|
Maliye Bakanlığından:
VERGİ
USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ
(SIRA NO:
382)
Bakanlığımıza intikal eden
olaylardan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile ilgili bazı konularda
tereddütler oluştuğu anlaşılmış olup, söz konusu tereddütleri gidermek ve
uygulama birliği sağlamak amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılması
gerekli görülmüştür.
Vergi Usul
Kanununun 229 uncu maddesinde fatura, satılan emtia veya yapılan iş
karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan
veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesika olarak
tanımlanmış olup, Kanunun 231 inci maddesinin 5 numaralı bendinde de
faturanın malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami
yedi gün içinde düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanunun
232 nci maddesinde de fatura vermek ve almak
mecburiyetinde olanlar sayılmış bulunmaktadır.
Kanunun
mükerrer 257 nci maddesinin (1) numaralı bendi
ile de Maliye Bakanlığı, mükellef ve meslek grupları itibariyle muhasebe
usul ve esaslarını tespit etmeye, bu Kanuna göre tutulmakta olan defter ve
belgeler ile bunlara ilaveten tutulmasını veya düzenlenmesini uygun gördüğü
defter ve belgelerin mahiyet, şekil ve ihtiva etmesi zorunlu bilgileri
belirlemeye ve bunlarda değişiklik yapmaya yetkili kılınmıştır.
Bu yetkiye istinaden, belge
düzenine ilişkin yapılan düzenlemeler aşağıda açıklanmıştır.
1
– Özel Kartlar veya Yemek Çekleri Kullanılmak Suretiyle Lokanta veya
Restoranlarda Verilen Hizmetlere İlişkin Belge Düzeni
Uygulamada bazı firmalar
tarafından çeşitli adlarla çıkarılan özel kartlar, anlaşma yapılan lokanta
veya restoran gibi hizmet işletmelerinde (anlaşmalı hizmet işletmeleri)
sunulan hizmetin ödeme aracı olarak kullanılmaktadır. Ayrıca bazı lokanta,
restoran vb. yemek verme hizmeti sunan işletmelerde sunulan hizmetin ödeme
aracı olarak; gerek bu işletmelerce, gerekse bu hizmet işletmeleri ile
anlaşma yapan firmalarca satışa sunulan yemek çeklerinin kullanıldığına da
sıklıkla rastlanılmaktadır. Bu itibarla, söz konusu kartların veya yemek
çeklerinin kullanımıyla ilgili olarak uyulması gereken belge düzeninin 213
sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri doğrultusunda açıklığa kavuşturulması
Tebliğin bu bölümünün konusunu oluşturmaktadır.
1.1. Özel Kartların Kullanımı
Özel kartların, anlaşmalı
hizmet işletmelerinde verilen yemek hizmetine ilişkin bedellerin
ödenmesinde aşağıda belirtilen şekilde kullanılması kaydıyla, Tebliğin 1.3. bölümünde yer alan açıklamalar çerçevesinde
belgelendirilmesi uygun görülmüştür.
- Söz
konusu kartlar, personeline yemek hizmeti temin etmek isteyen işletmeler
tarafından bu kartları satışa sunan firmalardan satın alınarak personele
verilecektir.
- Kartlar, bunları satışa sunan firmalarca anlaşmalı
hizmet işletmelerine verilen satış noktası terminallerinden geçirilmek
suretiyle, hizmet bedelinin ödenmesinde kullanılacaktır.
- Belirtilen
satış noktası terminalleri, işlemin yapıldığı yer, tarih, saat, hizmet
bedeli ile kalan tutarı gösterecek şekilde iki adet bilgi fişi verecek ve
istenildiğinde günlük veya haftalık olarak tahsil edilen bedelleri
gösterecektir.
1.2. Yemek Çeklerinin Kullanımı
Yemek çeklerinin, anlaşmalı
hizmet işletmelerinde verilen yemek hizmetine ilişkin bedellerin
ödenmesinde aşağıda belirtilen şekilde kullanılması kaydıyla, Tebliğin 1.3. bölümünde yer alan açıklamalar çerçevesinde
belgelendirilmesi uygun görülmüştür.
- Yemek
çekleri, işverenlerce istihdam edilen personelin yemek ihtiyacının
karşılanması amacıyla kullanılacaktır.
- Bu
çekler dip koçanlı olarak ve dip koçanı ile çekin üzerine müteselsil sıra
numarası yer verilmek suretiyle bastırılacaktır.
- Söz
konusu çekler, gerek bunları kendi adına bastırarak satışa sunan hizmet
işletmelerinde, gerekse bunları satışa sunan firmalarla anlaşmalı hizmet
işletmelerinde münhasıran yemek bedellerinin ödenmesinde kullanılacaktır.
1.3. Özel Kartlar ve Yemek Çeklerinin Kullanımına İlişkin Belge
Düzeni
Özel kartları ve yemek
çeklerini çıkaran firmalar tarafından, hizmet alımında kullanılacak bedellerin
karta yüklendiği veya çeklerin satıldığı tarihten itibaren yedi gün içinde,
bu kartları veya çekleri
personeline vermek üzere alan işletmeler adına fatura
düzenlenecektir.
Yemek bedellerinin;
- Özel
kartlar kullanılarak ödenmesi durumunda satış noktası terminalinden alınan
iki adet bilgi fişinden birinin kart sahibine verilmesi, diğerinin ise
hizmet işletmesinde kalması,
- Yemek
çekleri kullanılarak ödenmesi halinde yemek çekinin dip koçanının hizmet
alan personelde, diğerinin ise hizmet işletmesinde kalması
şartlarıyla,
hizmetten yararlanan personele ayrıca Vergi Usul Kanununda belirtilen
belgelerden herhangi birinin (ödeme kaydedici cihaz fişi, perakende satış
fişi veya fatura) verilmesine gerek bulunmamaktadır.
Anlaşmalı hizmet işletmelerinin,
bedeli özel kartlar veya yemek çekleri kullanılarak ödenen hizmetler için,
özel kartları veya yemek çeklerini satışa sunan firmalar adına hizmetin
tamamlandığı tarihten itibaren yedi gün içinde fatura düzenlemeleri
gerekmektedir.
Ancak, ödemenin söz konusu özel
kartlar veya yemek çekleri ile yapılması sırasında bu belgelerden birinin
sehven düzenlenmesi halinde mükerrerliğin önlenmesi bakımından düzenlenen
belgenin iptali gerekecektir. İptal işlemi, anlaşmalı hizmet işletmelerince
söz konusu özel kartları veya yemek çeklerini satışa sunan firmalara
düzenlenecek faturalarla, doğrudan özel kartları veya kendi bastırdığı
yemek çeklerini satan hizmet işletmelerince ise bunların satışı sırasında
düzenlenmiş olan faturalarla bağlantı kurulmak suretiyle gerçekleştirilecektir.
Diğer taraftan, söz konusu
organizasyon dolayısıyla özel kartları ve yemek çeklerini çıkaran firmalar
veya anlaşmalı hizmet işletmelerinin birbirlerinden komisyon vb. hizmet
bedelleri almaları halinde ayrıca bu bedeller için fatura düzenleneceği
tabiidir.
2
– Özel Kartlar Kullanılarak Yapılan Şehir İçi Yolcu Taşımacılığında Belge
Düzeni
Uygulamada bazı firmalar
tarafından çeşitli adlarla çıkarılan özel kartlar, anlaşma yapılan şehir
içi toplu yolcu taşıma işletmelerince (anlaşmalı yolcu taşıma işletmeleri)
yürütülen taşıma hizmetinin ödeme aracı olarak kullanılmaktadır. Söz konusu
kartların kullanımıyla ilgili olarak uyulması gereken belge düzeninin Vergi
Usul Kanunu hükümleri doğrultusunda açıklığa kavuşturulması Tebliğin bu
bölümünün konusunu oluşturmaktadır.
Anlaşmalı yolcu taşıma
işletmelerince verilen yolcu taşıma hizmetine ilişkin bedellerin özel
kartlarla ödenmesinde aşağıda belirtilen şartlara uyulması kaydıyla, söz
konusu hizmetin bu bölümde yapılan açıklamalar çerçevesinde belgelendirilmesi
uygun görülmüştür.
- Kartı
satışa çıkaran firmalar ile bir banka arasında sistemdeki tüm parasal
hareketlerin izlenmesi, kayıt altına alınması, gerçekleşecek hasılatın
paylaşımının gösterilmesi ve rapor üretilmesi gibi hususları içeren ayrıntılı
bir anlaşma yapılacaktır.
- Sözü
edilen kartların satışı ve bu kartlara yükleme yapılması işlemleri, bu
kartları çıkaran firmalarla anlaşmalı bayilerce gerçekleştirilecektir.
- Kartlara
yapılacak yükleme işlemi, özel kartları çıkaran firmalar tarafından
bayilere verilen özel cihazlar vasıtasıyla yapılacaktır.
- Söz
konusu özel kartlar, anlaşmalı yolcu taşıma işletmelerine ait taşıtlarda
bulunan cihazlar (validatör) vasıtasıyla, taşıma
hizmetine ait bedelin ödenmesinde kullanılacaktır.
- Anlaşmalı
yolcu taşıma işletmelerinin özel kart kullanılmak suretiyle ödenen yolcu
taşıma hizmetlerine ilişkin bedeller ile özel kartları çıkaran firmalar ve
bayilere ilişkin komisyon vb. hizmet bedellerinin dağıtımı, anlaşmalı banka
vasıtasıyla yapılacaktır.
- Bu kartları çıkaran firmalar
tarafından kurulacak ve anlaşma taraflarınca da (banka, bayi ve anlaşmalı
yolcu taşıma işletmesi) kullanılacak sistem, kartların kullanımı ve
taraflar arasındaki işlemlere ilişkin bilgilerin elektronik
ortamda takibine imkan verecek özellikte olacaktır.
Yukarıda
belirtilen şartları haiz olarak yürütülen şehir içi yolcu taşıma
hizmetlerinde, söz konusu kartların anlaşmalı yolcu işletmelerine ait
taşıtlarda kullanılmasına kadar olan aşamalarda, bankalarca bayilere
yükleme hakkı verilmesi ve yolcuların ellerinde bulunan özel kartlara
bayilerden yükleme yaptırmalarında henüz yolcu taşıma hizmeti
gerçekleşmemiş olduğundan Vergi Usul Kanununda sayılan herhangi bir
belgenin düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.
Anlaşmalı yolcu taşıma işletmeleri
tarafından, bedeli söz konusu kartlar kullanılmak suretiyle ödenmiş bulunan
taşıma hizmetlerine ilişkin olarak, elektronik ortamda tutulan ve muhafaza
edilen kayıtlara istinaden, gün sonunda "muhtelif müşteriler"
ibareli bir fatura düzenlenecektir.
Diğer taraftan, bayilerce
sunulan hizmet dolayısıyla özel kartları satışa sunan firmalardan; bu
firmalarca da anlaşmalı yolcu işletmelerinden alınacak komisyon vb.
bedeller için, hizmetin tamamlanmasından itibaren yedi günlük süre dahilinde fatura düzenlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, bayilerce
müşterilere yükleme yapılması sırasında mali değeri olmayan bir belgenin
müşteriye verilmesi mümkündür.
Ayrıca, anlaşmalı bankalarca
sunulan hizmetin karşılığında işletim payı vb. adlarla alınan bedellere ilişkin
olarak 243 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği1
uyarınca dekont düzenlenmesi gerektiği tabiidir.
3
– Bankalara Ait Kredi Kartı Okuyucuları Kullanılarak Yapılan Kontör
Satışlarında Belge Düzeni
Ülkemizde faaliyette bulunan
GSM veya sabit telefon operatörleri ile herhangi bir bayilik ilişkisi
bulunmayan mağaza, market v.b. işyerlerinde, bankalara ait kredi kartı
okuyucuları (POS cihazları) kullanılmak suretiyle söz konusu operatörlerin
nam ve hesabına ön ödemeli telefon hatlarına ait kontörlerin satışı
yapılmaktadır.
Söz konusu işletmelerce yapılan
kontör satışlarında kullanılan bankalara ait POS cihazlarının;
- Kontör satışı esnasında,
komisyon bedeli de dahil olmak üzere, ekte (EK-1)
bulunan formata uygun olarak POS belgesi düzenleyebilmesi ve
- Her
günün sonunda, gün içerisinde yapılan kontör satışlarına ilişkin kapanış
raporu verebilmesi
özelliklerine
haiz olması şartlarıyla, bedeli kredi kartıyla tahsil edilmek suretiyle
yapılacak kontör satışlarında düzenlenecek POS belgelerinin, operatör
tarafından düzenlenmiş "fatura yerine geçen belge" olarak kabul
edilmesi uygun bulunmuştur.
Kontör satışlarında
kullanılacak POS cihazlarının, yukarıda belirtilen özellikleri haiz olup
olmadığının tespitine yönelik olarak, Bakanlığımızca herhangi bir onay
işlemine tabi tutulması söz konusu olmayacaktır. Ancak, POS cihazlarında,
Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları
Mecburiyeti Hakkında 3100 sayılı Kanuna ilişkin Tebliğlerde özellikleri
belirtilen ruloların kullanılması gerekmektedir.
Belirtilen özellikleri haiz POS
cihazları kullanılmak ve bedeli kredi kartıyla tahsil edilmek suretiyle
yapılacak kontör satışlarında ilgili taraflarca uyulacak belge düzeni
aşağıda açıklanmıştır.
a) Kontör satışı yapan
işletmelerce, söz konusu satışlara ilişkin olarak müşterilerine sadece bu
POS cihazlarından çıkan belgeler verilecek, müşteri tarafından talep edilse
dahi başkaca bir belge (ödeme kaydedici cihaz fişi, perakende satış fişi,
fatura v.b.) düzenlenmeyecektir.
Ayrıca, söz konusu POS
cihazlarından alınacak günlük kapanış raporlarının, satışı yapan
işletmelerce muhafaza edilmesi ve istenildiğinde ibrazı zorunludur.
Diğer taraftan işletmelerin,
POS cihazı üzerinden kontör satışı yapmaları dolayısıyla bankalardan
aldıkları hizmet bedeli (komisyon vb.) için banka adına fatura düzenlemesi
ve düzenlenecek faturada katma değer vergisinin de gösterilmesi
gerekmektedir.
b) Bankaların operatörlere
sunacağı hizmet nedeniyle lehe alacakları bedeller, banka ve sigorta
muameleleri vergisi kapsamına gireceğinden, bu işlemde katma değer vergisi
hesaplanmayacak ve bu nedenle düzenlenecek dekontta
katma değer vergisi gösterilmeyecektir.
c) Banka tarafından hizmet
karşılığı olarak operatörler adına düzenlenecek dekonta
aylık döneme ilişkin hesap hareketlerini (telefon numarası, yüklenen kontör
miktarı, bedeli vb.) gösteren bir listenin eklenmesi ve bu listenin de
operatörler tarafından muhafaza edilerek istenildiğinde ibrazı
gerekmektedir.
4
– Nihai Tüketicilere Elektronik Ortamda Kredi Kartıyla Yapılan Kontör Satışlarında
Belge Düzeni
Ülkemizde
faaliyet gösteren GSM veya sabit telefon operatörleri ile bunlarla
anlaşmalı firmalar tarafından, ön ödemeli telefon hizmetinde kullanılan
kontörlerin nihai tüketicilerle yüz yüze karşılaşılmaksızın, telefon veya
internet üzerinden iletilen talepler üzerine, kart sahibinin hattına
otomatik olarak yüklenmesi ve bedelinin elektronik ortamda kredi kartı
kullanılarak tahsil edilmesi suretiyle satışlar yapılmakta olup, bu tür
satışlarda uyulacak belge düzeni hakkında aşağıdaki açıklamaların
yapılmasına gerek görülmüştür.
Yukarıda belirtilen şekilde
yapılan kontör satışlarında;
- Kontör
satışı yapan işletmelerce gün içerisinde yapılan satışlara ilişkin olarak
her günün sonunda "günlük satış raporu" düzenlenmesi ve
- Bu
satışlara ilişkin olarak kredi kartlarından yapılan tahsilatların, ilgili
banka tarafından düzenlenecek "günlük tahsilat listelerine"
istinaden tevsik edilmesi
şartlarıyla,
her bir satış için ayrı ayrı belge düzenlenmek
yerine, gün sonunda "Muhtelif Müşteriler" ibareli tek bir fatura
düzenlenmesi uygun bulunmuştur.
Ancak, müşterinin istemesi
halinde fatura veya fatura yerine geçen belgenin düzenleneceği tabiidir.
Belirtilen şekilde kontör
satışı yapan işletmelerce, "Muhtelif Müşteriler" ibareli olarak
düzenlenecek olan faturaya, "günlük satış raporu" ile banka
tarafından düzenlenecek "günlük tahsilat
listeleri"nin eklenmesi ve faturaların bu şekilde muhafaza edilmesi
gerekmektedir.
5
– Serbest Meslek Faaliyetinde Bulunan Hekimler (Diş Hekimleri ile Veteriner
Hekimler Dahil) Tarafından Kullanılacak Kredi
Kartı Okuyucularını Bulundurma ve Kullanma Mecburiyetinin Başlama Tarihi
379 sıra numaralı Vergi Usul
Kanunu Genel Tebliğinde2, serbest meslek faaliyeti icra eden
hekimlerin (diş hekimleri ile veteriner hekimler dahil),
iş yerlerinde anılan Tebliğde belirtilen özellikleri haiz kredi kartı
okuyucuları (POS) bulundurmaları ve kredi kartı ile yapılan ödemelerde bu
cihazları kullanmaları zorunluluğu getirilmiş ve bu cihazlarla düzenlenecek
POS fişlerinin, anılan mükelleflerce yürütülen serbest meslek
faaliyetlerinde Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlenmiş "serbest meslek
makbuzu" olarak kabul edilmesinin uygun görüldüğü ve bu uygulamanın
1/6/2008 tarihinden itibaren başlayacağı açıklanmıştır.
Ancak, öngörülen sistemin yeni
bir uygulama olması, güvenli ve amaca uygun bir şekilde kullanılmasının
büyük önem arz etmesi sebebiyle, sistemi kuracak ve kullanacak olan mükelleflerin
gerekli teknik ve uygulama çalışmalarını sağlıklı bir şekilde
tamamlayabilmelerinin temini bakımından, söz konusu uygulamanın başlangıç
tarihi 1/9/2008 olarak değiştirilmiştir.
Tebliğ olunur.
EK: POS BELGESİ ÖRNEĞİ
|
. .
. . . . .
. . . . .
. .
. . . . .
. . . . .
. .
. . . .
. . . . .
.
_______________________
|
}
|
Operatörün;
Adı veya Unvanı, İş
Adresi,
Vergi Dairesi , Vergi Kimlik Numarası
|
TARİH : 11.06.2008
SAAT : 10.45
SIRA NO : 0018
|
}
|
Belgenin ;
Tarihi, Saati
Numarası (Her gün 1’den
başlayacak şekilde ayarlanacaktır.)
|
KONTÖR MİKTARI 100
TEL. NO : XXX XXXXXXX
|
}
}
|
Satılan kontör miktarı,
vergi dahil
tutarı
Kontör
yüklenen telefon numarası
|
|
K.D.V.
Tutarı XX
Ö.İ.V. Tutarı XX
|
}
|
Kontör satışına ilişkin
Katma Değer Vergisi ve
Özel İletişim Vergisi
Tutarları
|
________________________
Kredi Kartı Bilgileri:
. .
. . . . .
. . . . .
. .
. . . . .
. . . . .
. .
. . . .
. . . . .
.
__________________________
Üye İşyeri Bilgileri:
. .
. . . . .
. . . . .
. .
. . . . .
. . . . .
. .
. . . .
. . . . .
.
__________________________
Bu belge
V.U.K. uyarınca fatura
yerine geçen belge hükmündedir
|
}
}
}
|
Kart Sahibinin Adı
Soyadı,
İmzası
Üye İşyeri Adı veya Unvanı,
İş Adresi, Vergi Dairesi , Vergi Kimlik Numarası-TC
Kimlik Numarası, Üye İşyeri Numarası
vb.
Belgenin fatura yerine
geçen belge olduğuna ilişkin açıklama
|
———————————
1 7/9/1995 tarih ve 22397 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
2 5/1/2008 tarih ve 26747 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
|