etabı içinde yapılır. Arazi çalışmaları
(B) etabının Ağustos-Kasım ayları içerisinde kalması halinde ikinci bir
debi ölçümü yapılır. Ancak birinci ölçüm Ağustos-Kasım ayları içerisinde
kalmış ise ikinci ölçüm yapılmayabilir.
c) Suların fiziksel-kimyasal ve bakteriyolojik
analizleri (gerekli görülmesi halinde bazı kimyasal maddelerin
araştırılması da dahil) ile klor ihtiyacının saptanması için TS266
standardı ve 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte ve ön projede klor
ihtiyacı saptanırken 26/8/2015 tarihli ve 29457 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Dezenfeksiyon Teknik Tebliğinde verilen esaslara göre analizi
yaptırılarak sonuçları ön proje raporu ekinde verilir.
ç) Karayollarının yapım, bakım ve işletmesi altında
olan tüm yollar belirlenerek bu yollardan veya istimlak sahaları
içerisinden yola paralel iletim hatları, şebeke ana ve esas boru hatları
geçirilmez. Ancak zorunluluk bulunması halinde ilgili kurumdan gerekli izin
alınarak istimlak sahası içinden de boru hattı geçirilir.
d) Karayolu, demiryolu, su kanalı, kanalet, gölet,
baraj, köprü, menfez, kanalizasyon, içmesuyu, yağmur suyu, petrol boru
hattı, doğal gaz boru hattı, elektronik haberleşme alt yapıları ve enerji
hatları gibi mevcut veya planlanan tesislerin projeleri ilgili
kuruluşlardan temin edilir, projeleri bulunmayan mevcut tesislerin
durumları tespit edilir. Mevcut veya planlanan tesislerin projelendirilecek
içmesuyu tesislerini etkilememeleri için gerekiyorsa ilgili kuruluşlarla
beraber öneriler geliştirilerek gerekli tedbirler alınır, kesişme noktaları
ve alınacak önlemlerle ilgili hesap ve detaylar ilgili etapta verilir.
e) Ön proje kapsamında;
1) Ön proje raporu,
2) Genel vaziyet planı (1/25000 ölçekli),
3) Genel vaziyet planı (1/10000 veya 1/5000
ölçekli),
4) Şebeke taslak planları (1/2000),
5) Sondaj logları ve değerlendirme formları,
6) Kaynaklara ilişkin yasal belge,
7) Analiz raporları,
8) Mevcut tesislerin planı,
9) Diğer belgeler ve tutanaklar,
verilir.
(3) Jeolojik-Jeoteknik ön etüt:
a) İçmesuyu projesi kapsamında yer alan tesislerin
yapılacağı alanların jeolojik ve jeoteknik özelliklerinin belirlenmesi ve
yapılacak çalışmalarda ortaya çıkabilecek muhtemel mühendislik jeolojisi
sorunlarına ait çözüm yöntemlerinin araştırılması amacıyla bir
jeolojik-jeoteknik ön etüt raporu hazırlanır.
b) Öncelikle gözlemsel inceleme ile çalışma
alanının jeolojik ve jeoteknik özellikleri araştırılır, zeminin taşıma gücü
ile proje kapsamının tümünde karşılaşılabilecek jeolojik problemler
incelenir ve çözüm önerileri verilir.
c) Ön proje raporu hazırlanan bölge yerinde tetkik
edilir ve bu kapsamda;
1) Nüfus öngörülerinin belde gelişimi ile uyumu ve
özel su gereksinimi,
2) Elektrik enerjisi fiyatı, elektrik enerjisi
temin edilmesi gerekiyor ise, temin önerileri,
3) Mevcut tesislerin durumunun raporla uyumu ve
planlarda gösterimi,
4) Su kaynaklarının verimleri ve öngörülen kaptaj
şekil ve esasları ile sel tahribatına ve kirlenmeye karşı koruma
tedbirleri,
5) Mevcut yolların durumu ile servis yoluna ihtiyaç
olup olmadığı hususu,
6) Düzenlenen jeolojik-jeoteknik ön etüt raporu
öngörüleri doğrultusunda temel emniyeti, deprem ve heyelan durumları da göz
önünde bulundurularak belirlenen iletim hattı güzergahları ile depo, pompa
istasyonu, arıtma tesisi vs. tesislerin yapım yerleri (varsa alternatifleri
ile birlikte) ile mevcut tesislerin 1/25.000 ölçekli genel durum planında
gösterimi, rapor ve mevcut durum ile uyumu,
7) Şebeke hatlarında su tüketimi ile ilgili
yoğunluk katsayıları,
8) Ruhsatlı malzeme ocakları ile her bir malzemenin
hangi araçlarla taşınabileceği ve ortalama nakliye mesafeleri, çıkan
hafriyatın konulacağı kesin depo yeri ve mesafesi,
9) Mevcut ve yeni yapılacak sistemdeki klorlama
ünitelerinin yerleri ve özellikleri,
10) Yer üstü yangın musluklarının yerleri,
11) Şebeke taslak planlarının proje alanına ait
harita ve imar planı değişiklik ve ekleriyle, son duruma uyup uymadığı,
taslak planların kapsamadığı başka yerleşimlerin olup olmadığı, şebeke
hatlarının kademelendirmesinin mevcut duruma uyup uymadığı, gelecekte
yerleşime açılacak gelişme alanlarının planlanıp planlanmadığı,
12) İletim ve şebeke hatları ile yapım yerlerinin
kamulaştırma durumu ve yaklaşık bedelleri, alınacak sular üzerindeki su
hakları, kamulaştırmanın mümkün olup olmadığı,
13) 1/25.000 ölçekli genel durum planına işlenmiş
Belediye sınırı ile, harita, imar planı, mücavir alan ve şebeke kat
sınırları,
14) Karayolu, demiryolu, su kanalı, gölet, baraj,
kanalet, köprü, menfez, kanalizasyon, içmesuyu, yağmursuyu, petrol boru
hattı, doğal gaz boru hattı, elektronik haberleşme alt yapıları ve enerji
hatları gibi mevcut veya planlanan tesislerin içmesuyu tesislerinin
projelendirilmesinde dikkate alınıp alınmadığı,
15) Proje alanının jeolojik-jeoteknik ön etüt
raporu yerinde tetkik edilmesi, bölgenin genel özelliklerinin irdelenerek,
gerek görülmesi halinde zemini temsil edecek kesimlerde muayene çukurları
ve/veya zemin sondajı yapılacak konumların belirlenmesi,
hususlarına ilişkin tespitler yapılır.
Arazi
çalışmaları (B etabı)
MADDE 19
– (1) Kaptaj, iletim hatları, depo
yerleri, haritası bulunmayan şebeke hatları, sanat yapıları ve varsa servis
yollarına ait harita ölçümlerini yapıp, şeritvari harita ve plankoteleri
çıkarılır. Şeritvari harita genişliği boru ekseninden itibaren sağlı sollu
75’er metre olmak üzere 150 m olarak alınır. Bu değerler; yerleşim alanları
içerisinde fiziki şartlar dikkate alınarak ilgili idaresince belirlenir.
Bunlara dayalı olarak saptanacak iletim hatları ve servis yolları güzergahı
ve yapım yerleri araziye aplike edilir.
(2) Gidiş dönüş nivelman ve şenajla iletim hatları
ve şebeke ana boruları ile gerekli görülen şebeke besleyici hatlarının
boyuna kesitleri ve şematik profilleri çıkarılır.
(3) Depo, pompa istasyonu ve arıtma tesisi ve
benzeri projede korunacak olan mevcut tesislerle menfez, su kanalı, köprü
geçişi gibi geçişlerle ilgili ölçümler yapılarak röleveleri çıkarılır.
(4) Mevzuata uygun röperleme yapılarak planda
gösterilir.
(5) Ön proje raporu öngörüleri doğrultusunda
halihazır harita dışında kalan yerleşim alanlarına şebeke hattı
döşenmesinin gerekmesi halinde bu sokaklara ait poligonlar tesis edilerek
kotlu sokak planı (kanava) çıkarılır.
(6) Hazırlanacak bütün planlar üzerinde, sokakların
adları veya numaraları, önemli bina ve konut gruplarının yerleri, harita koordinatları,
köprü, karayolu, kanal, kanalet, dere, menfez, enerji nakil hatları, petrol
veya doğalgaz hatları ve benzeri tesisler gösterilir. Bu tür bilgilerden
gerekli görülenlere plankote ile boy kesitler ve şematik profillerde de yer
verilir.
(7) Arazi çalışmaları kapsamında,
a) Ölçüm defterleri,
b) Röper krokileri,
c) Röleveler,
ç) Kanavalar,
d) İletim hattı taslak planı, profili ve şematik
profili,
verilir.
Jeoteknik
etüt (C etabı)
MADDE 20 –
(1) Ön proje ve jeolojik-jeoteknik
ön etüt etabında hazırlanan ve tasdik edilen Jeolojik-Jeoteknik etüt
raporunun, arazi çalışmaları etabında yürütülen çalışmalar sonucunda
tesislerin kesinleşen yerlerine göre uygun ve yeterli görülmesi durumunda,
jeolojik etüt etabında belirtilen çalışmalar yapılmayabilir. Ön proje ve
jeolojik-jeoteknik ön etüt etabının yersel tetkik çalışmaları sırasında
muayene çukuru ve/veya sondaj kuyuları açılması gerektiği belirlenmiş ise,
ya da arazi çalışmaları etabı sonunda yeni jeoteknik çalışmalara ihtiyaç
duyulduğu durumlarda jeoteknik etüt etabı kapsamında jeoteknik çalışmalar
yapılır.
Proje
çözümü, detay ve metraj çalışmaları (D etabı)
MADDE 21
– (1) Mimari statik-betonarme,
elektrik, mekanik, sıhhi tesisat, havalandırma tesisatı hesapları, dere,
karayolu, köprü geçişi mevcut altyapı tesisleri ile kesişme detay
projeleri, gerekmesi halinde yataklama projeleri, temel ıslah projeleri,
400 mm ve daha büyük çaplı boruların dönüş ve birleşimleri ile ilgili hesap
ve projeleri, özel sanat yapıları projeleri ve tesisin tümünü kapsayan
detay projeler düzenlenir.
(2) Proje malzemelerini teşkil eden tüm ünitelere
ait metrajlar, inşaat kalemlerinin her biri için çıkarılır. Metrajlar
neticesinde nakliyeye esas malzemenin miktarları genel malzeme ihtiyaç
cetvelinde belirtilir.
(3) Proje çözümü, detay ve metraj çalışmaları
kapsamında;
a) Karakteristik cetvel, terfi tesisleri ve
klorlama tesisleri bilgi cetvelleri,
b) Açıklama raporu, ön proje raporu,
jeolojik-jeoteknik ön etüt raporu,
c) Genel vaziyet planları,
ç) Sondaj logları, analiz raporları, debi
ölçümleri, kaynaklara ait yasal belgeler, tutanaklar, diğer bilgi ve belgeler,
d) İletim hatları plan, profil ve şematik
profilleri,
e) İdarece daha önce tasdik edilen tip projelerin
dışında, kaptaj, köprü, terfi merkezi, vana odası ve benzeri özel sanat
yapıları projeleri, tesisin tümünü kapsayan kesişme noktaları ve geçişlerle
ilgili detay projeleri ile plankoteler,
f) Şebeke hesap tabloları, şebeke hesap planları,
şebeke inşaat planları, düğüm nokta detayları, tesbit kitlesi detayları,
g) Depo, terfi merkezi, hava kazanı veya denge
bacası, kaptaj, maslak, koruma bölgesi, tahliye, vantuz ve vana odası, tip
projeleri ile detay projeler,
ğ) Özel teknik şartnameler,
h) Yürürlükteki talimatnamenin maddelerinde bahsi
geçen ve yapılması gereken projeler ile gerekli diğer bilgiler ve belgeler,
verilir.
Proje ve
dökümanların teslimi (E etabı)
MADDE 22
– (1) Proje ve dökümanları;
a) Karakteristik cetvel, terfi tesisleri ve
klorlama tesisleri bilgi cetvelleri, yıllık işletme giderleri hesap
cetveli, raporlar (açıklama raporu, hidrolojik rapor, jeoteknik rapor),
genel vaziyet planı,
b) İletim hatları plan, profil ve şematik
profilleri,
c) Kaptaj, maslak, koruma bölgesi, tahliye, vantuz,
vana odası ve iletim hattı ile ilgili detay projeleri ile plankoteler,
ç) Şebeke hesap tabloları ve şebeke hesap planları,
d) Şebeke inşaat planları, düğüm nokta detayları,
tesbit kitlesi detayları,
e) Depo ve terfi merkezi tip projleri ile detay
projeler, su dardesi hesapları ve detay projeleri,
f) Özel teknik şartnameler,
g) Metrajlar,
ğ) Harita-aplikasyon ölçme dökümanı,
h) Jeoteknik çalışmalara ait dökümanlar,
ı) Arazi ölçümlerine ait krokiler, nivelman,
takeometre ve poligon defteri,
olarak teslim edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İçmesuyu Temini ve Dağıtım Sistemlerinin Yapımına
İlişkin Esaslar
Genel
esaslar
MADDE 23
– (1) İçmesuyu temini ve dağıtım
sistemlerinin inşasında kullanılan bütün malzemeler, ulusal ürün
standartlarına veya Avrupa Teknik Uygunluk belgesine sahip olur. İlgili
ürünlerin CE belgesi olur, İnşaat Ürünleri Direktifi’ne uygun olur ve bu
ürünler ilgili standartlarla belgelenir ve işaretlenir.
(2) Ürün standartları ayrıca, bu Yönetmelikte
verilmeyen, taşıma, depolama, montaj ve bakım gibi bilgileri de içerir.
(3) Bu Yönetmelik, fabrikada üretilmiş veya yerinde
üretilmiş bütün ürünler için geçerlidir. Bütün malzemeler ve şebeke
elemanlarının özellikleri ile dayanımları tanımlanarak zamanla bozulmaları
dahil test edilir.
(4) Ürün standartları, malzemelerin kullanım
amacına uygunluğunun verifikasyonu için yeterli bilgiyi sağlar.
Malzemeler
MADDE 24
– (1) İç ve dış kaplamalar ile
sızdırmazlık malzemeleri gibi sistem elemanları için kullanılan bütün
malzemeler, su dağıtım sistemlerinde kullanılmaya uygun olur. Temas
ettikleri suyun kalitesini bozmayacak şekilde seçilir.
Boyutlar
MADDE 25
– (1) Anma çapları: Malzemelerin
boyutları DN/ID ve/veya DN/OD kullanılarak ifade edilir. Hangi boyut
aralığından seçildiği ürün standardında belirtilir.
(2) İç ve dış çaplar: DN/ID ile verilen ürün
standartları, malzemenin iç çapını gösterir. Ayrıca, ürün standardında
tolerans değerleri de verilir. DN/OD ile verilen ürün standartları,
malzemenin dış çapını, et kalınlığını ve toleransları gösterir.
(3) Uzunluk ve et kalınlığı: Boruların uzunluk ve
et kalınlıklarındaki toleranslar, uzunluk veya et kalınlığı verilse de
verilmese de ürün standardında açıkça belirtilir. Et kalınlığı veya uzunluk
ürün standardında belirtilmemişse, üretici tarafından ayrıca verilir.
(4) Borular, fittingler ve vanaların geometrisi:
Makaraya sarılı olarak taşınan borular haricinde tüm borular düz olur ve
verilen toleranslar aşılmaz. Makaralara sarılı olarak taşınan borular için
makaranın en küçük yarıçapı ürün standardında belirtilir. Borular,
fittingler ve vanaların uç kesitleri eksene dik olur ve bağlantıyı zora
sokmayacak kadar küçük toleransa sahip olur. Dirsekler için 11°15’, 22°30’,
30°, 45° ve 90° açılar tercih edilir.
(5) İç yüzey: Borular, fittingler ve vanaların iç
yüzeyleri, hidrolik açıdan performanslarını etkileyecek mertebede, görünür
özürler taşıyamaz, kabul edilebilir pürüzler ürün standardında açıkça
belirtilir.
(6) Görünüm ve uygunluk: Tüm malzemeler üniform
görüntüye sahip olur ayrıca performanslarını etkileyecek hasar ve etkiler
taşıyamaz.
Yapısal
tasarım
MADDE 26
– (1) Ürün standartlarında
belirtilen basınçlar, KİB, AKİB ve ASTB ile kıyaslanır. Malzemelerin
yapısal tasarımı, su dağıtım sistemlerinin güvenli işletilmesi açısından;
a) Maksimum ve minimum sıcaklıklar ile sıcaklık
değişimlerine,
b) Uzun süreli yüklere,
c) Dinamik yüklere,
ç) Zemin kaymaları ve depremlere ve
d) Su darbesi basınçlarına,
karşı dayanıklı olur.
(2) Uzun vadede kabul edilebilir azami esneme %8’i
aşmaz.
(3) Ürün standardı, yapısal tasarımla ilgili
standartlara uygun olur.
(4) Hidrantlar dahil bütün vanalar için açık ve
kapalı pozisyondaki bütün basınçlar (KİB, AKİB, ASTB) verilir ve vanalar bu
basınçlara karşı dayanıklı olur. Vanalar, verilen AKİB ve KİB aralıklarında
çalışabilecek şekilde olur.
Mekanik
şartlar
MADDE 27
– (1) Yüzey dayanımı: İç ve dış
yüklere karşı dayanımın test edildiği metotlar ürün standardında açıkça
belirtilir.
(2) Eksenel dayanım: Küçük çaplı ve uzun, rijit ve
yarı rijit borular için, belirli yük şartlarında esneme momenti ve esneme
yükleri ürün standardında verilir. Alternatif olarak, ürün standartlarında
uzunluk/çap oranları verilebilir. Bu bilgi, taşıma, kaldırma ve döşeme
aşamalarında oluşabilecek problemleri önlemeye yardımcı olur.
Sızdırmazlık
MADDE 28
– (1) Bağlantı aparatları dahil
bütün şebeke elemanları, tasarım ömrü boyunca sızdırmazlık sağlayacak
şekilde tasarlanır, üretilir ve test edilir.
Bağlantılar
MADDE 29 – (1) Bütün sızdırmazlık malzemeleri ilgili
standartlara uygun olur ve bu durum ürün standardında belirtilir.
(2) Elastik sızdırmaz malzeme kullanılan
bağlantıların, izolasyon malzemesinin uzun vadedeki özellikleri de göz
önünde bulundurularak (esneklik, güç, gevşeme, sıcaklığa karşı duyarlılık
gibi) tasarım ömrü boyunca sızdırmaz olması sağlanır. Ayrıca, tasarım ömrü
boyunca bağlantı noktalarının kayması olasılığı da göz önünde bulundurulur.
(3) Bağlantı ekipmanlarının tipi ürün standardında
açıkça belirtilir ve kullanılan ekipman tipleri;
a) Rijit bağlantılar,
b) Ayarlanabilir bağlantılar,
c) Esnek bağlantılar,
olarak sıralanır.
(4) Rijit bağlantılar için gerekli performans ve
test bilgileri ürün standardında belirtilir.
(5) Ayarlanabilir bağlantılar için gerekli
performans ve test bilgileri ürün standardında belirtilir. Kabul edilebilir
açısal esneme değerleri ürün standardında belirtilir ve ürün bu şekilde
imal edilir.
(6) Bağlantı boyunca enine gerilmeye maruz kalan
bağlantılar için, birleşik testlerde (Newton cinsinden) en az 10*DN veya
ayrı testlerde en az (Newton cinsinden) 20*DN değeri rapor edilir. Buna
karşın, contanın çap esnemesi, borunun kabul edilebilir azami esnemesini
aşmaz.
(7) Testler tiplere göre ayrı ayrı yapılır. Test
edilen çaplar ürün standardında belirtilir ve bu çaplar bütün çap aralığını
kapsar.
(8) Testlerde, üretimden kaynaklı bütün olumsuz
koşullar göz önünde bulundurulur (soket ve contaların maksimum ve minimum
çapları ile ovallikleri).
(9) Testlerde uygulanan basınçlar, bütün bağlantı
tipleri için en azından ASTB (azami kabul edilebilir saha test basıncı)
değerine eşit olur.
Çap ve et
kalınlığı ölçümleri
MADDE 30
– (1) İç çap ölçümü ürün
standardında gerekliyse, borunun iki ucuna yakın noktalarda iç çap ölçümleri
yapılır. Her bir kesitte en az iki ölçüm yapılarak ortalama iç çap
hesaplanır.
(2) Dış çap ölçümü ürün standardında gerekliyse, iç
çap ölçümlerine benzer şekilde ve benzer noktalarda ölçümler yapılır veya
her bir kesitte borunun çevresi ölçülerek ortalama dış çap hesaplanır.
(3) Et kalınlığının ölçümü ürün standardında
gerekliyse, malzemenin iki ucuna yakın noktalarda ölçümler yapılır. Ölçüm
yapılan her kesitte, eşit mesafelerde en az dört ölçüm yapılır. Alternatif
olarak, her bir kesitteki en küçük ve en büyük değerler belirlenebilir.
Boru
parçasının düzlüğü
MADDE 31 –
(1) Boru parçasının düzlüğündeki
özürlerin ölçülmesi ürün standardında gerekliyse ölçüm metodu açıkça
belirtilir. Sapmalar, merkez noktasından itibaren boru parçası uzunluğunun
2/3’ü kadar bir uzunlukta yapılır.
Borunun
eksenel dayanım testi
MADDE 32
– (1) Ürün standardında eksenel
dayanım testi gerekliyse, esneme testinde;
a) Testlerin kayıt özelliği olan bir makinede
yapılması,
b) Test edilecek borunun iki ucundan sabitlenmesi
ve 3 veya 4 noktadan uygulanan yüklerle tek bir çatlamaya kadar test
edilmesi,
c) Gerilmenin, mm cinsinden en az 5*DN kadar
olması,
ç) Destek malzemelerinin sadece dikeyde etki
etmesi,
hususları dikkate alınır.
Rijit
borularda kırılma testi
MADDE 33
– (1) Ürün standardında kırılma
testleri öngörülmüşse, uygunluk testi mi yoksa azami dayanım testi mi
olduğu açıkça belirtilir. Test, borunun tamamına veya bir kısmına üniform
yük uygulanarak gerçekleştirilir. Taşıyıcılar, borunun belirli kesimlerine
ayrılabilir. Test yükü, tüm taşıyıcı uzunluğu boyunca simetrik olarak uygulanır.
Yatay stabiliteyi sağlamak amacıyla test yükünün uygulandığı nokta
ayarlanabilir. Belirlenen yükün son üçte birlik kısmı uygulanırken yük
artış hızı sabit olur ve yük uygulama süresi en az 30 sn olur.
Esnek
borularda dairesel dayanım testi
MADDE 34
– (1) Ürün standardına göre
dayanım testi, deformasyon testi ve/veya nihai deformasyon testi yapılacaksa,
testler yük ve deformasyon kayıt sistemi olan makinelerde gerçekleştirilir.
Taşıyıcıların düz çelik plakalar olup olmadığı ürün standardında
belirtilir. Kısa vadeli dayanım testleri ve uzun vadeli deformasyon
testleri varsa ilgili standartlara göre yapılır.
Basınç
testleri
MADDE 35 –
(1) Her bir testin tipi ve amacı
(basınç dayanım testi veya nihai basınç dayanım testi) ürün standardında
belirtilir. Basınç dayanım testinde uygulanan basınç ürün standardında
açıkça yazılır. Nihai basınç dayanımı, ürün standardında belirtilen
arıza/kırılma/çatlama noktasına kadar uygulanan basınç olarak verilir.
Boru
testleri
MADDE 36
– (1) Bir ya da daha fazla borunun
tamamı ya da bir kısmına, ürün standardında belirtilen sürelerle belirli
bir hidrostatik basınç uygulanarak yapılır.
(2) Test edilen borular uygun aparatlarla
sabitlenir ve içi suyla doldurularak hava boşaltılır.
Bağlantı
testleri
MADDE 37
– (1) Testler, birbirine bağlanmış
iki boru veya boru parçası üzerinde yapılır ve test boyunca borular, ürün
standardında verilen şartlara göre bağıl olarak hareket edebilecek şekilde
olur.
Fittingler,
vanalar ve diğer malzemelerin testleri
MADDE 38
– (1) Kullanım amacına uygun olup
olmadığını belirlemek amacıyla, test metotları ürün standardında
belirtilir.
Ürünlerin
montajı
MADDE 39 – (1) Her bir ürün standardı, malzemelerin boyut
aralıklarının birbirine bağlanmaya uygun olup olmadığı bilgisini içerir.
Bağlantı sağlanabilen durumlarda bağlantı şekilleri de açıkça belirtilir.
Etiketleme
MADDE 40
– (1) Etiketleme hususundaki
şartlar ürün standardında belirtilir. Her bir malzeme görünür ve açık bir
şekilde etiketlenir. Malzemeyi kesin olarak tanımlayabilmek için etiket
üzerinde en az;
a) EN ön ekli ulusal veya AB standardı numarası (EN
........ şeklinde),
b) Üretici firma bilgisi ve imal edildiği yer,
c) Üretim tarihi,
ç) Varsa sertifikasyon kuruluşu,
d) Gerekliyse sınıflandırma bilgisi,
e) Gerekliyse içmesuyu uygulamalarına uygunluk,
bilgileri
bulunur.
Yapım
işleri
MADDE 41
– (1) Kalifikasyonlar: Projenin
yönetilmesi ve yapımı sırasında, bu Yönetmelikte verilen kalite şartlarının
yerine getirilip getirilmediğini muhakeme edebilecek eğitilmiş personel
çalıştırılır. İşveren tarafından işin teslim edildiği yüklenici firmanın,
işin gereklerini yerine getirebilecek nitelikte olmasına dikkat edilir.
Gerekli kalifikasyonların sağlandığını kontrol etmek işverenin
yükümlülüğündedir.
(2) Yapım ile ilgili kurallar: İnşaat işleri, varsa
ilgili standartlara uygun olarak yapılır ve ilgili standartlarda verilen
şartlar yüklenici firma tarafından sağlanır. Buna ek olarak, kullanılacak
malzemeler hususunda üretici firmanın direktiflerine de uyulur.
(3) Malzemelerin taşınması ve depolanması: İşlemler
sırasında malzemeler hasarlara karşı korunur. Yükleme, taşıma ve boşaltma
sırasında uygun ekipmanlar kullanılır. Borular taşınırken ve depolanırken
iki uçları kapatılarak tehlikeli maddelerle temas etmesi engellenir.
Malzemeler toprak, çamur, atıksu ve diğer kirli maddelerle temas ettirilmez.
Bu tip temaslardan kaçınmak mümkün değil ise, borular döşenmeden önce iyice
temizlenir. Hasardan koruma, bozulma ve kirlenmeyi önlemek amacıyla üretici
firmanın bütün talimatlarına uyulur.
(4) İş sağlığı ve güvenliği: Bütün işler, iş
sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata uygun olarak yapılır. Kişisel
koruma ekipmanları kullanılır. Bütün personel iş kazaları ile ilgili yasal
düzenlemeler hususunda bilgilendirilir. Çalışma sahalarında acil durum
alarmları ve ilkyardım ekipmanları bulundurulur ve kaza halinde uygun
adımlar atılır. Acil durum ekipmanlarının düzenli olarak bakımları yapılır
ve güvenilirlikleri test edilir. Arızalı veya iş görmeyen ekipmanlar sahadan
alınır ve yenileriyle değiştirilir. İnşa işlerine başlamadan önce diğer
işletmelerin tesislerine dair bütün planlar temin edilir. Gerekli
durumlarda güvenlik önlemleri alınır.
(5) İnşaat şartları;
a) Kazı alanlarında; personeli, diğer insanları,
yapıları ve trafik akışını korumak amacıyla gerekli tedbirlerin alınması,
b) Tranşeler dahil bütün kazı mahallerinde
çökmelere karşı tedbirler alınması ve kazı alanlarına giriş çıkış için
uygun yerlere merdivenler konulması,
c) İnşa işlerinde diğer yapılara zarar verilmemesi,
ç) Borular ve diğer malzemelerin taşınması ve
depolanması sırasında personelin, diğer insanların ve yapıların
güvenliğinin sağlanması,
d) Borular döşenirken ve malzemeler monte edilirken
ilgili iş sağlığı ve güvenliği şartlarının (kesme ve kaynak yapma gibi
faaliyetlerde koruyucu elbiseler ve ekipmanlar kullanılması gibi)
sağlandığından emin olunması,
hususları dikkate alınır.
Tranşeler
MADDE 42
– (1) Tranşeler ve çalışma
alanının inşaası: Çalışma alanının boyutları ve inşa yöntemi, borular ve
diğer malzemelerin kolaylıkla döşenmesi ve montajına yetecek kadar olur.
Tranşe boyutlarının ve inşa yönteminin tasarımda planlanan şekilde
yapıldığından emin olunur. İşveren ile anlaşılması durumunda planlanan
tranşelerin boyutları değiştirilebilir. Borular döşenmeden önce, tranşe
derinliği, eğimi, genişliği ve zemin durumu dikkatle kontrol edilir.
(2) Dolgu derinliği: Tranşe tasarımı bütün
boruların don derinliğinin altında kalmasına müsaade edilecek şekilde
yapılır ve kazılır. Bu mümkün olmazsa, don olaylarında koruma sağlamak için
alternatif tedbirler alınır. Aksi hususunda anlaşma sağlanmadığı müddetçe
don derinliği 125 cm kabul edilir.
(3) Yataklama: Boru parçasının ağırlığını üniform
olarak taşıyacak şekilde yataklama yapılır. Boruların ve diğer malzemelerin
yataklanması ile ilgili hususlar Ek-2’ye göre yapılır.
(4) Teknik altyapı tesislerinin yol
enkesitlerindeki konumları Ek-1’e göre yapılır.
Malzemelerin
montajı
MADDE 43
– (1) Normal şartlarda, yeraltında
bulunan tesisler ve benzer yapılarla yeni boru hattı arasında en az 0,40 m
açıklık bırakılır.
(2) Borular, diğer boru hatları veya kablolarla
paralel olarak döşenecekse, aralarındaki yatay mesafe 0,40 m’den az olamaz.
Sıkışık noktalarda, eğer mümkünse en az 0,20 m açıklık bırakılır. Her
durumda doğrudan temas engellenir. Alınan tedbirlerle ilgili işverenin
onayına başvurulur.
(3) Kablolar ve boruların kesiştiği noktalarda en
az 0,20 m dikey açıklık bırakılır. Bu mümkün değil ise, doğrudan teması
önleyecek tedbirler alınır. Doğrudan temas yoluyla itme ve çekme
kuvvetlerinin iletimini engelleyecek tedbirler alınır. Bu tedbirler
işverenin onayına sunulur.
(4) Kazı işleri sırasında diğer yapılar ve yeraltı
tesislerine zarar vermemek için tedbirler alınır. Ayrıca, işveren
tarafından istenen özel şartlar yerine getirilir.
(5) Montaj sırasında borular kirlenmelere karşı
korunur. Vanalar, fittingler ve diğer malzemelerin montajı sırasında ve
yapı bağlantılarında aşırı gerilmelere izin verilmez.
(6) Gerekirse, zemine oturmayan boruların zemine
oturması için önlemler alınır, ancak bu önlemler boruda aşırı gerilmelere
yol açamaz.
(7) Malzemelerin montajı ile ilgili esaslar Ek-2’ye
göre yapılır.
Boru
bağlantıları
MADDE 44
– (1) Boru bağlantıları Ek-2’de
verilen esaslara uygun olarak yapılır.
(2) İçme suyu ile temas halinde bulunması muhtemel
olan boruların geçişini sağlayan bütün kaydırıcılar ilgili standartlara
uygun olur.
Korozyon
ve kirlenmelere karşı koruma
MADDE 45
– (1) Risk görülen bölgelerde
borular ve diğer malzemeler korozyon ve kirlenmelere karşı koruma altına
alınır. Koruma amacıyla plastik maşon, bitümlü kaplama, koruyucu bantlar
vs. kullanılır. Borular ve diğer malzemeler, riskli bölgelerde gerekirse
içten ve dıştan kaplama yapılarak koruma altına alınır.
(2) Test yapılması uygun görüldüğünde, metalik boruların
dış yüzeylerine plastik veya yalıtkan başka malzeme ile kaplama
yapıldığında veya metalik borulara katodik koruma sistemi tasarlandığında,
kaplamalar elektriksel olarak uygun cihazlarla test edilip, gerekliyse
tamir edilir.
(3) Görsel muayeneden sonra, katodik koruma
sağlanan borularda kaplama malzemesinin sürekliliği ve direnci, elektrik
arkı oluşturan bir ekipman veya dengi ile test edilir ve test işleminden
sonra dolgu yapılır. Test işleminde uygulanacak olan voltaj, kaplama
malzemesinin tipine ve kalınlığına bağlı olarak yüklenici tarafından
belirlenir. Tespit edilen herhangi bir defolu bölge olması durumunda defolu
kısım düzeltilir ve yeniden test edilir.
(4) Korozyon ve kirlenmelere karşı alınacak koruma
tedbirleri Ek-2’de belirtilen esaslar dikkate alınarak yapılır.
Yataklama
ve ana dolgu
MADDE 46 – (1) Boru üzerindeki yük ve gerilme dağılımı ile
borunun esnemesi, yataklamanın ve yataklama kapsamında yapılan işlemlerin
nasıl yapıldığına bağlıdır. Yataklama işlemleri, ürün standartları göz
önünde bulundurulmak üzere üretici talimatlarına uygun olarak yapılır.
(2) Yatak malzemesinin seçimi ile ilgili kriterler
Ek-2’de verilmiştir. Yataklama işlemi, Ek-2’de belirtildiği gibi, alt
yatak, üst yatak, yan dolgu, başlangıç dolgusu veya yüklenici tarafından
uygun görüldüğünde bunların kısmi bileşimi olarak uygulanır.
(3) Dolgu malzemesi ile ilgili olarak belirli bir
sıkıştırma oranı isteniyorsa, sıkıştırma işlemi kademeli olarak Ek-2’de
belirtilen esaslar dikkate alınarak yapılır.
(4) Esnek boruların montajdan sonra esnemesi
muhtemeldir ve montajdan sonra belirli boru kesitleri ve mesafelerde
Ek-2’de belirtilen esaslara göre esneme testleri yapılır.
ALTINCI BÖLÜM
İçme Suyu Temini ve Dağıtım Sistemlerinin İşletme
ve Bakımına İlişkin Esaslar
İşletme
ve bakım
MADDE 47 –
(1) Su dağıtım işlevi ile çevre ve
halk sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri en aza indirmek için bütün su
dağıtım sistemi, borularda ve diğer malzemelerdeki arızaları ve kaçakları
tespit etmek üzere Ek-3’te belirtilen esaslara göre izlenir ve denetlenir.
(2)
Pompalar, vanalar ve elektrikli ekipmanlar gibi ekipmanların rutin
bakımları yapılır ve önleyici tedbirler alınır. İleride yapılacak bakım,
değişim ve yeraltı ekipmanlarının uygun donatılarla iyileştirilmesine dair
planlar, varsa ulusal standartlara, yoksa AB standartlarına uygun olur.
Ekipman değişiminde verim sınıfının yüksek olması dikkate alınır.
Su
yönetiminde kayıp/kaçakların düşürülmesi
MADDE 48
– (1) Su yönetiminde kayıp
kaçakların düşürülmesi ile ilgili olarak içmesuyu şebekesinde meydana gelen
kayıpları azaltmaya yönelik çalışmalar, mevcut şebekenin incelenmesi,
hidrolik modellemesi, kontrol edilebilir ve ölçülebilir izole alt
bölgelerin (DMA) oluşturulması, CBS ve SCADA sistemleri yoluyla sürekli
izlenmesi, kayıp-kaçakların bölgesel ve noktasal olarak tespit edilmesi,
basınç yönetiminin yapılması, normal abone ve yüksek tüketimli abonelerin
sayaçlarının durum tespitinin yapılması işlerini kapsar. Bu kapsamda
yapılacak işlere dair detaylar Ek-3’te belirtildiği şekilde yapılır.
(2) Şebekede su kayıplarının düşürülmesi için
yapılacak çalışmalarda, 8/5/2014 tarihli ve 28994 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının
Kontrolü Yönetmeliği ile İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su
Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliğinde yer alan usul
ve esaslara uyulur.
İçmesuyu
altyapı bilgi sistemi
MADDE 49
– (1) İdareler her türlü coğrafi
veri ve bilginin saklandığı, sorgulandığı ve istenildiğinde sunulduğu
içmesuyu altyapı bilgi sistemlerini oluşturur.
(2) İçmesuyu altyapı bilgi sistemi ile ilgili
veriler Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliğinde
belirtilen datum ve koordinat sistemlerine uygun olarak üretilir.
(3) İçmesuyu sistemini oluşturan coğrafi detaylar;
sistem bütünündeki sorgulamalara imkan verecek ilişkisel bir veri
modelinde, değişikliklerin takip edilebileceği zamansal şemaya sahip olarak
ve zeminle aplike edildikleri yatay ve düşey konum bilgisiyle içmesuyu
altyapı bilgi sistemine kayıt edilir.
(4) İçmesuyu altyapı bilgi sistemi, içmesuyu
sistemindeki değişiklikleri yansıtacak şekilde gerekli veri yedeklemesi
yapılarak güncellenir.
(5) İçmesuyu altyapı bilgi sistemindeki veriler
gerekmesi halinde ilgili paydaşlarla web sistemi üzerinden paylaşılabilir
nitelikte olur.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Boru
hatlarının test edilmesi ve dezenfeksiyon
MADDE 50
– (1) Yeni bir boru döşendiğinde
ya da su dağıtım sisteminin bir parçası genişletildiğinde veya su dağıtım
sisteminin bir parçası ya da bir boru değiştirildiğinde, Ek-2’de belirtilen
metotlar kullanılarak basınç testleri gerçekleştirilir ve dağıtım boruları
bir dezenfektan içeren suyla yıkanır.
(2) Dezenfeksiyon amacıyla sadece içmesuyu
kullanılır. Yıkama amacıyla getirilen içme suyunun kirlenmemesine ve yıkama
işleminden sonra yıkama suyunun çevreye zarar vermeyecek şekilde bertaraf
edilmesine özen gösterilir.
Kalifikasyon
ve eğitim
MADDE 51
– (1) Her düzeydeki personele,
işlerini güvenle ve yetkin bir biçimde gerçekleştirebilmeleri için ilgili
mevzuatı ve teknikleri tanıtıcı ve açıklayıcı uygun bir eğitim verilir.
Eğitimler ihtiyaç duyulduğunda periyodik olarak tekrarlanır. İnşaat
çalışmalarını yürüten kurumlar belirli bir iş için özel nitelikler talep
edebilir.
Yürürlük
MADDE 52
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 53
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.
|