Kültür ve Turizm
Bakanlığından: KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI ARAŞTIRMA VE EĞİTİM GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ HALK KÜLTÜRÜ BİLGİ VE BELGE MERKEZİ HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Kültür ve Turizm
Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatındaki Halk Kültürü Bilgi ve Belge
Merkezlerindeki, halk bilimi konusunu haiz araştırma, derleme, bağış ve satın
alma yoluyla temin edilen belgeler ile materyallere yapılacak işlemler ile
somut olmayan kültür mirası taşıyıcılarının tespiti ve Halk Kültürü Bilgi ve
Belge Merkezinden yararlanmaya ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Kültür ve Turizm Bakanlığı merkez
ve taşra teşkilatındaki Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezlerini kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 16/4/2003 tarihli 4848
sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri
Hakkındaki Kanunun 13 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan; a)
Araştırmacı: Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü ve taşra teşkilatında
görevli Folklor Araştırmacıları ile halk kültürü konusunda bilimsel
çalışmalar yürüten diğer araştırmacıları, b)
Bakanlık: Kültür ve Turizm Bakanlığını, c)
Belgeler: Halk kültürü ile ilgili her türlü yazılı belge, etnografik
eşya ve görsel-işitsel materyaller (fotoğraf, ses bandı, slayt,
film, mikrofilm, nota, plak, video bant CD, DVD, MD, disket) ile benzeri
belgeleri, ç)
Genel Müdürlük: Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğünü, d) Halk Bilimi: Doğumdan ölüme kadar insanların yaşantısında yer
alan maddi ve manevi bütün kültür öğelerini bilimsel olarak derleyen,
araştıran, değerlendiren ve bunların sistematik bir açıklamasını yaparak
insanlığın kültür tarihini ve özellikle halk kültürünü genel gelişme
kuralları ile inceleyen, kültürler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları
belirleyip ortaya koyan, bilimsel sonuçları düzenleyip halka aktaran ve
uygulamalarda bulunan bilim dalını, e) Halk Kültürü: Halkbilimin çalışma konusu olan, halk kültürü
kavramı; köy ve kent monografileri, halk mimarisi, halk ekonomisi, beslenme
kültürü, geleneksel halk sanatları, giyim-kuşam süslenme, halk sağaltıcılığı
(halk hekimliği, halk veterinerliği), halk botaniği, halk takvimi ve
meteorolojisi, halk hukuku, geleneksel kurumlar, günlük yaşam, hayatın dönüm
noktaları (doğum, çocukluk çağı uygulamaları, sünnet, askerlik, evlenme, ölüm
vb.), bayramlar, kutlamalar, özel günler, inanışlar, halk edebiyatı, halk
tiyatrosu, halk müziği ve müzik aletleri, halk oyunları, çocuk oyunları ve
oyuncakları, halk eğlenceleri, halk sporları, halk matematiği, halk
etimolojisi gibi maddi ve manevi alanlardaki kültürel ürünlerin bütününü, f)
Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezi: Halk kültürü ile ilgili belgelerin
sistematik bir düzen içinde saklandığı, korunduğu ve hizmete sunulduğu yeri, g)
Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezi Kümeleme Kılavuzu: Halk kültürü ile
ilgili belgelerin, tasniflenmesinde kullanılan kılavuzu, ğ)
Somut Olmayan Kültürel Miras: Toplulukların, grupların ve kimi durumlarda
bireylerin, kültürel miraslarının bir parçası olarak tanımladıkları
uygulamalar, temsiller, anlatımlar, bilgiler, beceriler ve bunlara ilişkin
araçlar, gereçler ve kültürel mekanları, h)
Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı: Somut olmayan kültürel mirasın
belirli unsurlarının icra edilmesi ile yeniden yaratılması için gerekli bilgi
ve becerileri haiz olan ve aktarımını sağlayan kişileri, ı)
Taşra Teşkilatı: Kültür ve Turizm Bakanlığı taşra teşkilatını, i)
Yararlanma formu: Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezinden yararlanmak için
kişisel bilgilerin, yararlanma amacının ve belgeyi tanımlayan bilgilerin yer
aldığı formu ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM İnceleme, Değerlendirme, Tespit ve Kabul, Kaydetme İnceleme, değerlendirme, tespit ve kabul MADDE 5 – (1) Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine belgelerin
ön kabulü için İnceleme Komisyonu, nihai kabul için de Değerlendirme, Tespit
ve Kabul Kurulu oluşturulur. a)
İnceleme Komisyonunun teşekkülü ve görevleri: Üç kişiden oluşan komisyon
araştırmaya katılan araştırmacıların bağlı olduğu şube müdürünün
başkanlığında, konu ile ilgili iki araştırmacıdan oluşur. Araştırmacı
belgeleri görüşülürken komisyona katılır fakat oy kullanamaz. Araştırma
sonucu elde edilen belgelerin görüntü, netlik, ses kalitesi, formata
uygunluğu ve teknik özellikleri komisyonca incelenerek, ön kabulüne karar
verilen belgeler Değerlendirme, Tespit ve Kabul Kurulunda değerlendirilmek
üzere Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine süresi içerisinde gönderilir.
Araştırma sonucu elde edilen belgelerin araştırma bitim tarihinden itibaren
deşifreleri ile birlikte altmış iş günü içerisinde Halk Kültürü Bilgi ve
Belge Merkezine tesliminden
ilgili şube müdürü sorumludur. Belirtilen süreler bir defaya
mahsus, araştırmacının yazılı başvurusu ve komisyon kararıyla uzatılabilir. b)
Değerlendirme, Tespit ve Kabul Kurulunun teşekkülü ve görevleri: Halk Kültürü
Bilgi ve Belge Merkezinin bağlı olduğu Daire Başkanının başkanlığında, Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezi
hizmetlerini yürüten şube müdürü ve İnceleme Komisyonu başkanları ile Kurul
başkanının uygun göreceği konusunda uzman folklor araştırmacılarından oluşur.
Kararlar oy çokluğu ile alınır. Kurul yılda üç kez toplanır. Gerekli
görüldüğü hallerde başkanın çağrısı üzerine de toplanabilir. İnceleme Komisyonunca Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine
gönderilen belgeler ile bağış ya da yarışma sonucu elde edilen belgeler
değerlendirilerek, bu belgelerin Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine kabul
edilip edilmemesine ve Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine satın alma
yoluyla elde edilecek belgelerin bu Yönetmeliğe göre değerlendirilerek
ücretlerinin tespit edilmesine karar verilir. Belgelerin değerlendirilmesi MADDE 6 – (1) Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine kabul
edilmek üzere değerlendirilecek belgeler halk kültürü ile doğrudan ilgili
olmalı, Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezi Kümeleme Kılavuzundan numara
verilebilmeli, bilgilerin derleme yeri, derleme tarihi, kaynak kişi künyesi
ve derleyici künyesi bulunmalıdır. Ayrıca; a)
Fotoğraf ve slaytlarda; 1)
Görüntüler teknik bakımdan net, anlaşılır, basıma uygun olmalıdır. 2)
Görüntü bilgilerini açıklayacak çekim çizelgesi, ekli olarak verilmelidir. Bu
bilgilerde çekim yeri, tarihi, çekimi yapan, çekim konusu ve diğer açıklayıcı
bilgiler yer almalıdır. b)
Makara bandı, kaset, CD, DVD ve disketlerde; 1)
Derleme yeri, kaynak kişi künyesi, derleyici künyesi, derleme tarihi
içerisinde yer almalı ve yazılı olarak da verilmelidir. 2)
Bandın kaydedildiği kayıt cihazı, kanalı, kayıt hızı, toplam kayıt A-B
yüzünde ayrı ayrı metrajı, başında ve sonunda
anonsunun yapılmış olması gereklidir. 3)
Kayıt net ve anlaşılır olmalı, bant kopuk ve eklemeli olmamalıdır. 4)
Ses kayıtları, deşifre edildikten sonra deşifre metinleri ile birlikte,
araştırmanın yapıldığı ortamı ve şartları anlatan ayrıntılı değerlendirme
raporu da yazılmalıdır. 5)
Dijital malzemelerde kaydın yapıldığı donanım, program, dosya formatı ve
benzeri gerekli teknik bilgilerle yazılı olarak verilmelidir. c)
Filmlerde; 1)
Görüntüler net ve anlaşılır olmalı, sesli görüntülerde ses-görüntü senkronu tutmalıdır. 2)
Çekimi yapan, çekim yeri, tarihi, konusu, süresi, mastır bant olup olmadığı
ve kameranın teknik özellikleri belirtilmelidir. ç) Video bantlarda; 1)
Görüntüler net olmalı, ses ve görüntü senkronu
tutmalıdır. 2)
Jeneriği yapılmış olmalıdır. Jenerikte, konu, belgesel video
bant kayıt numarası, hazırlayan, çekimi yapan, çekim yeri, tarihi,
konusu, süresi, kamera ve bant ile ilgili teknik bilgiler yer almalıdır. d) Etnoğrafik eşyalarda; 1)
Geleneksel yolla üretilerek nesilden nesile
aktarılan özellikte olmalıdır. 2)
Yapımcısı, ait olduğu yer ve tarihi, kullanılan hammadde, araç-gereç
özellikleri ve benzeri tanıtıcı bilgiler verilmelidir. e)
Notalarda; 1)
Kültür ve Turizm Bakanlığı Türk Halk Müziği Repertuar İnceleme ve Danışma
Kurulu Yönetmeliği doğrultusunda değerlendirme yapılır. Belge kaydetme MADDE 7 – (1) Değerlendirme, Tespit ve Kabul Kurulu tarafından
Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine alınmasına karar verilen belgeler
kaydedilerek işlemler, Taşınır Mal Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde
yürütülür. Kayıtlı belgelerin demirbaştan düşümü ve devri, Değerlendirme,
Tespit ve Kabul Kurulu kararı doğrultusunda Bakanlık Onayı ile yapılır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Çalışma Esasları Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezi
görevlilerinin çalışma esasları MADDE 8 – (1) Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezi görevlilerinin
sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir. a)
Yararlanan kişinin belgeleri tahrip etmemesini sağlamak. b)
Belgelerin asıllarını Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezi dışına çıkarmamak. c)
Yangın, hırsızlık, rutubet, su baskını, toz ve her türlü haşaratın
tahriplerine karşı gerekli tedbirleri almak, belgeleri uygun koşullarda
muhafaza etmek bakımlarının yapılmasını sağlamak. ç)
Yazışma, dosyalama ve istatistiki bilgilerin düzenli
tutulmasını sağlamak. d)
Belgeleri yararlanacak kişilere verirken ve alırken kontrol etmek. e)
Değerlendirme, Tespit
ve Kabul Kurulu tarafından alınan kararları yerine getirmek. f)
Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezi ile ilgili diğer iş ve işlemleri yapmak. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Yararlanma Esasları Belgelerden yararlanma MADDE 9 – (1) Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezinde bulunan
araştırmaya açık belge ve hizmetlerden yararlanmada aşağıda belirtilen
şartlar aranır; a)
Yararlanacaklar medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmalıdır. b)
Yararlanma formundaki bilgiler tam ve doğru olmalıdır. c)
Yabancı uyruklu araştırmacıların yararlanabilmesi, Dışişleri Bakanlığının
araştırma yapabilecekleri konusunda iznine tabidir. ç)
Belgelerin kopyalarının verilmesi, merkezde Genel Müdürlüğün, taşrada il
kültür ve turizm müdürlüğünün iznine bağlıdır. d)
Belgelerden yararlananlar, ulusal ve kişisel haklara zarar verdiği takdirde,
sorumluluk yararlanana ait olacaktır. e)
Alan araştırması sonucu elde edilen belgeler Halk Kültürü Bilgi ve Belge
Merkezine kayıt tarihinden itibaren bir yıl bekleme süresi sonunda dış
hizmete açılır. f)
Basılmamış yazılı belgelerden yararlandırılması sınırlıdır, talep edilmesi halinde belgelerin verilmesi
oranı Genel Müdürlükçe belirlenir. g)
Belgelerden yararlananlar talep ettikleri bilgi ve belgeleri sadece başvuruda
bulunan tarafından beyan edilen amaçla kullanabilir. Hiçbir surette bu hakkı
başkasına devredip satamaz. Yayına dönüştürülmesi halinde yayını takip eden
15 gün içerisinde yayının bir örneğini Genel Müdürlüğe teslim eder. Yararlanmada ücretlendirme MADDE 10 – (1) Belgelerden yararlanmak için ödenecek ücretler
Ek 1’de belirtilen gösterge rakamlarının Devlet memurları aylıklarına
uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunur. Belirlenen ücretlerden öğrencilere ve üniversitelerin
öğretim görevlilerine başvurularında % 25 indirim yapılır. Tüm kamu kurum ve
kuruluşları belgelerden ücretsiz yararlanır. BEŞİNCİ BÖLÜM Satın Alma Esasları Satın almada değerlendirme MADDE 11 – (1) Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine satın alma
yoluyla elde edilecek belgeler aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurularak
değerlendirilir. a)
Bilimsel niteliği ve niceliği, b)
Özgünlüğü, c)
Derleyicinin yöntemi, ç)
Kaynak kişinin bilgi değeri. Satın almada ücretlendirme MADDE 12 – (1) Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezine,
Değerlendirme, Tespit ve Kabul Kurulunca değerlendirilerek ücretleri tespit
edilen belgeler Ek 2’de belirtilen taban ve tavan gösterge rakamları
arasından söz konusu Kurul tarafından tespit edilecek göstergenin devlet
memurları aylıklarına uygulanan katsayının çarpımı sonucu bulunur ve ücretlendirme
tutanağa geçirilir. ALTINCI BÖLÜM Taşra Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezi Taşra Halk Kültürü Bilgi ve Belge
Merkezinin kuruluşu ve işleyişi MADDE 13 – (1) Taşra teşkilatında Halk Kültürü Bilgi ve Belge
Merkezinin kurulabilmesine; folklor araştırmacısı kadrosunda fiilen görevli
personelin bulunması, Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezinde yer alacak
belgeler ile mekan ve donanım durumu gibi hususlar
dikkate alınarak karar verilir. (2)
Taşra Teşkilatı İnceleme Komisyonu İl Kültür Turizm Müdürünün başkanlığında
araştırmaya katılan araştırmacıların bağlı olduğu şube müdüründen oluşur.
Araştırmacı belgeleri görüşülürken komisyona katılır oy kullanamaz. Bu merkezin görevleri aşağıda
belirtilmiştir. a)
Araştırma sonucu elde edilen belgelerin görüntü, netlik, ses kalitesi,
formata uygunluğu ve teknik özellikleri incelemek, ön kabulüne karar verilen
belgeleri Değerlendirme, Tespit ve Kabul Kurulunda değerlendirilmek
üzere Genel Müdürlüğe süresi içerisinde göndermek. b)
Araştırma sonucu elde edilen belgeleri, araştırma bitim tarihinden itibaren
deşifreleri ile birlikte altmış iş günü içerisinde Genel Müdürlüğe göndermek.
Belirtilen süreler bir defaya mahsus, araştırmacının yazılı başvurusu ve
komisyon kararıyla 60 gün uzatılabilir. (3)
Taşra teşkilatında görevli folklor araştırmacılarının yaptıkları tüm
araştırma sonuçlarının asılları, bağış ve yarışma sonucu elde edilen bilgi ve
belgeler Değerlendirme, Tespit ve Kabul Kurulunca değerlendirilir. Değerlendirme sonucunda alınan kararlar
doğrultusunda işlem yapılır. YEDİNCİ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Somut olmayan kültürel miras MADDE 14 – (1) “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması
Sözleşmesi” kapsamında aşağıdaki alanlarda değerlendirmeler yapılır. a) Somut
olmayan kültürel mirasın aktarılmasında taşıyıcı işlevi gören dille birlikte sözlü
gelenekler ve anlatımlar; b)
Gösteri sanatları; c)
Toplumsal uygulamalar, ritüeller ve şölenler; d)
Doğa ve evrenle ilgili bilgi ve uygulamalar; e)
El sanatları geleneği. (2)
Alanlar içerisinde yer alacak kategoriler ile değerlendirme ölçütleri,
başvurularda aranacak koşullar ve diğer hususlara ilişkin esas ve usuller
ayrı bir Yönergeyle belirlenir. Gelir kaydetme MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik çerçevesinde elde edilen gelirler
Bakanlık Döner Sermaye İşletmeleri Merkez Müdürlüğü hesabına yatırılır. Yürürlükten kaldırılan yönetmelik MADDE 16 – (1) 12/4/1982 tarihli ve
17662 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kültür Bakanlığı Folklör
Ürünlerini Derleme Değerlendirme Yönetmeliği ile 22/4/2000 tarihli ve 24028
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kültür Bakanlığı Halk Kültürlerini
Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Halk Kültürü Arşiv Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlük MADDE 17 – (1) Sayıştay ve Maliye Bakanlığının görüşü alınan bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kültür ve Turizm
Bakanı yürütür. EK 1 Yararlanılacak Belge Gösterge a) Ses Bandı 150 10 Dakika b) CD 350 10 Dakika c) Fotoğraf 100 1 Adet ç) Slayt 150 1 Adet d) MD 150 10 Dakika e) Nota 150 f) Plak 150 g) Belgesel Video Bant 350 10 Dakika h) Yazılı Belge 50 1 Sayfa – 200 Kelime ı) Nadir Eser 50 1 Sayfa EK 2 PUANLAR en
az-en çok a) Sözlü anlatımlar 1 saatlik anlatmalar 250
-1000 b) Müzik derlemeleri Kaynak kişiye (Ezgi başına) 150
- 800 Derleyiciye (Ezgi başına) 150
- 800 Notaya alıcıya (Ezgi başına) 200
- 900 c) Nota yazımı Müzik notası yazanlara (1 sayfası
için) 50-200 Halk oyunları hareket notası
yazanlar (1 sayfası için) 75-200 ç) Fotoğraf Renkli fotoğraf (1 adet) 100-500 Siyah-beyaz fotoğraf (1 adet) 100-500 Negatifler (Her kare için renkli,
siyah-beyaz) 100-500 d) Slaytlar Renkli (1 adet) 150-600 Siyah-beyaz (1 adet) 150-700 e) Filmler Renkli Pozitif Film 35 mm. (1 m.) 100-500 16 mm. (1 m.) 100-500 8 mm. (1 m.) 100-500 Siyah-beyaz pozitif film 35 mm. (1 m.) 100-500 16 mm. (1 m.) 100-500 8 mm. (1 m.) 100-500 Video bantlar VHS (30 Dakikalık) 150-1200 BETA (30 dakikalık) 150-1200 UMATİK (20 Dakikalık Low) 300-1500 CD –DVD vs.(30 Dakikalık) 300-1500 Tek örnek olup, sanat ve kültür
değeri çok yüksek olan film ve video bantlar için
ayrıca 3000 puana kadar ilave yapılabilir. f) Yazılı basılmamış ürünler 200 kelimesi 20-75 g) Etnoğrafik
ürünler Dokumalar: Halılar (1 m²) 625-5000 Kilimler (1 m²) 313-3125 Diğer Dokumalar (1 m²) 19-2500 İşlemeler, basmalar (1 m² veya 1
adet)
200-5000 Örgüler (1 m² veya 1 m.) 32-675 Geleneksel kıyafetli yapma
bebekler (1 adet) 32-825 Keçe (1 adet veya m²) 32-2000 Madeni Eşyalar: (Günün gram fiyatı üzerinden hesaplanan Madeni değerleri
üzerine) Altın 8-625 Gümüş 8-625 Bakır 8-625 Diğer madenler 8-625 Ağaç oyma ve kakma işleri (1
adet) 25-1250 Toprak ve taştan yapılma işler (1
adet) 13-1000 Deri işleri (1 adet) 38-875 Halk resimleri (1 adet) 38-1250 Kemik, cam, hasır işleri (1 adet) 25-1875 Karagöz tasvirleri, kuklalar (1
adet) 200-2000 Geleneksel giyim eşyaları (1
adet) 25-1875 Giyim eşyalarında altın, gümüş
vs. işlemeler motifler varsa altın ve gümüş değeri olarak hesaplanır ve
ayrıca 3000 puana kadar ilâve yapılabilir. Nazarlık, uğurluk, duvar
süslemeleri (1 adet) 13-313 Tarım ve hayvancılık araçları (1
adet) 13-313 Ev eşyaları (1 adet) 13-313 Çalgılar (1 adet) 19-2500 Zanaatlarla ilgili araç ve
gereçler (1 adet) 13-313 Cam eşyalar (1 adet) 19-625 ğ) Çizimler 1 adet 25-1250 Halı
ve kilim motifleri, halk mimarisi ev planları, çalgı teknik çizimleri,
kıyafet çizimleri gibi. |
||||||