6 Eyll 2014 CUMARTES

Resm Gazete

Say : 29111

TEBL

Bankaclk Dzenleme ve Denetleme Kurumundan:

OPERASYONEL RSKE ESAS TUTARIN LER LM YAKLAIMI

LE HESAPLANMASINA LKN TEBL

BRNC BLM

Ama ve Kapsam, Dayanak ve Tanmlar

Ama ve kapsam

MADDE 1 (1) Bu Tebliin amac, bankalarn leri lm Yaklam kullanarak operasyonel riske esas tutar hesaplamalarna ilikin usul ve esaslar dzenlemektir.

Dayanak

MADDE 2 (1) Bu Tebli, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayl Bankaclk Kanununun 43, 45 ve 93 nc maddeleri ile 28/6/2012 tarihli ve 28337 sayl Resm Gazetede yaymlanan Bankalarn Sermaye Yeterliliinin llmesine ve Deerlendirilmesine likin Ynetmeliin 23 nc maddesi hkmlerine dayanlarak hazrlanmtr.

Tanmlar ve ksaltmalar

MADDE 3 (1) Bu Teblide yer alan;

a) Banka: Kanunun 3 nc maddesinde tanmlanan bankay,

b) Kanun: 5411 sayl Bankaclk Kanununu,

c) Kurum: Bankaclk Dzenleme ve Denetleme Kurumunu,

) Kredi derecelendirme kuruluu (KDK): Ynetmeliin 3 nc maddesinde tanmlanan kredi derecelendirme kuruluunu,

d) Operasyonel risk: Ynetmeliin 3 nc maddesinde tanmlanan operasyonel riski,

e) Risk profili: Ynetmeliin 3 nc maddesinde tanmlanan risk profilini,

f) Ynetmelik: 28/6/2012 tarihli ve 28337 sayl Resm Gazetede yaymlanan Bankalarn Sermaye Yeterliliinin llmesine ve Deerlendirilmesine likin Ynetmelii

ifade eder.

KNC BLM

leri lm Yaklamna likin Hususlar

leri lm Yaklamna ilikin izin sreci

MADDE 4 (1) leri lm Yaklamnn kullanlmas, 5 inci maddedeki nitel ve 6 nc maddedeki nicel artlarn salanmas, 11/7/2014 tarihli ve 29057 sayl Resm Gazetede yaymlanan Bankalarn Sistemleri ve sel Sermaye Yeterlilii Deerlendirme Sreci Hakknda Ynetmelik uyarnca hazrlanan i sreklilii plan ile acil ve beklenmedik durum plannn yeterli olmas ve ayn Ynetmeliin 35 inci maddesi erevesinde operasyonel risk ynetimi esaslarna uyulmas kaydyla Kurumun iznine tabidir.

(2) leri lm Yaklamnda nemli deiiklikler veya ilaveler yaplmas birinci fkrada belirtilen artlarn salanmas kaydyla Kurumun iznine tabidir.

(3) leri lm Yaklamnda yaplan her trl deiiklik Kuruma bildirilir.

leri lm Yaklamna ilikin nitel standartlar

MADDE 5 (1) Aada belirtilen nitel standartlarn salanmas arttr.

a) Bankann operasyonel risk lm sistemi, gnlk risk ynetim srelerine entegre olmaldr.

b) Operasyonel risk ynetimi, risk ynetimi birimi ya da risk ynetimi birimi ile ayn i sistemler sorumlusuna bal olarak alacak bankann dier faaliyetlerinden bamsz olarak rgtlendirilecek bir birim tarafndan gerekletirilmelidir. Anlan faaliyetler bankann ilgili birimleri ile ibirlii ierisinde gerekletirilmelidir.

c) Operasyonel riskler ve kayplar dzenli olarak bankann st ynetimine rapor edilmeli ve gerekli tedbirlerin almna ynelik prosedrlere sahip olunmaldr.

) Operasyonel risk ynetim sistemleri yazl hale getirilmeli, sisteme uyumun salanmas amacna ynelik rutin kontrollere ve uyumsuzluun giderilmesine ynelik alnacak tedbirleri dzenleyen politikalara sahip olunmaldr.

d) Operasyonel risk ynetim sreleri ve lm sistemleri, i denetim birimi veya bamsz nc taraflarca dzenli olarak incelenmelidir.

e) sel validasyon sreleri etkin ve yeterli olmaldr.

f) Operasyonel risk lm sistemine ilikin veri aklar ve sreler, effaf ve eriilebilir olmaldr.

leri lm Yaklamna ilikin nicel standartlar

MADDE 6 (1) Risk lm sreleri, isel veriler, dsal veriler ile faaliyet ortamna ve i kontrol sistemine ilikin deerlendirme ltleriyle ilgili olarak iki il altnc fkralarda belirtilen nicel standartlarn salanmas arttr.

(2) Srelere ilikin olarak aada belirtilen standartlara uyulmaldr.

a) Operasyonel risk lmnde, kayp dalmnn kuyruunda yer alan, potansiyel olarak nemli etki yaratabilecek kayp olaylar dikkate alnmal ve bir yllk sre iin %99,9 gven aralna tekabl edecek ekilde ihtiyatl davranlmaldr.

b) Operasyonel risk lm sistemi il altnc fkralarda belirtildii ekilde isel verilerin, dsal verilerin, senaryo analizlerinin, faaliyet ortamna ve i kontrol sistemine ilikin deerlendirme ltlerinin kullanmn iermelidir. Operasyonel risk lm sistemi kapsamnda sz konusu drt unsurun hangi arlkta kullanlacana ilikin yaklam yazl hale getirilmelidir.

c) Operasyonel risk lm sistemi, tahmini kayp dalmnn kuyruk eklini etkileyen nemli risk faktrlerini kapsamaldr.

) Mnferit operasyonel risk kayp tahminleri arasndaki korelasyonlar, korelasyonlarn lmnde kullanlan sistemin salam ve gvenilir olmas ve zellikle stres dnemlerinde korelasyon tahminlerini etkileyen belirsizlii dikkate almas artyla kullanlabilir. Kullanlan korelasyon varsaymlar, uygun nicel ve nitel teknikler uygulanarak dorulanmaldr.

d) Operasyonel risk lm sistemi tutarl olmal ve sistem ierisinde risk azaltm teknikleri veya nitel deerlendirmeler mkerrer olarak dikkate alnmamaldr.

(3) sel verilere ilikin olarak aada belirtilen standartlara uyulmaldr.

a) Operasyonel riskin llmesinde asgari be yllk gzlem sresine dayanan isel veri kullanlr. Kurumca izin verilmesi kaydyla yllk bir gzlem sresine dayanan isel veriler kullanlabilir. Bu sre, be yla ulancaya kadar her sene bir yl arttrlr.

b) Kayplara ilikin tarihsel veriler, Ynetmeliin 25 inci maddesinde belirtilen faaliyet kollarna ve 9 uncu maddede belirtilen kayp olay trlerine eletirilmeli ve bu veriler istenildiinde Kuruma sunulmak zere hazr bulundurulmaldr. stisnai durumlarda, bankann tmn etkileyen kayp olaylar Ynetmeliin 25 inci maddesinde belirtilenlere ilave olarak "banka geneli" bal altnda yeni bir faaliyet koluna eletirilmelidir.

c) Kayplarn faaliyet kollarna ve kayp olay trlerine tahsisine ynelik objektif kriterler olmal ve bu kriterler yazl hale getirilmelidir.

) Tarihsel olarak isel kredi riski veri tabanlarna dahil edilen ve kredi riskiyle balantl olan operasyonel risk kayplar ayrca operasyonel risk veri tabanlarna kaydedilmeli ve izlenmelidir. Sz konusu kayplar, kredi riskine esas tutar hesaplamasna konu edilmise, operasyonel riske esas tutar hesaplamasna dahil edilmez.

d) Piyasa riskleriyle ilgili olan operasyonel risk kayplar, operasyonel riske esas tutar hesaplamasna dhil edilir.

e) sel kayp verileri, bankann tm riskleri ve tm nemli faaliyetlerini ierecek kapsamda olmaldr. Gerekelendirilmek suretiyle, genel risk tahminleri zerinde nemli bir etki yaratmayan faaliyetler veya riskler kapsam dnda tutulabilir. Asgari brt kayp eikleri tanmlanmal ve isel kayp verileri bu tanmlara uygun olarak toplanmaldr.

f) Brt kayp tutarlarna ilikin bilgilerin yan sra, kaybn gerekletii tarihe, bu tarihin veya buna yakn bir tarihin tespit edilememesi halinde ilemin muhasebeletirildii tarihe, kayba ilikin tazmin tutarna ve kayp olaynn sebeplerine veya etkenlerine ilikin aklayc bilgiler de toplanmaldr.

g) Bir merkezi fonksiyon veya faaliyetten kaynaklanan ve birden fazla faaliyet kolunu ilgilendiren bir kayp olay veya zaman ierisinde ortaya kan birbiriyle ilikili kayp olaylarna ilikin kayp verilerinin eletirilmesine ynelik kriterler belirlenmelidir.

) Tarihsel kayp verilerinin geerliliinin devam edip etmediinin deerlendirilmesine, hangi durumlarda geerliliklerini yitirdiklerine veya ayarlama yaplmas gerektiine karar verilmesine, ayarlamalarn dzeyinin ve karar verici merciin belirlenmesine ilikin yazl uygulama usulleri gelitirilmelidir.

(4) Dsal verilere ilikin olarak aada belirtilen standartlara uyulmaldr.

a) Sklkla maruz kalnmayan ancak maruz kalndnda nemli kayplar dourabilecek olaylarla karlama ihtimalinin olduu durumlarda, operasyonel risk lm sisteminde ilgili dsal veriler kullanlr. Dsal verilerin kullanlabilecei durumlarn tespit edilmesine ynelik sistematik bir srece ve verilerin operasyonel risk lm sistemine dhil edilmesine ynelik yntemlere sahip olunmaldr.

b) Dsal verilerin kullanm koullar ve uygulamalar, dzenli bir ekilde gzden geirilmeli, incelenmeli, belgelendirilmeli ve periyodik olarak bamsz gzden geirmeye tbi tutulmaldr.

(5) Etkisi yksek olan olaylarla ilgili maruz kalnan risk dzeyini deerlendirmek amacyla, dsal verilerle birlikte, uzman grlerine dayal senaryo analizleri kullanlmaldr. Bu deerlendirmelerin, zaman iinde gerekleen kayp deneyimleriyle karlatrlmas suretiyle validasyona tbi tutulmas ve gzden geirilmesi esastr.

(6) Faaliyet ortamna ve i kontrol sistemine ilikin deerlendirme ltleri ile ilgili olarak aada belirtilen standartlara uyulmaldr.

a) Operasyonel risk deerlendirme sistemi, faaliyet ortamna ve i kontrol sistemine ilikin operasyonel risk profilini deitirebilecek deerlendirme ltleri iermelidir.

b) Bankann deneyimine ve etkilenen faaliyet alannda grev alan uzmanlarn grne dayandrlmak suretiyle her bir deerlendirme ltnn anlaml bir risk gstergesi olmas salanmaldr.

c) Risk tahminlerinin, seilen deerlendirme ltlerine ve ltlerin nispi arlklarna duyarl olduklar gsterilebilmelidir. Bu kapsamda, risk ynetim faaliyetleri, risk kontrollerindeki iyilemelerin yan sra, bankann karmaklk dzeyinin veya i hacminin artmasnn risklilik seviyesine olan etkilerini de dikkate almaldr.

) Risk ynetim yaps yazl hale getirilmeli ve i denetim birimince denetime tbi tutulmaldr. Risk ynetimine ilikin srecin gzden geirilmesi ve model sonularnn gzlenen isel kayp verileri ve dsal verilerle karlatrlmalar suretiyle validasyona tbi tutulmas gerekir.

Operasyonel riske esas tutar hesaplanmas

MADDE 7 (1) Operasyonel riske esas tutar, beklenen kayp ve beklenmeyen kayp tutarlar toplamnn onikibuuk ile arplmas suretiyle hesaplanr. Beklenen kayp tutar iin karlk ayrlm olmas halinde, bu tutar operasyonel riske esas tutar hesaplanmasna konu edilmez. Bu Tebli uyarnca hesaplanan operasyonel riske esas tutar, Temel Gsterge Yntemi ile hesaplanan operasyonel riske esas tutarn yzde yetmiinden az olamaz.

Operasyonel risk azaltm teknikleri

MADDE 8 (1) ki il beinci fkralarda belirtilen artlar salayan sigorta ve dier risk transfer mekanizmalar, risk azaltc etkilerinin nemli miktarda olmas halinde dikkate alnabilir.

(2) Sigorta salaycsna, bir KDK tarafndan verilen derecelendirme notunun, Ynetmelik, Ek-1 kapsamnda kredi kalitesi kademesi ya da daha stn olan bir dereceye tekabl etmesi ve sigorta salaycsnn sigorta veya reasrans yapma izni alm olmas gerekir.

(3) Sigortann ve sigortalama prosedrnn aadaki koullara uygun olmas gerekir.

a) Sigorta poliesinin ilk geerlilik sresi asgari bir yl olmaldr. Kalan geerlilik sresi bir yldan az olan polieler iin, polienin kalan geerlilik sresini yanstan uygun kesintiler yaplmaldr. Kalan geerlilik sresi 90 gn veya daha az olan polieler risk azaltmnda dikkate alnmaz.

b) Sigorta szlemesinin iptali iin ngrlen ihbar sresi 90 gnden az olamaz.

c) Sigorta poliesinde, Kurumca alnacak kararlardan dolay ya da bankann temerrde dmesi sonucu, kayym ynetimine alma veya tasfiye ilemlerinin balatlmasndan sonra ortaya kan olaylarla ilgili olanlar hari, bankann kayym veya tasfiye memurunun, maruz kalnan kayplar veya yaplan masraflar iin tazminat alma hakknn engellendii herhangi bir istisna veya snrlama bulunmamaldr. Sigorta poliesi, Kurumca alnacak kararlardan kaynaklanan cezalar kapsam d tutabilir.

) Sigorta kapsam effaf olmal ve operasyonel riske esas tutar hesaplamasnda kullanlan kayp olasl ve bykl ile uyumlu olmaldr.

d) Sigortann, bankann risk grubu dndaki bir irkete yaptrlmas arttr. Dahil olunan risk grubunda yer alan irketlere yaptrlan sigorta ilemleri, riskin ikinci fkrada yer alan artlar salayan risk grubu dndaki bir irkete devredilmesi artyla risk azaltmnda dikkate alnabilir.

e) Sigortann dikkate alnma prosedr gerekeleri ile birlikte yazl hale getirilmelidir.

(4) Sigorta, aada belirtilen durumlarda sigorta tutarna iskonto uygulanmas suretiyle dikkate alnr.

a) Sigorta poliesinin kalan geerlilik sresinin bir yldan ksa olmas,

b) Sigorta poliesinin bir yldan daha ksa bir sre ierisinde iptal edilebilir olmas,

c) Sigorta poliesinin kapsamnda, uyumsuzluklar ve demelerle ilgili belirsizlikler olmas.

(5) Sigortann dikkate alnmas sonucu operasyonel riske esas tutar en fazla % 20 orannda azaltlabilir.

Kayp olaylarnn snflandrlmas

MADDE 9 (1) 6 nc maddenin nc fkrasnn (b) il (d) bentlerinin uygulamasnda aadaki tabloda belirtilen kayp olaylar kullanlr.

 

Kayp Olay

Kayp Tanmlar

Banka ii suistimal

Farkl davranma veya ayrmclk hari, dolandrclk, zimmete geirme, hrszlk ya da ilgili ynetmelikler, kanunlar veya banka politikasn ihll etme gibi eylemlerden kaynaklanan ve banka ierisinden asgari bir kiinin itirak ettii eylemlerden kaynaklanan kayplar

Banka d suistimal

Dolandrclk, zimmete geirme, hrszlk ya da ilgili ynetmelikleri, kanunlar ihll etme gibi nc taraflarca gerekletirilen eylemlerden kaynaklanan kayplar

stihdam uygulamalar ve iyeri gvenlii

stihdam, i sal ve gvenlii kanunlar veya szlemelerine aykr eylemlerden, kiisel tazminat taleplerine ilikin demelerden ya da farkl davranma veya ayrmclk eylemlerinden kaynaklanan kayplar

Mteriler, rnler ve i uygulamalar

Mterilere kar stlenilen ykmllklerin kast olmadan veya ihmal sonucunda ihll edilmesinden ya da bir rnn niteliinden veya tasarmndan kaynaklanan kayplar

Fiziksel varlklarn hasara uramas

Doal afetler veya baka olaylar sebebiyle fiziksel varlklarn kaybolmas veya hasara uramas nedeniyle maruz kalnan kayplar

Faaliyetlerin kesintiye uramas ve sistem arzalar

Faaliyetlerin kesintiye uramasndan veya sistem arzalarndan kaynaklanan kayplar

Uygulama, teslim ve sre ynetimi

lemlerin hatal yaplmasndan, hatal sre ynetiminden, bankann mterisi olmayan kar taraflarla ticari ilikilerden ya da mal ve hizmet almlarndan kaynaklanan kayplar

 

NC BLM

Son Hkmler

Yrrlk

MADDE 10 (1) Bu Tebli 1/1/2015 tarihinde yrrle girer.

Yrtme

MADDE 11 (1) Bu Tebli hkmlerini Bankaclk Dzenleme ve Denetleme Kurumu Bakan yrtr.