|
Türkiye
İş Kurumundan:
YURTİÇİNDE İŞE YERLEŞTİRME
HİZMETLERİ
HAKKINDA
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, iş arayanlar ile
işverenlere Kurum tarafından sunulan hizmetlere ilişkin usul ve esasları
belirlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 22/5/2003
tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 30 ve 90 ıncı
maddeleri, 25/6/2003 tarihli ve 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanununun 3
üncü maddesi ile 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası
Kanununun 48 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a)
Eski hükümlü: Bir yıldan uzun süreli bir cezadan veya Devlet memuru olmaya
engel bir suçtan hüküm giyenleri, cezasını infaz kurumlarında
tamamlayanları, cezası ertelenenleri, koşullu salıverilenleri, özel
kanunlarda belirtilen şartlardan dolayı istihdam olanağı bulunmayanları ve
ömür boyu kamu hizmetlerinden yasaklı bulunanları,
b)
Kurum: Türkiye İş Kurumunu,
c)
Kurum portalı: Kurum hizmetlerine ilişkin
içerikleri bir arada bulunduran Kurum internet sitesini,
ç)
Kurum ünitesi: Kurum İl/Şube Müdürlüklerini,
d)
Öncelik hakkına sahip olanlar: Kanun veya Bakanlar Kurulu Kararıyla kamu
kurum ve kuruluşlarının işçi kadrolarına gönderilmede veya alınmada öncelik
hakkına sahip olduğu belirlenenler ile kamu kurum ve kuruluşlarının sürekli
işçi kadrolarında çalışırken, disiplin soruşturması nedeniyle işten
çıkarılanlar dışında, tekrar kamu kurum ve kuruluşlarının sürekli işçi
kadrolarına yerleşmek isteyenleri,
e)
Özürlü: Doğuştan ya da sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel,
ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi
nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılamada
güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon,
danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişilerden çalışma gücünün
en az % 40 ından yoksun olduğu sağlık kurulu
raporu ile belgelenenleri,
f)
Sigortalı işsiz: 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu kapsamına giren
işyerlerinde bir hizmet akdine dayalı ve sigortalı olarak çalışırken 4447 sayılı
Kanunun ilgili maddelerinde belirtilen nedenlerle işini kaybeden ve Kuruma
başvurarak çalışmaya hazır olduğunu bildiren kimseyi,
ifade
eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kayıt İşlemleri
Kayıt
MADDE 4 – (1) Kurum hizmetlerinden yararlanmak isteyen iş
arayan ve işverenlerin Kurum portalına üye olarak
veya şahsen Kurum ünitelerine başvurarak kaydolmaları zorunludur.
(2)
Kaydolan iş arayanlardan özürlü, eski hükümlü statüsünde veya öncelik
hakkına sahip olduğunu beyan edenler, durumlarını Kurum ünitesine
belgeleyene kadar bu statüde değerlendirilmezler.
(3)
Kayıt sırasında alınacak bilgiler ve kayıt ile ilgili diğer hususlar Kurum
tarafından belirlenir.
Kayıt şartları
MADDE 5 – (1) İş arayan olarak kaydolmak için;
a)
14 yaşını doldurmuş olmak,
b)
T.C. kimlik numarası, yabancılar için İçişleri Bakanlığı tarafından verilen
yabancı kimlik numarasına sahip olmak,
c)
Özürlüler için "Sağlık Kurulu Raporu"na, eski hükümlüler için
"Eski Hükümlü Belgesi"ne, öncelik hakkına sahip olanlar için de
bu durumlarını kanıtlayıcı belgeye sahip olmak,
gerekir.
(2)
İşveren olarak kaydolmak için, Sosyal Güvenlik Kurumu işyeri sicil
numarasına sahip olunması gerekir.
İş arayan kaydı geçerlilik
süresi
MADDE 6 – (1) İş arayanların kayıtlarının geçerlilik süresi,
bir yıldan az olmamak kaydıyla Kurumca belirlenir.
(2) Bu süre içinde Kurumca işe
yerleştirilenler ve iş aramaktan vazgeçtiğini beyan edenler ile kayıt
esnasında beyan edilen iletişim bilgileri ile kendisine ulaşılamayanlar,
mevcut kayıtlarını güncelleyene kadar iş arayan olarak değerlendirilmez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşgücü
İhtiyaçlarının Karşılanması ve İşe Yerleştirme
İşgücü talebi
MADDE 7 – (1) Kamu kurum ve kuruluşlarının işgücü
taleplerinin verilmesine ilişkin işlemler, kamuda işçi istihdamına ilişkin
mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılır.
(2)
Kurum portalına kaydolan özel sektör işverenleri
işgücü talebi verilmesine ilişkin işlemleri portaldan
yapabilecekleri gibi bu işlemlerin Kurum tarafından yapılmasını da
isteyebilir.
Talebin karşılanması
MADDE 8 – (1) Kamu kurum ve kuruluşlarının işgücü
taleplerinin karşılanmasına ilişkin işlemler, kamuda işçi istihdamına
ilişkin mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılır.
(2)
Özel sektör işveren talepleri Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslar
dahilinde ilan edilir.
(3)
Özel sektör işverenlerinden alınan işgücü taleplerine seçme işlemi, Kurum
ünitesince veya işveren tarafından Kurum portalı
üzerinden, talep şartları dikkate alınarak, kayıtlı iş arayanlar arasından
yapılır.
(4)
İş arayanlar Kurum portalında bulunan açık işlere
Kurum aracılığıyla veya doğrudan başvurabilirler.
İşsizlik ödeneği almakta olanların işe
yerleştirilmeleri
MADDE 9 – (1) İşsizlik ödeneği almakta olan sigortalı
işsizler, Kurumca önerilen işi aşağıda belirtilen nedenler dışında
reddedemez.
a)
Sigortalı işsizin, mesleğine uygun ve son çalıştığı işin ücret/çalışma
koşullarına yakın olmayan bir işte çalıştırılmak istenmesi,
b)
Sigortalı işsizin eğitim durumuna, yaşına, cinsiyetine, fizik ve sağlık
durumuna uygun olmayan bir işte çalıştırılmak istenmesi,
c)
İşverenin önerdiği iş sözleşmesinin, iş yasalarında belirlenmiş olan asgari
ücret, günlük ve/veya haftalık çalışma süresi, fazla çalışma ücreti, yıllık
ücretli izin gibi çalışma koşulları hükümlerine aykırı koşullar içermesi,
ç)
Sigortalı işsizin ikamet ettiği yerin belediye mücavir alanı sınırları
dışında bir iş olması,
d)
İşsizin, önerilen işyerinde daha önce 4857 sayılı İş Kanununun 24/II
maddesine istinaden haklı sebeple ayrılmış olması.
(2) Önerilen işin haklı neden
olmaksızın reddedilmesi halinde işsizlik ödeneği kesilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Özürlü ve Eski
Hükümlülerin İşe Yerleştirilmesi
Çalıştırma yükümlülüğü
MADDE 10 – (1) İşverenler;
a)
50 veya daha fazla işçi çalıştırdıkları, özel sektör işyerlerinde yüzde üç
özürlü, kamu işyerlerinde ise yüzde dört özürlü ile yüzde iki eski hükümlü
işçiyi,
b)
Tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde 51 veya daha fazla işçi
çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç özürlü, kamu işyerlerinde
ise yüzde dört özürlü ile yüzde iki eski hükümlü işçiyi
meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde
çalıştırmakla yükümlüdürler.
Çalıştırılacak özürlü ve eski hükümlü
işçi sayısının tespiti
MADDE 11 – (1) Zorunlu çalıştırılacak özürlü ve eski hükümlü
işçi sayısının tespitinde belirli veya belirsiz süreli iş sözleşmesine göre
çalıştırılan tüm işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre
çalışanlar çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya
dönüştürülür ve işyerindeki tam süreli çalışan işçi sayısına ilave edilir.
İşyerinde kısmi süreli olarak çalıştırılan özürlü ve eski hükümlü işçi
bulunması halinde bunlar da çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli
çalışmaya dönüştürülür ve toplam işçi sayısından düşülür. Oranın
hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz. Yarım ve daha fazla
olan kesirler tama dönüştürülür.
(2)
Fıkradaki hükümler uyarınca işyerlerindeki işçi sayısının tespitinde yer
altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmaz.
(3)
10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik
Hizmetlerine Dair Kanuna göre kurulan özel güvenlik şirketleri ile
kurumların kendi ihtiyacı için kurduğu güvenlik birimlerinde güvenlik
elemanı olarak çalışan işçiler özürlü ve eski hükümlü işçi sayısının
tespitinde dikkate alınmaz.
(4)
Özürlü ve eski hükümlünün talebi halinde, işyerlerinde kısmi süreli çalışma
yapan işveren tarafından özürlü ve eski hükümlüler kısmi süreli iş
sözleşmesiyle de istihdam edilebilir. Zorunlu çalıştırma yükümlülüğü, kısmi
süreli çalıştırma ile karşılanmak istendiğinde, kısmi süreli işçi sayısı
birinci fıkrada belirtilen usul ile belirlenir.
(5)
Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda
çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre
hesaplanır.
(6)
Çalıştırılan özürlü ve eski hükümlü işçiler, toplam işçi sayısının
hesabında dikkate alınmaz.
Mesleki eğitim, danışmanlık ve rehabilitasyon
MADDE 12 – (1) Kurum; mesleklerin gerektirdiği nitelik ve
şartlar ile özürlü ve eski hükümlülerin özelliklerini göz önünde
bulundurarak; bunların istek ve durumlarına en uygun iş ve mesleği seçmesi,
seçtiği meslekle ilgili eğitim imkânlarından yararlanması, işe
yerleştirilmesi ve işe giriş sürecinde mesleki eğitim, danışmanlık ve rehabilitasyon programları veya işyerinde mesleki eğitim
programları uygular/uygulatır, iş danışmanlığı hizmeti verir/verdirir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen hizmetlerin sunulması,
özürlülerin yapabilecekleri işler ile işyerinde genel esaslar dışında tabi
olacağı hükümlerin tespiti, özürlü ve eski hükümlülere ilişkin ilgili
kurumlar tarafından erişilebilir bir veri paylaşım sistemi oluşturulması
amacıyla; Kurum, Özürlüler İdaresi Başkanlığı, Sosyal Hizmetler ve Çocuk
Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri
Genel Müdürlüğü, Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Milli
Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel
Müdürlüğü, Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü ve Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü ile işbirliği
yapar. Yapılacak işbirliğine ilişkin usul ve esaslar, protokolle
belirlenir.
Kurum aracılığı
MADDE 13 – (1) Kamu ve özel sektör işverenleri, çalıştırmakla
yükümlü oldukları özürlü ve eski hükümlü işçileri Kurum aracılığıyla
sağlar.
(2)
Kurum aracılığı olmadan özürlü istihdam eden özel sektör işvereni,
özürlünün işe başlama tarihinden itibaren bu durumu en geç onbeş iş günü içinde Kuruma bildirmesi ve tescil
ettirmesi zorunludur. Kurum tarafından tescili yapılmayan işçi özürlü
statüsünde değerlendirilmez.
(3)
İşyerinin işçisi iken özürlü duruma düşenlere öncelik tanınır.
Özürlü ve eski hükümlü talebi
MADDE 14 – (1) Kamu ve özel sektör işverenleri, çalıştırmakla
yükümlü bulundukları işçileri, yükümlülüğün doğmasından itibaren beş iş
günü içinde niteliklerini de belirterek Kurumdan talep eder.
(2)
Taleplerde, işyerinde yapılan işin gerektirdiği ağırlıklı vasıfların
üstünde istihdamı zorlaştırıcı şartlar öne sürülemez.
(3)
Özürlü statüsündeki işçi taleplerinde, işin niteliği gerektirmediği sürece,
özürlülük oranına üst sınır getirilemez ve özür grupları arasında ayrım
yapılamaz.
(4)
Eski hükümlü statüsündeki işçi taleplerinde, eski hükümlüler arasında suç
tasnifine göre ayrım yapılamaz.
Özürlü ve eski hükümlü
talebinin karşılanması
MADDE 15 – (1) Özel sektör işvereni, özürlü açığını
yükümlülüğün doğduğu andan itibaren otuz gün içinde karşılamak zorundadır.
(2)
Kurum, özel sektör işvereninin özürlü talep tarihinden itibaren en geç on
gün içinde, başvuranlardan nitelikleri uygun özürlüleri durumlarını ve
niteliklerini belirten belgelerle birlikte işverene gönderir. İşveren
özürlü açığını, en geç on beş gün içinde, Kurum tarafından gönderilenler ya
da Kurum portalında kayıtlı diğer özürlü iş
arayanları bizzat seçerek veya kendi imkanlarıyla
temin edeceği özürlüler arasından karşılar. İşe alınanları ve
alınmayanları, alınmayış nedenlerini de belirterek Kuruma bildirir.
(3)
Kamu işyerlerinin özürlü ve eski hükümlü talepleri, kamuda işçi istihdamına
ilişkin mevzuat hükümleri çerçevesinde karşılanır.
Çalışırken özürlü, eski hükümlü
kapsamına girenler
MADDE 16 – Çalışırken özürlü, eski hükümlü olan ve iş akdi
feshedilmeyenler için tescil talebinde bulunulması halinde gerekli
belgelerine istinaden Kurumca özürlü, eski hükümlü olarak tescilleri
yapılır.
Ayrımcılık yasağı
MADDE 17 – (1) İşe alınmada; iş seçiminden, başvuru formları,
seçim süreci, teknik değerlendirme, önerilen çalışma süreleri ve şartlarına
kadar olan aşamaların hiçbirinde özürlüler ve eski hükümlüler aleyhine
ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz.
(2)
Çalışan özürlü ve eski hükümlülerin aleyhine sonuç doğuracak şekilde, diğer
kişilerden farklı muamelede bulunulamaz.
(3)
Ayrımcılık veya farklı muamele gösteren kamu kurum ve kuruluşları ile
işverenler için 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı
Türk Ceza Kanununun 122 nci maddesi hükümleri
uygulanır.
İşyeri ve çalışma koşullarının
özürlülere göre hazırlanması
MADDE 18 – (1) İşverenler, işyerlerini özürlülerin
çalışmalarını kolaylaştıracak ve işin özürlü çalışana uygunluğunu
sağlayacak şekilde hazırlamak, sağlıkları için gerekli tedbirleri almak,
mesleklerinde veya mesleklerine yakın işlerde çalıştırmak, işleriyle ilgili
bilgi ve yeteneklerini geliştirmek, çalışmaları için gerekli araç ve
gereçleri sağlamak zorundadırlar.
(2)
Uygun koşulların varlığı halinde çalışma sürelerinin başlangıç ve bitiş
saatleri iş kanunlarında belirtilen sürelerden az olmamak koşuluyla,
özürlünün durumuna göre belirlenebilir.
Özürlülerin
çalıştırılamayacakları işler
MADDE 19 – (1) Yer altı ve su altı işlerinde özürlü işçi
çalıştırılamaz.
(2)
Özürlüler, sağlık kurulu raporunda çalıştırılamayacakları belirtilen
işlerde çalıştırılamaz.
Eski hükümlülerin çalıştırılmayacakları
işyerleri
MADDE
20 – (1) Eski hükümlülerin,
herhangi bir sınırlama olmaksızın kamuya ait işyerlerinde çalıştırılmaları
esastır. Ancak, kamu güvenliği ile ilgili hizmet üreten işyerlerinde eski
hükümlü çalıştırılamaz. Bu kapsamdaki işyerleri ilgisine göre, Adalet, Milli
Savunma, İçişleri ve Milli Eğitim Bakanlıklarının görüşleri alınarak
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından tespit edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Denetim ve idari para cezası
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinde
çalıştırılacak özürlü ve eski hükümlü işçilerle ilgili yapılacak denetim,
4857 sayılı İş Kanununun öngördüğü çalışma hayatının denetimi ve teftişi
esaslarına göre yapılır.
(2)
Özürlü ve eski hükümlü çalıştırılmasına ilişkin yükümlülüklerini yerine
getirmediği tespit edilen işveren hakkında 4857 sayılı İş Kanununun 101
inci maddesinde belirtilen idari para cezası, aynı Kanunun 108 inci maddesi
gereğince, işyerinin bulunduğu yerdeki Kurum İl Müdürü tarafından doğrudan
verilir.
(3)
Kurum tarafından, kamu ve özel kesim işyerlerinden iş ve işgücü konularında
bilgi istenildiğinde, belirtilen süre içinde bilgi verilmesi zorunludur. Bu
bildirim yükümlülüğüne aykırı hareket eden özel kesim işyerlerine 4904
sayılı Türkiye İş Kurumu Kanununun 20 nci
maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereğince idari para cezası
verilir. Toplanan bilgiler, Kurum hizmetlerinden başka amaçla kullanılamaz.
Yürürlükten kaldırılan
yönetmelikler
MADDE 22 – (1) 28/4/2004 tarih ve
25446 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü
Yurt İçinde İşe Yerleştirme Hizmeti Hakkında Yönetmelik ile 24/3/2004
tarihli ve 25412 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Özürlü, Eski Hükümlü ve
Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 23 – (1) Bu Yönetmelik yayımlandığı tarihte yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 24 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye İş Kurumu
Genel Müdürü yürütür.
|