5 Temmuz 2012 PEREMBE

Resm Gazete

Say : 28344

YNETMELK

Salk Bakanlndan:

SALIK HZMETLERNDE YONLATIRICI RADYASYON KAYNAKLARI LE
ALIAN PERSONELN RADYASYON DOZ LMTLER VE ALIMA

ESASLARI HAKKINDA YNETMELK

BRNC BLM

Ama, Kapsam, Dayanak ve Tanmlar

Ama

MADDE 1 (1) Bu Ynetmeliin amac, salk kurum ve kurulularnda radyasyon kayna ile tehis, tedavi veya aratrmann yapld alanlarda alan tm personelin radyasyondan kaynaklanabilecek risklere kar radyasyon dozu limitlerini ve doz limitlerinin almamas iin alnmas gereken tedbirler ile almas durumunda alnacak tedbirler ve radyasyon kaynaklar ile ilgili alma esaslarn belirleyerek ilgili personelin korunmasn salamaktr.

Kapsam

MADDE 2 (1) Bu Ynetmelik, radyasyon kayna ile tehis, tedavi veya aratrmann yapld kamu ve zel tm salk kurum ve kurulular ile radyasyon kaynaklaryla alan personeli kapsar.

Dayanak

MADDE 3 (1) Bu Ynetmelik, 19/4/1937 tarihli ve 3153 sayl Radyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Dier Fizyoterapi Messeseleri Hakknda Kanunun Ek 1 inci maddesi ile 11/10/2011 tarihli ve 663 sayl Salk Bakanl ve Bal Kurulularnn Tekilat ve Grevleri Hakknda Kanun Hkmnde Kararnamenin 40 nc maddesine dayanlarak hazrlanmtr.

Tanmlar

MADDE 4 (1) Bu Ynetmelikte geen;

a) Bakanlk: Salk Bakanln,

b) Denetimli alanlar: Radyasyon grevlilerinin giri ve klarnn zel denetime, almalarnn radyasyondan korunma bakmndan zel kurallara bal olduu ve grevi gerei radyasyon ile alan kiilerin ardk be yln ortalama yllk doz snrlarn 3/10undan fazla radyasyon dozuna maruz kalabilecekleri alanlar,

c) Edeer doz: Birimi Sievert (Sv) olup, radyasyonun trne ve enerjisine bal olarak doku veya organda sourulmu dozun, radyasyon arlk faktr ile arplm halini,

) Etkin doz: Birimi Sievert (Sv) olup, insan vcudunda nlanan btn doku ve organlar iin hesaplanm edeer dozun, her doku ve organn doku arlk faktrleri ile arplmas sonucunda elde edilen dozlarn toplamn,

d) Gzetimli alanlar: Radyasyon grevlileri iin yllk doz snrlarnn 1/20'sinin alma ihtimali olup, 3/10'unun almas beklenmeyen, kiisel doz lmn gerektirmeyen fakat evresel radyasyonun izlenmesini gerektiren alanlar,

e) dare: Bnyesinde tbbi amal radyasyon uygulamas yaplan salk kurum ve kuruluu idaresini,

f) yonlatrc radyasyon: 100 nm ya da daha ksa dalga boyunda veya 3x1015 Hertz ya da daha yksek frekansta elektromanyetik dalga veya parack eklinde transfer edilen, dorudan veya dolayl olarak iyon oluturma kapasitesine sahip enerjiyi,

g) Kanun: 3153 sayl Radyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Dier Fizyoterapi Messeseleri Hakknda Kanunu,

) Optimizasyon: En az radyasyon dozu ile en fazla tbbi faydann elde edilmesini,

h) Personel: Tehis, tedavi veya aratrmann yapld yerlerde radyasyon kaynaklar ile alan radyasyon grevlisini,

) Radyasyon grevlisi: Radyasyon kayna ile yrtlen faaliyetlerden dolay grevi gerei, 24/3/2000 tarihli ve 23999 sayl Resm Gazetede yaymlanan Radyasyon Gvenlii Ynetmeliinde toplum yesi kiiler iin belirtilen doz snrlarnn zerinde radyasyona maruz kalma olasl olan kiiyi,

i) Radyasyon Gvenlii Komitesi: Salk kurum ve kurulularnda nkleer tp, radyasyon onkolojisi, radyoterapi ve radyoloji birimlerinin her birinden en az bir radyasyon grevlisi ile, idare tarafndan uygun grlen dier personelin katlmyla oluan ve radyasyon gvenliinin salanmasna ynelik almalar yrten birimi,

j) Radyasyon kayna: Tehis, tedavi, aratrma veya kalibrasyonda kullanlan ve radyasyon yayan tbbi cihazlar, radyofarmastik veya radyoaktif kayna,

k) TAEK: Trkiye Atom Enerjisi Kurumunu,

ifade eder.

KNC BLM

Radyasyon Kaynaklar ile alma Esaslar ve Radyasyon Gvenlii Komitesi

Radyasyon kaynaklar ile alma esaslar

MADDE 5 (1) Tbbi amal iyonlatrc radyasyon kaynaklarnn alnmas, bulundurulmas ve kullanlmas 9/7/1982 tarihli ve 2690 sayl Trkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu ve 24/7/1985 tarihli ve 85/9727 sayl Bakanlar Kurulu kararyla yrrle giren Radyasyon Gvenlii Tz gereince TAEK tarafndan verilen lisansa baldr.

(2) dare, tbbi amal iyonlatrc radyasyon kaynaklarnn teslim alnmas, bulundurulmas, altrlmas, kullanlmas ve radyoaktif madde kullanmndan oluan atklarn bertaraf edilmesine ilikin idari ve teknik dzenlemeleri Radyasyon Gvenlii Ynetmelii ve 21/7/1994 tarihli ve 21997 sayl Resm Gazetede yaymlanan Tpta Tedavi Amacyla Kullanlan yonlatrc Radyasyon Kaynaklarn eren Tesislere Lisans Verme Ynetmelii ile 2/9/2004 tarihli 25571 sayl Resm Gazetede yaymlanan Radyoaktif Madde Kullanmndan Oluan Atklara likin Ynetmelik dorultusunda yerine getirmekle ykmldr.

(3) Tbbi amal iyonlatrc radyasyon kaynaklar ancak radyasyonun zararl etkilerine karlk elde edilecek faydann stnl varsa kullanlr. yonlatrc radyasyonla ilgili ilemi talep eden tabip ve ilemi gerekletiren tabip tarafndan yaplacak ilem gerekelendirilir. Tan ve tedaviye ynelik ilemin tekrarna tabip karar verir. lem tekrarnn azaltlmas iin eitim de dahil olmak zere her trl tedbirin alnmas ilgili kliniin sorumluluundadr.

(4) yonlatrc radyasyon kaynaklarn ilgili mevzuatna gre yetkili kiiler kullanr.

(5) Tansal amal radyasyonla yaplacak ilemlerde, ilemin gerektirdii en az nlamann yaplmas esastr. Tedavi amal nkleer tp ve radyoterapi ilemlerinde optimizasyonu salamak zere ilemde grev alan salk fizikisinin de deerlendirmesi alnr. Her radyasyon yayan cihaz veya uygulama iin lisans sahibinin sorumluluunda, ilgili birim alanlar ile birlikte en uygun alma eklini tarif eden yazl bir talimat hazrlanr ve ilgili tm alanlar bilgilendirilerek bu talimata uyulmas salanr.

Radyasyon Gvenlii Komitesi

MADDE 6 (1) Nkleer tp, radyasyon onkolojisi ve radyoloji uygulamalarnn en az ikisinin yrtld blmleri ieren salk kurum ve kurulular bnyesinde Radyasyon Gvenlii Komitesi kurulur. Bu artn salanamad illerde bu komite il salk mdrl bnyesinde oluturulur.

(2) Radyasyon Gvenlii Komitesinin etkin almasndan, radyasyon gvenlii hususlarnn komiteye bildirilmesinden ve komite tarafndan alnan kararlarn uygulanmasndan idare sorumludur. Bu komitenin grevlerini yrtebilmesi iin gerekli olan fiziki ve idari her trl imkn idare tarafndan salanr. Komite bakan, komitenin asil yeleri arasndan iki yllna seimle belirlenir. Gerektiinde Komite grevini etkin ve eksiksiz yerine getirmek zere ylda en az iki kez toplanr. Komite, alnan kararlar en ge be i gn ierisinde idareye bildirir.

(3) Radyasyon Gvenlii Komitesi, TAEK tarafndan belirlenen alma usul ve esaslarna gre; idari adan salk kurum ve kurulularnda batabibe, il salk mdrlklerinde mdre bal olarak alr.

NC BLM

Radyasyon Doz Limitleri, Personel alma Esaslar ve Tedbirler ile Son Hkmler

Radyasyon doz limitleri

MADDE 7 (1) Bu Ynetmelie uygun olarak radyasyon alanlarnda yaplan evresel radyasyon izlemesinin yan sra Radyasyon Gvenlii Ynetmelii gereince kiisel dozimetre kullanmas zorunlu olan personel kiisel cep dozimetresi; bu personelden radyofarmastik iaretlemede ve tedavi amal radyonklid uygulamalarnda, radyoterapide manuel iridyum 192 uygulamalarnda grevli olanlar ile giriimsel floroskopik uygulamalarda alanlar kiisel cep dozimetresine ek olarak el bilei veya yzk dozimetresi tar.

(2) Radyasyon kayna ile alan personelin maruz kalaca etkin doz, gz mercei ve tm vcut iin ardk be yl toplamnda 100 mSvi, herhangi bir tek ylda 50 mSvi geemez. Bu kurala aykr olmayacak ekilde ayrca;

a) Etkin dozun ayda 2 mSvi,

b) El ve ayaklar iin e deer dozun aylk 50 mSvi,

c) En youn radyasyona maruz kalan 1 cm2lik alan referans olmak zere cilt iin e deer dozun aylk 50 mSvi,

gemesi halinde bu seviyeler, inceleme dzeyi doz seviyeleri olarak deerlendirilir.

(3) 18 yan doldurmam olanlar radyasyon kayna ile allan ilerde grev alamazlar. Eitim amal olmak kaydyla, eitimleri radyasyon kaynaklarnn kullanlmasn gerektiren 16-18 ya aras stajyer ve renciler bu eitimlerini sadece gzetimli alanlarda alabilir. Mesleki eitimleri gerei radyasyon kayna ile almas zorunlu 16-18 ya aras stajyer ve renciler iin etkin doz, gz mercei ve tm vcut iin ylda 6 mSvi geemez. Ayrca bu kurala aykr olmayacak ekilde;

a) Etkin dozun aylk 0.6 mSvi,

b) Gz mercei iin e deer dozun aylk 0.6 mSvi,

c) El, ayak veya deri iin edeer dozun aylk 15 mSvi,

gemesi halinde bu seviyeler, inceleme dzeyi doz seviyeleri olarak deerlendirilir.

Personel alma esaslar ve tedbirler

MADDE 8 (1) Radyasyon kayna ile alan personel, 7 nci maddede belirtilen radyasyon doz limitleri ve Kanunun Ek 1 inci maddesinde ngrlen sre dhilinde altrlr. Bu personel normal mesai dnda icap nbetine arlm ise icap nbetinde bilfiil allan sre de haftalk alma sresine dhil edilir. dare, personelin saln korumak, doz amna maruz kalmasn nlemek ve i gvenliini salamak iin iin niteliine uygun koruyucu giysi ve tehizat eksiksiz bulundurmak ve bu Ynetmelik hkmlerini yerine getirmekle; personel de gerekli korunma tedbirlerine uymakla ykmldr.

(2) Radyasyon kayna ile altrlacak personelin, ie balatlmadan nceki tbbi muayeneleri ile ie balatldktan sonraki yllk salk kontrolleri Ek-1deki form dorultusunda ilgili idare tarafndan yaptrlr. Bu personelin alma ekli, Kanun sreyi amamak kaydyla, hizmetin etkinlik ve srekliliinin salanmas bakmndan vardiya veya nbet eklinde dzenlenebilir.

(3) Hamilelik durumu ortaya kan personel, bu durumunu ilgili birim amirine derhal yazl olarak bildirir. Hamile personelin yllk doz limitleri, Radyasyon Gvenlii Ynetmeliinde belirlenmi toplum iin doz limitlerini aamaz. alma artlar bilfiil denetimli alanlar kapsamayacak ekilde dzenlenir.

(4) Emzirme dnemindeki personel, radyoiyodun solunmas veya sindirim yoluyla alnmas riski tayan nkleer tp alannda ve benzeri bulama riski tayan ilerde altrlamaz.

(5) Kiisel dozimetre lmlerinde doz limitlerinin aldnn tespit edilmesi halinde lm yapan kurulu en ge onbe gn ierisinde; aciliyet arz eden durumlarda ise derhal ilgili idareye bildirimde bulunur.

(6) Kiisel dozimetre lmlerinde yllk doz limitlerinin ald durumlarda Radyasyon Gvenlii Komitesi, sorunun kaynan inceleyip deerlendirir, varsa eksiklik ve aksaklklarn dzeltilmesi iin ilgili idare ile birlikte gerekli tedbirleri alr. Eksiklik ve aksaklklar giderilinceye kadar doz limitini aan personel ilgili ite altrlmaz, hatal radyasyon kayna kullanlmaz. Bu personel yllk salk izni kullanmam ise ncelikle bu izin kullandrlr. Ayrca salk ynnden olumsuz bir durum ortaya kmas halinde, Radyasyon Gvenlik Komitesince onbe gnden az olmamak kaydyla salk sorunu giderilene kadar verilecek izin sresi belirlenerek bu izin idarece kullandrlr.

(7) Kiisel dozimetre lmlerinde 7 nci maddede belirtilen inceleme dzeyi doz seviyelerinin almas durumunda Radyasyon Gvenlii Komitesi, sorunun kaynan inceleyip deerlendirir, varsa eksiklik ve aksaklklarn dzeltilmesi iin ilgili idare ile birlikte gerekli tedbirleri alr. Bu personelden yllk doz limitlerini ama ihtimali olanlar Radyasyon Gvenlii Komitesince deerlendirilerek altnc fkraya gre ilem yaplr.

(8) Kiisel dozimetre lmlerinde doz limitlerinin almas veya yksek dozda radyasyona maruziyet phesi tayan radyasyon kazas durumunda salk personeli, Ek-1deki form dorultusunda deerlendirilir ve gerekli grlrse bu konuda ileri tetkik ve tedavinin yaplabilecei salk kurumuna sevk edilerek durumu idarece yakn takip edilir.

(9) Radyasyon kayna ile alan personelin, be yllk etkin dozu toplamda 100 mSvi amas durumunda, bu personel radyasyon grevlisi olarak altrlamaz.

(10) Radyasyon grevlisi olmamakla birlikte radyasyon kayna ile yrtlen faaliyetlerden dolay yllk 1 mSv etkin doz deerinden fazla doza maruz kalma ihtimali Radyasyon Gvenlii Komitesince belirlenen personele tedbir olarak kiisel dozimetre kullandrlr.

(11) Radyasyon kayna ile alan personelin salk izni yl ierisinde kullandrlr.

Yrrlkten kaldrlan ynetmelik

MADDE 9 (1) 6/10/2007 tarihli ve 26665 sayl Resm Gazetede yaymlanan Kamu Salk Hizmetlerinde yonlatrc Radyasyon Kaynaklar ile alan Personelin Radyasyon Doz Limitleri Hakknda Ynetmelik yrrlkten kaldrlmtr.

Yrrlk

MADDE 10 (1) Bu Ynetmelik yaym tarihinde yrrle girer.

Yrtme

MADDE 11 (1) Bu Ynetmelik hkmlerini Salk Bakan yrtr.

 

Ynetmeliin eklerini grmek iin tklaynz