14 Austos 2013 ARAMBA

Resm Gazete

Say : 28735

YNETMELK

Sermaye Piyasas Kurulundan:

STANBUL TAKAS VE SAKLAMA BANKASI ANONM RKET

MERKEZ KARI TARAF YNETMEL

BRNC BLM

Balang Hkmleri ve Genel Esaslar

Ama

MADDE 1 (1) Bu Ynetmeliin amac, stanbul Takas ve Saklama Bankas Anonim irketinin, Sermaye Piyasas Kurulu tarafndan uygun grlen piyasalar ya da sermaye piyasas aralar itibaryla alcya kar satc, satcya kar da alc roln stlenerek takasn tamamlanmasn taahht ettii merkezi kar taraf uygulamasna ilikin usul ve esaslar dzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 (1) Bu Ynetmelik, stanbul Takas ve Saklama Bankas Anonim irketi tarafndan 6362 sayl Sermaye Piyasas Kanunu ile dzenlenen piyasa veya sermaye piyasas aralar ile ilgili olarak verilen merkezi kar taraf hizmetlerinde yelik, yelerin ykmllkleri, teminatlar, garanti fonu, temerrt ynetimi, sermaye, i denetim ve risk ynetim sistemleri ile cretlere ilikin usul ve esaslar belirler.

Dayanak

MADDE 3 (1) Bu Ynetmelik, 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayl Sermaye Piyasas Kanununun 77 nci ve 78 inci maddelerine dayanlarak hazrlanmtr.

Tanm ve ksaltmalar

MADDE 4 (1) Bu Ynetmelikte geen;

a) Ak teklif yntemi: Takasbankn bir ilemin eletii anda piyasa katlmclar arasna girerek alcya kar satc ve satcya kar ise alc konumuna gemesini,

b) BDDK: Bankaclk Dzenleme ve Denetleme Kurumunu,

c) BDDK mevzuatna gre belirlenen sermaye: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayl Bankaclk Kanununa ilikin mevzuat uyarnca bankalar tarafndan sermaye yeterlilii standart orannn tutturulmas iin bulundurulmas gereken sermaye tutarna, Takasbankn isel sermaye yeterlilii deerlendirme srecinin BDDK tarafndan gzden geirilmesi sonucunda Takasbanktan talep edilen ilave sermaye tutarnn eklenmesi suretiyle bulunan tutar,

) Borsa: Anonim irket eklinde kurulan, sermaye piyasas aralar, kambiyo ve kymetli madenler ile kymetli talarn ve Kurulca uygun grlen dier szlemelerin, belgelerin ve kymetlerin serbest rekabet artlar altnda kolay ve gvenli bir ekilde alnp satlabilmesini salamak ve oluan fiyatlar tespit ve ilan etmek zere kendisi veya piyasa ileticisi tarafndan iletilen ve/veya ynetilen, alm satm emirlerini sonulandracak ekilde bir araya getiren veya bu emirlerin bir araya gelmesini kolaylatran, 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayl Sermaye Piyasas Kanununa uygun olarak yetkilendirilen ve dzenli faaliyet gsteren sistemleri ve pazar yerlerini,

d) Brt teminatlandrma: MKT yelerinin, mteri pozisyonlar iin mterileri adna yatrmalar gereken teminat tutarnn, mteri pozisyonlarnn birbirleriyle netletirilmeksizin her bir mteri iin ayr ayr hesaplanan teminat ykmllklerinin toplam kadar olmasn,

e) oklu pozisyon hesab: Takasbank nezdinde MKT yeleri adna alan, yelerin kendi portfylerine veya mterilerine ait pozisyonlarnn toplu olarak izlendii ancak her hlkrda MKT yesinin kendisine ait pozisyonlarla mterilerine ait pozisyonlarn ayrtrld hesaplar,

f) Garanti Fonu: Merkezi kar taraf hizmeti verilen piyasa veya sermaye piyasas aralar ile ilgili takas ykmllklerinin yerine getirilmemesi durumunda kullanlmak amacyla Takasbank nezdinde tutulan, teminatlar dnda kalan ve MKT yelerinin katk paylaryla oluturulan fonu/fonlar,

g) Genel Mdr: Takasbank Genel Mdrn,

) Genel Ynetmelik: 30/5/2013 tarihli ve 28662 sayl Resm Gazetede yaymlanan Merkezi Takas Kurulularnn Kurulu ve alma Esaslar Hakknda Genel Ynetmelii,

h) lemci kurulu: Takasbankn MKT olduu piyasa veya sermaye piyasas aralarnda ilem yapan ancak sz konusu ilemlere ilikin ykmllklerin tasfiyesini bir genel MKT yesi aracl ile gerekletiren kurulular,

) Kanun: 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayl Sermaye Piyasas Kanununu,

i) Karlanm riskler: Takasbankn verdii merkezi kar taraf hizmeti nedeniyle maruz kald, ancak teminatlar, garanti fonu ve Takasbank sermayesinden tahsis edilen blm ile korunan riskleri,

j) Kurul: Sermaye Piyasas Kurulunu,

k) Merkezi kar taraf hizmeti: Takasbankn, Kurul tarafndan uygun grlen piyasa veya sermaye piyasas aralar baznda ak teklif, szleme yenileme veya hukuken balaycl olan baka bir yntemle alcya kar satc, satcya kar da alc roln stlenerek takasn tamamlanmasn taahht ettii faaliyeti,

l) Merkezi Takas Ynetmelii: 18/7/2013 tarihli ve 28711 sayl Resm Gazetede yaymlanan stanbul Takas ve Saklama Bankas Anonim irketi Merkezi Takas Ynetmeliini,

m) MKK: Merkezi Kayt Kuruluu Anonim irketini,

n) MKT: Merkezi kar taraf,

o) MKT yesi: MKT hizmeti verilen piyasa veya sermaye piyasas aralarnda gerekleen ilemlerden kaynaklanan hak ve ykmllklere ve bu hak ve ykmllklerin tasfiyesine taraf olmas Takasbank tarafndan uygun grlen kurulular,

) Net teminatlandrma: MKT yelerinin mteri pozisyonlar iin mterileri adna yatrmalar gereken teminat tutarnn, mterilere ait pozisyonlarn birbiriyle netletirilmesi sonrasnda hesaplanan teminat ykmll kadar olmasn,

p) Piyasa: Takasbankn MKT hizmeti vermek zere Kurulca yetkilendirildii yerleri,

r) Piyasa Ynergesi: Bu Ynetmelik kapsamnda MKT hizmeti verilecek piyasalar ve sermaye piyasas aralar iin Ynetim Kurulu tarafndan kabul edilen, Kurul tarafndan onaylanan ve Takasbankn internet sitesinde yaynlanan dzenlemeleri,

s) Piyasa yneticisi: Borsay veya borsann piyasalarn ileten anonim ortaklklarla dier pazar yerlerini, yurtdnda faaliyet gsteren borsa ve tekilatlanm pazar yerleri ve tezgh st piyasalar yneten ve/veya ileten kurulular,

) Portfy bazl teminatlandrma: Takasbank tarafndan MKT yelerinden alnacak teminat tutarlarnn ayn hesaptaki varlklar arasndaki korelasyonlarn risk azaltc etkileri dikkate alnmak suretiyle hesaplanmasn,

t) Prosedr: Bu Ynetmelik ve piyasa ynergelerinde belirlenen genel ereve dikkate alnarak hazrlanan, MKT faaliyeti ileyi ve uygulamalarna ilikin kural, usul ve esaslar ieren, Genel Mdr tarafndan onaylanan ve takip eden ilk Ynetim Kurulu toplantsnda Ynetim Kurulunun bilgisine sunulan dzenlemeleri,

u) Sermaye piyasas aralar: Menkul kymetler ve trev aralar ile yatrm szlemeleri de dhil olmak zere Kurulca bu kapsamda olduu belirlenen dier sermaye piyasas aralarn,

) Szleme yenileme yntemi: MKT hizmeti verilen piyasa veya sermaye piyasas aralarnda gerekleen ilemlerde piyasa ynergelerinde belirlenen esaslar erevesinde ve her hlkrda takas tamamlanmadan nce, taraflar arasnda yaplm szlemenin iptal edilerek Takasbankn taraflarla ayr ayr szleme yapmasn,

v) Takas: Piyasada gerekleen ilemlerle ilgili olarak ortaya kan ykmllklerin, piyasa yneticisinin gr alnmak suretiyle Takasbank tarafndan belirlenen sre ve artlarda, bu Ynetmelikle belirlenen MKT yeleri tarafndan yerine getirilmesi suretiyle Takasbank tarafndan taraflar arasnda fon ve/veya varlklarn aktarmn salayan srelerin tamamn,

y) Takasbank: stanbul Takas ve Saklama Bankas Anonim irketini,

z) Tekil pozisyon hesab: Takasbank nezdinde MKT yeleri adna alan hesaplarn alt hesab olarak yelerin tek bir mterisine veya yelerin kendi portfylerine ait pozisyonlarn izlendii hesaplar,

aa) Teminat hesaplar: Takasbank nezdinde MKT yeleri adna alan, yelerin kendi portfylerine veya mterilerine ait pozisyonlarna ilikin teminatlarn izlendii hesaplar,

bb) Tekilatlanm dier pazar yerleri: Borsalar dnda sermaye piyasas aralarnn alc ve satclarn bir araya getiren, alm ve satmna araclk eden, bunlar iin sistemler ve platformlar oluturan ve bunlar ileten alternatif ilem sistemlerini, ok tarafl ilem platformlar ve tekilatlanm dier piyasalar,

cc) Ynetim Kurulu: Takasbank Ynetim Kurulunu,

ifade eder.

Genel esaslar

MADDE 5 (1) Bu Ynetmelik kapsamnda verilen hizmetler ve belirlenen ykmllkler MKT yelerine ve aka belirtildii hallerde ilemci kurululara yneliktir.

(2) Takasbankn bu Ynetmelikte yer alan dzenlemelere uygun olarak MKT hizmeti verdii piyasa veya sermaye piyasas aralarnda, MKT yelerinin ve ilemci kurulularn mterilerine kar olan ykmllklerinden Takasbank sorumlu tutulamaz.

(3) Takasbank; Kurulun MKT uygulamasn zorunlu tuttuu piyasalar veya sermaye piyasas aralar ile borsalar veya tekilatlanm dier pazar yerlerinin talebi zerine MKT uygulamasna geilmesi Kurulca uygun grlen piyasa veya sermaye piyasas aralarnda MKT hizmeti verebilir.

(4) Takasbank, organize piyasalar dnda gerekletirilen trev ara ilemleri ve piyasa ynergelerinde belirlenen limitlerin ald hallerle snrl olmak zere, MKT yesi veya ilem baznda MKT olmaktan piyasa ynergelerinde belirlenen artlar erevesinde imtina edebilir.

(5) Takasbankn MKT olarak hizmet verdii piyasa veya sermaye piyasas aralarnda teminat hesaplar ile tekil ve oklu pozisyon hesaplarnn kullanm, ileyi ve teminatlandrma yntemlerine ve Takasbankn kendi nezdinde iletmekte olduu piyasalarla ilgili zel hususlara ilikin bu Ynetmelikle dzenlenmemi konular ilgili piyasa ynergelerinde belirlenir.

(6) Takasbank tarafndan, borsa veya tekilatlanm dier pazar yerlerinde gerekletirilen ilemlerde MKT hizmeti verilirken, ak teklif ynteminin kullanlmas esastr. Ak teklif ynteminin kullanld piyasa veya sermaye piyasas aralarndaki ilemlere ilikin emirlerin eletirildii anda taraflar arasna girmek suretiyle MKT grevini stlenen Takasbankn, her ilem iin ilemin taraflar ile ayr ayr szleme yapmas zorunlu deildir.

(7) Takasbank tarafndan, MKT hizmeti verilen piyasa veya sermaye piyasas aralarnda, piyasa ynergelerinde belirlenmesi kouluyla, ak teklif yntemi haricinde szleme yenileme yntemi ya da hukuken balaycl bulunan farkl bir yntemin kullanlmas mmkndr.

(8) Takasbankn tezgh st piyasa veya sermaye piyasas aralarnda MKT hizmeti vermesi durumunda; ilemin hangi zamannda taraflar arasna girerek MKT olarak grev stleneceine ilikin hususlar ilgili piyasa ynergelerinde belirlenir.

(9) Kurul, prosedrlerle dzenlenen hususlardan ynergelerde yer almas gerektii deerlendirilenlerin ynergelerle dzenlenmesini Takasbanktan talep edebilir. Takasbank tarafndan MKT ile ilgili dzenlemelerde Kurulun istedii deiiklik talepleri yerine getirilir.

(10) Takasbank; bu Ynetmelik, sermaye piyasas mevzuat ve ilgili dier mevzuatta aka dzenlenmemi hususlarda, MKT uygulamasna ilikin Kurul tarafndan kabul edilen uluslararas prensip ve dzenlemeleri esas alr.

KNC BLM

MKT yelerine likin Esaslar

MKT yelii

MADDE 6 (1) 7 nci maddede belirlenen artlar salayan kurulular, Ynetim Kurulu tarafndan yetkilendirilmeleri kouluyla MKT hizmetlerine piyasa veya sermaye piyasas arac baznda MKT yesi olarak taraf olabilir.

MKT yelii artlar

MADDE 7 (1) MKT yelii artlarnn salandnn tespiti ve deerlendirmesi Takasbanka ait olup yelik iin asgari olarak aadaki koullarn salanm olmas gerekir:

a) Merkezi Takas Ynetmelii hkmleri uyarnca Takasbanka ye olunmas,

b) Takasbank tarafndan takas veya MKT hizmeti verilen piyasa veya sermaye piyasas aralarnda ilgili mevzuata aykrlklar sebebiyle ilem yapma yetkisinin kaldrlmam olmas,

c) erii Takasbank tarafndan belirlenen MKT hizmetine ilikin szleme ve/veya taahhtnamelerin imzalanarak Takasbanka ibraz edilmi olmas,

) MKT hizmetinin srekliliini teminen gerekli bilgi ilem, risk ynetimi, i kontrol ve i denetim mekanizmalarnn oluturulmu ve iler hale getirilmi olmas,

d) MKT hizmetlerine taraf olabilmek iin Takasbank tarafndan piyasa veya sermaye piyasas arac baznda belirlenecek asgari z sermayeye sahip olunmas,

e) Mali bnyesinin MKT hizmetlerine taraf olduu piyasa veya sermaye piyasas aralarna ilikin Takasbanka kar taahhtlerini yerine getirebilecek dzeyde olmas,

f) MKT hizmeti sunulacak piyasalarn veya sermaye piyasas aralarnn zel niteliklerine gre ngrlebilecek ek artlarn salanm olmas,

g) Takasbank tarafndan talep edilecek dier bilgi ve belgelerin sunulmu olmas.

(2) Piyasa ynergelerinde, MKT yelii iin bu maddede belirtilenlere ilave koullar getirilebilir.

MKT yelii trleri

MADDE 8 (1) MKT yeleri, dorudan MKT yesi ve genel MKT yesi olmak zere ikiye ayrlr.

(2) MKT yeliine kabul ve yelik trnn belirlenmesi, Takasbank tarafndan, ilgili kuruluun; z sermaye tutar ile Takasbank nezdinde gerekletirilen kredi deerliliini tespite ynelik isel kredi derecelendirme, mali tahlil ve istihbarat almalar, eer varsa bamsz derecelendirme notlar ve i sistemleri ve teknik altyapsnn yeterlilii dikkate alnarak yaplr. MKT yelii trlerinin belirlenmesinde kullanlan kriterler ilgili piyasa ynergelerinde dzenlenir.

(3) Ynetim Kurulu, Kurulun onay ile piyasa veya sermaye piyasas arac baznda bu madde ile belirlenenlerden farkl MKT yelii trleri tesis etmeye yetkilidir.

Dorudan MKT yelii

MADDE 9 (1) Dorudan MKT yeleri, sadece kendilerinin ve/veya mterilerinin takas ilemlerini gerekletirmeye yetkilidir.

Genel MKT yelii

MADDE 10 (1) Genel MKT yeleri, kendilerinin ve/veya mterilerinin takas ilemlerinin yan sra ilemci kurulularn takas ilemlerini de gerekletirmeye yetkilidir.

(2) Bir ilemci kuruluun takas ilemlerini gerekletiren genel MKT yesi, ilgili ilemci kuruluun kendisi zerinden gerekletirdii ilemlere ilikin ykmllklerini Takasbanka kar kaytsz artsz yerine getirmeyi imzalayaca szleme ve/veya taahhtname ile taahht eder. Takas gerekletiren genel MKT yesi ile takas ilemlerini gerekletirdii ilgili ilemci kurulu; sz konusu ilemci kuruluun kendisine ve mterilerine ait ilgili genel MKT yesi zerinden gerekletirdii ilemler nedeniyle Takasbanka kar oluan ykmllklerden mterek borlu ve mteselsil kefil olarak sorumludurlar.

(3) Bir genel MKT yesi; takas ilemlerini gerekletirdii ilemci kurulularn, 16 nc maddedeki ykmllkleri yerine getirip getirmediini takip etmekle, ykmllklerin yerine getirilmediinin anlalmas halinde gerekli tm tedbirleri almakla ve tedbirlere ramen ykmllklerin hala yerine getirilmediinin tespiti halinde ise ayn maddenin nc fkrasnda yer alan hkmlere uygun hareket etmekle grevlidir.

(4) Genel MKT yesinin bu maddenin nc fkrasnda ifade edilen sorumluluu, ilgili ilemci kuruluun MKT hizmetinin verildii piyasa veya sermaye piyasas aralarnda gerekletirdii ilemlerden dolay Takasbanka kar olan tm hak, ykmllk ve hesaplarnn baka bir genel MKT yesine devri veya tasfiyesi artyla kaldrlr.

MKT yelik trleri aras gei

MADDE 11 (1) Genel ve dorudan MKT yelerinin yelik trleri, Takasbank tarafndan belirlenmi olan artlara uyumlar gzetilerek deitirilebilir. Bu kapsamda, bir dorudan MKT yesi, sonradan genel MKT yesi olarak kabul edilebilecei gibi bir genel MKT yesi de sonradan dorudan MKT yesi olarak kabul edilebilir.

(2) Bir dorudan MKT yesi Takasbanka bavurmak ve Ynetim Kurulu tarafndan uygun grlmek suretiyle genel MKT yesi olabilir.

(3) Bir genel MKT yesi, piyasa ynergelerinde belirlenen artlarn olumas halinde Takasbank tarafndan resen veya bavurusu halinde, Ynetim Kurulu kararyla dorudan MKT yesi yaplabilir. Bu hallerde, varsa ilemci kurululara ilikin tm hak, ykmllk ve hesaplarn devri veya tasfiyesinin tamamlanmas zorunludur.

(4) MKT yelik trleri arasnda gei halinde, ilgili piyasa yneticisi, sz konusu geie ilikin Ynetim Kurulu kararnn alnmasn takip eden ign ierisinde bilgilendirilir.

MKT yelerinin genel ykmllkleri

MADDE 12 (1) MKT yelerinin ykmllklerini ifa edip etmediine ilikin gzetim ve denetim grevi Takasbanka ait olup, MKT yelerinin aada saylan hususlara uymas zorunludur:

a) Bu Ynetmelik ve ilgili dier mevzuatla MKT hizmetine ilikin olarak belirlenen tm ilke ve kurallara uygun hareket etmek,

b) MKT hizmetinin verildii piyasa veya sermaye piyasas aralarnda, sz konusu hizmete taraf olabilmek iin gerekli i kontrol, risk ynetimi ve i denetim mekanizmalarnn srekliliini salamak amacyla gerekli tm nlemleri almak,

c) Takasbank nezdinde ye hesaplar ile bunlara bal alt hesaplarn tanmasnn gerektii hallerde devralacak bir MKT yesinin nceden belirlenmi olmas halinde mterileri ile imzalad ereve szlemelerde sz konusu hususa ilikin bilgilere yer vermek,

) 25 inci maddenin ikinci fkras erevesinde oklu pozisyon hesabnn kullanld piyasa veya sermaye piyasas aralarnda, mteri tarafndan talep edilmesi halinde, mterilere ait pozisyon ve bunlarla ilikili teminatlarn Takasbank nezdinde mteri adna alan tekil pozisyon hesab ile teminat hesaplarnda izlenebilmesini teminen gerekli tm nlemleri almak, hesaplarn almasn temin ve takip etmek,

d) Mteri varlk ve teminatlarnn izlenmesine ve saklanmasna ilikin Kanun ve dier ilgili dzenlemelerde yer alan tm ilke ve kurallara uygun hareket etmek,

e) MKT hizmeti verilen piyasa veya sermaye piyasas aralarna ilikin ilemlerde, Takasbanka tevdi edilecek teminatlar ierisinde mterilere ait teminatlarn bulunmas halinde bu Ynetmelik ve ilgili piyasa ynergelerinde belirlenen i ve ilemleri yerine getirmek,

f) MKT hizmeti kapsamnda, Takasbank tarafndan talep edilen aidat, cret, komisyon ve dier ykmllkleri sresi iinde yerine getirmek,

g) Takasbank nezdindeki tekil veya oklu pozisyon hesaplar ile kendi nezdindeki mteri pozisyon ve teminatlarna ilikin kaytlar arasnda srekli mutabakat tesis etmek,

) Teminatlarn izlendii hesaplarn yaps ve Takasbank tarafndan salanan ayrtrmann kapsam, Takasbank nezdinde alan teminat hesaplar zerindeki tasarruf yetkisinin MKT yesine ait olduu ve Takasbank tarafndan bu yetkinin sadece bulunmas gereken teminatla snrl olarak kstland hususlarnda mterilerinin tam ve doru olarak bilgilendirilmesini temin etmek,

h) Mterilerine ait teminatlar Takasbank nezdindeki ilgili teminat hesaplarna yatrmak,

) Takasbank tarafndan ngrlmesi halinde, dier MKT yelerine kar doabilecek mali ve hukuki sorumluluu teminat altna alan, genel ve zel mahiyette sigorta yaptrlmasna ilikin dzenlemelere uymak,

i) Bu Ynetmelik kapsamndaki i ve ilemleri ile ilgili olarak Takasbank ve Kurul tarafndan gerekli grlen hususlarda talep edilecek her trl bilgi ve belgeyi vermek ve Takasbank ile Kurul tarafndan grevlendirilenlerce yaplacak incelemelerde her trl destei salamak,

j) Bu Ynetmelik kapsamndaki dier ykmllklerini sresi ierisinde ve eksiksiz olarak yerine getirmek.

(2) Ynetim Kurulu MKT yelerine, piyasa ynergeleriyle MKT hizmetine ilikin olarak bu maddede belirtilenler dnda ilave ykmllkler getirmeye yetkilidir.

(3) Mterilerine ait teminatlar, zerinde tasarruf hakk olmakszn oklu pozisyon hesaplar ile ilikilendirilmi teminat hesaplarna yatran MKT yeleri, sz konusu fiil nedeniyle ortaya kacak her trl zarardan mterilerine kar sorumludur.

(4) Herhangi bir MKT yesinin ykmllklerini ksmen veya tamamen yerine getiremeyeceini ngrmesi halinde, durumu sebeplerini de ieren tm tevsik edici bilgi ve belgelerle birlikte ivedilikle Kurula ve ilgili dier kamu kurum ve kurulularna bildirmesi zorunludur. Sz konusu bildirim, Takasbankn bu Ynetmelikte ve ilgili piyasa ynergelerinde belirlenen gerekli tedbirleri almasna engel tekil etmez.

yelerle ilgili bildirim ykmll

MADDE 13 (1) Takasbankn herhangi bir MKT yesinin ykmllklerini ksmen veya tamamen yerine getiremeyeceini ngrmesi halinde, durumu sebeplerini de ieren tm tevsik edici bilgi ve belgelerle birlikte ivedilikle Kurula ve ilgili dier kamu kurum ve kurulularna bildirmesi zorunludur. Sz konusu bildirim, Takasbankn bu Ynetmelikte ve ilgili piyasa ynergelerinde belirlenen gerekli tedbirleri almasna engel tekil etmez.

MKT yelerinin faaliyetlerinin kstlanmas

MADDE 14 (1) Kurulca veya ilgili kamu kurum ve kurulularnca faaliyetleri snrlandrlan veya geici olarak durdurulan MKT yelerinin MKT hizmeti verilen piyasa veya sermaye piyasas aralarndaki faaliyetleri, Kurul veya ilgili kamu kurum ve kurulular tarafndan aksi Takasbanka bildirilene kadar Takasbank tarafndan kstlanr.

(2) Takasbank tarafndan herhangi bir MKT yesinin mali yeterliliinin yklenmekte olduu riskler karsnda yetersiz kaldnn tespiti durumunda Ynetim Kurulu, sz konusu MKT yesinin MKT hizmeti verilen piyasa veya sermaye piyasas arac baznda faaliyetlerini kstlayabilir.

(3) Ynetim Kurulu, faaliyetleri kstlanan MKT yesine kar; Merkezi Takas Ynetmeliinin 23 nc maddesi uyarnca ilem ncesi depo artnn yerine getirilmesi, MKT yeliinin ay amamak zere askya alnmas, brt teminatlandrma veya teminat oranlarn artrma, sadece risk azaltc ilemlere izin verilmesi ve hesap amnn engellenmesi gibi nlemlerle ilgili dzenlemelerde yer alan dier nlemlerden herhangi birini veya birkan uygulayabilir.

(4) Bu maddenin nc fkrasnda ifade edilen nlemlerden hangilerinde bir MKT yesi adna tutulan hesaplarn baka bir MKT yesine tanmasnn gerekecei, ilgili piyasa ynergeleri ile belirlenir.

(5) lgili piyasa veya sermaye piyasas aralarnda faaliyetleri kstlanan MKT yesi hakknda; Kurul, ilgili dier kamu kurum ve kurulular ile ilgili piyasa yneticisinin ivedilikle bilgilendirilmesi ve Kurul ile ilgili dier kamu kurum ve kurulularnn onay alnmakszn bu konuya ilikin kamuya aklama yaplmamas zorunludur. lgili MKT yesinin piyasa veya sermaye piyasas aralarnda ilem yapmas hususu ise sz konusu piyasa yneticilerinin yetkili organlarnn kararna baldr.

(6) lgili piyasa veya sermaye piyasas aralarnda faaliyetleri kstlanan MKT yesine; Takasbank tarafndan, faaliyet kstlamasna konu hususlardaki yetersizliklerin giderilmesini teminen piyasa kurallar ve ilem saatleri dikkate alnarak alt ay amamak zere bir sre verilir. Bu sre sonunda faaliyetlerinin kstlanmasna sebep olan koullarn bir veya birkann devam etmesi durumunda Ynetim Kurulu, 15 inci madde erevesinde ilgili MKT yesinin yeliini sona erdirmeye ve bu erevede gerekli ilemleri yapmaya yetkilidir.

MKT yeliinin sona ermesi

MADDE 15 (1) MKT yelii, piyasa veya sermaye piyasas arac baznda;

a) Bu Ynetmelik ve ilgili dier dzenlemelerde belirlenen MKT yelii artlarndan herhangi birinin kaybedildiinin Takasbank tarafndan tespit edilmesi,

b) Bu Ynetmelik veya ilgili dier dzenlemelerde yer alan ykmllklerin yerine getirilmemesi nedeniyle MKT sisteminin gvenli ve kesintisiz ilemesini tehlikeye drecek nemli nitelikte risklerin ortaya ktnn Takasbank tarafndan tespit edilmesi,

c) 14 nc maddenin ikinci fkras hkmleri erevesinde faaliyetleri kstlanan MKT yelerinin ayn maddenin altnc fkras ile kendilerine verilen azami alt aylk sre iinde ilgili ykmllklerini yerine getirmemi olmas,

) MKT yesinin kendisinin talep etmesi,

hallerinde Ynetim Kurulu karar ile sona erdirilebilir.

(2) Bu maddenin birinci fkrasnn () bendi erevesinde MKT yeliini sona erdirmek isteyenler, durumu Takasbanka yazl olarak bildirir. u kadar ki, MKT yeliini sona erdirmek isteyen ilgili yenin, bu Ynetmelik ve ilgili dier dzenlemeler kapsamndaki tm ykmllklerini yerine getirmi olmas arttr. Bu hallerde Ynetim Kurulu, MKT yeliini sona erdirmeye izin verebilir.

(3) Takasbank; bir MKT yesinin yeliini sona erdirirken ilgili piyasa yneticisinin grn alr.

(4) Takasbank, MKT yelii sona erdirilenlerin, takasn gerekletirdii ilemci kurululara ait ilemlerin dzenli ve kesintisiz bir ekilde yrtlmesini teminen, ilgili ilemci kurululara ve onlarn mterilerine ait pozisyonlarn baka bir genel MKT yesine devri de dhil olmak zere gerekli tm tedbirleri almaya yetkilidir.

(5) MKT yeliinin sona erdirilmesi durumunda dhi, yeliin sona erdirilmesine ilikin Ynetim Kurulu karar tarihine kadar yaplm ilemlerle ilgili sz konusu kuruluun Takasbanka kar bu Ynetmelik ve ilgili dier dzenlemeler kapsamndaki ykmllkleri devam eder.

(6) Bir piyasa veya sermaye piyasas aracnda MKT yelii sona erdirilen ye hakknda; Kurul, ilgili dier kamu kurum ve kurulular ile ilgili piyasa yneticisinin ivedilikle bilgilendirilmesi zorunludur.

lemci kurulular

MADDE 16 (1) lemci kurulular aadaki hususlarn temini ile ykmldr:

a) Mteri pozisyon ve teminatlarnn, gerek kendisi gerekse MKT yesi nezdinde izlenmesi ve teminatlandrma yntemleri ile ilgili olarak bu Ynetmelik ve ilgili piyasa ynergelerinde yer alan dzenlemelere uymak,

b) Mteri varlk ve teminatlarnn izlenmesine ve saklanmasna ilikin Kanun ve dier ilgili dzenlemelerde yer alan tm ilke ve kurallara uygun hareket etmek,

c) Bal olduu genel MKT yesi nezdindeki kendi mterilerine ait hesaplar ile kendi nezdindeki mteri pozisyon ve teminatlarna ilikin kaytlar arasnda srekli mutabakat tesis etmek,

) Kendi mterilerine ait genel MKT yesi nezdinde alan teminat hesaplar zerindeki tasarruf yetkisinin ilgili genel MKT yesine ait olduu ve Takasbank tarafndan bu yetkinin sadece bulunmas gereken teminatla snrl olarak kstland hususlarnda mterilerinin tam ve doru olarak bilgilendirilmesini temin etmek,

d) Bu Ynetmelik kapsamndaki i ve ilemleri ile ilgili olarak ilgili genel MKT yesi, Takasbank ve Kurul tarafndan gerekli grlen hususlarda talep edilecek her trl bilgi ve belgeyi vermek ve Takasbank ile Kurul tarafndan grevlendirilenlerce yaplacak incelemelerde her trl destei salamak.

(2) lgili genel MKT yesi tarafndan, herhangi bir ilemci kuruluun bu maddenin birinci fkrasnda saylan ykmllklerini ksmen veya tamamen yerine getirmediinin tespiti halinde durum sz konusu ykmllklerin yerine getirilmediini tevsik edici tm bilgi ve belgelerle birlikte ivedilikle Takasbanka iletilir ve sz konusu aykrlklarn giderilmesini teminen gerekli tm tedbirler alnr.

(3) Genel MKT yesi tarafndan alnan tm tedbirlere ramen ilgili ilemci kuruluun ykmllklerini tam olarak yerine getirmedii hallerde ilemci kuruluun mterilerine ait pozisyon ve teminatlar, aralarndaki szleme erevesinde ilgili MKT yesinin Takasbanka ilettii talep zerine, ilgili genel MKT yesine devredilir. lemci kurulu devredilen mteri pozisyon ve teminatlarna ilikin sahiplik bilgilerini, devralan yeye bildirir. Takasbank tarafndan, ilgili MKT yesinden alnan devir gerekeleri ile devir ilemi hakknda 1 ign iinde Kurula ve ilgili kamu otoritesine bilgi verilir.

(4) lemci kurululara ilikin ilgili olduklar dier dzenlemelerde yer alan hkmler sakldr.

NC BLM

Teminatlara likin Esaslar

Genel esaslar

MADDE 17 (1) Takasbank tarafndan MKT faaliyeti nedeniyle alnan teminatlar tevdi amalar dnda kullanlamaz, kamu alacaklar iin olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, idari mercilerin tasfiye kararlarndan etkilenmez, iflas masasna dhil edilemez ve zerlerine ihtiyati tedbir uygulanamaz.

(2) MKT yelerinin; gerek kendilerine, gerek mterilerine ve gerekse nc kiilere ait mal varl deerlerini teminat olarak Takasbanka tevdi ettii hllerde, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayl Trk Medeni Kanununun 988 ila 991 inci maddeleri teminat konusu kaydi sermaye piyasas aralar zerindeki mlkiyet veya snrl ayni hak iktisabna da uygulanr. Teminat konusu mal varl deerleri zerinde yenin herhangi bir sebeple tasarruf yetkisinin bulunmamas Takasbankn iyi niyetle ayni hak iktisabna engel olmaz. Teminat konusu mal varl deerleri zerinde nc kiilerin istihkak ya da snrl ayni hak iddialar Takasbanka kar ileri srlemez.

(3) Takasbankn MKT olarak yerine getirdii ilemleri nedeni ile teminat olarak ald mal varl deerleri zerindeki hak ve yetkileri hibir ekilde snrlandrlamaz. MKT yesine veya teminat tesis eden kiiye konkordato mhleti tannmas, konkordatosunun tasdiki, iflastan sonra konkordato veya mal varlnn terki suretiyle konkordato sreci iine girmesi, uzlama yoluyla yeniden yaplandrlmas, iflas, iflasnn ertelenmesi veya 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayl cra ve flas Kanunu erevesindeki dier takip prosedrleri ya da bu Kanunun tedric tasfiye ile ilgili hkmleri Takasbankn sz konusu teminatlar zerindeki hak ve yetkileri kullanmasn hibir ekilde snrlandramaz.

Teminatlarn tesisi

MADDE 18 (1) MKT yeleri, kendileri veya mterileri adna aldklar pozisyonlar iin Takasbank tarafndan kullanlan ve ilgili piyasa ynergeleriyle belirlenen yntemler erevesinde hesaplanan tutarda teminat Takasbank tarafndan belirlenen hesap ve/veya hesaplara yatrmak zorundadrlar.

(2) MKT yesine bal tekil pozisyon hesaplarnda izlenen mteri pozisyonlaryla ilikili teminatlar sadece ilgili mterinin ykmllklerinin tasfiyesinde kullanlabilir.

(3) Teminatlar; balang teminat ve deiim teminatlarndan oluur. Balang teminat, gelecekte herhangi bir temerrt durumunun ortaya kt hallerde, temerrdn ortaya kt tarihten pozisyonlarn kapatlmasna kadarki sre iinde maruz kalnabilecek risklerin karlanabilmesini teminen balangta talep edilen teminattr. Deiim teminat; mevcut pozisyonlarn piyasa fiyatlaryla deerlenmesi sonucunda ortaya kan farklar nedeniyle ihtiya duyulan teminatlar ifade eder.

(4) Piyasa veya sermaye piyasas arac baznda teminat tutar ve oranlar, teminata kabul edilebilecek varlklar, teminatlarn kompozisyonu, bunlarn deerleme esaslar ve teminat yatrma sreleri ile teminatlarla ilgili dier hususlara ilikin usul ve esaslar piyasa ynergeleriyle belirlenir.

(5) MKT yelerinin aldklar pozisyonlarn, Takasbank tarafndan belirlenen limitleri amamas esastr. Ancak Takasbankn gereken hallerde ilgili piyasa yneticisini de bilgilendirmek suretiyle belirli piyasa ve sermaye piyasas aralarnda limitlerin alabildii ilemlerin gerekletirilmesine imkn tanmas mmkndr. Bu ilemler ve bu ilemler iin alnacak teminatlara ilikin usul ve esaslar ilgili piyasa ynergelerinde belirlenir.

(6) Takasbank; Kurulca onaylanan piyasa ynergelerinde yer alan oran veya tutarlarn altnda kalmamak kaydyla MKT hizmeti verdii piyasa, sermaye piyasas arac veya ye baznda farkl teminat oran ve tutarlar belirleyebilir.

(7) Sermaye piyasas arac ya da sermaye piyasas aralarnn ilem grd piyasalar baznda teminatlarn hesaplanmasnda asgari %99luk tek tarafl gven aralnn kullanlmas esastr. Teminatlarn hesaplanmasnda kullanlacak nakde dntrme sresi asgari 2 i gndr. Volatilite hesaplamalarnda kullanlacak tarihsel veriler temin edilebildii lde asgari 12 ay kapsar.

Teminat trleri

MADDE 19 (1) MKT ilemlerine taraf olacak MKT yelerinin Takasbanka sunabilecekleri teminatlar aada belirtilmitir:

a) Nakit (Trk Liras/Konvertibl dviz),

b) Devlet Borlanma Senedi,

c) Pay Senedi,

) Teminat Mektubu,

d) Yatrm Fonu Katlma Belgesi,

e) T.C. Hazine Mstearl tarafndan ihra edilen Euro Tahvil,

f) T.C. Hazine Mstearl Varlk Kiralama Anonim irketi tarafndan ihra edilen kira sertifikalar,

g) Borsalarda ilem gren standartta altn.

(2) Takasbank tarafndan teminat olarak alnacak varlklarn belirlenmesinde kredi, likidite ve piyasa riski dk olan varlklara ncelik ve arlk verilir.

(3) MKT hizmeti erevesinde teminat mektuplarnn Takasbank tarafndan teminat olarak kabul edilebilmesi iin herhangi bir kstlama iermeksizin ilk talepte derhal deme taahhdn veya kaydn iermesi zorunludur.

Takasbank tarafndan alnan teminatlarn izlenmesi ve ynetimi

MADDE 20 (1) Alnan teminatlar ile hesap sahiplerinin varlklar; Takasbankn varlklarndan ayr olarak izlenir.

(2) Takasbank bir piyasa veya sermaye piyasas aracnda pozisyonlara ilikin teminat hesaplamasnda brt veya net teminatlandrma yntemlerinden birini kullanr. Piyasa veya sermaye piyasas arac baznda bu yntemlerden hangisinin kullanlaca ilgili piyasa ynergeleri ile belirlenir.

(3) MKT yelerince Takasbanka yatrlan mteri teminatlar, bal olduklar pozisyon hesaplaryla ilikilendirilir ve MKT yeleri adna alan teminat hesaplarnda her bir mteri iin ayr ayr alan alt hesaplarda izlenir. Hesaplara yatrlan teminat ykmlln aan fazla teminatlarn da ilgili mteriye ait olduu kabul edilir ve bu teminatlarla ayn esaslar erevesinde deerlendirilir. Piyasa koullar teminatlarn mteri baznda izlenmesine izin vermedii takdirde mteri teminatlarnn toplu olarak izlenmesi, koullarnn piyasa ynergelerinde belirlenmesi artyla mmkndr.

(4) oklu pozisyon hesaplar ile ilikilendirilen teminat hesaplarna yatrlacak teminatlarn, yenin kendisine ait olan veya zerinde tasarruf hakkna sahip olduu teminatlardan karlanmas arttr. Takasbank tarafndan oklu pozisyon hesaplar ile ilikilendirilmi teminat hesaplarna MKT yeleri tarafndan yatrlan teminatlarn yeye ait olduu kabul edilir.

(5) Takasbank, ilgili piyasa ynergeleri erevesinde tek bir piyasa veya birden fazla piyasa veya sermaye piyasas arac iin ye veya mteri baznda portfy bazl teminatlandrma yntemiyle teminat hesaplayabilir. Birbiriyle ilikilendirilen piyasalar veya sermaye piyasas aralar arasnda ye veya mteri baznda portfy bazl teminatlandrma yaplabilmesi iin, ilgili piyasa veya sermaye piyasas aralarnda ayn teminatlandrma ynteminin kullanlyor olmas ve tek bir garanti fonunun kurulmu olmas gereklidir. Teminat hesaplamalarnda varlklar aras korelasyonlardan kaynaklanan etkiler, ancak ilgili korelasyonlarn istatistiksel olarak anlaml ve gvenilir bulunmas halinde, talep edilecek teminatlarda indirim olarak dikkate alnabilir.

(6) Takasbank, gn iinde belirli aralklarla teminatlarn yeterlilik dzeyini izler ve piyasa koullarn gzeterek gerekmesi halinde teminat seviyelerinde deiiklie gider.

Teminat tamamlama ars

MADDE 21 (1) MKT yesine bal mteri hesaplarndaki teminat aklarnn tamamlanmasndan ilgili MKT yesi sorumludur.

(2) Bu Ynetmelik ve ilgili dier dzenlemeler erevesinde hesaplarn gncellenmesi sonucunda pozisyonlarn ve/veya teminatlarn deerlerinin deimesi veya dier nedenlerle teminatlarn ilgili piyasa ynergesinde belirlenen seviyenin altna dmesi durumlarnda, Takasbank tarafndan ilgili MKT yesine teminat tamamlama ars yaplr.

(3) Teminat tamamlama arlar, esaslar piyasa ynergeleriyle belirlenen elektronik bir sistem aracl ile yaplr. Takasbankn teminat tamamlama arsn elektronik bir sistem araclyla gndermesi durumunda, MKT yesinin bakaca bir ihbar ve bildirime gerek kalmakszn ary ald kabul edilir. MKT yesinin sorumluluu, Takasbank tarafndan yaplan teminat tamamlama arsnn yeye ulat anda balar.

Teminatlarn deerlendirilmesi

MADDE 22 (1) Takasbank, hesaplarda tutulan nakit Trk Liras teminatlarn zorunlu karlk olarak tesis edilecek ksm dldkten sonra kalan tutarn, mmkn olan en iyi koullarla nemalandrr. Nemalandrma sonucunda elde edilen brt nema tutarlarndan, vergi ve dier yasal ykmllkler ile Takasbank komisyonu dlr.

(2) Teminatlarn nemalandrlmasna ilikin usul ve esaslar ilgili piyasa ynergelerinde dzenlenir.

Teminat szlemeleri

MADDE 23 (1) MKK nezdinde kayden izlenen sermaye piyasas aralarn konu alan teminat szlemeleri yazl ekilde yaplr. Bu teminat szlemelerine konu sermaye piyasas aralarnn mlkiyeti, szlemeye bal olarak Takasbanka kanuni usullere gre devredilebilecei gibi teminat verende de kalabilir.

(2) Piyasa veya sermaye piyasas arac baznda Takasbank tarafndan teminatlarn mlkiyet devri szlemesi ile devralnabilmesi, ilgili piyasa ynergelerinde usul ve esaslarnn belirlenmesi ile mmkndr.

(3) Mlkiyetin Takasbanka devredildii teminat szlemelerinde; Takasbank, teminat szlemesinin kurulduu anda teminat konusu sermaye piyasas aralarnn mlkiyet hakkna sahip olur.

(4) Takasbank tarafndan teminat olarak alnan ve MKK nezdinde kayden izlenen sermaye piyasas aralar ile dier teminatlarn mlkiyetinin Takasbanka devredilmedii teminat szlemelerinde; teminat konusu sermaye piyasas aracnn sat da dhil olmak zere teminatlarn ne kapsamda kullanlabileceine ilikin hususlar ilgili piyasa ynergelerinde yer alan hkmlere aykr olmamak kaydyla Takasbank ile MKT yeleri arasnda imzalanan szlemeyle belirlenir.

Teminata konu sermaye piyasas aralarndan doan haklar

MADDE 24 (1) Teminata konu sermaye piyasas aralarndan doan haklar, esas olarak teminat verene aittir.

(2) Takasbank ile teminat veren MKT yesi arasnda yaplan szleme ile Kanunun 47 nci maddesi erevesinde teminatlarn mlkiyetinin Takasbanka devri halinde, sz konusu teminatlardan doan haklar Takasbanka aittir. lgili MKT yesinin ykmllklerini yerine getirmesi kaydyla teminata konu sermaye piyasas aralar; Takasbanka teminat olarak verildikleri tarihten MKT yesinin ykmllklerini yerine getirdii tarihe kadar geen srede ileyen tm getirileri ve haklaryla birlikte teminat verene iade edilir.

Teminatlarn ve pozisyonlarn ayrtrlmas

MADDE 25 (1) Takasbank, MKT hizmeti verdii piyasa veya sermaye piyasas aralarnda, mterilerin pozisyon ve teminatlarn, yeye bal ancak yenin kendi portfyne ait pozisyon ve teminatlardan ayr hesaplarda izler.

(2) oklu pozisyon hesaplarnn kullanlabildii piyasa veya sermaye piyasas aralarnda, mteri pozisyon ve teminatlarnn, MKT yesi tarafndan talep edilmesi halinde Takasbank nezdinde alan kendisine bal tekil pozisyon hesaplar ile mteriye ait teminat alt hesaplarnda izlenmesi gereklidir. Takasbank trev aralarn ilem grd piyasalar hari olmak zere, esaslar ilgili piyasa ynergelerinde belirlenmek suretiyle dier piyasa veya sermaye piyasas aralarnda tekil hesaplarn kullanmn kstlayabilir.

(3) Tekil pozisyon hesaplarndaki pozisyonlarla ilikili teminat hesaplarnda izlenen mteri teminatlar, MKT yesinin kendisine ait hesaplarda veya dier mterilere ait hesaplarda ortaya kan teminat aklarnn kapatlmasnda kullanlamaz.

(4) lemci kurulularn pozisyon ve teminatlar genel MKT yelerine bal mnhasran alm alt hesaplarda izlenir.

(5) MKT hizmetlerinde uygulanacak ayrtrmaya ilikin dier usul ve esaslar, piyasa ve sermaye piyasas aralarnn zellikleri ve risklilik durumlar dikkate alnarak ilgili piyasa ynergeleri ile belirlenir.

Teminatlarn ve pozisyonlarn tanabilirlii

MADDE 26 (1) Tekil veya oklu pozisyon hesaplarnda izlenen pozisyonlar ve bu pozisyonlarla ilikili teminatlar, Takasbankn uygun grmesi halinde, devreden ve devralan MKT yelerinin talimatyla Takasbank tarafndan MKT yeleri arasnda tanabilir. Bu halde, devreden MKT yesi pozisyon ve teminatlar devredilecek mterilerinin yazl onayn alr.

(2) MKT yeliine ilikin faaliyetleri kstlanan veya MKT yeliinin sona erdirilmesine karar verilen bir MKT yesine bal tekil pozisyon hesaplarnda izlenen pozisyonlar ile bu pozisyonlarla ilikili teminatlar bir baka MKT yesine tanr. Tama ilemleri;

a) lgili MKT yesi ile Takasbank arasnda imzalanm olan szlemede devralacak MKT yesine ilikin nceden bir belirleme yaplm olmas halinde szlemede yer alan hkmler erevesinde,

b) lgili MKT yesi ile Takasbank arasnda imzalanm olan szlemede devralacak MKT yesine ilikin nceden bir belirleme yaplmam olmasna ramen tamann gerekleecei tarihe kadar devredecek MKT yesinin devralacak bir MKT yesi ile szleme yapmas halinde bu szlemede yer alan hkmler erevesinde,

c) Bu fkrann (a) ve (b) bentlerinde yer alan hkmlere uygun olarak bir belirleme yaplamadnda ise Takasbank tarafndan devralacak yeni bir MKT yesinin bulunabilmesi halinde bu erevede

Takasbank tarafndan gerekletirilir. Ancak tekil pozisyon hesaplar ile bunlarla ilikili teminatlar devralan MKT yesinin hesaplarda mevcut teminatlar ekme yetkisi, devredilen hesaba ilikin faaliyetleri kstlanan veya yelii sona erdirilen MKT yesi nezdindeki kaytlarla Takasbank kaytlar arasnda mutabakat salanana kadar kaldrlabilir. Adli ve idari mercilerce srdrlen takiplere ilikin hkmler sakldr.

(3) Bir MKT yesinin ilgili piyasa veya sermaye piyasas aracndaki faaliyetlerinin kstlanmas veya MKT yeliinin sona erdirilmesi halinde, MKT yesine bal mteri hesaplarndan tanabilecek ya da iade edilebilecek teminat tutar, temerrt sonrasnda doan deiim teminat tutarlarnn hesaplara yanstlmasn takiben kalacak teminat miktaryla snrldr.

(4) Pozisyon ve teminatlar devralacak bir MKT yesi bulunamamas veya bulunmas iin yeterli sre olmamas durumlarnda, var olan hesaplarn takibine ilikin ilemler Takasbank tarafndan resen gerekletirilebilecei gibi piyasa ynergelerinde belirlenmek suretiyle gerekli hallerde hesaplarn kapatlmas da mmkndr.

(5) Mterilerin herhangi bir zamanda kendilerinin pozisyon ve teminatlarn devralacak bir MKT yesi bulmalar halinde, sz konusu mterilerin pozisyon ve teminatlarnn da Takasbank tarafndan devralacak MKT yesine ait alt hesaplara tanmas mmkndr.

Teminatlarn iadesi

MADDE 27 (1) Teminatlarn aynen iadesi esastr. Aynen iadenin mmkn olmamas halinde iade mislen yaplr. Aynen veya mislen iade olunamayan teminatlar edeerleri zerinden iade olunur. Mteri teminatlarnn MKT yesi tarafndan Takasbanktan teslim alnmamasndan doan tm hukuki sorumluluk ilgili MKT yesine ait olup, bu nedenle Takasbanka herhangi bir sorumluluk yklenemez.

(2) Haklarnda adli veya idari tasfiye sreci balatlan MKT yelerine bal hesaplardaki teminat ve pozisyonlarn tanmas veya tasfiyesi sonrasnda ilgili MKT yesine veya mterilerine ait kalan teminatlar, Kanunla belirlenen yetkili mercie/mercilere Kurul dzenlemeleri de dikkate alnarak denir veya teslim edilir.

DRDNC BLM

Garanti Fonuna likin Esaslar

Genel esaslar

MADDE 28 (1) Takasbank, MKT hizmeti verilen piyasa veya sermaye piyasas aralarndaki MKT yelerinden bir veya birkann temerrde dmesi halinde oluabilecek zararlarn ilgili MKT yelerinin teminatlarn aan ksm iin kullanlmak zere garanti fonu kurar.

(2) Takasbank tarafndan MKT hizmeti verilen piyasa veya sermaye piyasas aralarnn her biri iin ayr ve/veya bir ksm veya tamam iin ortak bir garanti fonu kurulmas mmkndr.

(3) Takasbank tarafndan garanti fonuna/fonlarna katk pay olarak kabul edilebilecek varlklarn trleri 19 uncu maddeye uygun olarak Ynetim Kurulu tarafndan belirlenir.

(4) Temerrde den MKT yelerinin teminatlar, garanti fonu katk paylar ve Takasbank tarafndan karlanm riskler iin yaplan sermaye tahsisi yetersiz kalmadka, dier MKT yelerinin garanti fonu katk paylarna bavurulmaz.

(5) Garanti fonu veya fonlar, Takasbank, olaand piyasa koullarnda ortaya kabilecek temerrt durumlarna kar koruyabilecek byklkte olmaldr. Garanti fonunun/fonlarnn bykl/byklkleri; en byk ak pozisyona sahip MKT yesinin temerrd halinde ortaya kacak kaynak ihtiyac ile ikinci ve nc byklkte ak pozisyona sahip MKT yelerinin birlikte temerrd halinde ortaya kacak kaynak ihtiyacndan byk olanndan az olmamak zere, piyasa koullar da gz nnde bulundurularak ilgili piyasa ynergelerinde belirlenir.

(6) MKT hizmetinin verilecei piyasalarda kurulacak garanti fonlarnn, bu maddenin beinci fkras uyarnca hesaplanacak bykle ulamas iin piyasa ynergelerinde sre tannabilir. Garanti fonunun bykl piyasa ynergelerinde belirlenen dnemlerde bu maddenin beinci fkrasnda belirlenen esaslar erevesinde Takasbank tarafndan gncellenerek hesaplanr.

(7) MKT yelerince garanti fonuna/fonlarna yatrlacak katk paylar, MKT yelerinin kendi mlkiyetlerindeki varlklardan karlanmaldr.

Temsil ve idare

MADDE 29 (1) Garanti fonu/fonlar Takasbank tarafndan temsil ve idare olunur. Takasbank; garanti fonu/fonlar katk paylarn bu Ynetmelik ve ilgili piyasa ynergeleri ve prosedrlerde yer alan kurallara uygun olarak toplar ve ynetir. Bu ynetim; Takasbankn toplad garanti fonu/fonlar katk paylar ile toplayabilecei ilave garanti fonu/fonlar katk paylarnn yeterliliinin lm ve takibini, hesaplamada kullanlan yntemlerin uygunluunun ve yeterliliinin deerlendirilmesini ve llmesini ierir. Garanti fonundaki/fonlarndaki varlklar, kurulu amac dnda kullanlamaz.

MKT yelerinin garanti fonuna/fonlarna yatracaklar katk paylar

MADDE 30 (1) MKT yelerinin garanti fonu/fonlar katk paylar, yatrlm ve talep edilmesi halinde yatrlacak ilave garanti fonu katk paylarndan oluur.

(2) Yatrlm garanti fonu katk paylar sabit ve deiken garanti fonu katk paylarndan oluur. Yatrlm garanti fonu katk paylarnn bu Ynetmelik erevesinde kullanlmas ve/veya dier nedenlerle eksilmesi durumunda tamamlama ars yaplr. Bu ayrmda deiiklik yaplmas veya yeni bir garanti fonu katk pay tr oluturulmas ilgili piyasa ynergelerinde sz konusu hususa ilikin hkm yer almas kouluyla mmkndr.

(3) 36 nc maddede yer alan hususlar erevesinde garanti fonunun/fonlarnn yetersiz kalmas halinde ise, Takasbank tarafndan, MKT yelerinden ilave garanti fonu katk pay talep edilmesi mmkndr. Her halkarda, MKT yelerinden talep edilebilecek ilave garanti fonu katk paylar, ilgili piyasa ve sermaye piyasas arac iin MKT yesi baznda yatrlm garanti fonu katk pay tutarndan fazla olamaz.

(4) Takasbank, MKT yelerinin garanti fonuna/fonlarna yatrdklar veya yatracaklar katk paylar iin ilgili piyasa ynergeleriyle asgari bir snr belirlemeye yetkilidir.

(5) MKT yelerince garanti fonuna/fonlarna yatrlacak katk paylar ilgili MKT yesinin ilemlerinden kaynaklanan riskleri ile doru orantl olarak belirlenir.

(6) Garanti fonuna/fonlarna; MKT yelerince yaplacak katk paylarna ilikin demelerin tutar ve zamannn belirlenmesi, kabul edilecek varlklarn tespiti ve bu varlklara uygulanacak deerleme katsaylar ile garanti fonunun/fonlarnn deerlemesi, tahsili, ynetimi ve kullanmna ilikin uygulama esaslar ilgili piyasa ynergelerinde belirlenir.

Garanti fonu katk pay tamamlama ars

MADDE 31 (1) Bu Ynetmelik ve ilgili dier dzenlemeler erevesinde MKT yelerinin garanti fonu katk pay ykmllklerinin artmas ve/veya garanti fonundaki/fonlarndaki varlklarn deerlerinin deimesi sonucunda veya dier nedenlerle garanti fonu katk paynn Takasbank tarafndan ilgili piyasa ynergelerinde belirlenen erevede hesaplanan seviyenin/seviyelerin altna dmesi durumunda, Takasbank tarafndan garanti fonu katk pay tamamlama ars yaplr.

(2) lgili arlar, esaslar piyasa ynergeleriyle belirlenen elektronik bir sistem aracl ile yaplr. Takasbankn garanti fonu katk pay tamamlama arsn elektronik bir sistem araclyla gndermesi durumunda, MKT yesinin bakaca bir ihbar ve bildirime gerek kalmakszn ary ald kabul edilir. MKT yesinin sorumluluu, Takasbank tarafndan yaplan garanti fonu katk pay tamamlama arsnn yeye ulat anda balar.

Garanti fonundaki/fonlarndaki katk paylarnn deerlendirilmesi

MADDE 32 (1) Takasbank, MKT yeleri tarafndan tesis edilen nakit Trk Liras garanti fonu katk paylarnn zorunlu karlk olarak tesis edilecek ksm dldkten sonra kalan tutar, mmkn olan en iyi koullarla nemalandrr. Nemalandrma sonrasnda elde edilen brt nema tutarlarndan, vergi ve dier yasal ykmllkler ile Takasbank komisyonu dlr.

(2) Garanti fonundaki/fonlarndaki katk paylarnn nemalandrlmasna ilikin usul ve esaslar ilgili piyasa ynergelerinde dzenlenir.

MKT yeliinin sona ermesi halinde garanti fonu/fonlar katk paynn/paylarnn geri denme esaslar

MADDE 33 (1) MKT yelii 15 inci madde erevesinde sona eren kurulularn garanti fonundaki/fonlarndaki sabit garanti fonu katk pay dndaki katk pay/paylar ve bunlara ilikin tm getiri ve haklar; sz konusu kurulua, ilgili piyasalarda gerekletirmi olduu ilemlerden doan ykmllkleri ve Ynetim Kurulu tarafndan MKT yeliinin sona erdirilmesine karar verildii tarihten MKT yeliinin sona erdirilmesine ilikin ilemlerin tamamland tarihe kadar geen srede meydana gelebilecek temerrtlerden dolay Takasbankn kar karya kalabilecei deme ykmllkleri gz nnde bulundurularak, denmesi gereken vergi ve dier yasal ykmllkler indirilmek suretiyle iade edilir.

(2) MKT yelii sona erdirilen kuruluun sabit garanti fonu katk pay/paylar, Ynetim Kurulu tarafndan MKT yeliinin sona erdirilmesine karar verildii tarihten itibaren piyasadaki tm ak pozisyonlarn vadesi gz nnde bulundurularak Ynetim Kurulu tarafndan belirlenecek sre sonunda iade edilir.

(3) MKT yelii sona erdirilen kuruluun garanti fonu katk paynn/paylarnn aynen iadesi esastr. Aynen iadenin mmkn olmamas halinde iade mislen yaplr. Aynen veya mislen iade olunamayan katk paylar edeerleri zerinden iade olunur. Edeer iadede katk paylarnn Takasbank tarafndan nakde tahvil edildii tarihteki fiyatlar kullanlr.

(4) MKT yelii sona erdirilen kuruluun garanti fonu katk pay/paylar ierisinde nakit bulunmas halinde, nakdin iadesinde nemalandrlan tutardan denmesi gereken vergi ve dier yasal ykmllkler indirilerek Kanun ve Kurul dzenlemeleri erevesinde iade ilemi gerekletirilir.

BENC BLM

Temerrt Esaslar

Genel esaslar

MADDE 34 (1) Takasbankn MKT olarak mali sorumluluu, taraflardan her biri iin kar tarafn yerini alarak piyasa veya sermaye piyasas aralarnda gerekletirilen ilemlere garanti vermesinden kaynaklanan tutar kadardr.

(2) Bu Ynetmelik ve ilgili piyasa ynerge ve prosedrlerinde ifade bulan temerrt, Takasbankn MKT hizmeti verdii piyasa veya sermaye piyasas aralarnda MKT yelerinin Takasbanka kar olan ykmllklerini bu Ynetmelikte ve ilgili piyasa ynergelerinde belirlenen srelerde ve tam olarak yerine getirmemesini ifade eder.

(3) Sunulan MKT hizmeti, Takasbank nezdinde bu hizmet kapsamnda alan hesaplar ve bu hesaplar zerinden gerekletirilen ilemleri kapsar ve sz konusu ilemlerin takasnn tamamlanmas ile son bulur.

(4) Takasbankn mali sorumluluuna ilikin olarak 36 nc madde hkmleri sakldr.

(5) Bu Ynetmelik veya ilgili piyasa ynergelerinde dzenlenmeyen hususlara ilikin olarak Merkezi Takas Ynetmeliinin takas ve temerrt esaslarn dzenleyen nc ve drdnc blmlerinde yer alan hkmler, MKT hizmeti verilen piyasa veya sermaye piyasas aralarna da uygulanr.

MKT yelerinin temerrd

MADDE 35 (1) Bir MKT yesi; her bir piyasa veya sermaye piyasas arac iin belirlenmi olan teminat ve garanti fonu tamamlama, teslim veya deme ykmllkleri ile yapt ilemlere ilikin teslim veya deme ykmllklerini zamannda tam olarak yerine getirmedii takdirde, herhangi bir bildirime gerek kalmakszn temerrde dm saylr.

(2) Temerrt hali ortadan kalkncaya kadar mtemerrit MKT yesinin, takas hizmeti verilen ilgili piyasa veya sermaye piyasas aralar baznda veya tm piyasalar iin, Takasbank nezdindeki kendisine bal hesaplardan teminat ekmesi kstlanabilir.

(3) Mtemerrit MKT yesine, Takasbank tarafndan, temerrt nedeniyle ortaya kan ykmllklerini yerine getirebilmesi amacyla piyasa ynergelerinde belirlenen bir sre verilir. Bu srenin sonunda, ykmllkler yerine getirilmemise, Takasbank, temerrt konusu ykmllklerin yerine getirilmesi amacyla ilgili MKT yesinin kendi nezdinde bulunan hesaplar zerindeki dorudan tasarruf yetkisinin bakaca bir ileme gerek kalmakszn askya alnmas dhil, pozisyonlarn resen kapatlmas ve her trl alm satm, devir ve dier ilemleri yapmaya yetkilidir.

(4) Mtemerrit MKT yesi, ilgili piyasa ynergelerinde belirlenen esaslar erevesinde temerrt faizi demekle ykmldr. Takasbank, borcun ksmen veya tamamen ifa edilmemesinden dolay temerrt faizini aan bir zarara uramsa, bu zarar ilgili MKT yesi tarafndan tazmin edilir.

(5) Takasbank kendi nezdindeki, mtemerrit MKT yesine ait varlklar ile dier hak ve alacaklar zerinde takas, mahsup ve hapis hakkna sahiptir.

(6) Satc konumundaki MKT yesinin teslim ykmllnde temerrde dmesi durumunda, Takasbankn alc MKT yesine ilgili kymeti teslim etmesi esastr. Teslim ykmllnn yerine getirilmesinin mmkn olamamas halinde ise ilgili piyasa ynergesinde belirlenen usul ve esaslar erevesinde hesaplanan nakit karl ilgili MKT yesine denir.

(7) Ykmllklerini yerine getirdii halde alacan takas gn alamayan MKT yesine ayrca temerrt faizi denir.

(8) Her bir piyasa veya sermaye piyasas arac baznda, MKT yelerinin temerrdne ilikin dier usul ve esaslar ilgili piyasa ynergelerinde belirlenir.

Temerrt ynetimi

MADDE 36 (1) MKT yelerinin temerrd halinde bavurulacak teminatlarn, garanti fonu katk paylarnn ve Takasbank kaynaklarnn kullanmnda aada belirtilen ncelik srasna uygun hareket edilir:

a) Temerrde den MKT yesinin kendisine ait hesaplarda veya kendisine bal teminat a oluan mteri hesaplarnda bulunan teminatlar,

b) Temerrde den MKT yesinin yatrlm garanti fonu katk pay,

c) Eer varsa sigorta polielerinden yaplacak tazminler,

) Takasbank tarafndan karlanm riskler iin 39 uncu madde kapsamnda tahsis edilen sermaye,

d) Dier MKT yelerinin yatrlm garanti fonu katk paylar,

e) MKT yelerinden talep edilebilecek ilave garanti fonu katk paylar,

f) Takasbankn kalan sermayesinden yaplan taahht.

(2) Bu maddenin birinci fkrasnda belirlenen sralama, temerrt nedeniyle ortaya kabilecek kayplarn karlanmasnda bavurulabilecek varlklarn kullanmna yneliktir. Temerrt halinde Takasbank, likidite ynetimine ilikin ncelikleri ve bu maddenin altnc fkrasndaki snrlamalar dhilinde, yukarda saylan kaynaklarn yan sra yabanc kaynaklar ve borlanma imknlarn da devreye sokarak takasn tamamlanmasn veya borcun tasfiyesini salar. Takasbank tarafndan takas ykmllklerinin yerine getirilmesinde, teminatlarn nakde evrilmesinden kaynaklanan bir gecikme olmas halinde hak sahibine temerrt faizi denir. Hak sahibinin talep veya kabul halinde takas ykmllklerinin, teminatlarn piyasa fiyatlarndan devri suretiyle kapatlmas da mmkndr.

(3) Takasbank tarafndan piyasalar veya sermaye piyasas aralar iin ayr garanti fonlar kurulmas halinde, birinci fkrada yaplan nceliklendirme her bir garanti fonu iin ayr ayr uygulanr. Bu halde bu maddenin birinci fkrasnn () ve (f) bentleri erevesinde Takasbank sermayesinden tahsis ve taahht edilen sermaye, garanti fonlarnn byklkleri nispetinde Ynetim Kurulu tarafndan alnan karar erevesinde paylatrlr.

(4) Herhangi bir piyasada temerrde den MKT yesinin, dier piyasalar iin kurulan garanti fonlarndaki katk paylar, ilgili piyasalarda riskinin bulunmamas veya tm pozisyonlarnn tasfiye edilmi olmas kaydyla bu maddenin birinci fkrasnn (d) bendinden sonra gelmek zere temerrde dt piyasadaki ykmllkleri iin kullanlabilir. Mtemerrit MKT yesinin teminatlar ve garanti fonu katk paylar dnda Takasbank nezdinde mevcut dier varlklar da serbest olmalar kaydyla takasn tamamlanmas veya bor tasfiyesinde kullanlabilir.

(5) Mtemerrit MKT yesine ait teminat ve garanti fonu katk paylarndan varsa henz kullanlmam blmler ile sz konusu yenin takibinden salanacak kaynaklar ncelikle, eer varsa MKT yesinin ykmllklerinin tasfiyesi iin temin edilen borlarn kapatlmasnda kullanlr. Borlarn tasfiyesi sonrasnda MKT yesinin takibinden salanacak kaynaklardan kalan bir ksm var ise, bu kaynaklar ilk nce temerrde dmemi olan MKT yelerinden daha nce alnan ilave garanti fonu katk paylarnn, sonra da temerrde dmemi olan MKT yelerinin yatrlm garanti fonu katk paylarnn iadesinde kullanlr. ade oransal olarak yaplr. Takasbank sermayesinden karlanan blm de dhil olmak zere temerrtten kaynaklanan tm asli ve feri ykmllkler tasfiye olmadan, Takasbank tarafndan mtemerride herhangi bir deme veya iade yaplamaz.

(6) Takasbankn kalan sermayesinden bu maddenin birinci fkrasnn (f) bendi erevesinde yaplacak taahht miktar, 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayl Resm Gazetede yaymlanan Bankalarn zkaynaklarna likin Ynetmelik uyarnca hesaplanan zkaynak tutarndan bu maddenin birinci fkrasnn () bendine gre karlanm riskler iin tahsis edilmi sermayenin dlmesi suretiyle bulunacak miktar ile BDDK mevzuatna gre belirlenen sermaye arasndaki fark kadardr. Ortaklar veya dier kii ve kurumlarca Takasbankn muhtemel sermaye artrmnda kullanlmak zere pein olarak yaplacak demeler ile caylamaz nitelikteki sermaye ve sermaye benzeri kaynak taahhtleri bu farka ilave edilir.

(7) Takasbank; bu maddenin birinci fkrasnn () ve (f) bentleri erevesinde bir sonraki dnem iin tahsis ve taahht edecei sermaye miktarlarn, bu maddenin altnc fkras erevesinde salanabilecek ilave zkaynak hari olmak zere, ylda bir kez en ge iinde bulunulan yln drdnc aynn ilk ign gnceller ve internet sitesinde duyurur.

Pozisyonlarn kapatlmas, devri ve sonlandrlmas

MADDE 37 (1) Takasbank, temerrt durumunda, mtemerrit MKT yesine, kendisine ait pozisyonlarn kapatlmas ynnde talimat verir. lgili MKT yesinin kendi pozisyonlarn kapatmamas ile faaliyetlerinin kstlanm veya MKT yeliinin sona erdirilmesine karar verilmi olmas hallerinde Takasbank bu pozisyonlar resen kapatmaya yetkilidir.

(2) Takasbank, mtemerrit MKT yesine ait pozisyonlarn devri amacyla ihale dzenleyebilir.

(3) Takasbank, kalan sermayesinin BDDK mevzuatna gre belirlenen sermaye tutarnn altna inmesine yol aabilecek zararlarn ortaya kmas ve/veya piyasa derinlik ve likiditesinin kaybolmasna bal olarak kar pozisyon almaya istekli taraf bulunamamas durumunda pozisyonlarn temerrde dmemi MKT yelerine zorunlu devrine veya pozisyonlarn sonlandrlmasna veya sonlandrlmasn piyasa yneticisinden talep etmeye yetkilidir. Pozisyonlarn kapatlmasnn nakdi uzla yoluyla yaplmas esastr. Pozisyonlarn nakdi uzla yoluyla kapatlmasnda 36 nc madde erevesinde Takasbank tarafndan stlenilebilecek zarar dikkate alnarak belirlenen fiyatlar kullanlabilir.

(4) Takasbank, temerrde den MKT yesinin pozisyonlarndan kaynaklanan ykmllklerini ihale, sonlandrma ve devretme gibi yntemlerle tasfiye edene kadar geecek sre boyunca koruma amal ilemler yapabilir.

(5) MKT yesinin pozisyonlarnn kapatlmas, devri ve sonlandrlmasnda izlenecek usul ve esaslar piyasa ve sermaye piyasas aralar itibariyle ilgili piyasa ynergelerinde belirlenir.

ALTINCI BLM

Takasbankn Dier Grev, Yetki ve Sorumluluklar

Dier MKT kurulular ile balantl alma

MADDE 38 (1) Takasbank, Kurulun uygun grmesi halinde, yurtii veya yurtdnda yerleik MKT kurulu