|
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:
TÜRK GIDA KODEKSİ BELİRLİ GIDALARDA DİOKSİNLERİN,
DİOKSİN
BENZERİ POLİKLORLU BİFENİLLERİN VE DİOKSİN BENZERİ
OLMAYAN POLİKLORLU BİFENİLLERİN SEVİYESİNİN RESMİ
KONTROLÜ İÇİN NUMUNE ALMA, NUMUNE HAZIRLAMA
VE ANALİZ METODU KRİTERLERİ TEBLİĞİ
(TEBLİĞ NO: 2015/32)
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; belirli gıdalarda bulunan
dioksinler ve furanlar (PCDD ve PCDF), dioksin benzeri poliklorlu
bifeniller (PCB) ve dioksin benzeri olmayan PCB’lerin seviyesinin resmi
kontrolü için gıdalardan numune alma, numune hazırlama ve analiz metodu
kriterlerini düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 –
(1) Bu Tebliğ, 29/12/2011 tarihli
ve 28157 3’üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda
Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ’de geçen;
a) Alt parti: Numune alma metodunu uygulamak
amacıyla büyük bir partiden fiziksel olarak ayrılmış ve tanımlanmış kısmı,
b) Alt-sınır: Miktarı belirlenmemiş olan her bir
türdeş bileşenin katkısı için sıfır değerinin kullanılmasını gerektiren
durumu,
c) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık
Bakanlığını,
ç) Belirli gıdalar: 29/12/2011 tarihli ve 28157 3
üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi
Bulaşanlar Yönetmeliği eklerinden dioksinler ve PCB’ler için limit belirlenen
gıdaları,
d) Birincil (İnkremental) numune: Parti veya alt
partinin tek bir yerinden alınan bir miktar materyali,
e) Biyoanalitik metotlar: Hücre temelli analizler,
reseptör analizleri veya immuno-analizler gibi biyolojik prensiplere dayalı
metotlardır. Numune ekstraktında bulunan ve analize yanıt veren tüm
bileşiklerin TEQ-prensibinin gerekliliklerine uymayabileceğinden
Biyoanalitik Eşdeğerlik (BEQ) olarak ifade edilen ve TEQ düzeyinin sadece
bir göstergesi olan bu metotlar türdeş bileşen miktarı hakkında sonuç
vermezler. Biyoanalitik metotlar, TEF şemasında yer alan türdeş bileşenler
için spesifik değildir. Toplam yanıta dahil olacak şekilde yapısal olarak
ilişkili diğer AhR-aktif bileşikler numune ekstraktında mevcut olabilir. Bu
nedenle biyoanalitik sonuçlar; TEQ sonucu olmayıp, numunedeki TEQ
seviyesinin bir göstergesidir.
f) Biyoanaliz görünür geri kazanımı: BEQ
seviyesinin, kör için düzeltilmiş TCDD veya PCB 126 kalibrasyon eğrisinden
hesaplanması ve daha sonra doğrulama metodu ile tespit edilen TEQ
seviyesine bölünmesidir. Bunlar, ekstraksiyon ve ekstrakttan istenmeyen
bileşiklerin arındırılması (clean-up) aşamalarında meydana gelebilecek
PCDD/PCDF’ler ve dioksin-benzeri bileşiklerin kaybı, analitik yanıtı
artıran veya düşüren ekstrakte edilmiş istenmeyen bileşikler (agonistik ve
antagonistik etkiler), kalibrasyon eğrisine uygunluk kalitesi ya da TEF ve
REP değerleri arasındaki farklılıklar gibi faktörleri düzeltmeyi amaçlar.
Biyoanaliz görünür geri kazanımı, maksimum limit veya müdahale seviyesi
civarında temsili türdeş bileşen dağılımına sahip uygun referans
numunelerden hesaplanır.
g) Bir numunedeki her bir türdeş bileşenin kabul
edilen spesifik ölçüm limiti: Uluslararası kabul görmüş standartlarda
[örneğin EN 16215:2012 standardında (Hayvan yemi GC-HRMS ile indikatör
PCB’lerin ve GC-HRMS ile dioksin ve dioksin benzeri PCB’lerin belirlenmesi)
ve/veya EPA 1613 ve 1668 revize metotları] tarif edildiği gibi tanımlama
kriterlerini karşılayan, kabul edilebilir istatistiksel kesinlikle
ölçülebilen en düşük analit miktarını,
Bir türdeş bileşenin ölçüm limiti şu şekillerde de
tanımlanabilir:
1) İki farklı iyondan daha düşük şiddetteki ham
veri sinyali için S/N (sinyal/gürültü) oranının 3:1 olacak şekilde
izlenebildiği enstrümental bir yanıt üreten numune ekstraktındaki analit
konsantrasyonunu;
veya
2) Teknik nedenlerden dolayı S/N hesabı güvenilir
sonuçlar sağlamaz ise, numunelerin her bir serisinin kalibrasyon eğrisi
üzerinde tüm noktalar için hesaplanan ortalama bağıl tepki faktörüne kabul
edilebilir (≤ 30 %) ve tutarlı (en azından başlangıçta ve numunelerin
analitik bir serisinde ölçülen) bir sapma veren kalibrasyon eğrisi
üzerindeki en düşük konsantrasyon noktası; (LOQ, numune alımı ve iç
standartların geri kazanımı hesaba alınarak en düşük konsantrasyon
noktasından hesaplanır)
ğ) Doğrulama metotları: PCDD/F ve dioksin benzeri
PCB’lerin tanımlanmasına ve maksimum limit veya gerektiğinde müdahale
seviyesinde şüpheye yer bırakmayacak şekilde kantitatif olarak
hesaplanmasına olanak veren gerekli her türlü bilgiyi sağlayan metotlardır.
Bu metotlar gaz kromatografi/yüksek çözünürlüklü kütle spektrometresi
(GC-HRMS) veya gaz kromatografisi/tandem kütle spektrometresi (GC-MS/MS)
kullanırlar.
h) Laboratuvar numunesi: Laboratuvar için paçal
numunenin bir miktarı/bölümü alınarak hazırlanmış, paçal numuneyi temsil
eden numuneyi,
ı) Müdahale seviyesi: Dioksin ve dioksin benzeri
PCB’lerin yüksek seviyelerinin tespit edildiği durumlarda, bunların
kaynağının tanımlanması için araştırmaların başlatıldığı seviyeyi,
i) Orta-sınır: Miktarı belirlenmemiş olan her bir
türdeş bileşenin katkısı için ölçüm limitinin yarısının kullanılmasını
gerektiren durumu,
j) Paçal numune: Parti veya alt partiden alınan
birincil numunelerin tamamının birleştirilmesi ile elde edilen numuneyi,
k) Parti: Numuneyi alan kontrol görevlisi
tarafından; orijin, çeşit, paketleyici veya gönderici firma, ambalaj tipi,
işaretleme gibi özelliklerinin aynı olduğu belirlenen ve bir seferde teslim
edilen gıdanın tanımlanabilir miktarını,
l) Şahit numune: İtirazlı durumlar için paçal
numuneden ayrılan numuneyi,
m) Tarama metotları: PCDD/F ve dioksin benzeri
PCB’ler açısından maksimum limit veya müdahale seviyesini geçen numunelerin
seçilmesinde kullanılan metotlardır. Bu metotlar, maliyet açısından avantaj
sağlayacak şekilde yüksek miktarda numune çalışılmasına imkan sağlar ve
böylece tüketiciler için yüksek maruziyete ve sağlık riskine yol açabilecek
yeni kazaların keşfedilmesinin şansını arttırır. Tarama metotları
biyoanalitik veya GC-MS metotlarına dayalı metotlardır. Eşik değerini geçen
numunelerin sonuçları; maksimum limit ile uygunluğunun kontrolü için, doğrulama
metodu kullanılarak orijinal numunenin tamamen yeniden analizi ile
doğrulanmalıdır.
n) Üst-sınır: Miktarı belirlenmemiş olan her bir
türdeş bileşenin katkısı için ölçüm limitinin kullanılmasını gerektiren
durumu,
o) Yarı kantitatif metotlar: Sayısal sonucu,
kantitatif metotların gerekliliklerini karşılamazken varsayılan analitin
konsantrasyonuna ilişkin yaklaşık bir gösterge veren metotları,
ifade eder.
(2) Bu Tebliğ’de geçen kısaltmalar;
BEQ : Biyoanalitik eşdeğerlikler,
CV : Varyasyon katsayısı,
GC : Gaz kromatografisi,
HRMS : Yüksek çözünürlüklü kütle
spektrometresi,
MS/MS : Ardışık kütle spektrometresi,
LRMS : Düşük çözünürlüklü kütle
spektrometresi,
PCB : Poliklorlu bifeniller,
PCDD : Poliklorlu dibenzo-p-dioksinler,
PCDF : Poliklorlu dibenzofuranlar,
QC : Kalite kontrol,
REP : Bağıl etki,
TEF : Toksik eşdeğerlik faktörü,
TEQ : Toksik eşdeğerlikler,
TCDD : Tetraklorodibenzodioksin,
U : Genişletilmiş ölçüm
belirsizliği,
olarak ifade edilir.
Numune
alma
MADDE 4 – (1) Belirli gıdalarda bulunan dioksinler,
furanlar, dioksin benzeri PCB’ler ve dioksin benzeri olmayan PCB’lerin
seviyesinin resmi kontrolü için EK-1’deki numune alma usul ve esaslarına
göre yapılır.
Numune
hazırlama ve analiz metodu kriterleri
MADDE 5 – (1) Belirli gıdalarda bulunan dioksinler,
furanlar, dioksin benzeri PCB’ler ve dioksin benzeri olmayan PCB’lerin
seviyesinin resmi kontrolünde kullanılan analiz metotları için
gereklilikler ve numune hazırlama usul ve esasları EK-2’ye uygun olur.
Avrupa Birliği
mevzuatına uyum
MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ, 2/6/2014 tarihli ve 589/2014/AB
sayılı Belirli Gıdalarda Bulunan Dioksinler, Dioksin Benzeri PCB’ler ve
Dioksin Benzeri Olmayan PCB’lerin Seviyelerinin Kontrolü İçin Numune Alma
ve Analiz Metotları hakkında Komisyon Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa
Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Yürürlükten
kaldırılan tebliğ
MADDE 7 –
(1) 4/1/2012 tarihli ve 28163
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Belirli Gıdalarda
Dioksinlerin ve Dioksin Benzeri Poliklorlu Bifenillerin Seviyesinin Resmi
Kontrolü İçin Numune Alma, Numune Hazırlama ve Analiz Metodu Kriterleri
Tebliği (Tebliğ No: 2012/5) yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin yayımı
tarihinden önce resmi kontroller için analiz yapan kurum ve kuruluşlar, en
geç 30/6/2016 tarihine kadar bu Tebliğ hükümlerine uyum sağlamak
zorundadırlar.
(2) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce resmi
kontroller için analiz yapan kurum ve kuruluşlar bu Tebliğ hükümlerine uyum
sağlayana kadar 7 nci madde ile yürürlükten kaldırılan Tebliğ hükümlerine
uyarlar.
Yürürlük
MADDE 8 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.
|