Tarım ve Köyişleri
Bakanlığından: BRUSELLOZ İLE MÜCADELE YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, brusellozun kontrol ve
eradikasyonu ile ilgili hususlar ile resmi olarak “Brusellozdan Ari Sürü”
statüsünün kazanılması için uygulanacak kuralları belirlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; sığır, koyun ve keçi cinsinden
hayvanların brusellozdan korunması ile ilgili hususlar ile ulusal bir
eradikasyon programının kuralları ve koşullarını kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; a) 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası
Kanununa dayanılarak, b) “Sığır ve Domuzlarda Topluluk İçi Ticareti Etkileyen Hayvan
Sağlığı Sorunları” ile ilgili 64/432/EEC sayılı Avrupa Birliği Konsey
Direktifi ve 78/52/EEC sayılı “Sığırlarda Brusella Tüberküloz ve Enzotik
Leukozun Hızlandırılmış Eradikasyonu Yönelik Ulusal Plan İçin Topluluk
Kriterlerini Belirleyen” Avrupa Birliği Konsey Direktifi, 91/68/EEC sayılı
“Koyun ve Keçilerin Topluluk İçi Ticareti Etkileyen Hayvan Sağlığı Sorunları”
ile “Koyun ve Keçilerde Brusellosisin Eradikasyonu için Topluluğun Mali
Tedbirlerini Ortaya Koyan” Avrupa
Birliği Konsey Direktifine paralel olarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen; a)
Bakan: Tarım ve Köyişleri Bakanını, b)
Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını, c)
Besi sürüsü: Mezbahaya götürülmesi amaçlanan sığır cinsi hayvanlardan oluşan
sürüyü, ç)
Bölge: Ülkenin en az 2000 km2 alana sahip ve yetkili birimin denetimine tabi
ve içerisinde en az bir ilin bulunduğu bir bölümü, d)
B1 Tipi sığır sürüleri: Önceki klinik ve aşılama geçmişi ile serolojik durumu
bilinmeyen sürüleri, e) B2
Tipi sığır sürüleri: Önceki klinik ve aşılama geçmişi ile serolojik durumu
bilinen ve Ek–3’e uygun bir şekilde B3 tipi ve B4 tipi sürüler statüsüne
getirilmesi amaçlanan ve bu amaçla rutin izleme testlerinin yapıldığı
sürüleri, f)
B3 Tipi sığır sürüleri: Ek–1’ de yer alan koşulları yerine getiren
brusellozdan ari sürüleri (içerisinde Brusella S–19
aşılı hayvanlar bulunan), g)
B4 Tipi sığır sürüleri: Ek–1’ de yer alan koşulları yerine getiren resmi
olarak brusellozdan ari sürüleri (Brusella S–19
aşısız hayvanlardan oluşan), ğ)
Damızlık ya da üretim hayvanı: Kültürel ve sportif aktivitelerde yer alan
hayvanlar hariç olmak üzere, kesim amacı dışında, ıslah, süt ya da damızlık
için yetiştirilen sığır cinsi hayvanları, h)
Isıl işlem: Kaynatma hariç ısıtmayı içine alan her türlü uygulamadan hemen
sonra alkali fosfataz testinde negatif reaksiyona neden olan işlemi, ı)
İşletme: Yürürlükteki ulusal kuralların belirlediği şekilde sahip olunan,
içinde hayvanların barındırıldığı ya da düzenli olarak tutulduğu tarımsal bir
kuruluş ya da tesisleri, i)
M1 Tipi koyun ve keçi sürüsü: Önceki klinik ve aşılama geçmişi ile serolojik
durumu bilinmeyen sürüyü, j)
M2 Tipi koyun ve keçi sürüsü: Önceki klinik ve aşılama geçmişi ile serolojik
durumu bilinen ve Ek–4’e uygun olarak söz konusu işletmenin M3 tipi ya da M4
tipi statüsüne getirilmesinin amaçlandığı rutin izleme testlerinin yapıldığı
bir sürüyü, k)
M3 Tipi koyun ve keçi sürüsü: Ek–2’ de yer alan koşulları yerine getiren
brusellozdan ari koyun ve keçi sürüsünü (Brusella
Rev–1 aşılı hayvanların da bulunduğu), l)
M4 Tipi koyun ve keçi sürüsü: Ek–2’ de yer alan koşulları yerine getiren,
resmi olarak brusellozdan ari bir koyun ve keçi
sürüsünü, (Brusella Rev–1 aşısız hayvanlardan oluşan), m)
Nakil araçları: Motorlu taşıtların, demiryolu taşıtlarının ve hava
taşıtlarının yükleme için ayrılan bölümlerini, gemilerin ambarlarını ve kara,
deniz veya hava taşımacılığında kullanılan konteynırları, n)
Resmi bruselloz testi: Sığırlar için Ek–3, koyun ve keçiler için Ek–4’ te tanımlanan
serolojik testleri, o)
Resmi olarak brusellozdan ari bölge: Ülkenin,
Ek–1’de yer alan koşulları yerine getiren bir bölgesini, ö)
Resmi veteriner hekim: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra
Teşkilatında görevli veteriner hekimi, p)
Sürü: Bir işletmede bir epidemiyolojik ünite olarak bulundurulan bir hayvan
ya da hayvan grubunu, bir işletmede birden fazla hayvan grubunun bulunması
durumunda, her bir sürünün ayrı bir birim oluşturacağını ve aynı sağlık statüsüne
sahip olacağını, r)
Şüpheli hayvan: Bruselloz hastalığı taşıdığına dair belirtiler gösteren ancak
resmi olarak hastalık teyidi yapılmamış sığır, koyun ve keçi cinsi hayvanları, s)
Yetkilendirilmiş veteriner hekim: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından
yetkilendirilen ve resmi bir veteriner hekimin yetki ve sorumluluğu altında
çalışan veteriner hekimi, ş)
Yetkili birim: Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünü, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Önlemler MADDE 5 – (1) Sığır, koyun ve keçi cinsi hayvanlarda
brusellozun varlığı ya da varlığından şüphe edilmesi durumunda derhal yetkili
birime bildirilmesi zorunludur. (2)
Sığır, koyun ve keçi cinsi hayvanlarda brusellozun tedavisine yönelik
işlemlerin yapılması yasaktır. (3)
Bakanlık tarafından bruselloz için bir ulusal referans laboratuvarı
belirlenir. Laboratuvar personeli ve laboratuvarda teşhis işlemlerinin yerine
getirilmesi için gerekli şartların yerine getirilmesi gerekir. Ulusal
referans laboratuvarının görev ve sorumlulukları Ek–3’ de belirtilmiştir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Sığır Cinsi Hayvanlar İçin Özel Hükümler Sığır cinsi hayvanlarda bruselloz
eradikasyon programı MADDE 6 – (1) Bakanlıkça, Sığırlarda Bruselloz hastalığının
eradikasyonu için program hazırlanır. Bu eradikasyon programının başarısı
için aşağıdaki önlemler alınır; a)
Eradikasyon ve koruyucu tedbirler kapsamına alınan Ulusal sığır
populasyonunun oranı, populasyonun tamamını kapsayana kadar her yıl
artırılır. b)
Resmi veteriner hekimin gerekli prosedürü
tamamlaması ile Sığır Brusellozu hastalığından dolayı kesilen hayvanların
tazminatı, yetiştiricilere en kısa zamanda ödenir. Sığır cinsi hayvanlarda kayıt ve
kimliklendirme MADDE 7 – (1) Sığır cinsi hayvanların kayıt ve
kimliklendirmesinde; a)
Hayvan hareketlerinin resmi olarak izlenmesi amacıyla, yetkili birim
sığırların kalıcı bir şekilde kayıt altına alınmasını ve kimliklendirilmesini
sağlar. b)
Yetkili birim, eradikasyon programı kapsamındaki sığır sürülerinin sağlık
durumlarına göre sınıflandırılmış bir şekilde resmi kaydını oluşturup güncel
tutar. Aşılama MADDE 8 – (1) Aşılama aşı uygulanması halinde, bruselloza
karşı aşılamanın resmi denetim altında yapılması sağlanır, ancak sürülerin
resmi olarak brusellozdan ari statüsüne geçişi amacı
ile Bakanlıkça belirlenen zamanda aşılama uygulamasına son verilir. Sığır cinsi hayvanlarda bruselloz MADDE 9 – (1) Bir sürüde bruselloz taşıdığından şüphe edilen
hayvanların bulunması durumunda, yetkili birim tarafından hastalığın varlığı
ya da bulunmadığının tespiti amacıyla en kısa zamanda resmi incelemeler başlatılır.
İncelemelerin sonuçları alınana kadar geçen süre içinde yetkili birimler
aşağıdaki hususları yerine getirir. a) Sığır sürüsü resmi gözetim altında
bulundurulur. b)
Bu sürüye hayvan giriş ve çıkışı yasaklanır, yalnızca yetkili birimin izni
ile gecikmeksizin kesime sevk edilecek hayvanların hareketlerine izin
verilir. Çiftlikte kastre edilmiş hayvanların kesime sevk edilmek üzere besi
sürüsüne alınması şartı ile şüpheli hayvanların izole edilmesi sonrası,
çiftlikte bulundurulmasına yetkili birim izin verebilir. c)
Sürüdeki şüpheli sığırlar izole edilir. (2)
Birinci fıkrada belirtilen hususlar, söz konusu sürü ve işletmede brusellozun
varlığı ya da varlığından şüphe edilmesi durumunun ortadan kalktığının resmi
olarak açıklanmasına kadar kaldırılmaz. (3)
Bruselloz bir sürüde resmi olarak tespit edildiğinde, yetkili birim
hastalığın yayılmasını önlemek için gerekli önlemleri alır ve özellikle
aşağıda belirtilen hususları sağlar; a)
Resmi veteriner hekim hastalık çıkan yerde gerekli muayeneyi yapar ve
laboratuvar raporuna istinaden hastalık çıkış raporunu düzenler. Hayvan
sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder. b)
Yetkili birim tarafından kesime sevk için izin verilmesi dışında, söz konusu
sığır sürüsüne hayvan giriş ve çıkışı yasaklanır. Kastre edilmiş sığırların
çiftlikteki hareketleri için sürüdeki enfekte hayvanların ve yetkili birim
tarafından enfekte olduğu kabul edilen sığırların izolasyonu
ve kesim öncesi işaretlenmesi sonrası, kastre edilmiş olan hayvanların mezbahaya
sevki öncesi besi sürülerine alınmasına yetkili birim izin verebilir. c)
Bruselloz hastalığına yakalandığı resmi olarak tespit edilen hayvanlar ile
bunlar tarafından enfekte edilmiş olma ihtimali bulunan hayvanlar sürü içinde
izole edilir. ç)
Bruselloz hastalığına yakalandığı resmi olarak tespit edilen hayvanlar
kesimlerine kadar izole edilir ve işaretlenir. d)
Enfekte ineklerin sütleri, uygun ısıl işlemlerinden geçirildikten sonra aynı
çiftlikteki hayvanların beslenmesinde kullanılabilir. e)
Enfekte bir sürüdeki ineklerden elde edilen sütler, uygun ısıl işlemden
geçirilmek amacı dışında süt işleme tesislerine nakledilemez, çiğ süt olarak
satışa sunulamaz. f)
Muayene için alıkonulması dışında, fötuslar, doğum sonrası brusellozdan ölmüş
olan yeni doğan buzağılar veya plasentalar derhal imha edilir. g)
Enfekte inek ve buzağılarla veya plasentalar ile temas etmiş olan saman, çöp
veya diğer maddeler, yakılır ya da dezenfekte
edildikten sonra gömülerek derhal imha edilir. ğ)
Ahırlardan ya da hayvanlar tarafından kullanılan diğer bölmelerden çıkan
gübre, çiftlik hayvanlarının kesinlikle ulaşamayacağı bir yerde tutulur,
uygun bir dezenfektanla muamele edilir ve en az üç hafta süre ile bekletilir.
Bu gübrenin enfekte olmayan gübre ya da toprak ile örtülmesi durumunda
dezenfektan kullanılmayabilir. Eğer gübre ile aynı anda toplanmıyorsa,
enfekte hayvanların kullandığı bölmelerden çıkan sıvı atıklar dezenfekte edilir. h)
Enfekte sürüden karantinanın kaldırılması için, sürüden enfekte hayvanlar
ayrıldıktan en az otuz gün sonra birinci test, birinci testten otuz–altmış
gün sonra ikinci test yapılır. Son iki testte tüm sürü negatif sonuç
verdiğinde, ikinci testten altı ay sonra üçüncü test yapılır. Bu son testte
de sürünün tamamı negatif sonuç verdiğinde karantina kaldırılır. Herhangi bir
testte pozitif hayvan tespit edildiğinde test periyodu yeniden başlatılır. ı)
Serolojik olarak pozitif bulunmuş Brusellalı sığırlar tazminatlı
olarak kesime sevk edilirler. Kesimi gerçekleştirilen sığırların etleri
hakkında, ilgili mevzuata göre işlem yapılır. Enfekte sığırların hayvan yemi
olarak kullanılması planlanan karkasları, yarım karkasları, kol ya da
butları, parçaları ve sakatatı kontaminasyona yol açmayacak şekilde işleme
tabi tutulurlar. İmha edilecek karkasların, imha edildiği tesislerin resmi
kontrolü yapılır ve brusellozun yayılmasını önleyecek önlemler alınır. Sığır cinsi hayvanlarda bruselloz tespiti MADDE 10 – (1) Yetkili birim, bakteriyolojik, allerjik veya
serolojik muayene sonrası bruselloz taşıdığı resmi olarak tespit edilen sığır
cinsi hayvanların sahibine resmi olarak test sonuçları ve bununla ilgili
yükümlülükleri hakkında resmi bildirimde bulunur. Yetkili birim tarafından
enfekte sığırların resmi gözetim altında ve otuz günü geçmemek şartıyla
kestirilmeleri sağlanır. Brusellozla enfekte alanlar MADDE 11 – (1) Yetkili birim enfekte alanlarda aşağıdaki
hususların yerine getirilmesini sağlar; a)
Hayvanların kesiminden sonra ve yeni hayvan temininden önce kullanılan
ahırlar ve diğer bölmeler ile hayvanlar için kullanılan bütün konteynırlar, ekipman ve diğer malzemeler resmi veteriner hekim ya da
resmi veteriner hekim gözetiminde, yetkilendirilmiş veteriner hekim
tarafından verilen talimata uygun olarak resmi denetim altında temizlenir ve
dezenfekte edilir. Bu tür hayvanların üzerinde bulunmuş olduğu meralar bu
hayvanların uzaklaştırılmasını müteakip altmış gün süre ile kullanılmaz.
Yetkili birim istisna olarak, yalnızca kastre edilmiş olan ve bu meraları
yalnızca kesim amaçlı terk edecek hayvanlar için ve besi sürülerine katılıp
daha sonra kesimi amaçlanan hayvanlar için bu yasağı kaldırabilir. b)
Enfekte bir sürüden hayvanların, hayvan materyallerinin veya bu tür
hayvanlarla temas etmiş olan madde ve malzemelerin taşınmasını müteakip bütün
nakil araçları, konteynırlar ve ekipman temizlenir
ve dezenfekte edilir. Bu tür hayvanlar için kullanılan yükleme alanları da
kullanım sonrası temizlenir ve dezenfekte edilir. c)
Kullanılan dezenfektan ve onun konsantrasyonları
yetkili birim tarafından belirlenir. Sığır Brusellozu ile enfekte hayvanların
kesimi sonrası yapılacaklar MADDE 12 – (1) Yetkili birim, enfekte sığır cinsi hayvanların
kesiminden sonra aşağıdaki hususları sağlar; a)
Enfekte bir sürüye ya da sürüden dışarı, yetkili birimin yalnızca
gecikmeksizin kesim için sevkine izin verdiği hayvanlar dışında hiçbir
hayvanın girişine ve çıkışına izin verilmez. Yetkili birim, kastre edilmiş
hayvanların besi sürülerine katılıp daha sonra kesim amaçlı hareket
kapsamında olmak koşuluyla çiftlik içi hareketlerine izin verebilir. b)
Söz konusu sürüde hastalığın elimine edildiğinin tespiti amacıyla resmi
bruselloz testlerinin gerçekleştirilmesi zorunludur. c)
Enfekte sığır sürülerine, yetiştirme amacıyla oniki aylıktan büyük
hayvanların bruselloz yönünden bir ya da iki resmi serolojik teste tabi
tutulmadan girişine izin verilmez. Sürüde bütün sığırlar yedi aydan küçükken
Bakanlık tarafından tespit edilen bir aşı ile aşılanmış ise bu testlerin
yalnızca onsekiz aylık yaşı geçmiş olan hayvanlarda uygulanması gereklidir. Sığır cinsi hayvanların bruselloz
açısından sınıflandırılması MADDE 13 – (1) Yetkili birim, sığır sürülerinin sağlık
durumlarına göre kontrol ve eradikasyon programı kapsamında B1 Tipi, B2 Tipi,
B3 Tipi ve B4 Tipi sığır sürüleri şeklinde sınıflandırılmalarını sağlar. (2)
Yetkili birim B1 Tipi ve B2 Tipi sürülerde, bu sürüler B3 ve B4 Tipi sürü
statüsünü kazanana kadar resmi serolojik testlerin yapılmasını sağlar. Sığır cinsi hayvan nakilleri MADDE 14 – (1) Yetkili birim,
B1 Tipi sürülerden B2 Tipi sürülere hayvan naklinde; a)
Oniki aylık yaştan büyük hayvanların hareket öncesi otuz gün içinde resmi
bruselloz testine tabi tutulmasını ve bu işlemin yapıldığını gösteren resmi
veteriner hekim tarafından verilmiş belgenin hareket sırasında hazır
bulundurulmasını, b)
Yeni sürüye gelişte izole edilmelerini ve en az altmış gün süre ile izole
şekilde tutulmalarını, hayvanlar oniki aylıktan büyükse B2 Tipi sürüye
kabulünden önce resmi bruselloz testine daha tabi tutulmasını, sağlar. (2)
Yetkili birim, B2 Tipi sürüden diğer bir B2 Tipi sürüye hayvan naklinde; a)
Oniki aylık yaştan büyük hayvanlar hareket öncesi otuz gün içinde resmi
bruselloz testine tabi tutulmuş ve bu işlemin yapıldığını gösteren belge
resmi veteriner hekim tarafından verilmiş ise, nakil sırasında daha düşük
sağlık statüsüne sahip olan hayvanlarla temas ettirilmemesini sağlar. (3)
Yetkili birimi, B3 ve B4 Tipi sürüler arasında hayvanların taşınmasında Ek–1’
de yer alan şartlara uyulmasını sağlar. Sığır cinsi hayvan hareketlerinin
kontrolü ve izlenmesi MADDE 15 – (1) Yetkili birim, hayvan hareketlerinin kontrolü ve
izlenmesiyle ilgili olarak aşağıdaki hususların gerçekleşmesini sağlar; a)
Brusellozun elimine edildiği sığır sürülerinin diğer kaynaklardan yeniden enfeksiyonunu (reenfeksiyon) önlemek için resmi kontrol
tedbirleri alınır. b)
Eradikasyon kapsamına alınan bütün sürüler ve bu sürüler arasındaki hayvan
hareketleri resmi izlemeye tabi tutulur. c)
Brusellozdan ari ve resmi olarak brusellozdan ari
sürülere ve bu sürülerden dışarı hayvan hareketleriyle ilgili önlemler
çerçevesinde, hareket kontrol önlemleri uygulanabilir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Koyun ve Keçi Cinsi Hayvanlarla İlgili Özel Hükümler Koyun ve keçi cinsi hayvanlarda bruselloz
hastalığından eradikasyon MADDE 16 – (1) Koyun ve keçilerde brusellozun eradikasyonu için
program hazırlanır. Bu eradikasyon programının başarısı için aşağıdaki
önlemler alınır; a)
Programı uygulayacak ve koordine edecek yetkili birimler belirlenmelidir. b)
Koyun ve keçi yetiştiriciliği yapılan çiftliklerin kayıt altına alınması
sağlanmalıdır. c)
Koyun ve keçi hareketlerinin izlenmesini mümkün kılan bir kimliklendirme ve
kayıt sistemi oluşturulmalıdır. ç)
Koyun ve keçi işletmeleri M1 Tipi, M2 Tipi, M3 Tipi ve M4 Tipi koyun ve keçi
sürüleri şeklinde sınıflandırılmalıdır. d)
M1 Tipi ve M2 Tipi sürülerde, bu sürüler M3 ve M4 Tipi sürü statüsünü
kazanana kadar resmi serolojik testlerin yapılması sağlanmalıdır. e)
Bruselloz aşılamasının yapılacağı ve yasaklanacağı bölgeler belirlenmelidir. f)
Koyun ve keçi brusellozunun eradikasyonu için ayrılan ulusal bütçeyi ve
kalemler bazında dağılımı göstermelidir. g)
Bir işletmede bruselloz taşıdığından şüphe edilen bir hayvan bulunması
durumunda, yetkili birim en kısa zamanda hastalığın varlığını ya da
olmadığını tespit için gerekli incelemelerin yapılmasını sağlamalıdır. Bu
incelemeler sonuçlanana kadar yetkili birim tarafından; 1)
İşletme resmi gözetim altında tutulur. 2)
Yetkili birimin kesime sevkine izin verdiği hayvanlar dışında işletmeye ve
işletmeden dışarıya bütün hayvan hareketleri yasaklanır. 3)
İşletme içindeki şüpheli hayvanlar izole edilir. ğ)
(g) bendinde belirtilen hususlar söz konusu işletmede brusellozun varlığının
ya da varlığından şüphe edilmesi durumunun ortadan kalktığının resmi olarak
tespit edilmesine kadar devam eder. h)
Bir sürüde brusellozun varlığı resmi olarak tespit edildiğinde, yetkili birim
hastalığın yayılmasını önlemek için aşağıdaki tedbirleri alır; 1)
Koyun ve keçilerde laboratuvar raporuna istinaden bruselloz hastalığı tespit
edildiğinde resmi veteriner hekim hastalık çıkış raporu düzenler. Hayvan
sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder. 2)
Söz konusu sürüye ve sürüden dışarıya yetkili birimin kesime sevkine izin
verdiği hayvanlar dışında bütün hareketler yasaklanır. 3)
Brusellozun varlığı resmi olarak tespit edilmiş olan hayvanlar kesim zamanına
kadar izole edilirler ve işaretlenirler. 4)
Sürüde bulunan diğer hayvanlar resmi bruselloz testine tabi tutulurlar. Koyun
ve keçilerde çıkan bruselloz hastalığı sebebiyle alınan karantina tedbirleri
son yavru atmadan otuz gün sonra dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır. 5)
Bir sürüde enfekte hayvanlardan elde edilen sütler uygun bir şekilde izole
edilerek, uygun ısıl işlemine tabi tutularak yalnızca bu işletmede yem
maddesi veya peynir yapımında kullanım amacıyla değerlendirilebilir. 6)
Enfekte bir sürüdeki enfekte olmayan hayvanlardan elde edilen sütler yalnızca
uygun ısıl işlemine tabi tutulduktan sonra işletme dışına çıkarılabilir. 7)
Muayene amacıyla alıkonulma dışında brusellozdan dolayı ölü doğmuş olan
yavrular, fötuslar ya da plasentalar imha edilir. 8)
Enfekte hayvan veya hayvanlarla ya da plasentalarla temas etmiş olan saman,
çöp ya da diğer maddeler yakılır ya da yetkili birim tarafından onaylanan bir
dezenfektan madde ile dezenfekte edildikten sonra
gömülerek derhal imha edilir. Ancak kullanılacak malzemeler söz konusu ise
bunlar tekrar kullanılmadan önce belirtilen dezenfektan madde ile dezenfekte edilir. 9) Ahırlardan
ya da hayvanlar tarafından kullanılan diğer bölmelerden çıkan gübre çiftlik
hayvanlarının kesinlikle ulaşamayacağı bir yerde tutulur. Yetkili birim
tarafından onaylanan uygun bir dezenfektanla dezenfekte
edilir ve en az üç hafta süre ile bekletilir. Bu gübre hiçbir şekilde ticari
bahçe bitkileri üzerine yaymak için kullanılmaz. Bu gübrenin bir tabaka
toprak ile örtülmesi durumunda dezenfektan kullanılmayabilir. Eğer gübre ile
aynı anda toplanmıyorsa, enfekte hayvanların kullandığı bölmelerden çıkan
sıvı atıklar da dezenfekte edilir. (2)
Yetkili birim, bakteriyolojik veya serolojik muayene sonrası bruselloz
taşıdığı resmi olarak tespit edilen hayvanların, sahibine resmi olarak test
sonuçları ve bununla ilgili zorunlulukları hakkında resmi bildirimde bulunur.
Enfekte hayvanlar mümkün olan en kısa zamanda ve en geç otuz gün içinde resmi
denetim altında kesime sevk edilir. Yetkili birim çeşitli zorlukları göz
önünde alarak bu süreyi kırkbeş güne çıkarabilir. Kesimi gerçekleştirilen
koyun ve keçilerin etleri hakkında, ilgili mevzuata göre işlem yapılır. (3)
Eradikasyon programının başarısı için aşağıda belirtilen hususlar
sağlanmalıdır; a)
Enfekte olduğu resmi olarak tespit edilen hayvanların kesimi sonrasında ve
sürüye yeni hayvan temini öncesinde ahırlar ve diğer sürü bölmeleri ve
hayvanlar için kullanılan bütün konteynırlar, ekipman
ve diğer gereçler resmi veteriner hekim ya da resmi veteriner hekim
gözetiminde, yetkilendirilmiş veteriner hekimler tarafından verilen talimata
uygun olarak resmi gözetim altında temizlenir ve dezenfekte edilir. Üzerinde
bu tür hayvan bulunmuş olan meraların hayvanların uzaklaştırılmasından sonra
en az altmış gün süre ile yeniden kullanımına izin verilmez. b)
Enfekte bir sürüden hayvanların, bu hayvanlara ait maddelerin veya bu
hayvanlarla temas etmiş olan bütün materyalin taşınmasından sonra tüm nakil
araçları, konteynırlar ve ekipman temizlenir ve
dezenfekte edilir. Bu tür hayvanlar için kullanılan yükleme alanları da kullanım sonrası
temizlenir ve dezenfekte edilir. c)
Kullanılacak dezenfektan ve konsantrasyonları
yetkili birim tarafından tespit edilir. ç)
Yetkili birim tarafından kesime sevk amacıyla izin verilmesi dışında, enfekte
işletmeden içeri ve dışarı hiçbir hayvan hareketine izin verilmez. d)
Söz konusu enfekte sürüde brusellozun elimine edildiği tespit edilene kadar
resmi bruselloz testleri yapılır. e)
Enfekte hayvanların kesiminden sonra geride kalan altı ayın üzerindeki
damızlık amaçlı hayvanlar bir ya da daha fazla resmi bruselloz testine tabi
tutulmadıkça, işletmeye yeni damızlık hayvan girişi yapılamaz. Sürüde bütün
koyun ve keçiler yedi aydan küçükken Bakanlık tarafından tespit edilen bir
aşı ile aşılanmış ise bu testlerin yalnızca onsekiz aylık yaşı geçmiş olan
hayvanlarda uygulanması gereklidir. f) Yayladan dönmüş olan bir koyun ya da keçide bruselloz teşhis
edildiğinde, enfekte hayvan, otlama,
sağım ve yaylada diğer işletmelere ait koyun ve keçilerle belli aralıklarla
bir arada bulunan koyun ve keçilerden ise hayvanların ait olduğu bütün sürüler
özellikle yayla, mera ve sağıma hayvan veren bütün sürüler büyük bir enfekte
sürü olarak kabul edilirler ve hastalığın elimine edildiği tespit edilene
kadar resmi bruselloz testlerine tabi tutulurlar. BEŞİNCİ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Düzenleme yetkisi MADDE 17 – (1) Bakanlık, Bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak
üzere düzenleyici işlemler çıkarmaya yetkilidir. Yürürlük MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri
Bakanı yürütür. Ek–1 RESMİ OLARAK BRUSELLOZDAN ARİ VE BRUSELLOZDAN ARİ SIĞIR SÜRÜLERİ A – Sığır cinsi hayvanlar 1–
Burada ifade edilen “sığır cinsi hayvanlar” resmi olarak brusellozdan ari sürülerden besi amacı ile gelen ve yetkili birim
tarafından damızlıkta kullanılmayacağı garanti edilen ve sonuçta doğrudan
mezbahaya gönderilecek olan erkek hayvanlar hariç bütün sığır cinsi
hayvanları ifade etmektedir. B – Resmi olarak sığır brusellozu
hastalığından ari statü 1–
Bir sığır sürüsü aşağıdaki koşulların varlığında resmi olarak brusellozdan aridir; a)
Sürüde bruselloza karşı aşılanmış hiçbir sığır bulunmaz. (en az üç yıl
öncesinde aşılanmış dişi hayvanlar istisnadır). b)
En az altı aydır sürüdeki bütün sığırlarda brusellozun klinik belirtileri
görülmemelidir. c)
Sürüdeki oniki ayın üzerindeki bütün sığırlar Ek–3’ e uygun olarak aşağıda
belirtilen test rejimlerinden birine tabi tutulmalı ve negatif sonuç
vermelidir; (1)
Üç aydan fazla ve oniki aydan kısa aralıklarla yapılan, Ek–3’te belirtilmiş
resmi iki serolojik testin menfi olması. (2)
Ek–3’te tanımlanan resmi bir serolojik testi müteakip en erken altı hafta
sonra süt örneklerinden üçer aylık aralıklarla yapılan üç testin menfi
olması. ç)
Resmi olarak brusellozdan ari bir sürüden gelen ve
sürüye katılan ve oniki ayın üzerindeki bir sığırın Ek–3’e uygun olarak serum
aglütinasyon testinde her ml.’de 30 IU’dan az titre vermesi ya da Bakanlık
tarafından tespit edilen prosedüre uygun olarak, sürüye katılmadan önceki
otuz gün ya da sürüye katıldıktan itibaren otuz günlük süre içinde yapılan
testte negatif sonuç vermesi, ikinci durumda hayvan/hayvanlar diğer
hayvanlardan fiziksel olarak izole edilirler ve negatif oldukları kanıtlanana
dek diğer hayvanlarla doğrudan ya da dolaylı yoldan temas etmeleri önlenir. C – Resmi olarak sığır brusellozu
hastalığından ari statünün devamı 1–
Bir sığır sürüsü, aşağıda belirtilen koşulları yerine getirmesi durumunda
resmi olarak brusellozdan ari statüsünü devam
ettirir; 2–
Her yıl aşağıda belirtilen ve Ek–3’e uygun olarak yapılan testlerde negatif
sonuç vermelidir. a)
En az üçer aylık aralıklarla üç kez yapılan süt ring testi. b)
En az üçer aylık aralıklarla üç kez yapılan süt ELISA testleri. c)
En az üç ay ara ile yapılan iki süt ring testi ve bunu müteakip en az altı
hafta sonra Ek–3’te belirtilen resmi bir serolojik testi. ç)
En az üç ay ara ile yapılan iki süt ELISA testi ve bunu müteakip en az altı
hafta sonra Ek–3’te belirtilen serolojik testi. d)
En az üç ay en çok oniki ay ara ile yapılan iki resmi serolojik testi. 3–
Bakanlık ülke genelinde ya da ülkenin bir bölümünde resmi olarak brusellozdan
ari statüsü bulunmaması, ancak bütün sığır sürülerinin resmi olarak
brusellozla mücadele programına dahil edilmesi
durumunda rutin testlerin sıklıklarını aşağıdaki şekilde değiştirebilir. a)
Sığır sürülerinin %1’inden daha azının enfekte olması durumunda her yıl en az
üç ay ara ile iki süt ELISA testi veya bir serolojik test yapılması yeterli
olabilir. b)
Sığır sürülerinin en az %99,8’inin en az dört yıldır resmi olarak
brusellozdan ari olarak tanındığı durumlarda, on iki
aylık yaşın üzerindeki bütün hayvanların test edilmesi şartı ile kontrollerin
arasındaki süre iki yıla çıkarılabilir ya da her yıl test yapılmaya devam
edilirse test işlemi yirmidört ayın üzerindeki hayvanlarla sınırlı
tutulabilir. Kontrollerin Ek–3’te belirtilen resmi serolojik testlerden
birisi kullanılarak yapılması zorunludur. 4–
Resmi olarak brusellozdan ari bir sürüden gelen ve
sürüye katılan ve oniki ayın üzerindeki sığırlar Ek–3’e uygun olarak serum
aglütinasyon testinde her ml.’de 30 IU’dan az brusella titresi vermiştir ya
da Bakanlık tarafından onaylı test ile sürüye katılmadan önceki otuz gün ya
da sürüye katıldıktan itibaren otuz günlük süre içinde yapılan testte negatif
sonuç verecektir, ikinci durumda hayvan/hayvanlar diğer hayvanlardan fiziksel
olarak izole edilecek ve negatif oldukları kanıtlanana dek diğer hayvanlarla
direkt ya da indirekt temas etmeleri önlenecektir. 5–
C başlığının 4
üncü bendine bağlı kalmaksızın brusellozdan ari bir sürüye ait sığırlar,
resmi olarak brusellozdan ari sürülere, en az onsekiz aylık iseler ve
bruselloza karşı aşılanmış iseler ve aşılamanın bir yıl öncesinden daha fazla
zaman önce yapılmış olması şartıyla dahil edilebilirler. Bu tür hayvanların
yeni sürüye katılmadan otuz gün öncesine kadar her ml.’de 30 IU’dan daha
düşük brusella aglütinasyon titresi vermiş olması ve komplement fiksasyon
testinde ya da Bakanlık onaylı bir başka testte negatif sonuç vermiş olması
şarttır. Bununla birlikte brusellozdan ari bir sürüden resmi olarak
brusellozdan ari bir sürüye dişi bir sığır dahil
edileceği zaman yukarıdaki şartlar uyarınca bu sürü, son aşılanmış hayvanın
sürüye dahil edildiği tarihten itibaren iki yıl süre ile brusellozdan ari bir
sürü olarak kabul edilecektir. Ç – Resmi olarak sığır brusellozu
hastalığından ari statünün askıya alınması, iptal
edilmesi 1–
Bir sığır sürüsünün resmi olarak brusellozdan ari
statüsü aşağıdaki durumlarda askıya alınır; a)
Bu Ek’in B ve C başlıklarında yer alan koşulların yerine getirilmemesi. b)
Laboratuvar testleri sonucu veya klinik temele dayanarak bir ya da daha çok
sayıda hayvanda brusellozdan şüphe edildiğinde, şüpheli hayvanların kesilmesi
halinde ya da diğer hayvanlarla doğrudan ya da dolaylı temaslarının önlenerek
izole edilmeleri halinde. (1)
Şüpheli hayvan kesildiğinde ve o hayvanın test için mevcut olmaması
durumunda, askıya alınma durumunun kaldırılması için Ek–3’e uygun olarak
yapılan iki aglütinasyon testinde sürüde oniki aylık yaşın üzerindeki bütün
hayvanların her ml. için 30 IU’den daha düşük brusella aglütinasyon titresi
vermiş olması gereklidir. Birinci test enfekte hayvanın uzaklaştırılmasından
en az otuz gün sonra, ikinci test ise en az altmış gün sonra yapılır. (2)
Şüpheli hayvanın sürüdeki hayvanlardan izole edildiği durumlarda, hayvanın
sürüye yeniden katılması ve statünün yeniden kazanılması için, Serum
Aglütinasyon testinde her ml. için 30 IU’dan daha düşük aglütinasyon titresi
vermesi ve komplement fiksasyon testinde negatif sonuç vermesi veya Bakanlık
tarafından bu amaç için onaylanmış başka bir test kombinasyonunda
negatif sonuç vermesi gerekmektedir. 2–
Laboratuvar test sonuçlarına ve epidemiyolojik incelemelere dayanarak bir
sürüde brusella enfeksiyonunun varlığı tespit edilirse, bu sürünün resmi
brusellozdan ari statüsü iptal edilir. Bu durumdaki
sürünün statüsünü tekrar kazanabilmesi için salgın sırasında sürüde bulunan
tüm sığırlar, sürü kontrol testine tabi tutulacaktır. Oniki aylık yaşın üzerindeki
bütün sığırlar, enfekte hayvanların sürüden uzaklaştırılmasından en az otuz
gün sonra yapılan ilk test ve ilk testten altmış gün sonra yapılan ikinci
testte negatif sonuç vermelidir. Salgın sırasında gebe olan dişi hayvanlarla
ilgili olarak son kontrolün salgın sırasında gebe olan son hayvanın
buzağılamasından en az yirmibir gün sonra yapılması gereklidir. D – Sığır brusellozu
hastalığından ari statü 1–
Bir sığır sürüsü, bu Ek’in B başlığının (b) bendi ve (c) bendi ile alt
bentlerinde belirtilen koşulları yerine getirdiğinde ve aşağıda tarif
edildiği şekilde aşılama uygulandığında brusellozdan aridir; a)
Dişi sığırlar üç – altı aylık yaşta iken canlı S–19 aşısı (canlı suş) ile
aşılanmıştır. b) Canlı S–19 aşısı ile aşılanan otuz aylıktan küçük sığırlar serum
aglütinasyon testinde her ml. için 30 IU’dan yukarı ve 80 IU’dan aşağı
aglütinasyon titresi verebilirler ancak bu hayvanların bu durumda, oniki
aydan daha az zaman önce aşılanmış olmaları halinde komplement fiksasyon
testinde, 30 EEC ünitesinden daha aşağı sonuç vermesi ya da diğer bütün
durumlarda 20 EEC ünitesinden daha aşağı sonuç vermeleri gerekmektedir. E – Sığır brusellozu
hastalığından ari statünün devamı 1–
Bir sığır sürüsü aşağıda belirtilen koşulları yerine getirmesi durumunda
brusellozdan ari statüsünü devam ettirir; a)
Bu Ek’in C başlığının ikinci fıkrasında belirtilen test rejimlerinden
birisine tabi olmalıdır. b)
Sürüye giren sığırlar bu Ek’in C başlığının dördüncü fıkrasında belirtilen
şartları taşımalı ya da; (1)
Brusellozdan ari sürülerden gelmiş olması ve oniki ayın üzerindeki sığırların
sürüye gelişinden otuz gün öncesine kadar ya da sürüye girdikten sonra izolasyon durumunda iken serum aglütinasyon testinde her
ml. için 30 IU’dan aşağı aglütinasyon titresi vermeli ve Ek– 3’e uygun olarak
yapılan komplement fiksasyon testinde negatif sonuç vermeli veya, (2)
Brusellozdan ari sürüden gelmesi ve otuz aylık yaştan küçük olması, canlı
S–19 aşısı ile aşılanmış olması, serum aglütinasyon testinde her ml. için 30
IU’dan yukarı fakat 80 IU’ dan düşük aglütinasyon
testi vermelidir. Ancak bu durumda oniki aydan daha az zaman öncesinde
aşılanmış dişi hayvanların komplement fiksasyon testinde 30 EEC ünitesinden
düşük sonuç vermesi ve diğer bütün durumlarda ise 20 EEC ünitesinden düşük
sonuç vermeleri gerekmektedir. F – Sığır brusellozu
hastalığından ari statünün askıya alınması, iptal
edilmesi 1–
Bir sığır sürüsünün brusellozdan ari statüsü
aşağıdaki durumlarda askıya alınır; a)
Bu Ek’in D ve E başlıklarında belirtilen şartların yerine getirilmemesi
veya, b)
Laboratuvar test sonuçlarına ve epidemiyolojik incelemelere dayanarak otuz
aydan büyük bir ya da daha fazla sayıda sığırın bruselloz taşıdığından şüphe
edilirse şüpheli hayvanlar kesilir ya da diğer hayvanlarla doğrudan veya
dolaylı temaslarının önleneceği şekilde izole edilirler. Hayvanların izole
edilmesi durumunda bunların sürüye yeniden katılması için serum aglütinasyon
testinde her ml. için 30 IU’dan düşük aglütinasyon titresi vermesi ve
komplement fiksasyon testinde ya da Bakanlık onaylı diğer testlerde negatif
sonuç vermesi gerekmektedir. Hayvanların kesilmesi ve testler için mevcut
olmaması durumunda askı halinin kaldırılabilmesi için Ek–3’e uygun olarak
sürüde oniki aydan büyük bütün sığırlarda yapılan iki serum aglütinasyon testinde
her ml. için 30 IU’dan düşük aglütinasyon titresi elde edilmesi gerekmektedir.
Testlerden ilki hayvanların uzaklaştırılmasından otuz gün sonra ikincisi ise
bundan altmış gün sonra yapılacaktır. c)
Eğer bu başlığın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen testlerin yapılacağı
hayvanlar otuz aylıktan küçük ise ve canlı S–19 aşısı ile aşılanmışlarsa,
bunların serum aglütinasyon testlerinde 30 IU’dan yukarı fakat 80 IU’dan
aşağı sonuçları negatif olarak kabul edilecektir. Ancak bu durumda komplement
fiksasyon testinde oniki aydan daha az zaman öncesinde aşılanmış olan dişi
hayvanlar için 30 EEC ünitesinden düşük sonuç alınması ve veya diğer bütün
durumlarda 20 EEC ünitesinden düşük sonuç alınması gereklidir. 2–
Laboratuvar test sonuçlarına ve epidemiyolojik incelemelere dayanarak bir
sürüde brusella enfeksiyonunun varlığı tespit edilirse bu sürünün
brusellozdan ari statüsü iptal edilir. Bu durumdaki
sürünün statüsünü tekrar kazanabilmesi için salgın sırasında sürüde bulunan
tüm sığırlar, sürü kontrol testine tabi tutulur. Oniki aylık yaşın üzerindeki
aşılanmamış bütün sığırların, ilk testin, enfekte sığır(lar)ın sürüden
uzaklaştırılmasından en az otuz gün sonra yapıldığı ve altmış gün aralıklı
iki testte negatif sonuç vermeleri şarttır. Salgın sırasında gebe olan dişi
hayvanlarla ilgili olarak son kontrolün salgın sırasında gebe olan son
hayvanın buzağılamasından en az yirmibir gün sonra yapılması gereklidir. Eğer
burada belirtilen testlerin yapılacağı hayvanlar otuz aylıktan küçük ise ve
canlı S–19 aşısı ile aşılanmışlarsa bunların serum aglütinasyon testlerinde
her ml. için brusella titrelerinin 30 IU’dan yukarı fakat 80 IU’dan aşağı
sonuçları negatif olarak kabul edilecektir. Ancak bu durumda komplement
fiksasyon testinde oniki aydan daha az zaman öncesinde aşılanmış olan dişi
hayvanlar için 30 EEC ünitesinden düşük sonuç alınması veya diğer bütün
durumlarda 20 EEC ünitesinden düşük sonuç alınması gereklidir. G – Resmi olarak Sığır
Brusellozundan ari bölge 1–
Ülke ya da bir bölümü Bakanlık tarafından tespit edilen kurallara göre
aşağıda belirtilen koşulları yerine getirmesi durumunda resmi olarak
brusellozdan ari ilan edilecektir; a)
En az son üç yıldır brusella enfeksiyonundan dolayı hiçbir atık vakasının
olmaması, hiçbir B.Abortus izolasyonunun yapılmış olmaması ve sürülerin her
takvim yılının otuzbir Aralık tarihinde hesaplandığı şekilde en az %99,8’inin
beş yıl aralıksız resmi olarak brusellozdan ari
statüsünü kazanmış olmalıdır. b)
Her sığır küpelenerek
kayıt altına alınacaktır. c)
Atık vakaları zorunlu olarak bildirilecek ve gerekli inceleme yapılacaktır. 2–
Ülke ya da bir bölümünün resmi olarak brusellozdan ari
ilan edilmesi için ayrıca; a)
Bu başlığın birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen koşullar
sağlanmaya devam edecek ve brusellozdan kaynaklandığından şüphe edilen atık
vakalarının bildirimi ile incelenmesi zorunlu olacaktır. b)
Statünün kazanılmasını müteakip ilk beş yıllık sürede her yıl sürülerin en az
%20’sinde yirmidört ayın üzerindeki bütün sığırların Ek–3’e uygun olarak yapılan
serolojik testlerinde negatif sonuç vermeleri ya da sütçü sığır sürülerinde
Ek–3’e uygun olarak yapılan süt örneklerinin muayenesinde negatif sonuç
alınması gereklidir. c)
Bruselloz ile enfekte olduğundan şüphe edilen her sığır yetkili birime
bildirilmekte ve en az iki resmi serolojik kan testinden ve uygun örneklerden
mikrobiyolojik muayenenin dahil olduğu bruselloz
yönünden resmi epidemiyolojik incelemeye tabi tutulmaktadır. ç)
Bu başlığın (c) bendinde belirtilen testlerde negatif sonuç alınana kadar
devam edecek olan şüpheli dönemde, sürünün resmi olarak brusellozdan ari statüsü askıya alınır. Ayrıca şüpheli sığırların temas
ettiği ve epidemiyolojik olarak bağlantılı olan diğer sürülerin de resmi
brusellozdan–ari statüleri askıya alınır. d)
Ari ilan edilen bölgede yayılma gösteren bir bruselloz salgını söz konusu
olduğunda bütün sığırlar kesime tabi tutulurlar. Kalan şüpheli türlere ait
hayvanlarda uygun testler yapılır ve barınaklar ve ekipman
temizlenir ve dezenfekte edilir. 3–
Ek–1’de belirtilen amaçlara uygun olarak bir serolojik test ile ya bir serum
aglütinasyon testi, buffered brusella antijen testi, komplement fiksasyon
testi, plazma aglütinasyon testi, plazma ring testi, mikro–aglütinasyon testi
ya da Ek–3’te tarif edilen individüel kan ELISA testi ifade edilmektedir.
Bakanlık tarafından tespit edilen prosedüre uygun
olarak onaylanmış ve Ek–3’te tarif edilmiş diğer diyagnostik testler de Ek–1
amaçları doğrultusunda kabul edilir. Süt testi ile,
Ek–3’e uygun olan bir sütte ring testi ya da sütte ELISA ifade edilmektedir. Ek–2 RESMİ OLARAK BRUSELLOZDAN (B. melitensis) ARİ VE BRUSELLOZDAN ARİ KOYUN VEYA KEÇİ SÜRÜSÜ A – Resmi olarak koyun keçi
brusellozu hastalığından ari statü 1– Bir
koyun veya keçi sürüsü aşağıdaki koşulların varlığında resmi olarak
brusellozdan (B. melitensis) aridir; a)
Bruselloza (B. melitensis) duyarlı bütün hayvanlarda en az son oniki aydır
brusellozun (B. melitensis) klinik belirtileri görülmez. b)
En az iki yıl önce genç Rev–1 aşısı ile ya da Bakanlık tarafından tespit
edilen prosedüre uygun olarak onaylanmış başka bir
aşı ile aşılanmış hayvanların dışında aşılanmış hiçbir koyun ve keçi
bulunmamalıdır. c)
Altı ayın üzerindeki bütün koyun ve keçiler, altı ay ya da daha fazla
aralıkla Ek–4’ e uygun olarak yapılan iki testte negatif sonuç vermelidir. ç)
Bu başlığın (c) bendinde belirtilen testleri müteakip, sürüde, yalnızca
sürüde doğmuş olan koyun ve keçiler bulunmalı ya da resmi olarak brusellozdan
ari sürülerden gelen koyun ve keçilerden
oluşmalıdır. B – Resmi olarak koyun keçi
brusellozu hastalığından ari statünün devamı 1–
Bir koyun keçi sürüsü aşağıda belirtilen koşulları yerine getirmesi durumunda
resmi olarak brusellozdan ari statüsünü devam
ettirir; 2–
Resmi olarak brusellozdan (B. melitensis) ari koyun
veya keçi işletmelerinin resmi olarak brusellozdan ari olarak tanınan bir
bölgede bulunmaması durumunda ve içerisine ariliği tespit edildikten sonra
hayvan girişi olan işletmelerde, altı ayın üzerindeki hayvanları temsil edici
sayıda koyun ve keçiler yılda bir kontrole tabi tutulur. Sürünün resmi
brusellozdan (B. melitensis) ari statüsünü devam
ettirmesi için bu testlerin sonuçlarının negatif olması gereklidir. Her
işletmede test edilecek temsili hayvan sayısı aşağıdaki şekilde tespit
edilmelidir. a)
Altı ayın üzerindeki kastre edilmemiş bütün erkek hayvanlar. b)
Son testten sonra işletmeye getirilmiş olan bütün hayvanlar. c)
Üreme yaşına (cinsel olgunluğa) ulaşmış olan dişilerin % 25’i ya da sağımdaki
hayvanlarda her işletme için minimum 50 hayvan, 50’den az sayıda dişi hayvan
varsa tüm dişi hayvanlar. 3–
Koyun ya da keçi işletmelerinin %99’undan fazlasının resmi olarak
brusellozdan (B. melitensis) ari olarak ilan edildiği, resmi olarak
brusellozdan ari bir bölge için, resmi olarak brusellozdan ari koyun ve keçi
işletmelerinin kontrol sıklığı, resmi olarak brusellozdan ari olmayan
işletmelerin resmi kontrol altına alınması veya eradikasyon programına dahil edilmiş olması şartı ile üç yıla uzatılabilir. C – Resmi olarak koyun keçi
brusellozu hastalığından ari statünün iptali 1–
Bir koyun keçi sürüsünün resmi olarak brusellozdan ari
statüsü; a)
Bir ya da daha fazla sayıda koyun ya da keçinin bruselloz (B. melitensis)
taşıdığından şüphe edilmesi durumunda, işletmenin resmi olarak brusellozdan ari statüsü yetkili birim tarafından iptal edilir. Ancak
hayvan ya da hayvanlar derhal itlaf edilir veya hastalığın resmi tespitine
kadar izole edilirse veya hastalık şüphesi resmi olarak kaldırılırsa statü
şartlı olarak askıya alınabilir. b)
Brusellozis (B. melitensis) tespit edildiğinde şartlı olarak askıya alma
durumunun yetkili birim tarafından kaldırılması için, bütün enfekte
hayvanların ya da enfeksiyona duyarlı tüm hayvan
türlerinin kesilmesi ve en az üç ay ya da daha fazla aralıkla Ek–4’ e uygun
olarak yapılan iki testte işletmedeki altı aylıktan yaşlı bütün hayvanların
negatif sonuç vermesi gerekir. 2–
Yetkili birim, enfekte sürü, resmi olarak brusellozdan (B. melitensis) ari olarak tanımlanan bir bölgede yer alıyorsa; a)
Sürüdeki bütün enfekte hayvanları ve bütün enfeksiyona
duyarlı hayvan türüne ait hayvanları kestirir. b)
Epidemiyolojik bir inceleme yaptırır ve enfekte sürü ile epidemiyolojik
bağlantısı bulunan sürülerde bu başlığın birinci fıkrasının (b) bendinde
belirtilen testlerin yapılmasını sağlar. 3–
Bakanlık bu Ek’in B başlığı kapsamında bir bruselloz salgınının tespit
edilmesi durumunda, yeni bruselloz (B. melitensis) salgını ile ilgili
koşulları gözden geçirerek, gerekli gördüğünde bölgenin statüsünün askıya
alınmasına ya da iptaline karar verebilir. Statünün iptali durumunda yeniden
statü kazanılmasının şartları aynı prosedüre uygun
olarak belirlenecektir. Ç – Resmi olarak koyun keçi brusellozu
hastalığından ari sürüye yeni hayvan katılması 1–
Resmi olarak brusellozdan ari bir koyun veya keçi
sürüsüne yeni koyun ve keçilerin katılmasına aşağıdaki koşullar yerine
getirilmediği sürece izin verilmez; a)
Resmi olarak brusellozdan ari koyun ve keçi
sürülerinden gelen koyun ve keçiler olmalıdır. b)
Brusellozdan ari bir işletmeden gelmesi ve; (1)
Bakanlığın belirlediği şekilde, küpelenerek tanımlanmış olmaları, (2)
Bruselloza karşı kesinlikle hiç aşılanmamış olmaları veya aşılanmışlarsa
bunun iki yılı aşkın bir süre öncesinde gerçekleşmiş olması gereklidir.
Ayrıca iki yaşın üzerindeki dişi hayvanlar yedi aydan önce aşılanmışlarsa da
sürüye katılabilirler ve (3)
Bulundukları sürüde resmi gözetim altında izole edilmiş olmaları ve bu tür izolasyon sırasında Ek–4’ e uygun olarak en az altı hafta
ara ile yapılan iki testte negatif sonuç vermiş olmaları gereklidir. D – Resmi olarak koyun keçi
brusellozundan ari bölge 1–
Ülke ya da bir bölümünün Bakanlık tarafından resmi olarak brusellozdan ari olarak tanımlanması için; a)
İçerisinde bulunan koyun ve keçi işletmelerinin en az %99,8’inin resmi olarak
brusellozdan ari işletmeler olmalıdır veya, b)
Aşağıda belirtilen koşulları yerine getirmesi gereklidir. (1)
En az beş yıldır koyun ve keçi brusellozu bildirimi zorunlu bir hastalık
olmalıdır. (2)
En az beş yıldır hiçbir koyun ve keçi brusellozu resmi olarak tespit
edilmemelidir. (3)
Aşılama en az üç yıldır yasaklanmış olmalıdır. c)
Ülke ya da bir bölümünde Bakanlık tarafından tespit edilen koşullara
uyulmalıdır. 2–
Yukarıda açıklanan koşulların yerine getirilmesi yanında, a)
Ülke ya da bir bölümünün resmi olarak brusellozdan ari (B. melitensis) olarak
tanımlanmasından sonraki ilk yıl içinde sürü ya da mezbaha düzeyinde rastgele
kontroller yapıldığında, %99 güven aralığında işletmelerin %0.2’sinden daha azının enfekte olarak tespit edilmesi ya
da altı ayın üzerindeki bütün koyun ve keçilerin en az %10’unun Ek–4’ e uygun
olarak yapılan testlerinde negatif sonuç vermeleri gereklidir. b)
Ülke ya da bir bölümünün resmi olarak brusellozdan ari (B. melitensis) olarak
tanınmasından sonraki ikinci yıl içinde işletme ya da mezbaha düzeyinde
rasgele kontroller yapıldığında %95 güven aralığında işletmelerin %0.2’sinden daha azının enfekte olarak tespit edilmesi ya
da altı ayın üzerindeki bütün koyun ve keçilerin en az %5’inin Ek–4’ e uygun
olarak yapılan testlerinde negatif sonuç vermeleri gereklidir. c)
Bu başlığın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şartlarda, Bakanlık tarafından
tespit edilen prosedüre uygun olarak değişikliğe
gidilebilir. E – Koyun keçi brusellozu (B.
melitensis) hastalığından ari statü 1–
Bir koyun veya keçi sürüsü aşağıdaki koşulların varlığında brusellozdan (B.
melitensis) aridir; a)
Bruselloza (B. melitensis) duyarlı bütün hayvanlar en az son oniki aydır
brusellozun (B. melitensis) klinik belirtilerini göstermemelidir. b)
Koyun veya keçilerin tamamı ya da bir kısmı Genç Rev–1 aşısı veya Bakanlıkça
belirlenen prosedüre uygun olarak onaylanmış bir
başka aşı ile aşılanmıştır. Hayvanlar üç – altı aylık yaşta iken aşılanmış
olmalıdır. c)
Test sırasında sürüde onsekiz ayın üzerindeki bütün aşılanmış koyun ve
keçilerde en az altı ay ara ile Ek–4’ e uygun olarak yapılan iki testte
negatif sonuç alınmalıdır. ç)
Aşılanmamış ve test sırasında altı ayın üzerindeki bütün koyun ve keçilerde
en az altı ay ara ile Ek–4’e uygun olarak yapılan iki testte negatif sonuç
alınmalıdır. d)
Sürüde bruselloz testlerinin uygulanmasından sonra, sürüye katılan bütün
koyun ve keçiler ya bu işletmede doğmuş ya da brusellozdan ari
bir sürüden gelmiş olmalıdır. 2–
Brusellozdan ari olduğu yetkili birimce tespit
edildikten sonra yukarıda belirtilen şartlar yerine getirilmeye devam
edilmelidir. F – Koyun keçi brusellozu (B.
melitensis) hastalığından ari statünün devamı 1–
Bir koyun keçi sürüsü aşağıda belirtilen koşulları yerine getirmesi durumunda
brusellozdan ari statüsünü devam ettirir; a)
Sürüde mevcut koyun ve keçi sayısını temsil edici sayıda hayvan yılda bir kez
teste tabi tutulur. İşletmenin statünü koruması testlerin negatif çıkmasına
bağlıdır. b)
Sürüde test edilecek temsili hayvan sayısı aşağıdaki şekilde tespit
edilmelidir. (1)
Altı ayın üzerindeki kastre edilmemiş ve aşılanmamış bütün erkek hayvanlar, (2)
Onsekiz ayın üzerindeki bütün kastre edilmemiş ve aşılanmış olan erkek
hayvanlar, (3)
Son testten sonra sürüye getirilmiş olan bütün hayvanlar, (4)
Üreme yaşına (cinsel olgunluğa) ulaşmış olan dişilerin % 25’i ya da sağımdaki
hayvanlarda minimum elli hayvan, elliden az sayıda dişi hayvan varsa bütün
dişi hayvanlar test edilir. G – Koyun keçi brusellozu (B.
melitensis) hastalığından ari statünün iptali 1–
Bir koyun keçi sürüsünün brusellozdan ari statüsü; a)
Bir ya da daha fazla sayıda koyun ya da keçinin bruselloz (B. melitensis)
taşıdığından şüphe edilmesi durumunda, sürünün brusellozdan ari statüsü yetkili birim tarafından iptal edilir. Ancak
hayvan ya da hayvanlar derhal itlaf edilir veya hastalığın resmi tespiti
yapılana kadar izole edilirse veya hastalık şüphesi resmi olarak kaldırılırsa
statü şartlı olarak askıya alınabilir. b)
Brusellozis (B. melitensis) tespit edildiğinde şartlı olarak askıya alma
durumunun yetkili birim tarafından kaldırılması için, bütün enfekte hayvanların
ya da enfeksiyona duyarlı tüm hayvan türlerinin
kesilmesi ve en az üç ay ya da daha fazla aralıkla Ek–4’ e uygun olarak
aşağıda belirtilen hayvanlarda yapılan iki testte negatif sonuç alınması
gereklidir. (1)
Onsekiz aylık yaşın üzerindeki bütün aşılanmış hayvanlar, (2)
Altı aylık yaşın üzerindeki bütün aşılanmamış hayvanlar. Ğ – Koyun keçi brusellozu (B.
melitensis) hastalığından ari sürüye yeni hayvan katılması 1–
Brusellozdan ari bir koyun veya keçi sürüsüne yeni
koyun ve keçilerin katılmasına aşağıdaki koşullar yerine getirilmediği sürece
izin verilmez; a)
Brusellozdan (B. melitensis) ari ya da resmi olarak
ari bir işletmeden gelen koyun ve keçiler olmalıdır. b)
(a) bendinde belirtilen işletmelerin dışındaki işletmelerden gelen hayvanların
aşağıda yer alan şartları yerine getirmesi gerekmektedir. (1)
Hayvanların Bakanlıkça belirlenen şekilde küpelenerek tanımlanmış olmalıdır. (2)
Bruselloza (B. melitensis) duyarlı türlere ait bütün hayvanlar, en az oniki
aydır brusellozun (B. melitensis) klinik belirtileri görülmeyen sürülerden
gelmelidir. c)
Son iki yıl içinde aşılanmamış olmaları veya, (1)
Bulundukları sürüde resmi veteriner hekim gözetimi altında izole bir şekilde
tutulmuş olmaları ve bu süre içinde Ek–4’ e uygun olarak en az altı ay ara
ile yapılan iki teste negatif sonuç vermiş olmalı veya, (2)
Üç – altı aylık yaşta ve varış yeri olan sürüye girişlerinden en az onbeş
günden öncesinden Genç Rev–1 aşısı ile ya da Bakanlık tarafından tespit
edilen prosedüre uygun olarak onaylanmış olan diğer
bir aşı ile aşılanmış olmaları gerekmektedir. H – Brusellozdan ari koyun veya keçi sürüsünün, resmi olarak brusellozdan
ari sürü statüsü kazanması 1–
Brusellozdan (B. melitensis) ari bir koyun veya keçi
işletmesinin resmi olarak brusellozdan (B. melitensis) ari bir sürü statüsü
kazanması için aşağıdaki koşulların yerine getirildiği minimum iki yıllık bir
sürenin geçmesi gerekmektedir; a)
Sürüde en az iki yıl önce bruselloza karşı (B. melitensis) aşılanmış hayvan
bulunmamalıdır. b)
İkinci yılın sonunda Ek–4’ e uygun olarak yapılan testte altı ayın üzerindeki
bütün hayvanların negatif sonuç vermeleri gerekir. c)
İki yıllık süre boyunca bu Ek’in Ğ başlığında belirtilen koşullara uygunluk
devam etmelidir. Ek–3 ETKENİN TANIMLANMASI, BRUSELLOZ TESTLERİ VE REFERANS LABORATUVARLARI A – Etkenin tanımlanması 1 –
Abort materyalinde, vajinal akıntılarda veya sütte Brusella organizmalarının
morfolojilerinin modifiye asit–fast ya da immünspesifik boyama ile
gösterilmeleri, özellikle de serolojik testlerle desteklendiğinde,
brusellozun varlığına işaret eden bulgulardır. İzolasyondan sonra faj lizis
ve/veya oksidatif metabolizma testleri, kültürel, biyokimyasal ve serolojik kriterler ile tür ya da biyovarın tanımlanacaktır.
Kullanılan teknik ve vasatlar ile bunların standardizasyonu ve sonuçların
yorumlanması OIE Diyagnostik Testler ve Aşılarla İlgili Standartlar
Rehberi’nde, Sığır Brusellozu ve Koyun Keçi Brusellozu teşhisi için
belirtilen güncel uygulamalarla uyumlu olacaktır. B – Bruselloz testleri 1–
İmmunolojik testler. 2–
Standartlar. a)
Roz Bengal testi (RBT), serum aglütinasyon testi (SAT), komplement fiksasyon
testi (CFT) ve süt ring testinde (MRT) kullanılan bütün antijenlerin
hazırlanmasında Brusella abortus biyovar 1 Weybridge suş No 99 ya da USDA
suşu 1119–3 kullanılır. b)
RBT, SAT, CFT ve MRT için standart referans serum OIE uluslararası referans
standart serumu (OIEISS) olup bu serum WHO ikinci uluslararası anti–Brusella
abortus serumu (ISAbS) olarak da isimlendirilmiştir. c)
ELISA testleri için standart referans serumlar aşağıda belirtilmiştir; (1)
OIEISS, (2)
Zayıf pozitif OIE ELISA standart serumu (OIEELISAWPSS), (3)
Kuvvetli pozitif OIE ELISA standart serumu (OIEELISASPSS), (4)
Negatif OIE ELISA standart serumu (OIEELISANSS). ç)
OIEISS, OIEELISAWPSS, OIEELISASPSS ve OIEELISANSS kendilerinden yola
çıkılarak, her bir test için oluşturulması zorunlu olan ikincil ulusal
referans standartlarının (çalışma standartları) hazırlandığı uluslararası
birincil standartlardır. 3–
Serum ya da sütte sığır brusellozunun tespitinde kullanılan enzim–linked
immunosorbent assay (ELISA) veya diğer bağlayıcı testler aşağıdaki gibidir; a)
Materyal ve ayıraçlar, kullanılan teknik ve sonuçların yorumlanması OIE
Diyagnostik Testler ve Aşılarla İlgili Standartlar El Kitabı yer alan
prensipler ile uyumlu olmalı ve en azından laboratuvar ve diyagnostik
çalışmaları içermesi gerekmektedir. b) Testin standardizasyonu. (1)
Test prosedürünün individüel serum örnekleri için
standardizasyonu: Negatif
serum içinde (ya da negatif toplu serum örnekleri içinde) hazırlanan
OIEISS’in 1/150 ön–dilüsyonu veya OIEELISAWPSS ‘ın 1/2 ön–dilüsyonu veya
OIEELISASPSS’ın 1/16 ön–dilüsyonunun pozitif reaksiyon vermesi gerekir. Negatif
serum içinde (ya da negatif toplu serum örnekleri içinde) hazırlanan
OIEISS’ın 1/600 ön–dilüsyonu veya OIEELISAWPSS’ın 1/8 ön–dilüsyonu veya
OIEELISASPSS’ın 1/64 ön–dilüsyonunun negatif reaksiyon vermesi gerekir.
OIEELISANSS’ın daima negatif reaksiyon vermesi gerekir. (2)
Havuz serum örneklerinin test prosedürünün
standardizasyonu: Negatif
serum içinde (ya da negatif toplu serum örnekleri içinde) hazırlanan ve
havuzu oluşturan örnek sayısı kadar negatif serumla tekrar dilüe edilen
OIEISS’ın 1/150 ön–dilüsyonuveya OIEELISAWPSS’ın 1/2 ön–dilüsyon veya
OIEELISASPSS’ın 1/16 ön–dilüsyonunun pozitif reaksiyon vermesi gerekir.
OIEELISANSS’ın daima negatif reaksiyon vermesi gerekir.Testin,
serumlarından havuz oluşturulmuş bir hayvan grubu içerisindeki tek bir
hayvanda enfeksiyon belirtisini yeterli düzeyde tespit etmeye yeterli olması
gerekmektedir. (3)
Havuz oluşturulmuş süt veya peynir altı suyu test prosedürünün
standardizasyonu: Negatif
serum içinde (ya da negatif toplu serum örnekleri içinde) hazırlanan ve
negatif süt ile 1/10 oranında tekrar dilüe edilen OIEISS’ın 1/1000
ön–dilüsyonu veya OIEELISAWPSS’ın 1/16 ön–dilüsyonu veya OIEELISASPSS’ın
1/125 ön–dilüsyonunun pozitif reaksiyon vermesi gerekir.1/10 negatif süt
içinde dilüe edilmiş olan OIEELISANSS’ın daima negatif reaksiyon vermesi gerekir.Testin, süt veya peynir altı suyu örneklerinden
havuz oluşturulmuş bir hayvan grubu içerisindeki tek bir hayvanda enfeksiyon
belirtisini yeterli düzeyde tespit etmeye yeterli olması gerekmektedir. 4–
Sığır brusellozunun teşhisinde ELISA testlerinin kullanım koşulları; a)
Serum örneklerinde ELISA testleri için yukarıda belirtilen kalibrasyon
koşullarının kullanılarak, ELISA’nın diyagnostik sensitivitesinin içinde
bulunulan epidemiyolojik durum göz önüne alınarak, RBT veya CFT’ye eşit ya da
daha yüksek olması gerekmektedir. b)
Havuz oluşturulmuş süt örneklerinde ELISA testleri için yukarıda belirtilen kalibrasyon koşullarının kullanılarak, ELISA’nın
diyagnostik sensitivitesinin içinde bulunulan epidemiyolojik durumla birlikte
ortalama ve beklenen en iyi yetiştirme sistemleri göz önüne alınarak MRT’ye
eşit ya da daha yüksek olması gerekmektedir. c)
ELISA testlerinin sürü statüsünün tespiti ve korunmasında sertifikasyon amacı
ile kullanıldığı durumlarda serum örneklerinden havuz oluşturulmasında test
sonuçlarının hiçbir şüpheye yer vermeksizin havuzda yer alan münferit hayvan
ile ilişkili olduğunu ortaya koyacak şekilde oluşturulması gerekmektedir.
Hayvanlardan alınan individüel serum örneklerinde teyit edici testlerin de
uygulanması zorunludur. ç)
ELISA testleri bir çiftlikte sağımdaki süt ineklerinin en az %30’undan
toplanan sütlerden hazırlanan bir süt örneğinde kullanılabilir. Bu metot
kullanılacağı zaman muayene için alınan örneklerin, kendilerinden süt örneği
alınan ilgili hayvanlarla şüpheye yer vermeyecek şekilde bağlantısının
kurulabilmesini sağlamak amacı ile gerekli önlemler alınmalıdır. Münferit
hayvanlardan alınan serum örneklerinde teyit edici testlerin yapılması
zorunludur. 5–
Komplement fiksasyon testi (CFT). a)
Antigen, fenol–salin (NaCl %0,85 (m/v)) ve veronal bufferda fenol %0,5 %
(v/v) (hacim/hacim) içindeki bakteriyel süspansiyondan oluşur. Antijenlerin konsantre durumda dağıtımında kullanılan dilüsyon
faktörünün şişe etiketinde belirtilmesi gerekir. Antijen 4 °C’de saklanmalı
ve dondurulmamalıdır. b)
Sığır serumunun inaktivasyonu 56 ila 60 °C arasında, otuz – elli dakika süre
ile yapılmalıdır. c)
Test prosedürü içinde gerçek bir reaksiyon
oluşturmak için total hemoliz için gerekli olan minimum dozdan daha yüksek
dozda bir komplement dozu kullanılmalıdır. ç)
Komplement fiksasyon testinin yapılmasında, her defasında aşağıdaki
kontrollerin yapılması zorunludur; (1)
Serumun anti–komplementer etkisi, (2)
Antijenin kontrolü, (3)
Sensitize (duyarlı hale gelmiş) alyuvarların kontrolü, (4)
Komplementin kontrolü, (5)
Pozitif serum kullanılırken reaksiyon başlangıcındaki sensitivitenin
kontrolü, (6)
Negatif serum kullanılarak reaksiyonun spesifisitesinin kontrolü. d)
Sonuçların hesaplanması: CFT testte sonuçlar, Ulusal Standart anti Brusella
Abortus Serum (USAbS) a göre yapılır. USAbS, 1 ml.’sinde 1000 internasyonal
Komplement Fikzasyon Ünitesi (ICFTU) ihtiva eder. Serum International
Standart Serum (OIEISS) baz alınarak standardize
edilmiştir. CFT inde kullanıldığı zaman alınan titre TUSAbS (OIEISS) olarak
verilir. Test edilen serumun titresi ise TTESTSERUM olarak verilir. Test
sonucu, test edilen serumun her ml deki ICFTU ni gösterecek şekilde verilir.
Elde edilen titrenin ICFTU nin hesaplanmasında kullanılan Faktör (F) titrenin
ICFTU e dönüştürülmesi için kullanılır ve aşağıdaki formül ile hesaplanır; F =
1000 × 1/ TUSAbS(OIEISS) Test
serumunun her ml. sindeki internasyonal CFT ünitesinin (ICFTUTESTSERUM)
hesaplanmasında kullanılan formül; ICFTUTESTSERUM
= F × 1/ TUSAbS Örnek: Uygulanan CFT testinde TUSAbS titresi
1/1280 de pozitif reaksiyon vermiş ve TTESTSERUM titresi 1/320 de
pozitif vermiş bir serumun ICFTU nin hesaplanması; F=
1000 × 1/1/1280= 1000 × 0.0078125 = 0.78125 ICFTUTESTSERUM
= 0.78125 × 320 = 250 Örnek
serum 250 ICFTU
ihtiva eder. 20 ICFTU ve üzeri olarak tespit edilen titreler pozitif olarak
kabul edilir. e)
Sonuçların yorumlanması; ml.’de yirmi ya da daha fazla ICFTU içeren bir serum
pozitif kabul edilir. 6–
Süt ring testi (MRT). a)
Antijen fenol salin (NaCl %0,85 (m/v) ve fenol %0,5 (v/v)) içindeki
bakteriyel süspansiyonun hematoksilen ile boyanmasıyla meydana gelir. Antijen
4 °C’de saklanır ve dondurulmaz. b)
Antijen sensitivitesi OIEISS ile bağlantılı olarak antijenin OIEISS’in
negatif sütte 1/500 dilüsyonunda pozitif reaksiyon verirken 1/1000 dilüsyonda
negatif sonuç verecek şekilde standardize edilmesi gerekmektedir. c)
Ring testi çiftlikteki her süt yayığı içeriği ya da dökme tankı içeriğini
temsil edecek örneklerde yapılmalıdır. ç)
Süt örnekleri dondurulmamalıdır, ısıtılmamalıdır ya da aşırı şekilde
sallanmamalıdır. d)
Reaksiyon aşağıda sıralanan metotlardan biri kullanılarak
gerçekleştirilmelidir; (1)
1 ml hacimde bir süt örneğinin en az 25 mm. lik yükseklikte bir süt
kolonunda, boyalı standardize antijenlerden birinin ya 0,03 ml ya da 0,05 ml
miktarında eklenmesi, (2)
2 ml hacimde bir süt örneğinin en az 25 mm. lik yükseklikte bir süt
kolonunda, boyalı standardize antijenlerden birinin 0,05 ml miktarında
eklenmesi, (3)
8 ml. hacminde süte standardize boyalı antijenlerden birinden 0,08 ml
miktarında eklenmesi. e)
Süt ve antijen karışımlarının pozitif ve negatif çalışma standartları ile
birlikte 37 °C’de altmış dakika inkübe edilmesi gerekir. Bunu müteakip 4 °C’de onaltı –
yirmidört saatlik ilave bir inkübasyon testin duyarlılığını artırır. f)
Sonuçların yorumlanması. (1)
Negatif reaksiyon: renkli süt, renksiz krema, (2)
Pozitif reaksiyon: Tıpatıp aynı renkte süt ve krema veya renksiz süt ve
renkli krema. 7–
Roz bengal pleyt Test (RBT). a)
Antijen pH of 3,65 ± 0,05’de roz bengal boyası ile boyanmış Brusella antijen
dilüenti içinde tamponlu bir bakteriyel süspansiyondan oluşur. Kullanıma
hazır olarak dağıtımı yapılacak antijenin 4 °C’de muhafaza edilmesi ve
dondurulmaması gerekmektedir. b)
Antijen hücre konsantrasyonuna bakılmaksızın
hazırlanmalı fakat sensitivitesi OIEISS ile bağlantılı olarak antijenin 1/45
serum dilüsyonda pozitif ve 1/55 dilüsyonda negatif sonuç verecek şekilde
standardize edilmesi gerekir. c)
RBT şu şekilde yapılmalıdır; (1)
Serum (20–30 µl) beyaz zemin (tuğla) ya da emaye pleyt üzerinde eşit hacimde
antijen ile karıştırılır ve 2 cm çapında bir zon oluşması beklenir. Karışım
ortam sıcaklığında
dört dakika süre ile hafifçe sallanır ve sonra uygun ışık
altında aglütinasyon yönünden incelenir. (2)
Otomatik metot kullanılabilir fakat bunun en az manüel metot kadar duyarlı
olması zorunludur. (3)
Sonuçların yorumlanması; kenarlarda aşırı bir kuruma olmadığı sürece gözle
görülebilir herhangi bir reaksiyon pozitif olarak kabul edilir. Pozitif ve
negatif çalışma standartları her test serisinde bulunmalıdır. 8–
Serum aglütinasyon testi (SAT). a)
Antijen fenol salinde (NaCl %0,85 (m/v) ve fenolde %0,5 (v/v)) bakteriyel
süspansiyondan oluşur. Formaldehit kullanılmamalıdır. Konsantre durumda
dağıtımı söz konusu olan antijenin dilüsyon faktörünün şişe etiketi üzerinde
belirtilmesi koşuluyla dağıtımı yapılabilir. Antijen süspansiyonuna final
test dilüsyonuna serum aglütinasyon testinde yanıltıcı pozitiflerin oranını
düşürmek için 5mm EDTA ilave edilebilir. Daha sonra antijen süspansiyonunda
pH yeniden 7,2’ye ayarlanmalıdır. b)
OIEISS 1 000 uluslararası aglütinasyon birimi içerir. c)
Antijen hücre konsantrasyonuna bakılmaksızın
hazırlanır fakat sensitivitesi OIEISS ile bağlantılı olarak antijenin ya
1/600–1/1000 final serum dilüsyonunda %50 aglütinasyon vereceği şekilde ya da
1/500–1/750 final serum dilüsyonunda %75 aglütinasyon vereceği şekilde
standardize edilmelidir. Ayrıca tanımlanmış serum paneli kullanılarak yeni ve
önceden standardize edilmiş olan antijen beçlerinin reaktivitelerinin
karşılaştırılması önerilmektedir. ç)
Test ya tüplerde ya da mikropleytlerde yapılır. Antijen ve serum dilüsyonları
karışımı 37 °C’de onaltı – yirmidört saat inkübe edilmelidir. Her serum için
en az üç dilüsyon hazırlanmalıdır. Şüpheli serum dilüsyonları pozitiflik
limiti içinde okunan reaksiyonun median tüpte okunmasını sağlayacak şekilde
(ya da mikropleyt metodunda gözde) düzenlenmelidir. d)
Sonuçların yorumlanması; bir serumun Brusella aglütinasyonunun derecesi her
ml.’de IU cinsinden ifade edilir. 30 ya da daha yukarı IU içeren bir serum
pozitif olarak kabul edilir. C – cELISA testi 1–
Kompetitif enzyme linked immunosorbent assay (cELISA) testi. 2–
cELISA için kullanım şartları; a)
cELISA ticari amaçlı sertifikalandırmalarda kullanılamaz. b)
cELISA’nın örneğin indirekt ELISA’dan daha yüksek spesifisiteye sahip olduğu
gösterilmiştir. Bu nedenle serolojik testlerin sonuçlarının
değerlendirilmesini destekleyici bir metot olarak kullanılabilir. 3–
Test prosedürü, OIE Diyagnostik Testler ve Aşılarla
İlgili Standartlar El Kitabına uygun olarak gerçekleştirilecektir. Ç – Ulusal Referans
laboratuvarları 1–
Ulusal Referans laboratuarları. 2–
Ulusal Referans laboratuvarlarının görev ve sorumlulukları; a)
Ülkede kullanılan test metodunun güvenilirliğini gösteren geçerlilik
çalışmalarının sonuçlarının onaylanması, b)
Kullanılan ELISA kitlerinde havuz oluşturulacak maksimum örnek sayısının
tespiti, c) Standart
ikincil ulusal referans serumlarının (çalışma standartları) uluslararası
birincil standart seruma karşı kalibre edilmesi, ç)
Ülkede kullanılan antijenlerin ve ELISA kit beçlerinin kalite kontrolleridir. Ek–4 RESMİ BRUSELLOZ (B. melitensis) TESTLERİ A –Testler 1–
Roz Bengal Testi; a)
Rose Bengal testi koyun veya keçi sürülerinde resmi olarak brusellozdan ari ve brusellozdan arilik statüsünün elde edilmesinde
izleme (screening) testi olarak kullanılabilir. Testin uygulanması Ek–3’e
göre yapılır. b)
Roz Bengal testini uygularken, işletmedeki hayvanlardan %5’ten fazlası
pozitif reaksiyon verirse, işletmedeki her hayvan üzerinde komplement
fiksasyon metodu ile bir test daha uygulanır. 2–
Komplement–fiksasyon testi; a)
Komplement–fiksasyon testi bütün münferit hayvan testlerinde kullanılmalıdır. b)
Komplement–fiksasyon testi koyun veya keçi işletmelerinde işletmenin resmi
olarak brusellozdan
ari veya brusellozdan ari statüsü elde edilmesinde
kullanılabilir. c)
20 ya da daha yüksek CFT birim/ml. içeren serumlar pozitif olarak kabul
edilir. 3–
Kullanılan antijenler ulusal referans laboratuvarı tarafından onaylanmalıdır.
İkinci uluslararası standart anti brusella abortus serumuna karşı standardize
edilmelidir. 4–
Çalışma serumu standart serumla standardize edilmelidir ve Merkez Veteriner
Laboratuvarı, Weybridge, Surrey, İngiltere tarafından hazırlanan ikinci
uluslararası standart anti brusella abortus serumuna uyumlu olmalıdır. B – Bulaşıcı Epididimitis
(Brusella ovis) Resmi Testi 1–
Komplement–fiksing testi; a)
Kullanılan spesifik antijen ulusal referans
laboratuvarı tarafından onaylanmalı ve uluslararası standart anti brusella
ovis serumuna karşı standardize edilmelidir. b)
Çalışma serumu Merkez Veteriner Laboratuvarı, Weybridge, Surrey, İngiltere
tarafından hazırlanan uluslararası standart anti brusella ovis serumu ile
standardize edilmelidir. Her ml. için 50 ya da daha yüksek uluslararası birim
içeren bir serum pozitif olarak kabul edilir. |
||||||