Sanayi ve Ticaret
Bakanlığından: ARAÇLARIN
İMAL, TADİL VE MONTAJI HAKKINDA
YÖNETMELİK BİRİNCİ
BÖLÜM Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunu hükümleri uyarınca araçların yapım ve kullanma bakımından
karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorluluğunu yerine getirmek
üzere; tadil aşamasında ve tip onayı yönetmelikleri (MARTOY, TORTOY, MOTOY)
kapsamı dışında kalan yapım aşamasındaki araçlar ile tip onayı yönetmelikleri
kapsamındaki araçlara Ulusal Tip Onayı verilmesine ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; a)
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca karayollarında
kullanılması amaçlanan motorlu araçların ve bunların römorklarının; 1)
Tek tek tam araç onayını, 2)
Tek tek çok aşamalı araç onayını, 3)
Seri tadilat tip onayını, 4)
Münferit tadilat onayını, 5)
MARTOY, TORTOY ve MOTOY uygulamaları dâhilinde olan, ancak zorunlu olmayan
yönetmelik hükümleri ile ilgili uygulamaları, 6)
MARTOY, TORTOY ve MOTOY kapsamı dışında kalan ve seri olarak imal edilen
motorlu araçlar veya römorklara tip onayı verilebilmesi için uyulması gereken
esasları, b) İtfaiye
araçları ve azami hızı 25 km/saat’in üzerinde olan yol süpürme araçlarını kapsar. (2)
Bu Yönetmelik; a)
Ulusal tip onayı için gerekli ilave hükümler hariç olmak üzere, MARTOY, TORTOY ve MOTOY’a göre; 1)
Tam araç tip onayı, 2)
Çok aşamalı araç tip onayı, 3)
Sınırlı sayıda tam araç tip onayı, 4)
Sınırlı sayıda çok aşamalı araç tip onayı verilebilmesi
için uyulması gereken esasları, b)
Ordu hizmetleri için kullanılan taktik araçları, iş makineleri, sivil savunma
ve kamu düzenini korumakla görevli birimler tarafından kullanılmak üzere imal
edilen özel maksatlı araçlar, tutuklu ve hükümlü taşımaya mahsus cezaevi
araçlarını kapsamaz. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun değişik 29 uncu maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) AİTM: Araçların İmal, Tadil ve Montajı
Hakkında Yönetmeliği, b)
AİTM münferit araç uygunluk belgesi: AİTM onayı işlemleri tamamlanarak,
araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda, tek tek araçlar ve
münferit tadilat için onay kuruluşunca veya onay kuruluşunun yetkilendirdiği
kuruluşça verilen belgeyi, c)
AİTM seri tadilat/seri imalat araç uygunluk belgesi: AİTM onayı işlemleri
tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda, seri
imal edilen araçlar veya seri tadilat için imalatçı tarafından verilen
belgeyi, ç)
AİTM onayı: Araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygun olduğuna dair verilen
onayı, d)
AİTM tip onayı belgesi: Bu Yönetmeliğe göre seri olarak imal edilen araçlar
ile seri tadilatlarda, her bir araç tipi için AİTM onayı işlemleri
tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda Onay
Kuruluşunca verilen belgeyi, e)
Araç: Raylı araçlar ve iş makineleri haricinde, karayollarında kullanılmak
üzere tasarlanmış, MARTOY, TORTOY ve MOTOY Yönetmeliklerinde ayrı ayrı
tarifleri yapılan motorlu araçlar ve römorkları, tarım ve orman traktörleri
ve römorkları ve iki, üç veya dört tekerlekli motosikletler ve mopedler ile
bunların römorklarını, f)
Aksam: Bir aracın parçası olarak ayrı bir yönetmelik hükümlerine tabi olan ve
söz konusu yönetmelik tarafından bu araçtan bağımsız olarak da tip onayı
alabileceği belirtilen far gibi bir üniteyi, g)
Aksam tip onayı belgesi: Araçlara ait aksam, sistem veya ayrı teknik
ünitelerin ilgili AT Yönetmeliklerine veya ECE Regülasyonlarına uygunluğu
sonucunda Teknik Servis tarafından düzenlenen rapora göre onay kuruluşu
Bakanlıkça veya AT Yönetmeliklerini veya ECE Regülasyonlarını uygulayan
ülkelerin onay kuruluşlarınca verilen belgeyi, ğ)
Araç tip onayı belgesi: Araçlara MARTOY, TORTOY veya MOTOY Yönetmeliklerine
göre onay kuruluşu Bakanlıkça veya Avrupa Birliği üyesi ülkelerin onay
kuruluşlarınca verilen belgeyi, h)
AT: Avrupa Topluluğunu, ı)
AT yönetmelikleri: Avrupa Birliği tarafından direktif olarak yayımlanan ve
Bakanlıkça yönetmelik olarak uyumlaştırılarak yürürlüğe konulan motorlu
araçlarla ilgili yönetmelikleri, i)
Ayrı teknik ünite: İlgili yönetmeliklerin hükümlerine tabi olan ve ilgili
yönetmelikte açıkça belirtilmesi şartıyla sadece bir veya daha fazla
tanımlanmış araç tipi ile ilgili olarak ayrı tip onayı alabilen, arkadan
çarpmaya karşı koruma çerçevesi gibi aracın bir parçası olarak hazırlanan
üniteyi, j) Bakanlık:
Onay kuruluşu olan Sanayi ve Ticaret Bakanlığını, k)
ECE - R: Motorlu araçlarla ilgili Birleşmiş Milletler/Avrupa Ekonomik
Komisyonu (BM/AEK) Teknik Düzenlemelerini (Regülasyonları), l)
İmalatçı: Onay işlemlerinin bütün unsurlarından ve imalatın veya tadilatın
uygunluğunun sağlanmasından Onay Kuruluşuna karşı sorumlu olan ve onay
işlemine tabi olan araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünite imalatının veya
tadilatının bütün aşamalarıyla doğrudan ilgili olmasına gerek olmayan, en az
bir sözleşmeli veya kadrolu makine mühendisi istihdam eden kişi veya
kuruluşu, m)
İş makinesi: Yol inşaat makineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık,
milli savunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan; iş
amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş, karayolunda insan,
hayvan, yük taşımasında kullanılamayan motorlu araçları, n)
MARTOY: 1/4/1999 tarihli ve 23653 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu
Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliğinin (98/14/AT) uygulamada bulunan
son seviyesini, o)
MOTOY: 23/12/2004 tarihli ve 25679 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İki veya
Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Tip Onayı Yönetmeliğinin (2002/24/AT)
uygulamada bulunan son seviyesini, ö)
Onay kuruluşu: Teknik hizmetler kuruluşlarını görevlendiren, sistem, aksam,
ayrı teknik ünite ve Araç tip onayı, AİTM onayı ve AİTM uygunluk belgelerini
veren ve gerektiğinde geri alan ve AİTM uygunluk belgesiyle ilgili uygulamaları
kendisi yapacağı gibi, başka bir kuruluşu da bu konuda yetkilendirebilen, bu
konuda yapılacak uygulamaları belirleyen, diğer onay kuruluşlarıyla muhatap
olan ve bunlarla temasları yürüten, imalatçının üretim uygunluk
düzenlemelerine uyup uymadığını belirlemekten sorumlu ve yetkili kuruluş olan
Bakanlığı, p)
Sistem: Fren, emisyon kontrol tertibatı, iç donanım gibi ilgili
yönetmeliklerdeki şartlara uygun olması gereken herhangi bir araç sistemini, r)
Tadilat: İmalatından sonra veya hizmet süresinde, aracın niteliğini
değiştirecek şekilde yapılan işlemi, s)
Tadilat seti: Bir tadilatın yapılabilmesi için üretilen, gerekli bütün aksam
ve parçalardan oluşan, ilgili yönetmelik kapsamında prototip araçlar üzerinde
gerekli deneyler yapılarak, Onay Kuruluşu tarafından bir veya daha fazla
tanımlanmış araç tipi ile ilgili olarak uygunluk onayı verilen seti, ş)
Taktik araç: Öncelikle silahlı kuvvetler tarafından arazide, muharebe veya
taktik operasyonlar ile doğrudan ilişkili veya destekleyici mahiyette
kullanılmak üzere askeri araştırma ve geliştirmeler neticesinde tasarımlanan
ve askeri özellikleri bulunan aracı, t)
Tam araç: MARTOY, TORTOY ve MOTOY yönetmelikleri ve bu Yönetmeliğin ilgili
bütün hükümlerine uygun olarak, bir aşamada tip onayı veya AİTM uygunluk
onayı alarak imal edilen aracı, u)
Tamamlanmamış araç: MARTOY, TORTOY ve MOTOY yönetmelikleri ve bu Yönetmeliğin
ilgili hükümlerine uyabilmek için en az bir aşamada daha tamamlanması gereken
ve buna uygun tip onayı veya AİTM uygunluk belgesi alarak imal edilmiş aracı, ü)
Tamamlanmış araç: MARTOY, TORTOY ve MOTOY yönetmelikleri ve bu Yönetmeliğin
ilgili bütün hükümlerine uygun olarak, çok aşamalı tip onayı veya AİTM
uygunluk belgesi alarak imal edilen aracı, v)
Tanıtım bildirimi: Başvuru sahibi tarafından sunulan ve bu Yönetmeliğin Ek
V’inde belirtilen belgeyi, y)
Tanıtım dosyası: Başvuru sahibi tarafından onay kuruluşuna veya onay
kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluşa tanıtım bildirimi gereğince verilen
bilgi, çizim, fotoğraf ve bunun gibi belgeleri içeren dosyayı, z)
Tanıtım paketi: Tanıtım dosyası ile onay kuruluşunun veya onay kuruluşunun
yetkilendirdiği kuruluşun görevlerini yerine getirmeleri sürecinde tanıtım
dosyasına eklenmiş olan deney raporları ve diğer belgeleri, aa)
Tanıtım paketi fihristi: Tanıtım paketi içinde bulunan belgelerin uygun bir
şekilde numaralandırılarak veya bütün sayfaların tanımlanabilmesine imkân
verecek şekilde işaretlenerek bir liste halinde yazılmasını, bb)
Teknik hizmetler kuruluşu (teknik servis): Onay kuruluşu adına deney veya
kontrolleri yürütecek bir deney laboratuarı olarak atanmış bir kurum veya
kuruluşunu (bu görev onay kuruluşu tarafından da yerine getirilebilir), cc)
TORTOY: 8/6/2008 tarihli ve 26900 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım
veya Orman Traktörleri, Bunların Römorkları ve Birbiriyle Değiştirilebilir
Çekilen Makinaları ile Sistemleri, Aksamları, Ayrı Teknik Üniteleri ile
İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinin (2003/37/AT) uygulamada bulunan son
seviyesini ifade
eder. İKİNCİ
BÖLÜM Uygulama
Usul ve Esasları AİTM onayı başvurusu MADDE 5 – (1) AİTM onayı başvurusuna ilişkin esaslar aşağıda
belirtilmiştir. a)
Bu Yönetmelik kapsamındaki araçların seri imalatında ve tip onayı bulunan
araçların seri tadilatında her bir tip araç için ayrı bir başvuru yapılır. b)
Münferit imalat ve tadilatlarda her bir araç için ayrı bir başvuru yapılır. c)
Tadilat setleri için, set ile tadil edilmiş ve tahribatlı deneylerde
yapılabilecek numune ile onay kuruluşu veya onay kuruluşu tarafından
görevlendirilmiş teknik servislere başvurulur. Gerekirse ana araç
imalatçısının görüşü alınır. Bu setler ile üreticisi tarafından, setle
birlikte verilen montaj talimatına uygun olarak yapılan seri tadilatlar
sadece talimata uygun montaj yapıldığı kontrol edilerek, uygunsa onaylanır. ç)
Araç AİTM tip onayı veya AİTM uygunluk belgesi başvuruları, imalatçı
tarafından onay kuruluşuna veya onay kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluşa
yapılır. Başvuruya, ilgili araca göre bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V’te
belirtilen bilgileri içeren bir tanıtım dosyasıyla birlikte Ek IV ve/veya Ek
VII’de belirtilen ilgili yönetmeliklerden uygulanabilir olanlardan her biri
uyarınca sahip olunan tip onayı belgeleri, eğer bu belgeler yoksa, teknik
servislerden o araç için ilgili yönetmeliklere göre alınmış deney raporları
ve gerektiğinde bu Yönetmelikte istenilen belgeleri içeren tanıtım paketi ve
tanıtım paketi fihristinden oluşan bilgi ve belgeler eklenir. d)
Çok aşamalı AİTM onayı başvurusunda; 1)
Birinci aşamada, tamamlanmamış araç ve aracın tamamlanma durumuna göre bu
Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V’te belirtilen bilgileri içeren bir tanıtım
dosyasıyla birlikte Ek IV ve/veya Ek VII’de belirtilen ilgili
yönetmeliklerden uygulanabilir olanlardan her biri uyarınca sahip olunan tip
onayı belgeleri, eğer yoksa, yetkili teknik servislerden o araç için ilgili
yönetmeliklere göre alınmış deney raporları ve gerektiğinde bu Yönetmelikte
istenilen belgeleri içeren tanıtım paketi ve tanıtım paketi fihristinden
oluşan bilgi ve belgeler eklenir, 2)
İkinci veya daha sonraki aşamalarda, tamamlanmamış aracın bir önceki aşama
uygunluk belgesi veya AİTM uygunluk belgesinin bir sureti ile aracın
tamamlanma durumuyla ilgili olarak bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V’te
belirtilen bilgileri içeren ve bu Yönetmelikte istenilen bilgi ve belgeler,
ilgili yönetmeliklerden uygulanabilir olanlardan her biri uyarınca sahip
olunan tip onayı belgeleri, eğer bu belgeler yoksa, teknik servislerden o
araç için ilgili yönetmeliklere göre alınmış deney raporları, tanıtım
dosyası, tanıtım paketi ve tanıtım paketi fihristi yer alır. e)
MARTOY, TORTOY ve MOTOY kapsamı dışında kalan araçların seri imalatı ve bu
yönetmeliklerin kapsamındaki araçların seri tadilatında her tip için ayrı bir
başvuru yapılır. AİTM onayı işlemleri MADDE 6 – (1) AİTM onayı işlemlerine ilişkin olarak onay
kuruluşunca; a)
Tanıtım dosyasındaki özelliklere uygun olmak kaydıyla, bu Yönetmelikte
belirtilen ilgili yönetmeliklerin teknik özelliklerine uyan, imal veya tadil
edilmiş her bir araç için 7 nci maddede belirtilen işlemler çerçevesinde AİTM
uygunluk belgesi, b)
Tanıtım dosyasındaki özelliklere uygun olmak kaydıyla bu Yönetmelikte
belirtilen ilgili yönetmeliklerin teknik özelliklerine uyan seri imalat ve
seri tadilatta her bir tip için 7 nci maddede belirtilen işlemler
çerçevesinde AİTM tip onayı belgesi, verilir. (2)
Bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin bu Yönetmelikteki hükümlere
uygun olmakla birlikte, yol güvenliği açısından ciddi bir tehlike
oluşturduğunun belirlenmesi halinde, onay kuruluşu veya onay kuruluşunun
yetkilendirdiği kuruluş AİTM tip onayı belgesi veya AİTM uygunluk belgesi
vermeyi reddedebilir. AİTM onayı sırasında izlenecek
işlemler MADDE 7 – (1) AİTM onayı sırasında izlenecek işlemler aşağıda
belirtilmiştir. a)
5 inci maddenin (b) bendine göre bir başvuru yapıldığı taktirde imalatçı
onaylatılacak münferit araç için örneği bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek
V/A3’te verilmiş olan AİTM uygunluk belgesini düzenler ve tanıtım dosyasıyla
birlikte onay kuruluşunun onayına sunar. b)
5 inci maddenin (a) bendine göre bir başvuru yapıldığı takdirde onay
kuruluşu, onaylanacak araç üzerinde araç tanıtım belgesinde bulunan, aksam,
sistem ve ayrı teknik ünitelerini inceleyerek ve belgeleri kontrol ederek
aracın orijinal tanıtım paketindeki ilgili bilgilere uygun olarak yapılmış
olduğunu bütün ilgili yönetmelik şartları için teyit eder. c) 5 inci maddenin (ç) bendine göre bir
başvuru yapıldığı takdirde onay kuruluşu; 1)
Birinci aşamada; tamamlanmamış araç için araç tanıtım belgesinde bulunan,
aracın; aksam, sistem ve ayrı teknik
ünitelerini inceleyerek ve belgeleri kontrol ederek, aracın orijinal tanıtım
paketindeki ilgili bilgilere uygun olarak yapılmış olduğunu bütün ilgili
yönetmelik şartları için teyit eder, 2)
İkinci veya daha sonraki aşamalarda; aracın tamamlanma durumuna göre bu
Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek V’te belirtilen şartları sağladığını, araç
tanıtım dosyasındaki detaylara ve ilgili yönetmeliklerin her birinin
gerektirdiği teknik koşullara uygunluğunu teyit ve daha önceden alınmış onayı geçersiz
kılacak şekilde değişiklik yapılıp yapılmadığını kontrol eder. ç)
Motorlu araçlar ve römorkları ile motosiklet ve mopedlerin münferit imalat ve
tadilatlarında başvurular ancak imalatçı adına, aracı projelendiren, Bakanlık
veya Bakanlık adına görevlendirilmiş kuruluşlarca yetki belgesi verilmiş
makine mühendisleri tarafından yapılır. Yetkili mühendisler, imalatçı
firmanın personeli veya Makine Mühendisleri Odası Büro Tescil Belgesi sahibi
Serbest Mühendislik ve Müşavirlik Bürosu personelidir. Tarım veya orman
traktörleri ile römorkları için ise başvurular, makine mühendisleri yanı sıra
tarım makineleri dalında eğitim görmüş, Bakanlık veya Bakanlık adına
görevlendirilmiş kuruluşlarca yetki belgesi verilmiş ziraat mühendisleri
tarafından da yapılabilir. Bu durumda, yetkili ziraat mühendisleri, imalatçı
firmanın personeli veya Ziraat Mühendisleri Odası Büro Tescil Belgesi sahibi
Serbest Mühendislik ve Müşavirlik Bürosu personelidir. d)
Bu Yönetmeliğin ekleri Yönetmelik kapsamındaki araçlarda zorunlu olarak
uygulanır. ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM Tescil ve
Trafiğe Çıkma, Alternatif İşlemler Tescil ve trafiğe çıkma MADDE 8 – (1) Bu Yönetmeliğe göre tek tek onaylanmış yeni
araçların tesciline veya trafiğe çıkmasına, sadece onay kuruluşu veya onay
kuruluşunun yetkilendirdiği kuruluş tarafından tasdik edilmiş uygunluk
belgeleri taşımaları halinde izin verilir. Tamamlanmamış araçların sürekli
tescillerine ve trafiğe çıkmalarına tamamlanmadıkları sürece izin verilmez.
Seri imalat nedeni ile AİTM onayı olan araçlar, imalatçı firmanın
düzenleyeceği uygunluk belgesi ile tescil edilirler. Tadilatlar yasal süre
içerisinde aracın kayıtlarına, bu Yönetmelik uyarınca verilen seri tadilat
veya tadilat uygunluk belgelerine göre işlenir. Onay kuruluşunca yapılabilen
işlemler MADDE 9 – (1) Özgün niteliklerinden dolayı, bir veya daha
fazla sayıda ilgili yönetmeliğin bir veya daha fazla şartına uyması mümkün
olmayan, ileri teknoloji ve kavramları bünyesinde bulunduran araçlar için,
imalatçının talebi üzerine onay kuruluşu araca ait özgün niteliklerin açıkça
belirtildiği bir uygunluk belgesi verebilir. (2)
Ordu hizmetleri için kullanılan taktik araçları, iş makineleri, sivil savunma
ve kamu düzenini korumakla görevli birimler tarafından kullanılmak üzere imal
edilen özel maksatlı araçlar, tutuklu ve hükümlü taşımaya mahsus cezaevi
araçlarının tahsis edilen hizmet dışında kullanılması veya üçüncü şahsa devri
halinde, kullanıcıdan aranacak şartlar, onay kuruluşu tarafından belirlenir. DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM Çeşitli ve
Son Hükümler Düzenleme yetkisi MADDE 10 – (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili
her türlü alt mevzuat düzenlemelerini yapmaya yetkilidir. Muafiyet MADDE 11 – (1) İtfaiye araçları ve azami hızı 25 km/saat’in
üzerinde olan yol süpürme araçları yapıları ve işlevleri itibarı ile bu
Yönetmeliğin çeşitli hükümlerinden veya tamamından muaf tutulabilir. Muafiyet
kararı onay kuruluşu tarafından verilir. Yürürlükten kaldırılan yönetmelik MADDE 12 – (1) 21/10/2004 tarihli ve 25620 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik
yürürlükten kaldırılmıştır. Atıflar MADDE 13 – (1) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesi ile yürürlükten
kaldırılan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğe yapılmış
olan atıflar, bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır. Kazanılmış haklar GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
ilgililerce alınmış tip onayları ve seri tadilat onaylarına ilişkin
kazanılmış haklar saklıdır. Yürürlük MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik 1/1/2009 tarihinde yürürlüğe
girer. Yürütme MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret
Bakanı yürütür. Ekleri İçin Tıklayınız |
||||||