|
İçişleri Bakanlığından:
TOPLANTI VE
GÖSTERİ YÜRÜYÜŞLERİ KANUNUNUN UYGULANMASINA DAİR
YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA
DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1 – 8/8/1985 tarihli ve 18836 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 1
inci maddesinde yer alan “hükümet komiseri ve yardımcılarının,” ibaresi
yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 2 – Aynı Yönetmeliğin 2 nci maddesinin birinci
fıkrasının (e) ve (g) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, aynı
fıkraya (i) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bentler eklenmiştir.
“e) Mahallin en büyük mülkî âmiri; İllerde vali,
ilçelerde kaymakamı,”
“g) Genel kolluk kuvvetleri; il içinde görevli veya
o ilde geçici olarak görevlendirilmiş polis ve jandarma birliklerini,”
“j) İrtibat kurulu; Mahallin güvenlik amirinin
görevlendirdiği bir kolluk görevlisinin başkanlığında, düzenleme kurulu
başkanının görevlendirdiği en az iki üyeden oluşan kurulu,
k) Mahallin güvenlik amiri; İllerde il emniyet
müdürü ve il jandarma komutanını, ilçelerde ilçe emniyet müdürü/amiri ve il
merkez/ilçe jandarma komutanını,
l) Yetkili kolluk amiri; Mahallin güvenlik amiri
tarafından toplantı ya da gösteri yürüyüşündeki güvenlik tedbirlerinden
sorumlu kılınan en rütbeli emniyet ve jandarma personelini,”
MADDE 3 – Aynı Yönetmeliğin 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“Madde 3 -
Toplantı ve gösteri yürüyüşleri, tüm il ve ilçe sınırları içerisinde
aşağıdaki hükümlere uyulmak şartıyla her yerde yapılabilir.
a) İl ve ilçelerde toplantı ve gösteri yürüyüşü yer
ve güzergâhı, kamu düzenini ve genel asayişi bozmayacak ve vatandaşların
günlük yaşamını zorlaştırmayacak şekilde ve Kanunun 22 nci maddesinin
birinci fıkrasında sayılan sınırlamalara uyulması kaydıyla Türkiye Büyük
Millet Meclisinde grubu bulunan siyasi partilerin il ve ilçe temsilcileri
ile güzergâhın geçeceği ilçe ve il belediye başkanlarının, en çok üyeye
sahip üç sendikanın ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının il
ve ilçe temsilcilerinin yazılı görüşleri alınarak her yıl Ocak ayında
mahallin en büyük mülki amiri tarafından belirlenir. Kamu düzeni ve genel
asayişin temini bakımından zorunluluk olan hallerde toplantı ve gösteri
yürüyüşü yer ve güzergâhı yıl içerisinde aynı usulle değiştirilebilir. İl
ve ilçenin büyüklüğü, gelişmişliği ve yerleşim özellikleri dikkate alınarak
birden fazla toplantı ve gösteri yürüyüşü yer ve güzergâhı belirlenebilir.
b) Belirlenen toplantı ve gösteri yürüyüşü yer ve
güzergâhı yerel gazeteler ile valilik ve kaymakamlık internet sitelerinden
ilan edilerek halka duyurulur. Ayrıca, kuvvet talep edilecek askeri birlik
komutanlığına da bildirilir.
c) Toplantı ve gösteri yürüyüşleri yer ve güzergâhı
hakkında sonradan yapılacak değişiklikler de aynı yöntemle yapılır. Bu
değişiklikler duyurudan on beş gün sonra geçerli olur.
ç) Birden fazla toplantı ve gösteri yürüyüşü yer ve
güzergâhının belirlendiği il ve ilçelerde düzenleme kurulu, kamu düzenini
ve genel asayişi bozmayacak ve vatandaşların günlük yaşamını
zorlaştırmayacak şekilde belirlenen yer ve güzergâhlardan birisini tercih
edebilir.
MADDE 4 – Aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (e), (f), (g) ve (j)
bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“e) Ateşli silahlar veya havai fişek, molotof ve
benzeri el yapımı olanlar dahil patlayıcı maddeler veya her türlü kesici,
delici aletler veya taş, sopa, demir ve lastik çubuklar, boğma teli veya
zinciri, demir bilye ve sapan gibi bereleyici ve boğucu araçlar veya
yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı eczalar veya diğer her türlü zehirler veya
her türlü sis, gaz ve benzeri maddeleri toplantı yerine sokmak isteyen
kişileri önlemek, bu gibilerin varlığından güvenlik kuvvetlerini haberdar
etmek, yakalanmalarına yardımcı olmak,”
“f) Yasadışı örgüt ve topluluklara ait amblem ve
işaret taşınarak veya bu işaret ve amblemleri üzerinde bulunduran
üniformayı andırır giysiler giyilerek veya kimliklerini gizlemek amacıyla
yüzlerini tamamen veya kısmen bez vesair unsurlarla örterek toplantı ve
gösteri yürüyüşlerine katılan ve kanunların suç saydığı nitelik taşıyan
afiş, pankart, döviz, resim, levha, araç ve gereçler taşıyarak veya bu
nitelikte sloganlar söyleyerek veya ses cihazları ile yayınlayarak,
toplantı ve gösteri yürüyüşüne katılmak isteyen kişileri önlemek amacıyla,
bu gibilerin varlığından güvenlik kuvvetlerini haberdar etmek,
yakalanmalarına yardımcı olmak,”
“g) Halkı suç işlemeye özendirici konuşmaları
önlemek,”
“j) Toplantının ve gösteri yürüyüşünün kanunlara
uygun yürütülmesi amacı ile yetkili kolluk amirince istenen hususları
yerine getirmek ve çalışmalarına yardımcı olmak.”
MADDE 5 – Aynı Yönetmeliğin 10 uncu maddesi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
“Madde 10 -
Düzenleme kurulu, başkan dahil en az yedi üyesini toplantı ve gösteri
yürüyüşü başlamadan önce toplantı yerinde hazır bulundurmak ve bunların toplantının bittiği,
katılanların tamamen dağıldığı yetkili kolluk amirince kendilerine
bildirilinceye kadar toplantı yerinde kalmalarını sağlamakla yükümlüdür. Bu
yükümlülüğün yerine getirildiğine dair tutulan tutanak, düzenleme kurulu
tarafından hazırlanarak yetkili kolluk amirine teslim edilir.
Düzenleme kurulunun çabalarına rağmen, toplantı ve
gösteri yürüyüşünde sükun ve düzen sağlanamaz veya toplantı ve gösteri
yürüyüşü amacı dışına çıkarsa, kurul veya toplanamadığı takdirde kurul
başkanı dağılma kararı alır ve durumu derhal yetkili kolluk amirine
bildirir. Bu durum, düzenleme kurulunun o ana kadar kanundan doğan sorumluluğunu
ortadan kaldırmaz.
Toplantı ve gösteri yürüyüşünün sona erdirilmesine
karar verilmesi halinde düzenleme kurulu üyeleri bu karara uyarak, yerine
getirilmesi için kararın ilanı dahil, her türlü gayreti göstermek
zorundadırlar.
Kanuna uygun olarak başlayan bir toplantı veya gösteri
yürüyüşü, daha sonra Kanunun 23 üncü maddesinde belirtilen Kanuna aykırı
durumlardan bir veya birkaçının vuku bulması sebebiyle, Kanuna aykırı
toplantı veya gösteri yürüyüşü hâline dönüşürse:
a) Düzenleme kurulu veya kurul başkanı toplantı
veya gösteri yürüyüşünün sona erdiğini topluluğa ilan eder ve durumu derhâl
yetkili kolluk amirine bildirir.
b) Düzenleme kurulunun veya kurul başkanının bu
görevi yerine getirmemesi hâlinde, durum yetkili kolluk amiri tarafından
mahallin en büyük mülki amirine bildirilir. Mahallin en büyük mülki amiri
tarafından toplantının sona erdirilip erdirilmeyeceğine dair karar alınır.
c) Mahallin en büyük mülki amiri, yazılı veya acele
hâllerde sonradan yazı ile teyit edilmek kaydıyla sözlü emirle, mahallin
güvenlik amirlerini veya bunlardan birini görevlendirerek olay yerine
gönderir.
Bu amir, topluluğa Kanuna uyularak dağılmalarını,
dağılmazlarsa zor kullanılacağını ihtar eder. Topluluk dağılmazsa zor
kullanılarak dağıtılır. Güvenlik kuvvetlerine karşı fiili saldırı veya mukavemet
veya korudukları yerlere ve kişilere karşı fiili saldırı hali mevcutsa,
ihtara gerek olmaksızın zor kullanılır.”
MADDE 6 – Aynı Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin birinci
fıkrasında yer alan “güvenlik kuvvetleri âmiri” ibaresi “yetkili kolluk
amiri” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 7 – Aynı Yönetmeliğin 15 inci maddesinin ikinci
fıkrasında yer alan “hükümet komiseri” ibaresi “yetkili kolluk amiri”
şeklinde, üçüncü fıkrasında yer alan “mahallî mülkî âmirine” ibaresi
“yetkili kolluk amiri tarafından mahallin en büyük mülki amirine” şeklinde
değiştirilmiştir.
MADDE 8 – Aynı Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin birinci
fıkrasının (d), (e), (g), (h) ve (l) bentleri aşağıdaki şekilde, ikinci
fıkrasında yer alan “O yerin yetkili” ibaresi “Mahallin” olarak değiştirilmiş
ve ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“d) Toplantının huzur ve sükununu bozanları,
düzenleme kurulunun isteği üzerine toplantı yerinden uzaklaştırmak,”
“e) Kanuna uygun olarak başlayıp kanuna aykırı
duruma dönüştüğü, düzenleme kurulu aracılığı ile topluluğa ilan edilmesine
rağmen dağılmayan topluluğa, kanuna uyarak dağılmalarını dağılmazlarsa zor
kullanılacağını ihtar etmek ve topluluk dağılmazsa basınçlı ve/veya boyalı
su veya diğer zor kullanma araçları ile zor kullanarak topluluğu belirlenen
güzergahtan dağıtmak,”
“g) Toplantı veya yürüyüşe ateşli silah veya havai
fişek, molotof ve benzeri el yapımı olanlar dâhil patlayıcı madde veya her
türlü kesici, delici alet veya taş, sopa, demir ve lastik çubuklar, boğma
teli veya zinciri, demir bilye ve sapan gibi bereleyici, boğucu araçlar
veya yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı eczalar veya diğer her türlü zehirler
veya her türlü sis, gaz ve benzeri maddeler veya kanunların suç saydığı
nitelik taşıyan afiş, pankart, döviz, resim, levha, araç ve gereçler
taşıyarak katılanlar veya bu nitelikte sloganlar söyleyerek veya ses
cihazları ile yayın yapanlar bulunuyorsa bunları olay yerinden
uzaklaştırarak toplantı ve gösteri yürüyüşünün devamını sağlamak, ancak
bunların sayıları ve davranışları, toplantı ve gösteri yürüyüşünü kanuna
aykırı toplantı veya yürüyüşü niteliği kazandıracak derecede ise,
yukarıdaki bent hükümlerine göre hareket etmek,”
“h) Kanuna aykırı olarak başlayan toplantı ve
gösteri yürüyüşlerinde olayı derhal mahallin en büyük mülki amirine haber
vermekle beraber, mevcut imkanlarla gerekli tedbirleri alıp, topluluğa
dağılmalarını, aksi durumda zor kullanılarak dağıtılacakları ihtarında
bulunmak ve topluluk dağılmazsa basınçlı ve/veya boyalı su veya diğer zor
kullanma araçları ile zor kullanarak dağıtmak,”
“l) Toplantı ve gösteri yürüyüşü sırasında suç
işleyenleri, yukarıdaki bentlerde belirtilen emir ve ihtarların yapılmasına
gerek duymadan yakalamak ve haklarında yer ve zaman kaydına bakılmaksızın,
genel hükümlere göre işlem yapmak,”
“Toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde, katılımcıların
ve konuşmacıların ses ve görüntüleri kolluk tarafından yapıldığı belli
olacak şekilde kaydedilebilir. Elde edilen kayıt ve görüntüler şüphelilerin
ve suç delillerinin tespiti dışında bir amaçla kullanılamaz.”
MADDE 9 – Aynı Yönetmeliğin 17 nci maddesinin birinci
fıkrasında yer alan “mahallin genel kolluk âmir ve komutanları” ibaresi
“mahallin güvenlik amirleri” şeklinde değiştirilmiş, maddeye aşağıdaki
fıkra eklenmiştir.
“Ayrıca mahallin güvenlik amiri tarafından, asayiş
harekat merkezinde görevlendirilenlerin dışında bir personel de askeri
birlik harekat merkezinde görevlendirilir.”
MADDE 10
– Aynı Yönetmeliğin 23 üncü
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “toplantı veya gösteri yürüyüşlerini
yasaklamaya veya iki ayı geçmemek üzere ertelemeye yetkilidir.” ibaresi
“belirli bir toplantıyı bir ayı aşmamak üzere erteleyebilir veya suç
işleneceğine dair açık ve yakın tehlike mevcut olması halinde
yasaklayabilir.” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 11
– Aynı Yönetmeliğin 24 üncü
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Madde 24 -
Mahallin en büyük mülki amirince düzenleme kurulu başkan ve üyelerine
yapılacak her türlü tebligat il merkezlerinde il hukuk işleri
müdürlüklerince; ilçe merkezlerinde ise ilçe yazı işleri müdürlükleri veya
ilçe hukuk işleri şeflikleri tarafından yapılır.
Acil hallerde bu tebligat güvenlik kuvvetlerine
yaptırılabilir.”
MADDE 12
– Aynı Yönetmeliğin 25 inci
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Madde 25 -
Vali, kamu düzenini ve güvenliğini veya kişilerin can ve mal emniyetini
sağlamak amacıyla aldığı tedbir ve kararların uygulanması için adli
kuruluşlar ile 5442 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin (D) fıkrası hükmü
saklı kalmak kaydıyla askerî kuruluşlar dışında, mahallî idareler dâhil
bütün kamu kurum ve kuruluşlarının itfaiye, ambulans, çekici, iş makinesi
ve tedbirlerin zorunlu kıldığı diğer araç ve gereçlerinden yararlanabilir,
personeline görev verebilir. Kamu kurum ve kuruluşları, valinin bu konudaki
emir ve talimatlarını yerine getirmek zorundadır. Aksi takdirde vali emir
ve talimatlarını kolluk aracılığıyla uygular. Bu fıkradaki yükümlülüklerin
yerine getirilmemesi veya geciktirilmesi sebebiyle oluşan kamu zararı ile
gerçek ve tüzel kişilerin Devlet tarafından karşılanan zararları ilgili
idarece genel hükümlere göre sorumlu kamu görevlilerinden tazmin edilir.
Birinci fıkrada valiye verilmiş olan yetkiler,
ilçede kaymakamlar tarafından da kullanılabilir.
Mahallin en büyük mülki amirliğince toplantının
güvenliği için, kurum ve kuruluşlardan sağlanan araç-gereç ve ilgili
personel toplantı sonuna kadar mahallin güvenlik amirinin emrine girer.”
MADDE 13
– Aynı Yönetmeliğin 11, 12 ve 13
üncü maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 14
– Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
MADDE 15
– Bu Yönetmelik hükümlerini
Adalet, Milli Savunma ve İçişleri Bakanları birlikte yürütür.
|