|
Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:
TÜRK GIDA
KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ
GIDALAR TEBLİĞİ
(TEBLİĞ NO: 2014/3)
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu
Tebliğin amacı, kilo verme amacıyla enerjisi kısıtlanmış diyetler için özel
olarak formüle edilen özel beslenme amaçlı gıdaların tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretim, hazırlama, işleme, muhafaza, depolama,
taşıma ve pazarlamasını sağlamak üzere özelliklerini belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu
Tebliğ, kilo verme amacıyla enerjisi kısıtlanmış diyetler için özel olarak
formüle edilmiş özel beslenme amaçlı gıdaları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ;
a) 29/12/2011 tarihli ve 28157
üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine
dayanılarak,
b) Avrupa Birliğinin 96/8/EC sayılı Kilo Verme Amaçlı
Enerjisi Kısıtlanmış Gıdalar hakkında Komisyon Direktifine paralel olarak
hazırlanmıştır.
Tanım
MADDE 4 – (1) Kilo
verme amacıyla enerjisi kısıtlanmış diyetler için hazırlanan gıdalar:
Üretici talimatlarına göre kullanıldıklarında günlük toplam diyetin
tamamının veya bir kısmının yerini alabilecek özel formüle edilmiş ürünleri
ifade eder.
Ürün
özellikleri
MADDE 5 – (1) Kilo
verme amacıyla enerjisi kısıtlanmış diyetler için kullanılan gıdalar,
üretici talimatlarına göre kullanıldığında günlük toplam diyetin tümünün ya
da bir kısmının yerine geçen özel olarak formüle edilmiş gıdalardır. Bu
gıdalar;
a) Günlük diyetin tamamını karşılayabilecek gıdalar,
b) Günlük diyetin bir ya da daha fazla öğününün yerini
alabilecek gıdalar,
olmak üzere
ikiye ayrılır.
(2) Bu Tebliğ kapsamında yer alan gıdalar, ek-1’de yer
alan bileşim kriterlerine uygun olmalıdır.
Katkı
maddeleri
MADDE 6 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan katkı maddeleri, 30/6/2013 tarihli ve 28693 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğinde yer alan
hükümlere uygun olur.
Aroma
vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda
bileşenleri
MADDE 7 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan aroma
vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri 29/12/2011
tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk
Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda
Bileşenleri Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.
Bulaşanlar
MADDE 8 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünler, 29/12/2011
tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk
Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.
Pestisit kalıntıları
MADDE 9 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki pestisit
kalıntı miktarları, 29/12/2011 tarihli ve 28157
üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliğinde
yer alan hükümlere uygun olur.
Hijyen
MADDE 10 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünler, 17/12/2011
tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliği
ile 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliğinde yer alan
kurallara uygun olarak üretilir.
Veteriner
ilaçları tolerans düzeyleri
MADDE 11 – (1) Bu
Tebliğ kapsamındaki ürünlerde bulunabilecek veteriner ilaçları kalıntı
düzeyleri, 4/5/2012 tarihli ve 28282 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Hayvansal Gıdalarda Bulunabilecek
Farmakolojik Aktif Maddelerin Sınıflandırılması ve Maksimum Kalıntı
Limitleri Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.
Ambalajlama
MADDE 12 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin ambalajları, 29/12/2011
tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda
Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliğinde yer alan
kurallara uygun olur.
Etiketleme
MADDE 13 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünler, 29/12/2011
tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk
Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinde yer alan hükümlerin yanı sıra
aşağıdaki kurallara da uygun olarak etiketlenir:
a) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde
belirtilen gıdalar, "Kilo kontrolü için toplam günlük diyetin yerini
alır." adı altında satılır.
b) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde
belirtilen gıdalar, "Kilo kontrolü için öğün yerini alır." adı altında
satılır.
c) Tüketime hazır olarak sunulan ürünün tüketilmesi
önerilen belirli miktarı üzerinden protein, karbonhidrat, yağ miktarı ve kJ ve kcal cinsinden enerji
değeri sayısal olarak etikette yer alır.
ç) Tüketime hazır olarak sunulan ürünün tüketilmesi
önerilen belirli miktarı üzerinden ek-1'de belirtilen, alınması zorunlu her
bir vitamin ve mineralin ortalama miktarı sayısal olarak etikette yer alır.
5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen ürünler için
vitamin ve minerallerle ilgili bilgiler verilirken, bu değerlerin Türk Gıda
Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinde yer alan beslenme referans değerinin
yüzdesi olarak da etikette belirtilir.
d) Uygun hazırlama kuralları ve gerektiğinde bu
kuralların önemini belirten ifadeler etikette yer alır.
e) Ürün, üretici talimatlarına göre kullanıldığında,
günde 20 g'dan fazla günlük poliol
alımını sağlıyorsa etikette gıdanın laksatif
etkisinin olabileceğini belirten bir ifade yer alır.
f) Etikette günde yeterli miktarda sıvı alımının önemine
dair bir ifade yer alır.
g) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde
belirtilen ürünlerin etiketinde;
1) Ürünün günlük temel besin ögelerini
yeterli miktarlarda sağladığına dair bir ifade,
2) Ürünün tıbbi tavsiye olmaksızın üç haftadan fazla
kullanılmaması gerektiğine dair bir ifade,
bulunur.
ğ) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde
belirtilen ürünlerin etiketinde, ürünlerin yalnızca enerjisi kısıtlanmış
diyetin bir parçası olarak kullanıldığında yararlı olduğuna ve diğer gıda
maddelerinin de bu diyetin gerekli bir parçası olduğuna dair bir ifade yer
alır.
(2) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde
belirtilen ürünü oluşturan bileşenlerin tümü aynı pakette satılır.
(3) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin etiketleme, reklam
ve sunumunda, bunların kullanımı sonucunda ortaya çıkan kilo kaybı hızı
veya miktarına dair herhangi bir ifade olamaz.
Taşıma ve
depolama
MADDE 14 – (1) Bu Tebliğ
kapsamında yer alan ürünlerin taşınması ve depolanması, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin
gıdaların taşınması ve depolanması ile ilgili hükümlerine uygun olur.
Numune alma
ve analiz metotları
MADDE 15 – (1) Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinde
belirtilen kurallara uygun olarak numune alınır ve uluslararası kabul
görmüş analiz metotları uygulanır.
İdari
yaptırım
MADDE 16 – (1) Bu
Tebliğe aykırı davrananlar hakkında 11/6/2010
tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem
Kanununun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.
Yürürlükten
kaldırılan tebliğ
MADDE 17 – (1) 24/12/2001 tarihli ve 24620 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Kilo Verme Amaçlı Enerjisi Kısıtlanmış Gıdalar
Tebliği (Tebliğ No: 2001/41) yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet
gösteren gıda işletmecileri 31/12/2014 tarihine
kadar bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.
(2) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce bu Tebliğ
kapsamında faaliyet gösteren gıda işletmecileri, bu Tebliğ hükümlerine uyum
sağlayana kadar yürürlükten kaldırılan Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.
Yürürlük
MADDE 18 – (1) Bu
Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 19 – (1) Bu
Tebliğ hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
Ek-1
Enerjisi Kısıtlanmış
Diyetler İçin Hazırlanan Gıdaların Temel Bileşimi
Tüketilmeye hazır olarak piyasaya sunulan ya da
üreticinin talimatlarına göre hazırlanarak tüketime hazır hale getirilen
ürünün özellikleri aşağıda yer almaktadır.
1. Enerji
1.1. Bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendinde belirtilen üründen sağlanan enerji, toplam günlük miktar için
3360 kJ (800 kcal)’den
az ve 5040 kJ (1200 kcal)'den
fazla olamaz.
1.2. Bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinde belirtilen üründen sağlanan enerji, öğün başına 840 kJ (200 kcal)’den az ve 1680 kJ (400 kcal)’den fazla
olamaz.
2. Protein
2.1. Bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının
(a) ve (b) bentlerinde belirtilen ürünlerdeki proteinden gelen enerji
miktarı ürünün toplam enerji değerinin % 25’inden az ve % 50’sinden fazla
olamaz. 5 inci maddenin (a) bendinde belirtilen ürünlerin protein miktarı
125 g’ı aşamaz.
2.2. Yukarıda protein ile ilgili olarak belirtilen
hükümler, kimyasal indeksi ek-2’de verilen Gıda ve Tarım Örgütü (FAO)/Dünya
Sağlık Örgütü (WHO) referans protein indeksine eşit olanlar için
geçerlidir. Eğer kimyasal indeksi referans proteinin % 100'ünden düşük ise
minimum protein düzeyleri aynı oranda yükseltilir. Proteinin kimyasal indeksi,
referans proteinin % 80’inden az olamaz.
2.3.“Kimyasal indeks”, test edilen proteinin her bir esansiyel aminoasit miktarı ile referans proteinin her
bir aminoasit miktarı arasındaki oranların en düşüğüdür.
2.4. Aminoasit eklenmesine, yalnızca proteinlerin besin
değerlerini yükseltmek amacıyla ve sadece bu amaç için gerekli olan
oranlarda izin verilir.
3. Yağ
3.1. Yağdan sağlanan enerji, ürünün toplam enerji
değerinin %30’undan fazla olamaz.
3.2. Bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendinde belirtilen ürünlerde, gliserid
formundaki linoleik asit miktarı 4.5 g’dan az olamaz.
3.3. Bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinde belirtilen ürünlerde, gliserid
formundaki linoleik asit miktarı 1 g’dan az olamaz.
4. Diyet
Lifi
4.1. Bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendinde belirtilen ürünlerin diyet lifi içeriğinin günlük miktarı 10 g’dan az ve 30 g’dan fazla
olamaz.
5.
Vitaminler ve Mineraller
5.1. Bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendinde belirtilen ürünler, toplam günlük diyet için, Tablo 1’de
belirtilen vitamin ve mineral miktarlarının en az % 100’ünü sağlar.
5.2. Bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinde belirtilen ürünler, her öğünde, Tablo 1'de belirtilen vitamin
ve mineral miktarlarının en az % 30’unu sağlar. Ancak bu ürünlerden her
öğünde sağlanan potasyum miktarı en az 500 mg’dır.
Tablo1:
|
A vitamini
|
µg RE
|
700
|
|
D vitamini
|
µg
|
5
|
|
E vitamini
|
mg TE
|
10
|
|
C vitamini
|
mg
|
45
|
|
Tiamin
|
mg
|
1.1
|
|
Riboflavin
|
mg
|
1.6
|
|
Niasin
|
mg NE
|
18
|
|
B6 vitamini
|
mg
|
1.5
|
|
Folat
|
µg
|
200
|
|
B12 vitamini
|
µg
|
1.4
|
|
Biotin
|
µg
|
15
|
|
Pantotenik asit
|
mg
|
3
|
|
Kalsiyum
|
mg
|
700
|
|
Fosfor
|
mg
|
550
|
|
Potasyum
|
mg
|
3100
|
|
Demir
|
mg
|
16
|
|
Çinko
|
mg
|
9.5
|
|
Bakır
|
mg
|
1.1
|
|
İyot
|
µg
|
130
|
|
Selenyum
|
µg
|
55
|
|
Sodyum
|
mg
|
575
|
|
Magnezyum
|
mg
|
150
|
|
Mangan
|
mg
|
1
|
RE: Transretinol eşdeğeri
NE: Niasin eşdeğeri= mg nikotinik asit+mg triptofan/60
TE: α-tokoferol
eşdeğeri
Ek-2
AMİNOASİT GEREKSİNİM TABLOSU (1)
|
|
g/100g protein
|
|
Sistin+metiyonin
|
1.7
|
|
Histidin
|
1.6
|
|
İzolösin
|
1.3
|
|
Lösin
|
1.9
|
|
Lizin
|
1.6
|
|
Fenilalanin+tirozin
|
1.9
|
|
Treonin
|
0.9
|
|
Triptofan
|
0.5
|
|
Valin
|
1.3
|
(1) Dünya Sağlık Örgütü. Enerji ve
protein gereksinimleri. Gıda ve Tarım Örgütü (FAO)/ Dünya Sağlık Örgütü
(WHO) toplantı raporu. Cenevre: Dünya Sağlık Örgütü, 1985 (WHO Teknik Rapor
Serisi, 724).
|