|
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından:
TARIM VE ORMAN
ARAÇLARININ ÇEVRESEL VE TAHRİK ÜNİTESİ
PERFORMANSINA YÖNELİK ŞARTLAR HAKKINDA
TİP ONAYI YÖNETMELİĞİ (AB/2015/96)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç,
kapsam ve dayanak
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 13/10/1983 tarihli ve
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca tarım ve orman
araçlarının yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik
güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek üzere, tarım ve orman
araçlarının ve bunlara ait motorlar, aksamlar, sistemler ve ayrı teknik
ünitelerin tip onayı ve piyasa gözetimi ve denetimi için, izin verilen
gürültü seviyelerine ve kirletici emisyonları açısından çevresel ve tahrik
ünitesi performansına ilişkin ayrıntılı test prosedürleri ve teknik
şartları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, 14/8/2014 tarihli ve 29088
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ve
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmeliğin (AB/167/2013) 1 inci
maddesinde belirtilen araçları ve bunların aksam, sistem ve ayrı teknik
ünitelerini kapsar.
(3) Bu Yönetmelik; 2918 sayılı Kanunun 29 uncu
maddesine, 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunun 4 üncü maddesine ve
3/6/2011 tarihli ve 635 sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmeliğin amaçları
bakımından Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve
Denetimi Hakkında Yönetmeliğin (AB/167/2013) 3 üncü maddesinde ve
28/12/2016 tarihli ve 29932 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Tarım ve Orman Araçlarının Fonksiyonel Güvenlik Gereklilikleri Hakkında Tip
Onayı Yönetmeliği (AB/2015/208)’nin EK XXX’unda yer verilen tanımlar bu
Yönetmeliğin uygulanmasında da geçerli olup, söz konusu tanımlara ek olarak
bu Yönetmelikte geçen;
a) 97/68/AT Yönetmeliği: 20/6/2007 tarihli ve 26558
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolu Dışında Kullanılan Hareketli
Makinalara Takılan İçten Yanmalı Motorlardan Çıkan Gaz ve Parçacık
Halindeki Kirletici Emisyonlara Karşı Alınacak Tedbirlerle İlgili Tip Onayı
Yönetmeliğini (97/68/AT),
b) AB/167/2013 Yönetmeliği: 14/8/2014 tarihli ve
29088 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım ve Orman Araçlarının Tip
Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmeliğini (AB/167/2013),
c) Aksesuarlar: 120 sayılı Birleşmiş Milletler
Avrupa Ekonomik Komisyonu (BM/AEK) Regülasyonunun 01 sayılı değişiklik
serisinin Ek 4 Tablo 1’inde listelenen tüm donanımlar, aletler ve
cihazları,
ç) Ana motor: 97/68/AT Yönetmeliğinin EK I’inin 7
nci maddesinde belirlendiği şekilde tahrik ünitesi veya motor ailesini
temsil niteliğine sahip bir motoru,
d) Dış gürültü emisyonları azaltma sistemi: Tip
onayının verildiği veya kapsam genişletmesinin yapıldığı tarihte araca
takılan tipten egzoz sistemi, hava emme sistemi, susturucu veya tarım veya
orman aracından yayılan izin verilebilir dış gürültü seviyeleriyle ilgili
sistemler, aksamlar ve ayrı teknik üniteler dâhil olmak üzere egzoz ve susturucu
sisteminden meydana gelen tüm aksamlar ve ayrı teknik üniteleri,
e) Kirletici egzoz emisyonları son işleme
(after-treatment) sistemi: Motordan gaz ve partikül madde şeklinde çıkan
kirletici emisyonlarının azaltılması veya işlenmesi amacıyla katalizörler,
partikül tuzakları veya diğer aksam, sistem veya ayrı teknik üniteler dahil
olmak üzere yayılan kirleticilerin atmosfere salınmadan önce kimyasal veya
fiziksel anlamda işlenmesi amacına sahip olan bir donanım veya sistemden
egzoz gazlarının geçmesini,
f) Kirletici kontrol cihazı: Kirletici egzoz
emisyonları son işleme sisteminin bir parçası olan aksam, sistem veya ayrı
teknik üniteyi,
g) Motor ailesi: Tasarımından dolayı benzer emisyon
karakteristiklerine sahip olması beklenen ve bu Yönetmeliğin şartlarına
uyan motorların imalatçı tarafından 97/68/AT Yönetmeliğinin EK I’inin 6 ncı
maddesi uyarınca gruplandırılmasını,
ğ) Motor gücü: Test tezgâhında motorun krank
milinin sonunda elde edilen gücü veya karşılık gelen motor devrindeki
eşdeğerini,
h) Motor tipi: 97/68/AT Yönetmeliğinin EK II İlave
1’inde belirtilen şekilde temel motor özelliklerinde farklılık göstermeyen
motor kategorisini,
ı) Net güç: 120 sayılı BM/AEK Regülasyonunun 01
sayılı değişiklik serisinin Ek 4 Tablo 1’inde belirtilen aksesuar ve
donanımlar dahil olmak üzere referans atmosfer koşullarında bir test
tezgahında motorun krank milinin sonunda elde edilen gücü veya karşılık
gelen motor devrindeki eşdeğerini,
i) Onay kuruluşu: Bir araç, sistem, aksam veya ayrı
teknik ünitenin tip onayından her yönüyle sorumlu olan, yetkilendirme
sürecini yürütmeye, onay belgelerini düzenlemeye ve gerektiğinde geri
çekmeye, diğer onay kuruluşlarının başvurabileceği bir makam olarak hareket
etmeye, teknik servisleri görevlendirmeye ve imalatçıların imalat
uygunluğuyla ilgili yükümlülüklerini yerine getirmesini temin etmeye
yetkili olan AB üyesi ülkelerdeki makamı ve Türkiye’de Bilim, Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığını,
j) Yayılan kirleticiler: Gaz ve partikül madde
şeklinde egzozdan çıkan kirletici emisyonlarını,
k) Değiştirilebilir (yedek) kirletici kontrol
cihazı: AB/167/2013 Yönetmeliği ve bu Yönetmelik uyarınca tip onayı
verilmiş bir araç üzerindeki kirletici egzoz emisyonları son işleme
sisteminin yerine kısmen veya tamamen geçmek üzere tasarlanan bir aksam,
sistem veya ayrı teknik üniteyi,
l) Değiştirilebilir (yedek) motor: Tarım veya orman
aracındaki motoru değiştirmek için ve sadece bu amaçla temin edilen, yeni
imal edilen motoru,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İmalatçıların
Yükümlülükleri
Genel
yükümlülükler
MADDE 3 – (1) İmalatçılar; piyasaya arz edilen, hizmete giren
veya tescil edilen tüm yeni araçların, piyasaya arz edilen veya hizmete
giren tüm yeni ve değiştirilebilir motorların ve piyasaya arz edilen veya
hizmete giren ve aracın çevresel ve tahrik ünitesi performansını
etkileyebilen tüm yeni sistemlerin, aksamların ve ayrı teknik ünitelerin,
imalatçının tavsiyelerine uygun şekilde aracın bakımının yapılması
koşuluyla ve normal kullanım şartları altında bu Yönetmelik ile belirlenen
şartlara uygun olmasını sağlayacak şekilde tasarlanmasını, imal edilmesini
ve monte edilmesini sağlar.
(2) Araç, motor, sistem, aksam ve ayrı teknik
ünitelerin imalatçıları; fiziksel gösterimler ve testler yardımıyla onay
kuruluşuna, piyasaya arz edilen, tescil edilen veya hizmete giren
araçların, motorların, sistemlerin, aksamların ve ayrı teknik ünitelerin
97/68/AT Yönetmeliğinin 8 inci ila 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinde, EK I’inde ve EK II’sinde belirtilen ayrıntılı teknik şartlar ve
test prosedürlerine uygun olduğunu gösterir ve kanıtlar.
(3) Bu madde, üçüncü ülkelere ihraç edilecek araç
tiplerine uygulanmaz.
Kirletici
emisyonlarına ve dış gürültü seviyelerine ilişkin genel şartlar
MADDE 4 – (1) İmalatçılar, EK I ve EK II’de belirtilen
kirletici emisyonları ile ilgili şartlara ve EK III’te belirtilen dış
gürültü seviyeleri hakkındaki şartlara uymak zorundadır.
(2) Egzozdan çıkan kirletici emisyonları ve dış
gürültü seviye şartlarına ilişkin tip onayı, onay kuruluşu tarafından
farklı araç varyantları, versiyonları ve motor tipleri ve ailelerini
kapsayacak şekilde genişletilebilir. Ancak bu durumda araç varyantı, tahrik
ünitesi ve kirlilik kontrol sistemi parametrelerinin, AB/167/2013
Yönetmeliğinin 19 uncu maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında belirtilen
seviyeler dâhilinde kalması veya eşit performansa sahip olması
gerekmektedir.
(3) İmalatçı, onaylanmış araç tipinin AB/167/2013
Yönetmeliğinin 19 uncu maddesi uyarınca piyasaya arzından sonra tarım ve
orman aracının çevresel ve tahrik ünitesi performansını etkileyebilecek
şekilde sistemler, aksamlar ve ayrı teknik üniteler üzerinde yapılan tüm
değişiklikleri onay kuruluşuna gecikmeksizin bildirir. Raporlama yükümlülüğü
aşağıdakileri kapsar.
a) 97/68/AT Yönetmeliğinin EK II ve bu Yönetmeliğin
EK I’inin 9.1 maddesinde belirtilen şekilde motor ailesine veya motor tipine
ilişkin parametreler,
b) 97/68/AT Yönetmeliğinin EK I’inin 6.10 maddesi
ve bu Yönetmeliğin EK I’inin 9.1.10 maddesi ile EK II’sinin 3.3 maddesinde
tarif edilen şekilde motorun kirletici egzoz emisyonları son işleme
sistemi,
c) EK III’te verilen şartlar uyarınca araca ait dış
gürültü emisyonları azaltma sistemi.
(4) İmalatçı; birinci, ikinci ve üçüncü fıkralar
ile 14 üncü madde hükümlerine ek olarak aşağıda verilen çevresel ve tahrik
ünitesi şartlarına uyar.
a) Referans yakıtlar konusunda 120 sayılı BM/AEK
Regülasyonunun 01 sayılı değişiklik serisinin Ek 7’sinde veya 97/68/AT
Yönetmeliğinin EK V’inde belirtilen şartlar,
b) Kirlilik kontrol cihazları ve değiştirilebilir
kirletici kontrol cihazları konusunda 97/68/AT Yönetmeliğinin EK III İlave
5’inde belirtilen şartlar,
c) Test ekipmanları konusunda 97/68/AT
Yönetmeliğinin EK III’ünde belirtilen şartlar.
(5) İmalatçı, onay kuruluşuna üçüncü fıkrada bahsi
geçen değişikliklerin, tip onayında kanıtlanan çevresel performans ile
ilişkili olarak aracın çevresel performansını etkilemediğini gösteren
kanıtlar sunar.
(6) İmalatçı, piyasaya arz edilen veya hizmete
giren ve bu Yönetmeliğin 9 ila 13 üncü maddeleri uyarınca tip onayı gerekli
olan değiştirilebilir kirletici kontrol cihazlarının, uygulanabilir
durumlarda 97/68/AT Yönetmeliğinin EK I’inin 4.1.1 maddesinde belirtilen
test prosedürleri ve ayrıntılı teknik şartlar uyarınca onaylandığını
gösterir.
(7) Değiştirilebilir kirletici kontrol cihazına
sahip araçlar, orijinal kirletici kontrol cihazına sahip olan araçlarla
aynı çevresel test şartlarını ve kirlilik emisyonu sınır değerlerini
sağlar.
Araçların
veya motorların tip onayına ilişkin özel yükümlülükler
MADDE 5 – (1) İmalatçı, motor tipine ait gaz ve partikül madde
egzoz kirletici emisyonlarının, 97/68/AT Yönetmeliği kapsamında motor
kategorileri ve güç aralıkları için belirtilen gaz ve partikül madde egzoz
kirletici emisyonlarını aşmamasını sağlar.
(2) İmalatçı; tahrik ünitesi performansının, aracın
hizmete girmesinden önce veya aracın piyasaya arz edilme aşamasında, bilgi
dosyasında onay kuruluşuna raporlanan düzeye karşılık gelmesini sağlar.
97/68/AT Yönetmeliğinin EK I’inin 2.8 maddesinin (c) bendinde tarif
edildiği şekilde, emisyon kontrol ekipmanlarının verimini düşüren iptal
cihazlarının kullanılması 97/68/AT Yönetmeliğinin EK III’ünün 4.1.1 maddesi
uyarınca yasaktır.
(3) Tip onayından sonra sistemin, aksamın veya ayrı
teknik ünitenin üzerinde yapılan değişiklikler; orijinal özellikleri veya
teknik parametreleri motorun veya kirlilik kontrol sisteminin
işlevselliğini etkileyecek şekilde değişmiyor ise, tip onayını otomatik
olarak geçersiz hale getirmez.
Motorların
ayrı teknik ünite olarak tip onayına ilişkin şartlar
MADDE 6 – (1) Motor veya motor ailesinin ayrı teknik ünite
olarak AB tip onayı alabilmesi için imalatçı; bu Yönetmeliğin EK I’inin
hükümleri uyarınca, motorların testlerden geçirildiğini ve bu Yönetmelik ve
97/68/AT Yönetmeliğinde belirtilen şartlara uygun olduğunu kanıtlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Onay Kuruluşunun
Yükümlülükleri
Alternatif
tip onaylarının eşdeğerliği
MADDE 7 – (1) Onay kuruluşu, alternatif tip onaylarının EK
IV uyarınca bu Yönetmelik kapsamında onaya eşdeğer olduğunu kabul edebilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen şartlara ek olarak,
alternatif tip onayının bu Yönetmelik kapsamındaki onaya eşdeğer kabul
edilebilmesi için imalatçı, AB/167/2013 Yönetmeliğinin on beşinci bölümü ve
28/12/2016 tarihli ve 29932 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Yapım ve Genel Gereklilikleri Hakkında Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı
ile İlgili Yönetmeliğin (AB/1322/2014) 8 inci maddesi ile gerekli kılındığı
şekilde araca yönelik tamir ve bakım bilgilerine ayrım gözetmeksizin erişim
imkânı sağlar.
Kirletici
emisyonlarının ölçülmesi
MADDE 8 –
(1) Teknik servisler; tarım ve
orman araçlarının ve motorlarının kirletici egzoz emisyonlarını bu
Yönetmeliğin EK I’inde yer verilen şartlarla kabul edildiği şekilde
97/68/AT Yönetmeliği hükümleri uyarınca ölçer.
Dış
gürültü seviyesinin ölçülmesi
MADDE 9 –
(1) Teknik servisler; EK III’ün
1.3.1 maddesinde belirtilen test koşulları ve yöntemleri uyarınca hareket
halinde pnömatik lastikli T kategori ve lastik dokulu paletli C kategori
tarım ve orman araçlarının dış gürültü seviyelerini, tip onayının amaçları
bakımından ölçer.
(2) EK III’ün 1.3.2 maddesinde belirtilen test
koşulları ve yöntemleri aynı zamanda sabit halde (durur vaziyette) T
kategori ve lastik dokulu paletli C kategori araçlar için uygulanır ve
ilgili sonuçlar EK III’ün 1.3.2.4 maddesi hükümleri uyarınca teknik
servisler tarafından kaydedilir.
(3) Teknik servisler; EK III’ün 1.3.2 maddesinde
belirtilen sabit test koşulları ve yöntemleri uyarınca zincir paletli C
kategori tarım ve orman araçlarının dış gürültü seviyelerini, tip onayının
amaçları bakımından ölçer.
(4) EK III’ün 1.3.3 maddesinde belirtilen test
koşulları ve yöntemleri aynı zamanda, zincir paletli C kategori araçlara
uygulanır ve ilgili sonuçlar teknik servisler tarafından kaydedilir.
Tahrik
ünitesi performansına ilişkin şartlar
MADDE 10
– (1) Tarım ve orman araçlarının
tahrik ünitesi performansının değerlendirilmesi amacıyla 120 sayılı BM/AEK
Regülasyonunun 01 sayılı değişiklik serisi uyarınca net güç, motor torku ve
spesifik yakıt tüketimi ölçümleri yapılır.
Araçların
veya motorların tip onayına ilişkin özel hükümler
MADDE 11
– (1) 97/68/AT Yönetmeliğinin
uygulama alanında yer almayan motorlara sahip araçlara da tip onayı
verilebilir.
(2) 97/68/AT Yönetmeliğinin uygulama alanını ilgili
Yönetmeliğin uygulama alanında yer almayan motorlara sahip olan araçları
kapsayacak şekilde genişleten mevzuatın yürürlüğe girdiği tarihten 12 ay
sonra, onay kuruluşu, bu Yönetmeliğin tüm şartlarına uygun olmayan araçlara
bu Yönetmelik kapsamında tip onayı vermez.
(3) Birinci fıkra kapsamında verilen tip onaylarının
geçerliliği, 97/68/AT Yönetmeliğinin uygulama alanını ilgili motorları
kapsayacak şekilde genişleten mevzuatın yürürlüğe girme tarihinden 1 yıl
sonra sona erer. Onay kuruluşu; söz konusu geçerlilik bitiş tarihten
itibaren yeni araçlara yönelik uygunluk belgelerinin, AB/167/2013 Yönetmeliğinin
38 inci maddesi açısından geçerli olmadığını kabul eder ve bu tür araçların
tescil edilmesini, satışını ve hizmete girmesini yasaklar.
(4) AB/167/2013 Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin
üçüncü, altıncı ve dokuzuncu fıkralarında tarif edilen T2, T4.1 ve C2
kategorisinde yer alan ve kategori L-R arasındaki motorlara sahip olan
tarım ve orman araçlarına yönelik tip onayının amaçları bakımından;
97/68/AT Yönetmeliğinin 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin
(3c), (3d) ve (4a) alt bentlerinde belirtilen tarihler 1 yıl ertelenir.
(5) Değiştirilebilir motorların, değiştirilecek
olan orijinal motorun piyasaya ilk kez sürüldüğünde karşıladığı sınır
değerlere aynı şekilde uygun olması gerekmektedir.
(6) Değiştirilebilir motorlar, EK I’in İlavesine
uygun şekilde işaretlenir.
AB tip
onayı prosedürleri
MADDE 12
– (1) 11 inci madde hükümleri
saklı kalmak kaydıyla, imalatçı talep eder ise onay kuruluşu, ilgili araç
veya motorun AB/167/2013 Yönetmeliğine ve 28/12/2016 tarihli ve 29932
mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım ve Orman Araçlarının Tip
Onayı ve Piyasa Gözetimi İçin İdari Gereklilikler Hakkında Yönetmeliğe
(AB/2015/504) uygun olması halinde, araçların emisyon değerlerini gerekçe
göstererek yeni bir araç veya motor tipine AB tip onayı veya ulusal tip
onayı vermeyi reddedemez veya yeni bir aracın tescilini, satışını veya
hizmete girmesini yasaklayamaz veya yeni bir motorun satışını veya
kullanımını yasaklayamaz.
Değiştirilebilir
kirlilik kontrol cihazlarının araca takılması veya piyasaya arzı
MADDE 13
– (1) Aynı zamanda araçla ilgili
olan sistem tip onayı kapsamında yer alan değiştirilebilir kirletici
kontrol cihazları, AB/167/2013 Yönetmeliğinin 26 ncı maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca ilave bir aksam veya ayrı teknik ünite onayına tabi
tutulmaz.
Esneklik
planı
MADDE 14
– (1) Kirletici emisyonları ile
ilgili 4 üncü maddenin birinci fıkrasından sapma olarak; imalatçının talebi
üzerine ve onay kuruluşunun hizmete girme konusunda ilgili izinleri vermesi
şartıyla, EK V hükümleri uyarınca, esneklik planı kapsamında 97/68/AT
Yönetmeliğinin 12 nci maddesinde verilen şartlara uygun olan motorlara
sahip sınırlı sayıda aracın piyasaya arzına izin verilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen esneklik planı, her
fazın başlangıç anından itibaren uygulanır ve her faza ait süre kadar
yürürlükte kalır. EK V’in 1.2 maddesinde belirtilen esneklik planı, Faz
IIIB’nin süresince veya devamında başka bir faz yok ise üç yıllık süre ile
sınırlıdır.
(3) Esneklik planı kapsamında hizmete giren araç
tiplerinin, EK V hükümlerine uygun olan motor tiplerine sahip olması
gerekmektedir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Avrupa
Birliği mevzuatına uyum
MADDE 15
– (1) Bu Yönetmelik, tarım ve
orman araçlarının çevresel ve tahrik ünitesi performansına yönelik şartlar
hakkındaki (AB) 2016/1788 ile değişik (AB) 2015/96 sayılı Avrupa Komisyonu
Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde
hazırlanmıştır.
Yürürlük
MADDE 16
– (1) Bu Yönetmelik 1/1/2018
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.
Ekler için tıklayınız
|