|
Orman ve Su İşleri Bakanlığından:
İÇME SUYU
TEMİN VE DAĞITIM SİSTEMLERİNDEKİ SU
KAYIPLARININ
KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin
amacı; su kaynaklarının korunması ve verimliliğin arttırılması doğrultusunda,
içme-kullanma suyunun etkin kullanılması ve israfının önlenmesi için
içme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının
kontrolüne ilişkin usûl ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik; su teminine ilişkin hizmetler ile çalışmaların su kaynaklarının
korunması doğrultusunda yönlendirilmesi ve yaygınlaştırılmasına, su
idarelerinin su temininde, depolanmasında, iletiminde, dağıtımında ve
tüketiminde su kayıplarının azaltılmasına yönelik görev ve sorumluluklarına
ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelik, 29/6/2011 tarihli ve 645 sayılı Orman
ve Su İşleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
2 nci, 9 uncu ve 26 ncı
maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen;
a) Aktif sızıntı kontrolü: İçme suyu temin ve dağıtım
sistemlerindeki borularda, boru bağlantılarında, depolar ve diğer sanat
yapılarında meydana gelen sızıntı şeklindeki su kaçaklarının tespiti
maksadıyla, çeşitli teknolojik cihazlarla yapılan kontrol ve tespit
faaliyetlerini,
b) Alt bölge: Proje aşamasında birbirinden bağımsız
olarak tasarlanan veya su dağıtım şebekesi üzerinde ilave vanalama ve/veya tapalama yoluyla ayrılan, her birinde
ayrı ayrı ölçmenin yapıldığı bir veya birkaç
noktadan beslenen, belirli sayıda bina bağlantısını içeren, diğerlerinden
fiziki olarak ayrılan ve birbirinden bağımsız çalışan her bir şebeke
bölümünü,
c) Bakanlık: Orman ve Su İşleri Bakanlığını,
ç) CBS: Coğrafi bilgi sistemlerini,
d) Faturalandırılmayan abone: İdarenin bilgisi dahilinde ölçümü yapılan ancak faturalandırılmayan
aboneleri,
e) Fiziki su kayıpları: Borularda ve bağlantı
parçalarında meydana gelen kırık ve çatlaklardan, boru başı ve abone
bağlantı hatalarından ve servis depolarından meydana gelen, tüketici
sayacından önceki, kaçak ve taşmalardan kaynaklanan su kayıplarını,
f) Gelir getirmeyen su: Sistemin tamamında veya bir
kısmında sisteme verilen su miktarı ile faturalandırılmış izinli su
tüketimi arasındaki farkı,
g) İçme-Kullanma Suyu: Genel olarak içme, yemek yapma,
temizlik ve diğer evsel maksatlar ile, gıda maddelerinin
ve diğer insani tüketim maksatlı ürünlerin hazırlanması, işlenmesi, saklanması
ve pazarlanması maksadıyla kullanılan, orjinine
bakılmaksızın, orijinal haliyle ya da arıtılmış olarak ister kaynağından
isterse dağıtım ağından temin edilen ve İnsani Tüketim Amaçlı Sular
Hakkındaki Yönetmelik Ek-1’deki parametre değerlerini sağlayan ve ticari
amaçlı satışa arz edilmeyen suyu,
ğ) İçme suyu temin ve dağıtım sistemi: İçme ve kullanma
sularını kullanıcılara ulaştırmak maksadı ile su alma yapısı, iletim hattı,
arıtma tesisi, terfi merkezleri, depo ve dağıtım şebekesi ünitelerinden birini
veya birden fazlasını kapsayan sistemi,
h) İdare: Büyükşehir Belediyesi olan yerlerde su ve
kanalizasyon idarelerini, Büyükşehir
Belediyesi olmayan yerlerde ise belediyeleri,
ı) İdari su kayıpları: Sayaç ve okuma hataları ile kayıt
hatalarından ve izinsiz tüketimden kaynaklanan su kayıplarını,
i) İzinli tüketim: Kayıtlı kullanıcı tarafından
kullanılan bedelli ve/veya bedelsiz su miktarını,
j) İzinsiz tüketim: İdarenin bilgisi dışında, yasal
olmayan bağlantılar ve sayaçlara müdahale yolu ile yasadışı kullanılan su
miktarını,
k) Kritik nokta: Şebekeye ve/veya alt bölgeye giriş
noktaları ile en yüksek ve en düşük basınçların oluşacağı noktaları,
l) Optimum işletme basıncı: İşletme basıncının 60 mSS düzeyini aşmadığı ve yüksek noktalarda abonelerin rahatlıkla
su temin edebildiği işletme basıncı aralığını,
m) SCADA: Veri tabanlı izleme ve kontrol sistemini,
n) Sistem: İçme suyu temin ve dağıtım sistemini,
o) Su Dengesi: İçme suyu sistemindeki su kaybı
miktarının belirlenmesi maksadıyla, şebekeye verilen suyun, tüketilen ve
kaybolan su miktarına eşit olması prensibini esas alan ölçme veya hesaplama
işlemlerini,
ö) Şebeke: İnsani tüketime yönelik suları kullanıcılara
ulaştırmak maksadıyla sarfiyat yerlerine dağıtan borular ve donanım
elemanlarından oluşan dağıtım ağını,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
İçme-Kullanma
Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerinin Yönetimi ve
Su
Kayıplarının Azaltılması
İlkeler
MADDE 5 – (1)
İçme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerinin yönetiminde;
a) Su kaynağından temin edilen ve içme-kullanma suyu
sistemine verilen su hacminin ve debisinin her bina bağlantısında uygun
cihazlar ile sürekli ölçülmesi,
b) İçme-kullanma suyu sistemindeki kritik noktalarda su
basıncının sürekli ölçülmesi ve izlenmesi,
c) İçme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemi
planlarının sayısallaştırılması ve CBS veri tabanının oluşturulması,
ç) İdarelerce uygun izleme sistemlerinin (SCADA vb.)
kurulması,
d) Sistemde ana basınç bölgesi ve alt bölgelerin
oluşturulması,
esastır.
(2) Su kayıplarının azaltılmasında:
a) Yıllık su dengesinin belirlenmesi;
1) Su üretiminin belirlenmesi,
2) İzinli tüketimin belirlenmesi,
3) Fiziki ve idari su kayıplarının belirlenmesi,
4) Gelir getirmeyen su miktarının belirlenmesi,
b) Su kayıplarının önlenmesi;
1) İzinsiz tüketimin önlenmesi,
2) Şebekede etkili bir basınç yönetimi ile optimum işletme basıncının sağlanması,
3) Fiziki kaçak tespit edilen yerlerde tekniğine uygun
onarım yapılması,
4) Şebekenin bakımı ve yenilenmesinin periyodik olarak
yapılması,
5) Fiziki kaçak tespiti yapabilecek teknik ve idari
kapasitenin oluşturulması,
esastır.
İçme suyu
temin ve dağıtım sistemlerinin yönetimi
MADDE 6 – (1) İçme
ve kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerinin yönetimi kapsamında
idareler aşağıdaki faaliyetleri yürütür:
a) Su tüketimini ve maliyetleri izler, değerlendirir ve
raporlar halinde her yıl, takip eden Şubat ayı sonuna kadar Bakanlığa
sunar.
b) Su ve bütçe ihtiyaçlarını belirler, fayda ve maliyet
analizlerini hazırlar ve stratejik planlarında su kayıplarını azaltıcı
yöntemlere yer verir.
c) Sistemde ihtiyaç duyulan ölçümlerin yapılması için
gerekli olan ölçüm cihazlarının temin edilmesini ve montajını ve etkin
işletimini sağlar.
ç) Sistemde yapılabilecek düzenlemeleri belirler ve
uygular.
d) Mevcut sistemlerde, bu Yönetmelik uyarınca
çıkarılacak olan Teknik Usuller Tebliğinde verilen su yönetimi (alt bölge
oluşturma, basınç yönetimi vb.) ve izleme sistemlerinin (SCADA vb.)
uygulanabilirliğini analiz eder.
e) Yeni projelerde tasarım aşamasından itibaren bu
Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasını sağlar.
f) Fiziki kaçak tespiti yapabilecek teknik ve idari
ekibi oluşturur ve gerekli donanımını sağlar.
Su
kayıplarını azaltmak üzere alınacak tedbirler
MADDE 7 – (1)
İdareler, içme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki idari ve
fiziki su kayıplarının önlenmesi ile sistemin izlenmesi ve kontrolü için,
bu Yönetmelik uyarınca çıkarılacak Teknik Usuller Tebliğinde verilen
yöntemleri uygular.
(2) İdareler, içme-kullanma suyu sistemlerindeki
kayıpların azaltılması için kontrol ve bakım-onarım uygulamaları ile
arızaların azaltılması için sistem rehabilitasyonlarını
zamanında yapar.
(3) Mevcut içme-kullanma suyu sistemlerinin
işletilmesinde, yeni sistemlerin projelendirilmesinde, inşasında, rehabilitasyon ve modernizasyon çalışmalarında, ilgili
idarelerce, su kayıplarını azaltmak üzere, aşağıdaki tedbirler öncelikle
uygulanır:
a) İçme-kullanma suyu temin ve dağıtım sisteminin, su
kayıpları ekonomik en alt düzeyde olacak şekilde projelendirilmesi ve
yapımının yetkili kurumlarca belirlenen şartname ve talimatnamelere uygun
olarak gerçekleştirilmesi sağlanır.
b) Büyükşehir ve İl Belediyelerinin su idarelerince CBS
veri tabanının oluşturulması, mevcut verilerin sayısallaştırılarak veri
tabanına aktarılması ve sürekli güncellenmesi sağlanır.
c) İçme-kullanma suyu sistemleri, projelendirme
aşamasında ana basınç bölgesi ve alt bölgeler olarak tasarlanır.
ç) Büyükşehir ve İl Belediyelerinin su idarelerince,
mevcut sistemlerde hidrolik modellemenin yapılması, gerekli görülmesi
halinde ana basınç bölgesi ve alt bölgelerin oluşturulması sağlanır.
d) İçme suyu sistemlerinin yapımı aşamasında mühendislik
denetim ve kontrollerinin yapılması sağlanır.
e) İçme suyu sistemlerinin tasarım, inşaat ve işletme
aşamalarında su kayıplarının kontrolü için gerekli işletme ve kontrol elemanları
(debi ve su basıncı ölçüm elemanları vs.) dikkate alınır.
f) Sistemde basınç yönetiminin yapılması, kritik
noktalarda sürekli basınç ölçülmesi, topografik
yapının uygun olduğu yerlerde en yüksek statik basıncın 80 mSS’den 60 mSS düzeyine
indirilmesi, bu kapsamda gerekli yerlerde basınç düşürücü/düzenleyici vana
ve bağlantı hatlarının tesis edilmesi sağlanır.
g) İçme-kullanma suyu sistemlerinin tasarım, inşaat ve
işletme aşamalarında, su kayıplarını azaltacak uygun malzemelerin
seçilmesi, temini ve monte edilmesi sağlanır.
ğ) Mevcut sistemlerde kontrollerin yapılarak su
kayıplarının en aza indirilmesi sağlanır.
h) Su dağıtım şebekesinin, diğer kamu kurum ve
kuruluşlarınca gerçekleştirilen altyapı tesisleriyle ilgili yapım, bakım ve
onarım çalışmaları ile koordinasyon içinde olması sağlanır.
ı) Tüm altyapı tesisleri hatlarının cadde veya sokaktaki
yatay ve düşeydeki konumlarının, standartlara uygun olacak şekilde,
yapılması sağlanır.
i) Sürekli izleme, bakım ve onarım çalışmaları ile aktif
sızıntı kontrolü gerçekleştirilir.
Su
kayıplarının tespiti
MADDE 8 – (1) İçme
suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki suyun kontrolü maksadıyla ilgili
idareler, su dengelerini belirlemek ve su kayıp miktarlarını tespit etmekle
yükümlüdürler. Bu kapsamda aşağıdaki faaliyetler yürütülür.
a) Sisteme giren su hacmi ve debisi sürekli olarak
ölçülür ve elde edilen veriler elektronik ortamda muhafaza edilir, bu
kapsamda sistemde gerekli yerlere sürekli ölçüm cihazları kurulur.
b) Şebekeden izinli tüketim miktarı belirlenir, bu kapsamda
aşağıdaki işlemler yapılır:
1) Bütün tüketim noktalarının abonelik işlemlerinin
yapılması ve faturalandırılmayan aboneler dahil
bütün abone noktalarına mutlaka tüketim profiline uygun çap ve özellikte
sayaç takılması sağlanır.
2) Faturalandırılmayan aboneler dahil
bütün sayaçlar düzenli olarak okunur.
3) Bütün sayaçların düzenli olarak bakımının ve kalibrasyonunun yapılması veya yenilenmesi; ölçüm hassasiyeti
düşük, ölçüm hassasiyetini kaybetmiş ve 10 yıldan eski sayaçların, su
kalitesine, kullanım maksadına ve günün teknolojisine uygun, ölçüm
hassasiyeti yüksek sayaçlar ile değiştirilmesi sağlanır.
c) Sistemdeki fiziki su kayıpları, bu Yönetmelik
uyarınca çıkarılacak Teknik Usuller Tebliğinde verilen usuller esas
alınarak belirlenir.
ç) Rehabilitasyonu yapılacak sistemlerde çalışmalara
başlamadan önce, su kayıp oranı belirlenir ve rehabilitasyon
çalışmalarına paralel olarak kayıp oranındaki azalma gözlemlenir.
Su
kayıplarının azaltılması
MADDE
9 – (1)
İdareler su kayıp oranlarını, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren,
büyükşehir ve il belediyelerinde 5 yıl içerisinde en fazla %30, takip eden
4 yıl içerisinde ise en fazla %25 düzeyine; diğer belediyelerde 9 yıl
içerisinde en fazla %30, takip eden 5 yıl içerisinde ise en fazla %25
düzeyine indirmekle yükümlüdürler. Bu kapsamda, bu Yönetmelik
uyarınca çıkarılacak Teknik Usuller Tebliğinde verilen yöntemler
çerçevesinde gerekli faaliyetler yürütülür.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Çeşitli ve
Son Hükümler
Bilgi verme
yükümlülüğü
MADDE 10 – (1)
İdareler, Ek-1’de formu verilen raporu, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren üç ay içerisinde, sonraki yıllarda ise her yıl, takip
eden yılın Şubat ayı sonuna kadar Bakanlığa yazılı olarak gönderir.
(2) İdareler, raporda yer alan bilgilerin doğruluğunun
tespiti maksadıyla, Bakanlıkça yerinde yapılacak incelemelerde
faydalanılmak üzere talep edilen her türlü bilgi ve belgeyi doğru ve
eksiksiz olarak sunmak ve incelemeler esnasında kolaylık sağlamakla
yükümlüdürler.
(3) İdareler, yıllık raporlarını Bakanlığa sunulmasından
itibaren bir yıl boyunca internet ortamında yayımlamak zorundadır.
Sorumluluk
MADDE 11 – (1) Bu
Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenler 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve
Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ve
ilgili diğer mevzuata göre sorumludurlar.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında, içme suyu temin ve dağıtım
sistemlerindeki su kayıplarının kontrolüne ilişkin olarak yapılan
faaliyetler, ilgili mevzuat çerçevesinde ilgili kurum ve kuruluşlarca
denetlenir ve gerektiğinde yaptırım uygulanır.
(3) İdareler, stratejik planlarında su kayıplarını
azaltmaya yönelik faaliyetlerine yer vermek zorundadır.
Yürürlük
MADDE 12 – (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 13 – (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini Orman ve Su İşleri Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.
|