|
Sağlık Bakanlığından:
AMBULANS VE ACİL BAKIM TEKNİKERLERİ
İLE ACİL TIP
TEKNİSYENLERİNİN ÇALIŞMA USUL VE
ESASLARINA DAİR
TEBLİĞ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Dayanak
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; ambulans ve acil bakım
teknikerleri ile acil tıp teknisyenlerinin ambulans ve acil sağlık
hizmetleri istasyonlarında çalıştırılmasına ilişkin usul ve esaslar ile
görev, yetki ve sorumluklarını düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ; ambulans ve acil sağlık hizmetleri
sunan bütün kamu kurum ve kuruluşları, özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek
kişiler ile bu hizmetleri sunmakla yükümlü
ambulans ve acil bakım teknikerleri ve acil tıp teknisyenlerini
kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 11/5/2000 tarihli ve 24046 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliğinin değişik 28
inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
İKİNCİ BÖLÜM
Görev, Yetki ve
Sorumluluklar
Ambulans ve acil bakım teknikerleri ile
acil tıp teknisyenlerinin görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 4 – (1) Ambulans ve acil bakım teknikerleri (AABT)’nin
acil tıbbi yardım ve bakım ile sınırlı olmak kaydıyla tıbbi görev, yetki ve
sorumlukları şunlardır;
a)
Ambulans ve acil bakım teknikerleri (AABT) Ek-1’deki temel eğitim programı,
Ek-2’deki akış şemaları ve diğer zorunlu eğitim programlarına uygun olarak;
1)
İntravenöz girişim yapmak,
2)
Hastaneye ulaşıncaya kadar, kabul edilen acil ilaçları ve sıvıları
kullanmak,
3)
Oksijen uygulaması yapmak,
4)
Endotrakeal entübasyon uygulaması yapmak,
5)
Kardiyo-pulmoner resüsitasyon ve defibrilasyon yapmak,
6)
Travma stabilizasyonu yaparak hastanın nakle hazır hale gelmesini sağlamak,
7)
Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve uygulamak,
8)
Monitörizasyon ve defibrilasyon uygulamak,
9)
Kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak,
10)
Yara kapatma ve basit kanama kontrolü yapmak,
11)
Acil doğum durumunda doğum eylemine yardımcı olmak,
ile yetkilidirler.
b)
AABT’ler bu yetkilerini sadece hastane öncesi alanda görev yapan hekimsiz
ambulanslar veya acil sağlık araçları ile görev yaparken Ek-1’deki temel
eğitim programını tamamladıktan sonra Ek-2’de sunulan akış şemalarına göre
uygulayabilirler. Bu yetkilerini, ambulans ve acil sağlık araçları dışında,
hekimin yazılı veya sözlü talimatı ve onayı olmadan kullanamazlar.
(2)
Acil tıp teknisyenleri (ATT)’nin acil tıbbi yardım ve bakım ile sınırlı
olmak kaydıyla tıbbi görev, yetki ve sorumlukları şunlardır;
a)
Acil tıp teknisyenleri, birlikte çalıştığı hekim ve/veya AABT’nin talimatı
ve onayı ile Ek-1’deki temel eğitim programı ve Ek-2’deki akış şemalarına
uygun olarak;
1)
İntravenöz girişim yapmak,
2)
Oksijen uygulaması yapmak,
3)
Endotrakeal entübasyon uygulaması yapmak,
4)
Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve uygulamak,
5)
Kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak,
6)
Yara kapatma ve basit kanama kontrolü yapmak,
7)
Temel yaşam desteği protokollerini uygulamak,
8)
Temel yaşam desteği uygulaması sırasında yarı otomatik ve tam otomatik
eksternal defibrilatörleri kullanmak,
9)
Travma stabilizasyonu yaparak hastanın nakle hazır hale gelmesini sağlamak,
ile
yetkilidirler.
b)
ATT’ler bu yetkilerini sadece hastane öncesi alanda görev yapan hekimli
ve/veya AABT’li ambulanslar ve acil sağlık araçları, hekim veya AABT
bulunmayan nakil ambulansları ile görev yaparken, Ek-1’ deki temel eğitim
programını tamamladıktan sonra Ek-2’ de sunulan akış şemalarına göre
uygulayabilirler. Bu yetkilerini ambulans ve acil sağlık araçları dışında,
hekimin yazılı veya sözlü talimatı ve onayı olmadan kullanamazlar.
Tıbbi danışma kuralları ve
sorumluluklar
MADDE 5 – (1) Ambulans ve acil bakım teknikerleri ve acil
tıp teknisyenleri hekimsiz ambulans ve acil sağlık araçları ile görev
yaparken Ek-2’ deki akış şemalarına uygun olarak hastaya tıbbi müdahale
yapar. Bu personel Ek-2’ deki akış şemalarında (KKM) işareti ile gösterilen
işlem basamakları için komuta kontrol merkezine danışmak ve tıbbi danışman
olarak görevli hekim veya merkez tarafından yönlendirilen uzman hekimin
onayını almak zorundadır. Bu onayı verme veya ilgili uzman hekime
yönlendirme yetkisi tıbbi danışman olarak görevlendirilen hekime aittir.
Merkezde görevlendirilen tıbbi danışman, telefon veya telsiz ile kendisine
ulaşan AABT ve ATT’ nin verdiği bilgilere göre tıbbi müdahale onayını
bizzat verir veya ilgili uzman hekime yönlendirir veya işleme onay vermez.
Onay vermediği takdirde tıbbi danışman, AABT ve ATT’nin yapacağı işlemi
bildirmek zorundadır. Tıbbi danışman, hasta veya yaralı hakkında kendisine
verilen bilgiler, akış şemaları ve ambulansın sağlık kuruluşuna uzaklığı
gibi somut bilgi ve belgelere göre bu kararı verir. Bu görüşmelerin ses
kayıtlarının merkez tarafından kaydedilmesi veya çalıştığı kurumda görevli
personel ile birlikte yazılı olarak kayıt altına alınması zorunludur.
Tereddüte düşülmesi durumunda tıbbi danışman tarafından hasta veya
yaralının vital bulguları ve değerlendirme bulgularının teknik imkanlar
dahilinde iletişim cihazları aracılığıyla merkeze veya uzman hekime
gönderilmesi istenir.
(2)
AABT ve ATT danışman hekime ulaşamadığı veya ulaşıp onay alamadığı
durumlarda, akış şemalarındaki tıbbi danışman onayı isteyen işlemleri
yapamaz. Bu durumda hastanın temel ve ileri yaşam desteği uygulamaları ile
stabilizasyonu sağlanarak gecikmeksizin uygun en yakın sağlık kuruluşuna
nakli sağlanır. Gerekiyorsa oksijen ve sıvı uygulamasına başlanır; kardiyo
pulmoner resusitasyon ve defibrilasyon uygulamaları dışında akış
şemalarındaki tıbbi danışman onayı istenen ilaçlar kullanılmaz.
Acil ilaç kullanımı ve hekim desteği
MADDE 6 – (1) Ek-2’ de bulunan akış şemalarındaki tıbbi
danışman onayı istenen ilaçların kullanım basamakları tıbbi danışmanın
onayı ile ancak aşağıdaki durumlarda, AABT’ler tarafından uygulanabilir.
(2)
Hastanın hayati tehlikesinin bulunması ve bununla birlikte;
a)
Ulaşım süresinin uzaması,
b)
Bölgesel ve çevresel zorunluluklar,
c)
Ulaşım aracından ambulanstan kaynaklanan sorunlar,
d)
Çok sayıda hasta ve yaralının bulunduğu büyük kaza ve afetlerin olması,
hallerinde akış şemalarındaki acil ilaç kullanım basamakları uygulanır.
(3)
Kardiyo pulmoner resusitasyon ve defibrilasyon uygulaması esnasında acil
ilaç kullanım basamaklarının uygulanması aranmaz. Bu durumda, AABT yaptığı
değerlendirme ve hastanın muayenesi sonucunda gerekli gördüğü takdirde
sorumluluk tamamen kendisinde olmak üzere, gecikmeksizin tıbbi danışmanın
bilgisi ve onayı olmadan bu işlem basamağına başlar.
(4)
Kardiyo pulmoner resusitasyon ve defibrilasyon uygulaması gerektiren
durumların dışında, öncelikle hasta ve yaralının değerlendirilmesi ve
gerekiyorsa temel ve ileri yaşam desteği uygulamaları ile stabilizasyonu
sağlanarak gecikmeksizin uygun en yakın, sağlık kuruluşuna nakli sağlanır.
Gerekiyorsa oksijen ve sıvı uygulamasına başlanır. Ancak Ek-2’ de bulunan
akış şemalarındaki tıbbi danışman onayı istenen ilaçlar kullanılmaz.
(5)
AABT, gerektiğinde olay yerine hekimli ambulans gönderilmesini tıbbi
danışman ve merkezden ister. Bu durumda tıbbi danışmanın da onayı ile
merkez, olay yerine en yakın hekimli ambulansı veya acil sağlık araçları
ile hekimi göndermek için gerekli talimatı uygular. Hastanın bulunduğu yer
veya uzaklık nedeniyle, gerekli ise kara ambulansları dışında hava veya
deniz ambulansları veya ulaşım araçları da bu işlem için harekete
geçirilir. Hekim hastaya ulaşana kadar AABT, akış şemalarına uygun olarak
gerekli acil tıbbi uygulamaları tıbbi danışmandan da onay alarak yapmaya
devam eder.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp
Teknisyenlerinin
Mezuniyet
Sonrası Eğitim Programları
Eğitim Programları
MADDE 7 – (1) AABT/ATT mezuniyet sonrası zorunlu eğitim
programları, 40 saatlik “Temel Eğitim” , 20 saatlik “Erişkin İleri Yaşam
Desteği”, 32 saatlik “Travma İleri Yaşam Desteği” , 28 saatlik “Çocuklarda
İleri Yaşam Desteği” ve 32 saatlik “Ambulans Kullanımı ve Bakımı Eğitim”
programlarından oluşur.
(2)
Temel Eğitim, Erişkin İleri Yaşam Desteği, Çocuk İleri Yaşam Desteği ve
Travma İleri Yaşam Desteği Eğitim Programlarına katılarak eğitimlerinde 85
ve üstünde not alarak başarılı olanlara verilecek olan sertifika 3 yıl süre
ile geçerli olur. Mezuniyet sonrası eğitim programlarına katılanlar,
eğitiminin ders saatlerini tamamlayamadıkları takdirde eğitimi tekrar
etmek, sınavında başarısız oldukları takdirde en geç 6 ay içerisinde ilgili
sınava tekrar katılmak zorundadır.
Zorunlu eğitim programları
MADDE 8 – (1) Ambulans ve acil bakım teknikerleri
(AABT) ve acil tıp teknisyenleri
(ATT) için mezuniyet sonrası zorunlu eğitim programları:
a)
Ambulans Kullanımı ve Bakımı Eğitim Programı (AABT/ATT)
b)
Temel Eğitim Programı (AABT/ATT)
c)
Erişkin İleri Yaşam Desteği Eğitim Programı (AABT)
d)
Çocuk İleri Yaşam Desteği Eğitim Programı (AABT)
e)
Travma İleri Yaşam Desteği Eğitim Programı (AABT)
(2)
AABT’lerin bu eğitim programlarının tamamına katılımları zorunludur.
ATT’ler için zorunlu eğitim programları ise Ambulans Kullanımı ve Bakımı
Eğitimi Programı ve Temel Eğitim Programlarıdır ve bu programlara AABT’ler
ile birlikte katılabilirler. AABT’ler, Temel Eğitim Programı, Erişkin İleri
Yaşam Desteği Eğitim Programı, Çocuk İleri Yaşam Desteği Eğitim Programı ve
Travma İleri Yaşam Desteği Eğitim Programlarını en geç üç yıl içinde
tamamlamak ve sertifika almak zorundadır.
(3)
Bu eğitim programlarının konuları ve içeriği Sağlık Bakanlığı tarafından
belirlenir. (4) Temel Eğitim
Programı Ek-1’deki konu başlıkları ile belirlenmiştir.
Eğitimlerin organizasyonu ve
sertifikaların düzenlenmesi
MADDE 9 – (1) AABT/ ATT’ lerin mezuniyet sonrası zorunlu
eğitimleri, bu Tebliğde belirlenen program çerçevesinde Sağlık Bakanlığının
belirleyeceği eğitim müfredatı ile il sağlık müdürlüklerinin koordinasyon
ve sorumluluğunda, eğitim ve araştırma hastaneleri, üniversiteler, acil
sağlık hizmetleri bölge eğitim ve araştırma merkezleri ve ilgili
derneklerin katılımı ve işbirliği ile yapılır. Eğitimler sonunda teorik ve
uygulamalı iki ayrı sınav yapılır. Her kursta eğitmenler yanında bir eğitim
koordinatörü ve bir kurs yöneticisi bulunur. Acil hekimliği sertifika
programında eğitici olan hekimler ve zorunlu eğitim programları kapsamında
eğitici eğitimi alan sağlık personeli ve Sağlık Bakanlığı tarafından bu
programlar için eğitimciliği onaylanan eğitimciler bu eğitimlerde görev
alabilirler. Bölge koordinatör illeri bu eğitimlere eğitimci desteği
verebilir ve gerektiğinde eğitimlerin yapılmasını organize eder. Zorunlu ve
geliştirme eğitimlerinin sertifikaları eğitimin düzenlendiği il sağlık
müdürlükleri tarafından Ek-3’teki sertifika örneğine göre düzenlenir.
İllerde düzenlenecek zorunlu eğitim programlarının ve geliştirme eğitim
programlarının yıllık planı ve kurs sonuç raporları düzenli olarak Sağlık
Bakanlığına bildirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 11 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.
EK-1
AMBULANS
VE ACİL BAKIM TEKNİKERİ (AABT) VE ACİL TIP TEKNİSYENİ (ATT)
TEMEL
EĞİTİM PROGRAMI KONULARI
1.
Acil Sağlık Hizmetleri
2.
Hastanın Değerlendirilmesi
3.
Temel Yaşam Desteği ve Otomatik Eksternal Defibrilatör Kullanımı
4.
Göğüs Ağrılı Hastaya Yaklaşım
5.
Solunum Sıkıntısı Olan Hastaya Yaklaşım
6.
Nörolojik Acillere Yaklaşım
7.
Obstetrik Acillere Yaklaşım
8.
Diyabetik Acillere Yaklaşım
9.
Zehirlenmelerde Acil Yaklaşım
10.
Sıcak ve Soğuk Acillerine Yaklaşım
11.
Yanıklarda Acil Yaklaşım
12.
Hastane Öncesi Kullanılan Acil İlaçlar ve Sıvı Uygulamaları
13.
Travmalı Hastaya Yaklaşım
14.
Ambulans Ekipmanları Kullanımı ve Bakımı
15.
Hasta ve Yaralı Taşıma Teknikleri
16.
İleri Hava Yolu Uygulamaları
17.
EKG
18.
Kardiyak Aritmilerde Acil Yaklaşım
EK-2
HASTANE ÖNCESİ ACİL TIBBİ
YARDIM VE BAKIM
AKIŞ
ŞEMALARI
(Yetişkin
Uygulama Kılavuzu ve Çocuk Uygulama Kılavuzu şeklinde 2 adet kitap ekte
sunulmuştur)
AKIŞ ŞEMALARI'nı görmek için tıklayınız
EK-3
Sağlık
Bakanlığı Logosu Sağlık
Müdürlüğü Logosu
T.C.
SAĞLIK BAKANLIĞI
……………İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
Sertifika No: İl Kodu, Görev Ünvanı(AABT,ATT)-Eğitimin
Cinsi(TE,AKB,ÇİY,EİY,TİY,GE)0001
(ÖRNEK: 06AABT-TE0001)
Belge
Geçerlilik Tarihi:
…………………………………EĞİTİM PROGRAMI
SERTİFİKASI
AABT/ATT……………………………………………..
……………..tarih
ve……….sayılı Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri İle Acil Tıp
Teknisyenlerinin Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğ kapsamında
……………..tarihleri arasında
…………..ilinde düzenlenen ………….saatlik teorik ve uygulamalı
………………………………….Eğitim Programını başarı ile tamamlayarak sertifika almaya
hak kazanmıştır.
Sağlık Müdürü
|