|
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığından:
Karar No: 592
- K A R A R -
Başkanlık Makamınca Kurulumuza sunulan 21/12/2013 tarihli yazıda aynen; “2972 sayılı Mahalli
İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında
Kanun’un 8. maddesinin birinci fıkrasında yer alan; “Mahalli idareler
seçimleri beş yılda bir yapılır. Her seçim döneminin beşinci yılındaki 1
Ocak günü seçimin başlangıç tarihidir. Aynı yılın Mart ayının son Pazar
günü oy verme günüdür.” hükmüne istinaden, mahalli idareler seçimleri 30
Mart 2014 Pazar günü yapılacaktır.
6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve
Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun 15/02/2011
tarihinde kabul edilmiş ve Resmî Gazetenin 3/3/2011 tarih ve 27863 sayılı nüshasında
yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Kanunun “Siyasi reklam” başlıklı 31.
maddesinde;
“Medya
hizmet sağlayıcılar, Yüksek Seçim Kurulu tarafından ilân edilen seçim
döneminde, yayın yasaklarının başlayacağı saate kadar siyasî parti ve aday
reklamları yayınlayabilir.
Siyasî
reklamlar, bu Kanunda yer alan hükümlere ve Yüksek Seçim Kurulunca
belirlenen usul ve esaslara uygun olmak zorundadır.”
hükümleri
yer almaktadır.
6112 sayılı Radyo ve Televizyonların
Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 31. maddesinde yer alan
siyasi reklama ilişkin usul ve esasların belirlenmesi hususunda gerekli
kurul kararının alınmasını takdirlerinize arz ederim.” denilmiş olmakla,
konu incelenerek;
GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle
Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun’un 8. maddesinin
birinci fıkrasında yer alan; “Mahalli idareler seçimleri beş yılda bir
yapılır. Her seçim döneminin beşinci yılındaki 1 Ocak günü seçimin
başlangıç tarihidir. Aynı yılın Mart ayının son Pazar günü oy verme
günüdür.” hükmüne istinaden, mahalli idareler seçimleri 30 Mart 2014 Pazar
günü yapılacaktır.
Ulusal iradenin sağlıklı ve serbest
biçimde oluşabilmesi amacıyla Anayasa’nın 79. maddesi; seçimlerin yargı yönetim ve
denetimi altında yapılmasını kurala bağlamış; seçimlerin başlamasından
bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili
bütün işlemleri yapma ve yaptırma, seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları,
şikâyet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama görevi Yüksek Seçim
Kuruluna verilmiştir.
Demokratik toplum düzeni gereklerine
uygun bir seçimin yapılabilmesi, oy verme gününden önce siyasi partilerin
ve bağımsız adayların özgür, eşit, serbest biçimde kendilerini topluma
tanıtmalarına, program ve projeleriyle yarışmalarına olanak sağlayan bir
ortamın oluşturulması koşuluna bağlıdır. Nitekim demokratik seçim için
gerekli ortamın oluşturulabilmesi amacıyla seçimin başlangıcı olarak
belirlenen tarihten oy verme gününe kadar geçen süreyi kapsayan seçim
döneminde uygulanacak usul ve esaslar ilgili yasalarda düzenlenmiştir.
Kamuoyunu etkileyip,
yönlendirebilmeleri nedeniyle radyo ve televizyon yayınları, seçim
döneminde daha ayrıntılı ve özenle uygulanması gereken usul ve esaslara
tabi tutulmuştur. 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri
Hakkında Kanun ile 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın
Hizmetleri Hakkında Kanun’da radyo ve televizyon, basın, iletişim araçları
ve internet
yayınları ile ilgili düzenlemeler yer almaktadır.
6112 sayılı Kanun’un “Siyasi reklam “
başlıklı 31. maddesinde;
“Medya hizmet sağlayıcılar, Yüksek
Seçim Kurulu tarafından ilân edilen seçim döneminde, yayın yasaklarının
başlayacağı saate kadar siyasî parti ve aday reklamları yayınlayabilir.
Siyasî reklamlar, bu Kanunda yer alan
hükümlere ve Yüksek Seçim Kurulunca belirlenen usul ve esaslara uygun olmak
zorundadır.”
“Televizyon ve radyo yayın
hizmetlerinde reklam ve tele-alışveriş” başlıklı 10. maddesinde de;
“Televizyon
ve radyo yayın hizmetlerinde reklamlar ile tele-alışveriş, sesli ve/veya
görüntülü bir uyarıyla açıkça fark edilebilecek ve program hizmetinin diğer
unsurlarından kolaylıkla ayırt edilebilecek biçimde düzenlenir.
Tele-alışveriş
yayınları hariç her türlü reklam yayınlarının oranı, bir saat başından bir
sonraki saat başına kadarki yayın içinde yüzde yirmiyi aşamaz.
İkinci
fıkrada belirtilen orana, program desteklemesi ve yayıncının kendi
programlarının tanıtımlarına ayrılan süre ile ürün yerleştirme dâhil
değildir. Program tanıtımlarının oranı, bir saat başından bir sonraki saat
başına kadarki yayın içinde yüzde beşi aşamaz.
İkinci
fıkrada belirtilen süreden bağımsız olarak, sesli ve görüntülü bir uyarı
ile açıkça belirtilerek, kesintisiz en az onbeş
dakika süreyle tele-alışveriş yayını yapılabilir. Bu yayının süresi bir gün
içinde toplam bir saati aşamaz.
Ücretsiz
yayınlanan ve Üst Kurul tarafından tavsiye edilen kamu hizmeti duyuruları
reklam sürelerine dâhil edilmez.
Reklam
ve tele-alışveriş yayınları, programların arasına veya programın bütünlüğü,
değeri ve hak sahiplerinin hakları zedelenmeyecek biçimde bir program içine
yerleştirilebilir. Bağımsız bölümlerden oluşan programlarda veya devre
araları içeren spor programları ve benzer yapıdaki olay ve gösteri
programlarında, reklam ve tele-alışveriş yayınları bölüm veya devre
aralarına yerleştirilir.
Sinema
ve televizyon için yapılmış filmler ile haber bültenleri ve çocuk
programları, planlanan yayın süreleri otuz dakikadan fazla olması hâlinde,
her otuz dakikalık yayın süresi için bir kez olmak üzere reklam ve
tele-alışverişle kesilebilir.
Dinî
tören yayını içine hiçbir şekilde reklam ve tele-alışveriş yayını
yerleştirilemez.
Münhasıran
reklam, tele-alışveriş ve öz tanıtım yayınlarına ayrılmış televizyon ve
radyo yayın hizmetlerine bu madde hükümleri uygulanmaz.
Bu
maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Üst Kurulca yönetmelikle
düzenlenir.”
hükümleri yer almaktadır.
6112 sayılı Kanun’un
3. maddesinin (ş) fıkrasında; Radyo ve televizyon reklamı, taşınmazlar, hak ve yükümlülükler dâhil
olmak üzere mal veya hizmetlerin teminini teşvik etmek, bir amaç veya
düşünceyi yaymak veya başka etkileri oluşturmak amacıyla ticaret, iş,
zanaat veya bir meslekle bağlantılı gerçek ve tüzel kişi tarafından, bir
ücret veya benzeri bir karşılıkla yapılan her türlü duyuru veya öz tanıtım
yayını olarak tanımlanmıştır. Bu tanımdan yola çıkılarak siyasi reklamın
amacı da siyasi partilerin program ve projelerini, adayların ise yapmayı
düşündükleri siyasi faaliyetlerini ve kendilerini halka anlatmasıdır.
Siyasi reklamın halka ulaştırma aracı
olan medya hizmet sağlayıcıları bu görevlerini yerine getirirken demokratik
toplum düzeninin özünü teşkil eden, seçimin özgür, serbest ve eşit
koşullarda adil bir biçimde yapılabilmesi için, siyasi partiler ve adaylar
arasında fırsat eşitliğini sağlayacak biçimde hizmet sunmaları gerekir.
Reklam yayınlarından yararlandırılmada tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk
ilkelerine ve ücret eşitliğine uyulması zorunludur.
Diğer yandan, siyasi reklam yayını
yapan medya hizmet sağlayıcılarının, siyasi reklam yayınlarını yaparlarken
6112 sayılı Kanun’un 8. maddesinde ve Ticari Reklam ve İlanlara İlişkin
İlkelere ve Uygulama Esaslarına Dair Yönetmeliğin 5.,
6. ve 7. maddelerinde öngörülen yayın hizmet ilkelerine ve yukarıda
açıklanan ölçü ve prensiplere göre hareket etmesi esastır.
S O N U
Ç: Açıklanan nedenlerle;
1- Medya hizmet sağlayıcılarının, seçimin
başlangıç tarihi olan 1 Ocak 2014 tarihinden oy verme gününden önceki yirmidört saate kadar (28 Mart 2014, saat 24:00) olan sürede siyasi reklam yayınlayabileceklerine
(298/55-A/2),
2- Siyasi parti ve
adayların siyasi reklamlarında Türkçe kullanmalarının esas olduğuna,
3- Medya hizmet
sağlayıcılarının, bu görevi yerine getirirken demokratik toplum düzeni
gereklerine uygun bir seçim yapılabilmesi için, siyasi parti ve adaylara
siyasi reklam tahsisi yaparken tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk
ilkelerine uygun hizmet sunmaları gerektiğine,
4- Siyasi reklam
yayınlarının 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın
Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8. ve Ticari Reklam ve İlanlara İlişkin
İlkelere ve Uygulama Esaslarına Dair Yönetmeliğin 5.,
6. ve 7. maddelerinde yer alan yayın hizmeti ilkelerine uygun olmasına,
5- Aynı
reklam kuşağında, birden çok seçime katılan siyasi parti ve adayın siyasi
reklam yayınlanmasını istemesi halinde; istekliler arasında kur’a çekilerek
o reklam kuşağında yayınlanacak siyasi reklamların tespit edilmesi, yayın
dışında kalan veya kalanlara ise istek halinde bir sonraki reklam kuşağında
yayınlanması için öncelik verilmesine,
6- Medya
hizmet sağlayıcılarının, yayınlayacakları siyasi reklamların 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın
Hizmetleri Hakkında Kanun’un 10. maddesi hükmünde yer alan esaslara tabi
olduğuna ve reklamlardan ayrı olarak siyasi reklam kuşağı
düzenleyemeyeceklerine,
7- Bir
medya hizmet sağlayıcısında yayınlanacak siyasi reklamların ücretinin
siyasi partilere ve adaylara göre değişkenlik göstermemesine,
8- Seçimin
başlangıç tarihi olan 1 Ocak 2014 tarihinden yayın yasaklarının başlayacağı
oy verme gününden önceki son yirmidört saate kadar (28
Mart 2014, saat 24:00) olan sürede
medya hizmet sağlayıcıları tarafından yayınlanacak siyasi
reklamların Yüksek Seçim Kurulunun kararları doğrultusunda Radyo ve
Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından izlenmesi, denetlenmesi ve
değerlendirilmesi gerektiğine,
9- Türkiye
Radyo Televizyon Kurumu ile ulusal düzeyde yayın yapan bütün özel radyo ve
televizyon kanalları ayrım gözetilmeden izlenerek siyasi reklam yayın
ilkelerine aykırılığının tespiti halinde düzenlenecek raporların, seçim
dönemi içinde Radyo ve Televizyon Üst Kurulunca değerlendirilip, her
haftanın perşembe günü saat 17:00’ye kadar Yüksek
Seçim Kurulu Başkanlığına sunulmasına,
10- Yerel
düzeyde yayın yapan radyo ve televizyon kanallarının siyasi reklam yayın
ilkelerine aykırılığının tespiti halinde ise, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu
tarafından düzenlenecek olan raporların, 298 sayılı Kanun’un 149/A maddesi
çerçevesinde yayın kuruluşunun merkezinin bulunduğu yer ilçe seçim kurulu
başkanlığına bekletilmeden gönderilmesine,
11- Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasına,
12- Karar
örneğinin;
a) Radyo
ve Televizyon Üst Kurulu Başkanlığına,
b) Türkiye
Radyo Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğüne,
c)
Cumhuriyet başsavcılıklarına gönderilmek üzere Adalet Bakanlığına,
ç) Seçime
katılabilecekleri tespit ve ilân edilen siyasi parti genel başkanlıklarına,
gönderilmesine,
d) Seçmen
Kütüğü Genel Müdürlüğünce Kurulumuzun resmî internet sitesi www.ysk.gov.tr adresinde yayınlanmasına ve il - ilçe
seçim kurulu başkanlıklarına Kurum içi elektronik posta ile iletilmesine,
21/12/2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
|
Başkan
|
Başkanvekili
|
Üye
|
Üye
|
|
Sadi GÜVEN
|
Turan KARAKAYA
|
Muharrem COŞKUN
|
Mehmet KÜRTÜL
|
|
|
|
|
|
|
Üye
|
Üye
|
Üye
|
Üye
|
|
Nilgün İPEK
|
Ünal DEMİRCİ
|
Ali KAYA
|
İlhan HANAĞASI
|
|
|
|
|
|
|
Üye
|
Üye
|
Üye
|
|
İbrahim ZENGİN
|
Zeki YİĞİT
|
Hakkı MANAV
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|