|
Bayındırlık ve
İskan Bakanlığından:
YAPI MALZEMELERİNİN TABİ OLACAĞI KRİTERLER HAKKINDA
YÖNETMELİĞE GÖRE UYGUNLUK TEYİT SİSTEMLERİNİN
UYGULANMASINA DAİR TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO: YİG/2010-02)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Genel
Esaslar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ, 26/6/2009 tarihli ve 27270 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler
Hakkında Yönetmeliğin 19 uncu maddesi 2 nci fıkrasındaki “Ek-1’de yer alan uygunluk teyit
sistemleri için, uygunluk değerlendirme kuruluşlarının yapacakları
değerlendirmeleri eşdeğer bir yöntemle gerçekleştirmelerini sağlayacak
uygulama kılavuzu Bakanlık tarafından belirlenir.” hükmünü yerine getirmek
amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ ulusal standartlara göre üretilen
yapı malzemelerinin ve hakkında bir uyumlaştırılmış veya ulusal standart
bulunmayan yahut bunlardan sapma gösteren malzemeler ile kendi başlarına
güvenli oldukları kanıtlansa dahi birlikte piyasaya arz edilerek takım
malzeme olan ürünlerin ve prototip malzemelerin bir ulusal teknik onay
çerçevesinde uygunluk değerlendirmesi ile ilgili kural ve düzenlemeleri
kapsar.
Hukuki dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 180 karar sayılı Bayındırlık ve
İskan Bakanlığı’nın teşkilat ve görevleri hakkında kanun hükmünde
kararnamenin 30/A maddesine, 26/6/2009 tarihli ve 27270 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında
Yönetmeliğe ve 8/9/2002 tarihli ve
24870 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Yapı Malzemeleri Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler
Hakkında Yönetmelik’te belirtilen tanımlara ek olarak bu Tebliğde geçen;
a)
Yönetmelik: Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında
Yönetmeliği,
b)
Ulusal Teknik Onay (UTO): Hakkında ulusal standart bulunmayan veya
bunlardan sapma gösteren malzemelere ve yapı elemanlarına dair tasarım ve
yapım sistemlerine ilişkin olarak, ulusal yapı mevzuatı dikkate alınarak
verilen kullanıma uygunluk belgesini,
c)
İmalatçı: Bir ürünü üreten, imal eden, ıslah eden veya ürüne adını, ticari
markasını veya ayırt edici işaretini koymak suretiyle kendini imalatçı
olarak tanıtan gerçek veya tüzel kişiyi; imalatçının Türkiye dışında olması
halinde, imalatçı tarafından yetkilendirilen temsilciyi ve/veya
ithalatçıyı; ayrıca, ürünün tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri
ürünün güvenliğine ilişkin özelliklerini etkileyen ve ürünün yönetmelik
hükümlerine uygunluğundan ve G işareti iliştirilmesinden nihai olarak
sorumlu gerçek veya tüzel kişiyi,
ç)
Uygunluk Değerlendirme Kuruluşu: Yapı malzemesinin, ilgili teknik
şartnameye uygunluğunun deneyle tespit edilmesi, muayene edilmesi ve/veya
belgelendirilmesine ilişkin faaliyette bulunmak üzere Bakanlık tarafından
görevlendirilen tüzel kişiliği,
d)
Onaylanmış Kuruluşlar Grubu: Bakanlık tarafından Yapı Malzemeleri
Yönetmeliği kapsamında onaylanmış kuruluş olarak görevlendirilen kuruluşların,
Avrupa onaylanmış kuruluşlar grubunda Türkiye’yi temsil etmek ve uygunluk
değerlendirme hususlarında ortak uygulama esaslarını belirlemek amacıyla
kendi aralarında oluşturduğu grubu,
e)
Uygunluk teyit sistemi: Bir malzemenin başlangıç tip deneyleri marifetiyle
beyan edilen performans değerlerinin uygunluğunun kabul edilmesi için sahip
olması gereken fabrika üretim kontrolü sisteminin yanı sıra onaylanmış
kuruluş/kuruluşlarca; beyan edilen performans değerlerinin deneye tabi
tutulmasında, malzeme veya üretim kontrolünün değerlendirilmesinde ve
gözetiminde rol almasına ilişkin olarak ilgili malzeme veya malzeme grubu
için uygulanacak prosedürü,
f)
G işareti: Malzemelerin, ulusal teknik şartnamelere uygun olarak
üretildiğinin uygunluk teyit sistemlerinden ilgili olanına göre
değerlendirilerek Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında
Yönetmeliğin bütün hükümlerini karşıladığını ifade etmek üzere malzemeye,
malzemeye iliştirilecek etiket üzerine, ambalaja veya ilgili ticari
dokümanlara iliştirilen işareti,
ifade
eder.
Genel esaslar
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ 2 nci bölümde belirtilen uygunluk
değerlendirme metotlarının 3 üncü bölümde verilen sorumluluklar
çerçevesinde yerine getirilmesini düzenler.
(2)
Yönetmelik kapsamına giren yapı malzemelerinin uygunluk değerlendirme,
teyit ve belgelendirme faaliyetlerini gerçekleştirmeyi amaçlayan deney,
muayene ve/veya belgelendirme kuruluşları, 2 nci bölümdeki uygunluk
değerlendirme metotlarında belirtilen hususları, 3 üncü bölümdeki
sorumluluklar çerçevesinde ilgili ürün standardına göre yürütmek üzere
hazırladıkları “Belgelendirme Prosedürlerini” Bakanlığa sunmak zorundadır.
(3)
Belirtilen esaslar çerçevesinde Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler
Hakkında Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasına göre, halen Yapı
Malzemeleri Yönetmeliği (89/106/EEC) kapsamında faaliyetlerini sürdüren
onaylanmış kuruluşlar, görevlendirilmelerinde esas alınan temel kriterlere
göre uygun görülmeleri halinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından talep
edilen yeni kapsam dahilinde uygunluk değerlendirme kuruluşu olarak
görevlendirilir.
(4)
İmalatçılar ise uygunluk teyit sistemine göre ürünün uygunluk
değerlendirmesinde sorumlu oldukları hususları yine 2 nci bölümde
belirtilen uygunluk değerlendirme metotlarında belirtilen hususlara göre
yaparlar. Bunların denetlenmesi Madde 10’da belirtildiği üzere yürütülür.
(5)
Bir malzemenin veya malzeme grubunun hangi uygunluk teyit sistemine tabi
olacağının belirlenmesinde sırasıyla, “Yapı Malzemeleri Yönetmeliği
(89/106/EEC) Kapsamındaki Malzemelerin Tabi Olacakları Uygunluk Teyit
Sistemleri Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: TAU/2004-006)”e ve bu Tebliğde
yapılacak değişikliklere, burada bir düzenleme bulunmaması halinde
Yönetmelik kapsamında bu hususa özel olarak yayımlanan Tebliğe itibar
edilir. Bunlardan herhangi birisinde düzenleme bulunmuyor ise ilgili yapı
malzemesi uygunluk teyit sistemi 1+’ya tabi olur.
(6)
Tüm uygunluk teyit sistemleri kapsamında, bir ürünün üzerine G işaretinin
iliştirilmesinde, imalatçı veya kendisinin Avrupa Ekonomik Alanı’nda (EEA)
kurulu olan yetkili temsilcisi tarafından imzalanmış olan “G Uygunluk
Beyanı” esas alınır. Ürün için tespit edilmiş uygunluk teyit sistemine
bağlı olarak, G Uygunluk Beyanında, G Uygunluk Belgesi ve/veya Fabrika
Üretim Kontrolü Belgesi (sistem 1/1+
ve 2/2+) veya görevlendirilmiş laboratuvar tarafından verilen başlangıç tip
deneyi raporu (sistem 3) esas alınır.
(7)
Uygunluk değerlendirme kuruluşları Onaylanmış Kuruluşlar Grubuna iştirak
ederler ve görevlerini yerine getirme noktasında ortak bir yol izlenmesi ve
muallakta kalan konuları netleştirmek amacıyla uygulama kurallarını
belirlerler. Bu kurallar istişari mahiyette olup gerekli görülmesi halinde
Bakanlığın internet sitesinden duyurulur. Bu şekilde yayımlanmış kurallar
uygunluk değerlendirme kuruluşlarının faaliyetlerinin değerlendirilmesinde
Bakanlıkça esas alınır.
(8) Özel üretimlerde, seri olmayan
üretimlerde ve prototip malzemelerde Ek-1’de belirtilen uygunluk teyit
sistemi 4 uygulanır.
İKİNCİ BÖLÜM
G Uygunluk Belgesi için Başvuru ve Uygunluk
Değerlendirme Metotları
G Uygunluk belgesi için başvuru
MADDE 6 – (1) Uygunluk değerlendirme kuruluşunun uygunluk
değerlendirmesinde görev aldığı durumlarda imalatçı, uygunluk değerlendirme
kuruluşuna G Uygunluk Belgesi için aşağıdaki hususlara göre başvuru yapar:
a)
İmalatçı tarafından yapılan başvuru, uygunluk değerlendirme kuruluşundan
elde edilecek standart bir başvuru formu doldurularak yapılır.
b)
İmalatçı veya kanuni temsilcisi tarafından yapılan başvuru ilgili Avrupa
Komisyonu kararları veya Bakanlık tarafından yayımlanacak uygulama kılavuzu
ve ek kılavuzlarda tanımlanan ilgili ürün ve ürün gruplarına atıf yapar.
c)
Uygunluk değerlendirme kuruluşu, başvurunun kabulü aşamasında imalatçıya
danışarak başvuru bilgilerini teyit eder ve imalatçının başvurusunun
ilerlemesi için gerekli olan ilave bilgilendirmeleri ona sağlar.
ç)
G Uygunluk Belgesi için imalatçı veya kanuni temsilcisi tarafından,
uygunluk değerlendirme kuruluşuna her bir üretim tesisi ve ürün kombinasyonu
için ayrı ayrı başvuru yapılır. Ancak aynı üretim tesisi ve ürün için ilk
başvuru yapılan kuruluşla bu Tebliğ’in kapsamındaki hukuki ilişki
tamamlanmadan veya belgenin uygunsuzluk sebebiyle askıya alınması veya
iptali halinde imalatçı bu durumu değiştirene kadar 2 nci bir kuruluşa
belgelendirme için başvuru yapamaz. Bu konuda uygunluk değerlendirme
kuruluşu, imalatçıdan başka bir uygunluk değerlendirme kuruluşuna
başvurmadığının ve başvurmayacağının taahhüdünü alır.
d)
Uygunluk değerlendirme kuruluşu başvuru formunda eksiklerin tamamlanması
veya düzeltmelerin yapılması gerekiyorsa bunları imalatçıdan ister. Buna
rağmen başvurunun kabul edilmemesi durumunu imalatçıya bildirir.
e)
Başvuru formunun alınmasından sonra imalatçı ve uygunluk değerlendirme
kuruluşu aralarında bir belgelendirme sözleşmesi imzalar. Bu sözleşmede
asgari olarak aşağıdaki hususlar bulunur:
i.
Uygunluk değerlendirme kuruluşunun genel belgelendirme düzenlemelerine atıf
ii.
Mali hususlar
iii.
Sözleşmenin başlangıcı, geçerliliği ve sona erdirilmesine ilişkin konular
iv.
Gizlilik beyanları
v.
Şikayet ve itirazların ele alınması ve sonuçlanması hakkında bilgi
vi.
Genel belgelendirme düzenlemelerinde olmayan özel geçerlilik hususları
f)
Başvuruyla birlikte, imalatçının genel politikaları, işlemleri ve
uygulamalarını içeren bir fabrika üretim kontrolü sistemi el kitabı ile
üretim işlemlerinin ve yöntemlerinin belirtildiği bir teknik dosyayı
imalatçı uygunluk değerlendirme kuruluşuna iletir.
Başlangıç tip deneyi
MADDE 7 – (1) Malzemenin imalatçı veya onaylanmış bir
kuruluş tarafından başlangıç tip deneyinden geçirilmesi aşağıda
belirtildiği gibi yerine getirilir:
a)
Test ve muayene için numune seçiminde ulusal teknik şartnamedeki sabit
kurallar temel alınır. Ancak; ulusal teknik şartnamede muğlak olduğu
düşünülen hususlar varsa onaylanmış kuruluşlar grubu tarafından bu hususlar
gözetilerek hazırlanan kılavuz da ulusal teknik şartnamenin yanı sıra
dikkate alınır.
b)
Bazı özellikleri uygunluk teyit sistemi 1/1+ bazı özellikleri ise uygunluk
teyit sistemi 3’e göre değerlendirilen bir ürün için G Uygunluk Belgesi
verildiğinde uygunluk değerlendirme kuruluşu, gerekli ürün
karakteristiklerinin tamamına ilişkin deneyleri gerçekleştirmek için
gerekli olan tüm numunelerden örnekler alır. İlgili teknik şartnamesinde
belirtilmemesi halinde numune alımını TS 2756 serisi standartlara göre
yapar. Uygunluk teyit sistemi 3 kapsamında ise onaylı laboratuvar imalatçı
tarafından teslim edilen numunelerin tutarlılığından emin olur.
c)
Numune, üretim aşamasında kullanılan üretim araçları ve kullanım amacına
göre montaj metodları, birlikte kullanıldığı diğer ürünler gibi farklılık
arz eden bütün türevleri de kapsayacak şekilde belgelendirilecek ürünü
temsil eder.
ç)
Ürünlerin bir ulusal teknik onay kapsamında olması halinde; ulusal teknik
onay sürecinde onay kuruluşu tarafından edinilen deney sonuçlarından uygun
olanları onay kuruluşu tarafından uygunluk değerlendirme amacıyla
devralınır ve geçerli kılınır.
d)
Başlangıç tip deneyi, ulusal teknik şartnameye göre yapılır. Ancak; ulusal
teknik şartnamede muğlak olduğu düşünülen hususlar varsa onaylanmış
kuruluşlar grubu tarafından bu hususlar gözetilerek hazırlanan kılavuz da
ulusal teknik şartnamenin yanı sıra dikkate alınır.
e)
Belgelendirme Kuruluşları başka bir kuruluş tarafından elde edilen deney
sonuçlarını kullandığında, deneyi gerçekleştirecek olan kuruluşun deneyi
gerçekleştirme yeterliliğinden emin olur ve Bakanlığa bildirir.
f)
Başlangıç tip deneyleri, ürünün teknik şartnamesinde belirtilen
karakteristiklere ilişkin deney grubudur. Başlangıç tip deneyleri, piyasaya
arz edilen ürünün uygunluğuna ilişkin olmayıp, beyan edilecek özelliklerin
performansının belirlenmesini kapsar. Ürünün beyan edilen değerlere
uygunluğu imalatçının üretim sorumluluğundadır.
g)
Başlangıç tip deneyleri, başvuru kapsamındaki ürün sınıflarında fabrika
üretim kontrolünün başlangıç muayenesi esnasında veya daha önce tamamlanır.
ğ)
Onaylanmış Kuruluş’un tesislerinde deneyleri yapmak aşırı derece karmaşıksa
(yani, taşınması çok güç olan büyük örnekler gibi) veya maliyeti çok
yüksekse deneyler üreticilerin deney imkanları kullanılarak da yapılabilir.
Yani uygunluk teyidi çerçevesi içindeki deneyler için cihazları, üreticinin
deney personeli ile birlikte veya birlikte olmaksızın yürütülebilir. Bu
durumda üreticinin deney olanakları kalibre edilmiş olmalı ve üreticinin
deney cihazlarını kullanan Onaylanmış Kuruluş, yaptığı bu deneylerin ve
sonuçlarının sorumluluğunun kendisinde olduğunu kabul etmelidir. Üreticinin
personelini kullanması durumunda da Onaylanmış Kuruluş deneyleri yönetir ve
personele yardımcı olur.
(2)
Deney amacı ile kullanılacak tüm numunelerin uygun olarak işaretlenmesi
gerekir. Ürün üzerinde numune işaretlemesi, en azından üretim bandı ile
ürün alma tarih ve saatini içerir. Ayrıca İzlenebilirliğin sağlanması için,
numune bilgileri tüm deney raporlarında bulunur.
a)
Numune alımıyla ilgili olarak imalatçı veya vekilince imzalanacak bir
tutanak hazırlanır. Bu tutanakta asgari olarak aşağıdaki bilgilerin yer
alması şarttır:
i.
İmalatçı ve üretim tesisi
ii.
Numune alınan yer
iii.
Gerekiyorsa, (numunelerin içinden alındığı) stok ve parti miktarı
iv.
Numune sayısı veya miktarı
v.
Yapı malzemesinin teknik şartnameye göre tanıtılması
vi.
İmalatçı tarafından ürün işaretlemesi
vii.
Numunelerin numune alan kişi tarafından işaretlenmesi
viii.
Deneye tabi tutulacak özellikleri
ix.
Yer ve tarih
x.
İmzalar
xi.
Uygunluk Değerlendirme Kuruluşunun numarası
b)
Her deneyin sonucu “başlangıç tip deney raporu” olarak düzenlenerek
kaydedilir. Deney raporunda aşağıda belirtilen bilgiler bulunur:
i.
İmalatçı ve üretim tesisi
ii.
Yapı malzemesinin ilgili teknik şartnameye göre tanıtılması
iii.
Numune alma, deney tarihi, görev alan personel, ilgili teknik şartnameye
göre tatbik edilen deney yöntemi hakkında bilgi
iv.
Deneyi gerçekleştiren kuruluşun ve personelin tanıtılması
v.
Yer ve tarih
vi.
Teknik şartnamede gerekli görülmesi halinde analizlerinin de yer aldığı,
deney sonuçları
vii.
Deney laboratuvarı yetkilisinin imzası ve mührü (taşeron hariç)
c)
Deneyler onaylanmış kuruluşlar tarafından yürütülüyorsa, onaylanmış kuruluş
tarafından teknik şartnamede belirtilen tüm karakteristiklere göre yapılmış
deneylerin raporlarının değerlendirildiği başlangıç tip deneyi raporu
düzenler. Deney raporu, teknik şartnamenin ilgili maddeleri ile uyumlu
olarak, imalatçı ve uygunluk değerlendirme kuruluşu tarafından saklanır,
istenmesi halinde piyasa gözetim ve denetim elemanlarına verilir.
Planlı fabrika üretim kontrolü
deneyleri
MADDE 8 – (1) Fabrikada elde edilen numunelerin imalatçı
tarafından daha önce belirlenmiş deney programı çerçevesinde deneye tabi
tutulması aşağıda belirtildiği gibi yerine getirilir:
a)
İmalatçının, sürekli uygunluk kontrolü yaptığı ürün özelliklerine yönelik
rutin deneylerin sonuçlarını (otokontrol deney sonuçları), uygunluk
değerlendirme kuruluşu değerlendirir.
b)
Fabrika üretim kontrolünün gözetimi, değerlendirilmesi ve kabulü,
imalatçının otokontrol deney sonuçlarının, ilgili ürün standardındaki istatistiksel
uygunluk kriterlerine ve tek deney
sonucu için kimyasal, fiziksel veya mekanik özelliklerin aşmaması gereken
üst veya alt karakteristik sınır değerine göre uygunluğunu kontrol etmek
için yapılan değerlendirmeyi kapsar.
c)
İmalatçının belgelendirilmiş her ürün için otokontrol deney sistemi
olmalıdır. Bu sistem ürünün ilgili ürün standardında uygunluk kriterleri maddesinde verilen
gereklere uygun olduğunu göstermek için kullanılır.
ç)
Ürünün ilgili ürün standardındaki
uygunluk kriterlerinde belirtilen tek deney sonucu için
kimyasal, fiziksel veya mekanik özelliklerin aşmaması gereken üst veya alt
sınır değerine uymayan bir sonuç vermesi halinde, imalatçı derhal etkilenen
miktarı belirler ve bu miktarın sevkini önleyecek tedbirleri alır ve sevk edilmiş olması halinde, etkilenen müşterileri haberdar
eder. Buna ilave olarak imalatçı
böyle bir uygunsuzluğun sebebini derhal belirler, düzeltici önlemleri alır
ve bütün ilgili fabrika üretim kontrolü prosedürlerini gözden geçirir.
Ayrıca, belgelendirme kuruluşu bu önlem ve bulgulardan haberdar edilir.
d)
Otokontrol deneyi için kullanılan
cihazlar, fabrika kalite el kitabında
yer alan prosedür ve sıklıklara uygun olarak düzenli şekilde kontrol ve kalibre edilir.
e)
İmalatçı, oto kontrol deney sonuçları ve deney cihazlarına ait usulüne
uygun olarak tutulmuş kayıtları on yıl süreyle saklar.
Ürünün gözetimi
MADDE 9 – (1) Fabrikada, pazarda veya inşaat sahasında elde
edilen numunelerin onaylanmış bir kuruluş tarafından denetleme niteliğinde
deneyden geçirilmesi aşağıda belirtildiği gibi yerine getirilir:
a)
Şayet ürün stoklama imkanı olmayan ve inşaat mahallinde nihai şeklini alan
bir ürün ise veya müteahhit veya imalatçı tarafından şantiye ortamında
üretiliyor veya ürünün piyasaya arz edildiği nokta inşaat sahası ise ürünün
uygunluk değerlendirmesi için gerekli numune şantiye ortamından temin
edilir.
b)
Takım malzemeleri oluşturan bileşenlerden en az bir tanesi şantiye
ortamında imal ediliyorsa uygunluk değerlendirmesi için gerekli numuneler
şantiye ortamından alınır.
c)
Uygun bir “denetleme deneyi”nde aşağıdaki şartlar yerine getirilmiş
varsayılır:
i.
Yapı malzemesinin, teknik şartnamesiyle öngörülen başlangıç tip
deneylerinde belirtilen deney metotlarına göre deneye tabi tutulduğu.
ii.
Deney sonuçlarının, başlangıç tip deneyinden alınan ve beyan edilmiş olan
ürün performans değerleri ile mukayese edildiği.
iii.
Bulguların, teknik şartnamede öngörülen başlangıç tip deneyine ve fabrika
üretim kontrolü hükümlerine uygun olduğunu teyit eden bir deney raporunun
sunulduğu.
ç)
Ürün tetkikinde numune alımı için uygunluk değerlendirme kuruluşunun
kuralları olmalı ve bu kurallar ilgili deney standartlarına uygun
olmalıdır.
d)
Ürün tetkiki, haber verilmeden ve her üretim tesisi için yılda en az iki
kez yapılır.
e)
Uygunluk değerlendirme kuruluşu tarafından ürün tetkiki yapılırken 3 farklı
numune seti alınır. Numune setlerinden biri imalatçı tarafından, diğeri
uygunluk değerlendirme kuruluşu tarafından ilgili ürün standardında belirtilen
özellikleri taşıyıp taşımadığının tespiti için ve yine aynı standartta
belirtilen deney metotları kullanılarak deneye tabi tutulur. Son numune
seti de ilk iki numune setinden herhangi birisinin kaybedilmesi, bozulması
veya kirlenmesi, yada bir anlaşmazlık durumunda daha fazla deney yapmak
için mühürlenir ve imalatçı tarafından en az üç ay saklanır.
f)
Uygunluk değerlendirme kuruluşu herhangi bir deney sonucunun standartta
belirtilen uygunluk kriterleri değerinin gereklerine uymaması durumunda
imalatçıyı uyarır, düzeltici faaliyetlerle tedbir almasını ve aldığı
tedbirlerden kendisini haberdar etmesini sağlar. Ayrıca üreticinin
uyarılmasını müteakip uygunsuzluk tespit edilen özellikler için en fazla
bir ay içerisinde ürün denetimi yapar.
g)
Uygunsuz bulunan ürünler için düzeltici faaliyetler standartta
belirtiliyorsa standarda göre yoksa uygunluk değerlendirme kuruluşunun
prosedürlerine göre yapılır.
ğ)
Uygunluk değerlendirme kuruluşu aynı özellikler için birbirini takip eden
iki deney sonucunun uygun olmaması durumunda uygunluk belgesini askıya alır
ve bu durumu Bakanlığa bildirir.
Piyasa gözetimi ve denetimi deneyleri
MADDE 10 – (1) Teslimata hazır veya teslim edilmiş bir mal
grubu içinden seçilen numunelerin yetkililer tarafından deneye tabi
tutulması aşağıda belirtildiği gibi yerine getirilir:
a)
Teslimata hazır veya teslim edilmiş mal grubu içerisinden yetkililer
tarafından seçilen numuneler deneye tabi tutulur. Eğer deney sonucu beyan
edilen değerden standartta izin verilen orana kıyasla daha fazla sapma
gösteriyorsa ürünün piyasaya arzına izin verilmez.
b)
Anlık numuneler, yetkililerin sorumluluğu altında ürünün piyasaya arz
edilmek üzere depolandığı stok sahasından, piyasadan veya gerektiğinde
şantiye mahallinden ve ithal ürünler için ise ithalat denetim noktalarından
alınır.
Fabrika üretim kontrolü
MADDE 11 – (1) Fabrika üretim kontrolü aşağıda belirtildiği
gibi yerine getirilir:
a)
Fabrika üretim kontrolü tabiri imalatçının üretimini kendi bünyesinde
sürekli olarak kontrol etmesi anlamına gelmektedir. İmalatçının benimsediği
tüm hususlar, gerekler ve hükümler sistematik bir şekilde yazılı politika
ve prosedür olarak dokümante edilir. Fabrika üretim kontrolü sistemine
ilişkin bu dokümantasyon, kalite güvencesi konusunda ortak bir anlayış
yaratarak, malzemelerin istenen özelliklere sahip olmasının ve kontrol
sisteminin verimli bir şekilde işleyip işlemediğinin denetlenmesini sağlar.
b)
İmalatçı, fabrika üretim kontrolü sisteminin etkin biçimde
oluşturulmasından ve yürütülmesinden sorumludur. İmalatçı üretim kontrolü
organizasyonundaki görev ve sorumlulukları belirler. Her üretim tesisinde
(fabrikada), imalatçı, bir üretim kontrolü sorumlusu (yönetim temsilcisi)
atar. Üretim kontrolü sorumlusunun görevleri şunlardır:
i.
Ürünün uygunluğunu ortaya koymak için gerekli prosedürlerin tespit
edilmesi,
ii.
Herhangi bir uygunsuzluk durumunun tespiti ve kayıt altına alınması,
iii.
Uygunsuzluk durumlarının düzeltilmesi için gerekli prosedürlerin tespit
edilmesi.
c)
İmalatçı, referans teknik şartnamenin gerekleri doğrultusunda uygulayacağı
fabrika üretim kontrolünü tanımlayan yazılı dokümanlar hazırlar ve bunları
sürekli günceller. İmalatçının dokümantasyon işleri ve bunlarla ilgili
prosedürleri, ürün ve imalat prosesine uygun olmalıdır. Fabrika üretim
kontrolü işlemleri, şu çalışmaların bir kısmını ya da tamamını kapsar:
i.
Hammadde ve bileşenlerinin ayrıntılı olarak tanımlanması ve doğrulanması,
ii.
Belirlenen periyotlarda, üretim esnasında yapılacak olan muayene ve
deneyler (ekipman kontrol işlemleri ile üretim ara aşama işlemleri),
iii.
Teknik şartnamelerde belirtilerek, ürüne ve imalat koşullarına uyarlanmış
olması muhtemel belirli periyotlarda teknik şartnamede belirtilmemesi
halinde ise istatistik yöntemlerle kanıtlanmış periyotlarda, nihai ürün
üzerinde yapılacak olan doğrulama işlemlerini ve deneyleri (imalatçının
paketleme, taşıma, depolama konusundaki sorumlulukları da
değerlendirilmelidir).
ç)
İmalatçı, gerekli doğrulama işlemlerini ve deneyleri yapmasına imkan
verecek tesisat, ekipman ve personele sahip olmalıdır. İmalatçı ve
temsilcisi, bu şartı yerine getirmek için, gerekli nitelik ve ekipmana
sahip ve “TS EN ISO/IEC 17025 Deney ve kalibrasyon laboratuarlarının
yeterliliği için genel şartlar” standardının şartlarını karşılayan bir ya da birden fazla kişi
veya kuruluş ile taşeronluk anlaşması da yapabilir. İmalatçı, ürünün ilgili
teknik şartnameye uygunluğunu göstermek açısından, kendisine ait olsun veya
olmasın, kontrol, ölçüm ve deney ekipmanlarının her türlü bakımları ile
kalibrasyonları veya doğrulamalarını yapmak ve bunları çalışır durumda
tutmak zorundadır.
Fabrika üretim kontrolünün ilk tetkiki
MADDE 12 – (1) Fabrika ve fabrika üretim kontrolünün
onaylanmış bir kuruluş tarafından yürütülecek ilk tetkiki aşağıda
belirtildiği gibi yerine getirilir:
a)
Başvurunun kabulünden sonra, uygunluk değerlendirme kuruluşu başlangıç
muayenesi için gerekli düzenlemeleri müracaatçıyla birlikte bir program
dahilinde yapar.
b)
Uygunluk değerlendirme kuruluşu, fabrika (üretim tesisi) ve fabrika üretim
kontrolünün başlangıç muayenesi öncesinde, imalatçının fabrika üretim
kontrolü el kitabı ve ilgili belgelerin teknik şartnameye uygunluğunu değerlendirir.
Eğer teknik şartnameye uygun olmayan bir durum varsa, bunun düzeltilmesi
için imalatçıyı bilgilendirir.
c)
Başvuranın fabrika üretim kontrolü sisteminin değerlendirilmesi, başlangıç
muayenesinin asıl kısmını oluşturur. Bu değerlendirme Ulusal teknik
şartnamelerde ortaya konan gereklere göre yürütülür. Ancak; ulusal teknik
şartnamede muğlak olduğu düşünülen hususlar varsa onaylanmış kuruluşlar
grubu tarafından bu hususlar gözetilerek hazırlanan kılavuz da ulusal
teknik şartnamenin yanı sıra dikkate alınır.
ç)
Belgelendirmeyle ilgili fabrika üretim kontrolü sisteminin işletilmesi için
tutulan kayıtlar, uygunluk değerlendirme kuruluşunun muayenesi için kolayca
ulaşılabilir şekilde hazırlanmalıdır.
d)
Ulusal teknik onaya uygunluğun temini veya ulusal teknik onayın
güncellenmesine engel teşkil edecek önemli bir uygunsuzluğun tespiti
durumunda, ulusal teknik onay kuruluşu gecikmeksizin incelemelerin
sonuçlarını değerlendirir ve teknik onayın statüsü hakkında gerekli kararı
alır.
e)
Başlangıç muayenesinin bitiminde tetkikçiler tarafından muayenede
belirlenen gözlemler, uyarılar ve uygunsuzluklar tesis temsilcisiyle
uzlaşılarak belirlenir. Daha sonra uygunluk değerlendirme kuruluşu bir
muayene raporu hazırlayarak tüm tespitleri imalatçıya iletir, tespit edilen
uygunsuzlukların belirlenen süre içerisinde giderilmesini takip eder.
Fabrika üretim kontrolünün gözetimi
MADDE 13 – (1) Onaylanmış bir kuruluşun fabrika üretim
kontrolünü devamlı olarak gözetim, değerlendirme ve tetkik altında tutması
aşağıda belirtildiği gibi yerine getirilir:
a)
Uygunluk değerlendirme kuruluşu, fabrika ve fabrika üretim kontrolünü,
başlangıç muayenesini baz alarak sürekli gözetime tabi tutar. Fabrika
üretim kontrolünün gözetimini yılda en az bir kez gerçekleştirir. Uygunluk
değerlendirme kuruluşu gözetim sıklığını bundan az olmamak şartıyla
değiştirebilir.
b)
Uygunluk değerlendirme kuruluşu tarafından ulusal teknik şartnamenin
gereklerine dayanarak gerçekleştirilen fabrika üretim kontrolünün sürekli
gözetimi, ulusal teknik şartnamede fabrika üretim kontrolünün sürekli
gözetimi ile ilgili muğlak olduğu düşünülen hususlar varsa onaylanmış
kuruluşlar grubu tarafından bu hususlar gözetilerek hazırlanan kılavuz da
ulusal teknik şartnamenin yanı sıra dikkate alınır.
c)
İmalatçı, fabrika üretim kontrolündeki herhangi bir değişimi ve fabrikadaki
değişiklikleri uygunluk değerlendirme kuruluşuna bildirmekle yükümlüdür.
Değişiklikler sebebiyle yeni bir muayene yapılıp yapılmamasına uygunluk
değerlendirme kuruluşu karar verir. İmalatçının değişiklik bildirimi
yapmaması halinde bu durum uygunluk değerlendirme kuruluşu tarafından
uygunsuzluk olarak ele alınır.
ç)
Fabrika üretim kontrolünün gözetiminde, imalatçı tarafından yapılması
gereken deney ve muayenelerin gerekli sıklıklarda gerçekleştirilip
gerçekleştirilmediği değerlendirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sorumluluk ve Görevler
MADDE
14 – (1) Uygunluk değerlendirme sürecinde belirli sorumluluk imalatçılarla
birlikte uygunluk değerlendirme kuruluşlarına verilmiştir, ancak bu durum
imalatçının zorunlu olarak yapması gerekenleri ve yükümlülüklerini ortadan
kaldırmaz. Ek-1’deki tabloda imalatçının ve uygunluk değerlendirme kuruluşunun
uygunluk teyit sistemlerine göre sorumlulukları belirtilmiştir.
İmalatçının görevleri
MADDE 15 – (1) Yönetmelik kapsamında 1+ ve 1 uygunluk teyit
sistemlerine giren ürünlerin imalatçıları aşağıdaki görevleri yapmakla
yükümlüdür:
a)
Madde 11’de belirtilen, fabrika üretim kontrolünü yapmak.
b)
Madde 8’de belirtilen şekliyle daha önceden belirlenen bir deney planı
uyarınca fabrikadan alınan numuneler üzerinde deney yapmak.
(2)
Yönetmelik kapsamında 2+ ve 2 uygunluk teyit sistemlerine giren ürünlerin
imalatçıları aşağıdaki görevleri yapmakla yükümlüdür:
a)
Madde 7’de belirtilen, malzemeyi başlangıç tip deneyinden geçirmek.
b)
Madde 11’de belirtilen, fabrika üretim kontrolünü yapmak.
c)
Madde 8’de belirtilen şekliyle fabrikadan alınan numuneleri daha önceden
belirlenmiş bir deney planına uygun olarak deneye tabi tutmak (sadece
uygunluk teyit sistemi 2+).
(3)
Yönetmelik kapsamında uygunluk teyit sistemi 3’e ilişkin ürünlerin
imalatçıları sadece Madde 11’de belirtilen fabrika üretim kontrolünü yapmakla
yükümlüdür.
(4)
Yönetmelik kapsamında uygunluk sistemi 4’e ilişkin ürünlerin imalatçıları
aşağıdaki görevleri yapmakla yükümlüdür:
a)
Madde 7’de belirtildiği şekliyle malzemeyi başlangıç tip deneyinden
geçirmek.
b)
Madde 11’de belirtildiği şekliyle fabrika üretim kontrolünü yapmak.
Uygunluk değerlendirme kuruluşunun
görevleri
MADDE 16 – (1) Madde 15’de belirtilen imalatçının görevleri
saklı kalmak şartıyla madde 6’ya göre başvurusu yapılan ürünlere ilişkin
sadece aşağıda belirtilen görevler uygunluk değerlendirme kuruluşlarına
aittir.
(2)
Yönetmelik kapsamında 1 ve 1+ uygunluk teyit sistemlerine giren ürünler
üzerinde uygunluk değerlendirme işlemi yapan kuruluş madde 6’ya göre aldığı
başvuru kapsamında aşağıdaki görevleri sonucunda belgelendirme yapmakla
yükümlüdür:
a)
Madde 7’de belirtildiği şekliyle malzemeye başlangıç tip deneyi yapmak.
b)
Madde 12’de belirtilen fabrika ve fabrikanın üretim kontrolü üzerine ilk
tetkiki yapmak.
c)
Madde 13’de belirtilen fabrika üretim kontrolünün devamlı olarak gözetim
altında tutmak, değerlendirmek ve bildirimini yapmak.
ç)
Madde 9’da belirtilen fabrikadan, pazardan veya inşaat sahasından alınan
numuneleri denetleme niteliğinde deneyden geçirmek (sadece uygunluk teyit
sistemi 1+ için).
(3)
Yönetmelik kapsamında 2 ve 2+ uygunluk teyit sistemlerine giren ürünler
üzerinde uygunluk değerlendirme işlemi yapan kuruluş madde 6’ya göre aldığı
başvuru kapsamında aşağıdaki görevleri sonucunda belgelendirme yapmakla
yükümlüdür:
a)
Madde 12’de belirtilen fabrika ve fabrika üretim kontrolünün ilk tetkikini
yapmak.
b)
Madde 13’de belirtilen fabrika üretim kontrolünü devamlı olarak gözetim
altında tutmak, değerlendirmek ve onaylamak (sadece uygunluk teyit sistemi
2+ için).
(4)
Yönetmelik kapsamında uygunluk teyit sistemi 3’e ilişkin ürünler üzerinde
uygunluk değerlendirme işlemi yapan kuruluş sadece madde 7’de belirtilen
malzemeyi başlangıç tip deneyine tabi tutmakla ve raporlandırmakla yükümlüdür.
(5)
2, 3 ve 4. fıkralarda belirtilen üç işlevi tek bir kuruluş veya farklı
kuruluşlar yerine getirebilir. Bu durumda uygunluk değerlendirmesinde rol
oynayan deney laboratuvarı belgelendirme kuruluşu adına görevini yerine
getirir. Aynı şekilde belgelendirme kuruluşu adına fabrika üretim kontrolü
ilk tetkiki ve fabrika üretim kontrolünün devamlı olarak gözetim,
değerlendirme ve tetkik altında tutulması bir muayene kuruluşu tarafından
yürütülebilir.
(6)
Uygunluk teyit sistemi 4’e ilişkin ürünlerin uygunluk değerlendirmesinde
uygunluk değerlendirme kuruluşunun herhangi bir işlevi bulunmamaktadır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
G Uygunluk Belgesinin Düzenlenmesi
MADDE
17 – (1) Fabrika ve fabrika üretim kontrolünün başlangıç muayenesi ve
kapsam dahilindeki ürünler için başlangıç tip deney sonuçları uygunsa,
uygunluk değerlendirme kuruluşu Ek-1’deki görevleri yerine getirerek
uygunluk teyit sistemleri 1 ve 1+ kapsamına giren ürünler için “G Uygunluk
Belgesi” düzenler. Sistem 2 ve 2+ kapsamına giren ürünler için uygunluk
değerlendirme kuruluşu Ek-1’deki görevleri yerine getirerek Fabrika Üretim
Kontrolünü belgelendirir. Sistem 3 kapsamındaki ürünler için ise uygunluk
değerlendirme kuruluşu ürünlerin başlangıç tip deneyi raporunu imalatçıya
iletir. İmalatçı da bu belgelere ve rapora istinaden G Uygunluk Beyanını
hazırlar. Ürün ulusal teknik onay kapsamında ise ulusal teknik onay
kuruluşu Madde 7-(1) ç)’ye göre geçerli kıldığı deneylere dair
düzenleyeceği başlangıç tip deneyi raporunu imalatçıya iletir.
(2)
Sistem 4 kapsamındaki ürünler için uygunluk değerlendirme kuruluşlarının
bir fonksiyonu bulunmamakta ve imalatçının Ek-1’deki sorumlulukları yerine
getirerek uygunluk beyanı hazırlaması yeterli olmaktadır. Ancak, tüm
uygunluk teyit sistemleri için imalatçı ayrıca uygunluk beyanını hazırlar.
(3)
Düzenlenecek belge örnekleri Ek-2’de yer almaktadır. Her bir belge uygunluk
değerlendirme kuruluşunun prosedürlerine uygun olarak atanmış tekil bir
numaraya sahip olmalıdır.
(4)
Düzenlenecek belge, herhangi bir nedenle askıya alınmadığı veya iptal
edilmediği müddetçe; yönetmelik, ilgili teknik şartname, imalat süreci veya
fabrika üretim kontrolünün değiştirilmemesi koşulu ile uygunluk değerlendirme
kuruluşu tarafından belirlenmiş süre boyunca geçerlidir. Belgenin iptal
edilmesi ve askıya alınması ile ilgili bilgileri uygunluk değerlendirme
kuruluşu dokümante eder ve imalatçıya önceden bildirir, ayrıca imalatçıya
belge ve işaretinin kullanımıyla ilgili kuralları da iletir. Belgelenmiş
ürünlerin güncel listesini uygunluk değerlendirme kuruluşu elektronik
yöntemlerle yayımlar ve belgeleri askıya alınan veya iptal edilen firmaları
Bakanlığa bildirir.
(5)
Başka fabrikanın veya aynı fabrikanın farklı ürünleri için G Uygunluk
Belgesi
a)
Aynı fabrikada mevcut bir G Uygunluk Belgesi kapsamında imal ettiği
ürünlerin yanı sıra aynı ulusal standarda tabi farklı tipteki ve modeldeki
ürünleri için G Uygunluk Belgesi almak isteyen bir imalatçı standart
başvuru formunu doldurarak uygunluk değerlendirme kuruluşuna başvurur.
Böyle bir durumda, uygunluk değerlendirme kuruluşu fabrika denetimini
yapmamaya veya sadece kısmi bir denetim yapmaya karar verebilir. Ancak ek
ürünün veya ürünlerin ulusal özelliklerle uyumlu olup olmadığını denetlemek
için başlangıç tip deneyini gerçekleştirir. Eğer deney sonuçları başarılı
ise, ek G Uygunluk Belgesini veya Belgelerini verir.
b)
Eğer bir imalatçı aynı fabrikada imal ettiği ürünlerin yanı sıra farklı
ulusal teknik şartnamelere göre imal ettiği farklı tipteki ürünler için
belge almak isterse veya mevcut G Uygunluk Belgesi tarafından kapsanmayan
farklı bir fabrikada uygulanmak üzere belge almak isterse daha önceki
değerlendirilmelerde elde edilen imalatçı tarafından değişmesi öngörülmeyen
sabit veriler onaylanmış kuruluşlar
grubu uygulamaları ile uyumlu olarak tekrar kullanılabilir. Herhangi bir
şüphe durumunda onaylanmış kuruluşlar grubuna danışılır.
Yürürlük
MADDE 18 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 19 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Bayındırlık ve İskan
Bakanı yürütür.
Ekler için tıklayınız.
|