25 Aralk 2013 ARAMBA

Resm Gazete

Say : 28862

TEBL

Trkiye Cumhuriyet Merkez Bankasndan:

ZORUNLU KARILIKLAR HAKKINDA TEBL

(SAYI: 2013/15)

BRNC BLM

Ama, Kapsam ve Dayanak

Ama

MADDE 1 (1) Bu Tebliin amac, Trkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (Merkez Bankas) nezdinde bulundurulacak zorunlu karlklara ilikin usul ve esaslar dzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 (1) Serbest blgelerde faaliyette bulunanlar dhil Trkiyede kurulmu veya ube amak suretiyle Trkiyede faaliyet gsteren bankalar ile finansman irketleri bu Tebli hkmlerine tabidir.

(2) Mnhasran ky bankacl yapan bankalar, ller Bankas, Trkiye Kalknma Bankas A.. ve Trkiye hracat Kredi Bankas A.. ile 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayl Bankaclk Kanunu gereince iradi tasfiyeye giden bankalar tasfiyenin iln edildii tarihten itibaren, temett hari ortaklk haklar ile ynetim ve denetimi Tasarruf Mevduat Sigorta Fonuna devredilen kredi kurulular devir tarihinden itibaren bu Tebli hkmlerine tabi deildir.

Dayanak

MADDE 3 (1) Bu Tebli, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayl Trkiye Cumhuriyet Merkez Bankas Kanununun 40 nc maddesinin (II) numaral fkrasna dayanlarak hazrlanmtr.

KNC BLM

Zorunlu Karla Tabi Ykmllkler

Zorunlu karla tabi ykmllkler

MADDE 4 (1) Bankalarn ve finansman irketlerinin, tabi olduklar muhasebe standartlar ve kayt dzeni esas alnarak, Merkez Bankasna, Hazineye, yurt ii bankalara ve uluslararas anlamayla kurulmu olan bankalarn Trkiyedeki merkez ve ubelerine olan ykmllkleri hari olmak zere, aada belirtilen yurt ii bilano kalemleri zorunlu karla tabi Trk liras ve yabanc para ykmllklerini oluturur.

a) Mevduat/katlm fonu.

b) Repo ilemlerinden salanan fonlar.

c) Kullanlan krediler (Hazine garantisiyle salananlar hari).

) hra edilen menkul kymetler (net).

d) Sermaye benzeri borlar (zkaynak hesaplamasnda dikkate alnanlar hari).

e) Yurt d ubeler nezdinde izlenen krediler.

f) Yurt d ubeler nezdinde izlenen yurt ii yerleiklerin mevduat/katlm fonu.

g) Yurt d merkez ve ubelere net ykmllklerin (e) ve (f) bentlerindeki tutarlar aan ksm.

) Kredi kart demelerinden borlar.

Zorunlu karla tabi ykmllklerin hesaplanmas

MADDE 5 (1) Zorunlu karla tabi ykmllkler iki haftada bir cuma gnleri itibaryla hesaplanr. Cuma gnnn resmi tatil gnne rastlamas halinde, ykmllklerin hesaplanmasnda bir nceki i gn esas alnr.

(2) Repo ilemlerinden salanan zorunlu karla tabi fonlar iki ykmllk hesaplama tarihi arasndaki gnlerin bakiyelerinin ortalamas alnarak hesaplanr.

(3) Merkez Bankas, yaplan denetim ve incelemeler sonucunda zorunlu karlk ykmllklerinden kanmak iin ilem yapt tespit edilen bankalardan ve finansman irketlerinden, ykmllklerini iki ykmllk hesaplama tarihi arasndaki gnlerin bakiyelerinin ortalamasn alarak hesaplamalarn isteyebilir.

(4) Yabanc para ykmllkler;

a) Merkez Bankasnca alm satm yaplan dvizler iin ykmllklerin hesapland tarihte Resm Gazetede ilan edilen dviz al kurlar,

b) Merkez Bankasnca alm satm yaplmayan dvizler iin ykmllklerin hesapland tarihten bir gn nce Merkez Bankasnn internet sitesinde yaymlanan bilgi amal dviz kurlar,

c) Kymetli madenler iin ykmllklerin hesapland tarihte stanbul Altn Borsasnda oluan arlkl ortalama kymetli maden fiyatlar, fiyat olumamas halinde uluslararas piyasalarda oluan ve stanbul Altn Borsas tarafndan ilan edilen fiyatlar,

esas alnarak Trk liras cinsinden hesaplanr.

NC BLM

Zorunlu Karlklarn Oran, Tesis Edilmesi ve Bildirimi

Zorunlu karlk oranlar

MADDE 6 (1) Zorunlu karlk oranlar Trk liras ykmllkler iin aadaki gibidir:

 

a) Vadesiz ve ihbarl mevduat, zel cari hesaplar ile 1 aya kadar ve 3 aya kadar vadeli (3 ay dhil) mevduat/katlm fonu

%11,5

b) 6 aya kadar (6 ay dhil) vadeli mevduat/katlm fonu

%8,5

c) 1 yla kadar vadeli mevduat/katlm fonu

%6,5

) 1 yl ve 1 yldan uzun vadeli mevduat/katlm fonu

%5

d) 1 yla kadar (1 yl dhil) vadeli mevduat/katlm fonu d ykmllkler

%11,5

e) 3 yla kadar (3 yl dhil) vadeli mevduat/katlm fonu d ykmllkler

%8

f) 3 yldan uzun vadeli mevduat/katlm fonu d ykmllkler

%5

 

(2) Zorunlu karlk oranlar yabanc para ykmllkler iin aadaki gibidir:

 

a) Vadesiz ve ihbarl mevduat, zel cari hesaplar ile 1 aya kadar, 3 aya kadar, 6 aya kadar ve 1 yla kadar vadeli mevduat/katlm fonu

%13

b) 1 yl ve 1 yldan uzun vadeli mevduat/katlm fonu

%9

c) 1 yla kadar (1 yl dhil) vadeli mevduat/katlm fonu d ykmllkler

%13

) 3 yla kadar (3 yl dhil) vadeli mevduat/katlm fonu d ykmllkler

%11

d) 3 yldan uzun vadeli mevduat/katlm fonu d ykmllkler

%6

 

Zorunlu karlklarn tesis edilmesi

MADDE 7 (1) Trk liras ykmllkler iin Trk liras cinsinden, Merkez Bankas nezdinde alan hesaplarda 6 nc maddede ngrlen oranlarda nakden ve ortalama olarak zorunlu karlk tesis edilir. Ancak, Trk liras ykmllkler iin tutulmas gereken zorunlu karlklarn;

a) En fazla yzde 60; tabloda belirtilen dilimlere denk gelen karlklarn hizalarnda gsterilen katsaylar ile arplmak suretiyle bulunan toplam tutar zerinden, en az yzde 50si ABD dolar cinsinden olmak zere ABD dolar veya euro dviz cinslerinden,

 

mkn Dilimleri (%)

Katsay

0-30

1,4

30-35

1,5

35-40

1,8

40-45

2,6

45-50

2,9

50-55

3,1

55-60

3,2

 

b) En fazla yzde 30u; tabloda belirtilen dilimlere denk gelen karlklarn hizalarnda gsterilen katsaylar ile arplmak suretiyle bulunan toplam tutar zerinden standart altn cinsinden,

 

mkn Dilimleri (%)

Katsay

0-15

1,4

15-20

1,5

20-25

2,0

25-30

2,5

 

bloke hesaplarda tesis edilebilir.

(2) Trk liras ykmllkler iin tesis edilen dviz ve standart altnn Trk liras karlnn, birinci fkrann (a) ve (b) bentlerinde belirtilen katsaylar esas alnarak dntrlen tutarlarnn bu bentlerde belirtilen limitleri aan ksmlar zorunlu karla saylmaz.

(3) Bir tesis dneminde tutulmas gereken Trk liras zorunlu karlklarn yzde 5ini amamak kouluyla, eksik tutulan tutarlar bir sonraki dnemde tutulabilir, fazla tutulan tutarlar bir sonraki dnemde eksik tutulan tutarlara saylr.

(4) ABD dolar ykmllkler iin ABD dolar dviz cinsinden, ABD dolar haricindeki yabanc para ykmllkler iin ABD dolar veya euro dviz cinslerinden, Merkez Bankas nezdinde alan hesaplarda 6 nc maddede ngrlen oranlarda nakden ve en fazla 3 puanlk ksm ortalama olacak ekilde zorunlu karlk tesis edilir. Ancak, kymetli maden depo hesaplar iin tutulmas gereken zorunlu karlklarn tamamna kadar standart altn cinsinden bloke hesaplarda tesis edilebilir.

(5) Kymetli maden depo hesaplar iin tesis edilen altn tutarnn, drdnc fkrada belirtilen tutarlar aan ksm zorunlu karla saylmaz.

(6) Standart altn, 18/11/2006 tarihli ve 26350 sayl Resm Gazetede yaymlanan Kymetli Maden Standartlar ve Rafinerileri Hakknda Tebli (Tebli No: 2006/1)in 3 nc maddesinde yer alan kymetli madenler tanmnda belirtilen altndr.

(7) Trk liras ve yabanc para ykmllkler iin tesis edilen dviz ve altn cinsinden zorunlu karlk tutarlar 5 inci maddenin drdnc fkrasnda yer alan kur ve fiyatlar esas alnarak hesaplanr.

(8) Merkez Bankas, ortalama olarak tutulan zorunlu karlklarn bir ksmnn veya tamamnn bankalar ve finansman irketleri itibaryla belirli sreler iin bloke olarak tutulmasn isteyebilir.

Zorunlu karlklarn tesis sresi

MADDE 8 (1) Zorunlu karlklarn tesis sresi 14 gndr. Bu sre ykmllklerin hesapland tarihten iki hafta sonraki cuma gn balar ve ikinci haftann perembe gn sona erer. Tesis sresinin ilk gnnn resm tatil gnne rastlamas halinde, bloke olarak tesis edilen ksmlara ilikin ykmllklerin yerine getirilmesinde tatili izleyen ilk i gn esas alnr.

(2) Merkez Bankas, zorunlu karlk ykmllklerinin hesaplanma dnemi ile zorunlu karlklarn tesis sresini nceden duyurmak kouluyla deitirebilir.

Bildirim

MADDE 9 (1) Zorunlu karla tabi ykmllkler, esaslar Merkez Bankasnca tespit edilecek cetvellerle, ykmllklerin hesapland tarihten iki hafta sonraki cuma gn saat 12:00ye kadar Merkez Bankasna bildirilir.

DRDNC BLM

Kaldra Oranna Dayal Zorunlu Karlk

Kaldra oranna dayal zorunlu karlk ykmll

MADDE 10 (1) Bankalarn tabi olduklar muhasebe standartlar ve kayt dzeni esas alnarak Merkez Bankasnca belirlenen usul ve esaslara gre bankalarca hesaplanacak kaldra oran bu maddede belirtilen aralklarda bulunan bankalar, ilave olarak zorunlu karlk tesis eder.

(2) Kaldra oran, ana sermayenin aada belirtilen kalemlerin toplamna blnmesi suretiyle hesaplanr:

a) Pasif toplam tutar.

b) Gayri nakdi kredi ve ykmllkler tutar.

c) Caylabilir taahhtlerin 0,1 katsaysyla arpm sonucu bulunacak tutar.

) Trev finansal aralara ait taahhtlerin her birinin kendi kredi dnm oran ile arpm sonucu bulunacak toplam tutar.

d) Caylamaz taahhtler tutar.

(3) Bu madde uyarnca zorunlu karlk ykmll, er aylk dnemler itibaryla aylk kaldra oranlarnn basit aritmetik ortalamasna gre belirlenir.

(4) Tm vadelerdeki zorunlu karla tabi Trk liras ve yabanc para ykmllkler iin ayr ayr uygulanmak zere;

a) 2013 ylnn son aylk dnemi ve 2014 ylnn birinci, ikinci ve nc aylk dnemleri iin hesaplanan kaldra oran yzde 3n altnda kalan bankalar ilave olarak 2 puan, yzde 3 (3 dhil) ile yzde 3,25 arasnda olan bankalar ilave olarak 1,5 puan, yzde 3,25 (3,25 dhil) ile yzde 3,5 arasnda olan bankalar ilave olarak 1 puan zorunlu karl,

b) 2014 ylnn son aylk dnemi ve 2015 ylnn birinci, ikinci ve nc aylk dnemleri iin hesaplanan kaldra oran yzde 3n altnda kalan bankalar ilave olarak 2 puan, yzde 3 (3 dhil) ile yzde 3,5 arasnda olan bankalar ilave olarak 1,5 puan, yzde 3,5 (3,5 dhil) ile yzde 4 arasnda olan bankalar ilave olarak 1 puan zorunlu karl,

c) 2015 ylnn son aylk dneminden itibaren (bu dnem dhil) hesaplanan kaldra oran yzde 3n altnda kalan bankalar ilave olarak 2 puan, yzde 3 (3 dhil) ile yzde 4 arasnda olan bankalar ilave olarak 1,5 puan, yzde 4 (4 dhil) ile yzde 5 arasnda olan bankalar ilave olarak 1 puan zorunlu karl,

hesaplama dnemini izleyen 4 nc takvim aynn ilk zorunlu karlk tesis dneminden balamak zere 6 zorunlu karlk tesis dneminde tesis eder.

(5) Bankalar kaldra orann, hesaplama dnemini izleyen 3 nc takvim ayndaki son zorunlu karlk ykmllk bildirim cetvelinin gnderim sresi bitimine kadar Merkez Bankasna bildirir.

BENC BLM

Zorunlu Karlklara Yaptrm Uygulamas

Yaptrm uygulamas

MADDE 11 (1) Bankalarca ve finansman irketlerince;

a) Zorunlu karlklarn sresinde tesis edilmemesi veya eksik tesis edilmesi,

b) Zorunlu karlk cetvellerinde yer alan ykmllkler ile yaplacak incelemeler sonucu tespit olunacak ykmllkler arasnda fark olumas nedeniyle, zorunlu karlklarn eksik tesis edilmi olmas,

hllerinde, eksik tesis edilen; Trk liras zorunlu karlklarn 2 kat tutarnda Trk liras cinsinden, yabanc para zorunlu karlklarn 3 kat tutarnda ABD dolar cinsinden mevduat, Merkez Bankas nezdinde alan bloke hesaplarda zorunlu karlklarn eksik tesis edildii sreler dikkate alnarak faizsiz olarak tutulur.

(2) Faizsiz mevduat tutulmamas halinde eksik tesis edilen tutarlara tesis sresi esas alnarak cezai faiz uygulanr. Yabanc para zorunlu karlklar iin cezai faiz hesaplanmasnda eksik tesis edilen tutarlarn Trk liras cinsinden karlklar esas alnr.

(3) Cezai faiz oran, tesis dneminin bloke hesaplar iin ilk gn, ortalama hesaplar iin son gn Merkez Bankasnn ilan ettii en yksek gecelik bor verme faiz orannn 1,50 katsaysyla arpm sonucu hesaplanan orandr.

(4) Birinci fkrann (b) bendi kapsamnda eksik hesapland tespit edilen ykmllkler iin zorunlu karlk cetvelleri yeniden dzenlenerek Merkez Bankasna gnderilir. Ancak, bu fkra kapsamnda bir ykmllk dnemine ilikin olarak eksik hesaplanan zorunlu karla tabi ykmllklerin, Trk liras ve yabanc para iin ayr ayr olmak zere, yz bin Trk lirasnn altnda kalmas halinde dzeltilmi cetvel gnderilmesi istenmez.

(5) Merkez Bankas, zorunlu karlk ykmllklerini srekli olarak yerine getirmeyen bankalar ve finansman irketleri hakknda gerekli idari tedbirleri alabilir.

ALTINCI BLM

eitli ve Son Hkmler

Zorunlu karlklara faiz denmesi

MADDE 12 (1) Zorunlu karlklara faiz denmez.

Mevduat veya katlm fonlarndan olaanst ekililer

MADDE 13 (1) Mevduat veya katlm fonlar olaanst ekilmekte olan bankalarn eksili tutarn, eksilie konu tekil eden mevduat veya katlm fonunun vade ve tr ile eksiliin balad tarihi Merkez Bankasna yazl olarak bildirmeleri halinde, tesis etmeleri gereken zorunlu karlk tutar olaanst eksilie tekabl eden mevduat veya katlm fonlar gz nne alnarak yeniden hesaplanabilir.

Yrrlkten kaldrlan tebli

MADDE 14 (1) 16/11/2005 tarihli ve 25995 sayl Resm Gazetede yaymlanan Zorunlu Karlklar Hakknda Tebli (Say: 2005/1) yrrlkten kaldrlmtr.

T.C. Ziraat Bankas A.. nezdinde alan baz hesaplara ilikin istisna

GEC MADDE 1 (1) 3/1/2004 tarihli ve 25335 sayl Resm Gazetede yaymlanan Bankalar Kanununun 14 nc Maddesinin (3) Numaral Fkras Uyarnca Bankaclk lemleri Yapma ve Mevduat Kabul Etme zni Kaldrlan T. mar Bankas T.A.. Nezdinde Bulunan Tasarruf, Ticari Kurulular ve Dier Kurulular Mevduatnn Tasarruf Mevduat Sigorta Fonunca denmesine likin Esas ve Usuller Hakknda 29/12/2003 tarihli ve 2003/6668 sayl Bakanlar Kurulu Karar gereince, Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu tarafndan T. mar Bankas T.A.. mudileri adna T.C. Ziraat Bankas A.. nezdinde alan vadesiz mevduat hesaplarndaki tutarlar bu hesaplarda kaldklar srece, vadeli mevduat hesaplarndaki tutarlar ise vadeleri sonuna kadar zorunlu karla tabi deildir.

Bankalarn yurt d ubeleri nezdinde izlenen kredilere ilikin istisna

GEC MADDE 2 (1) Bankalarn yurt d ubeleri nezdinde izlenen kredilerden;

a) 30/6/2009 tarihinden nce, bir szlemeye dayal konsorsiyum ya da sendikasyon kredileri gibi, dorudan banka ynetim kurulu ve genel mdrlk st dzey yetkililerinin imzalar ile alnanlar dndakiler,

b) 30/6/2009-8/1/2010 tarihleri arasnda temin edilenler,

vadeleri sonuna kadar zorunlu karla tabi ykmllkler arasna dhil edilmez.

Finansman irketlerinin nceki ykmllklerine ilikin istisna

GEC MADDE 3 (1) 4/10/2013 tarihli ve 28785 sayl Resm Gazetede yaymlanan Zorunlu Karlklar Hakknda Tebli (Say: 2005/1)de Deiiklik Yaplmasna Dair Tebli (Say: 2013/13) ile zorunlu karla tabi tutulan finansman irketlerinin 4/10/2013 tarihi itibaryla mevcut olan yurt dndan kullanlan kredileri, ihra edilen menkul kymetleri ve zkaynak hesabnda dikkate alnmayan sermaye benzeri borlar vadeleri sonuna kadar zorunlu karla tabi ykmllkler arasna dhil edilmez.

Kapsam dna karlan ykmllklere uygulanmayacak hkmler

GEC MADDE 4 (1) Bu Tebli ile yrrlkten kaldrlan 16/11/2005 tarihli ve 25995 sayl Resm Gazetede yaymlanan Zorunlu Karlklar Hakknda Tebli (Say: 2005/1)e ilikin zorunlu karla tabi ykmllklerden bu Tebli ile ykmllk kapsam dna karlanlar hakknda bu Tebliin yrrlk tarihinden itibaren yaplacak denetim ve incelemelerde ortaya kan tespitler iin 11 inci maddenin birinci fkrasnn (b) bendi hkmleri uygulanmaz.

Yrrlk

MADDE 15 (1) Bu Tebli 17/1/2014 tarihinde yrrle girer.

Yrtme

MADDE 16 (1) Bu Tebli hkmlerini Trkiye Cumhuriyet Merkez Bankas Bakan yrtr.