Anayasa Mahkemesi
Başkanlığından: Esas
Sayısı : 2001/26 (Siyasî Parti
Malî Denetimi) Karar
Sayısı : 2008/68 Karar
Günü : 29.4.2008 I
- MALİ DENETİMİN KONUSU Millet Partisi’nin 2000 yılı kesinhesabının incelenmesidir. II
- İLK İNCELEME Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 16.
maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia
AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Fulya
KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve
Mehmet ERTEN’in katılımıyla 22.10.2003 gününde
yapılan ilk inceleme toplantısında; “Millet Partisi’nin 2000 yılı kesinhesabının
ilk incelemesi sonucunda; 1- İller kesinhesap
cetvellerinde ve birleşik kesinhesap cetvelinde “geçen
yıldan devreden para” hesabı altında gösterilen ve 1999 yılından devreden
miktarlar, 1999 yılı kesinhesabında “sonraki yıla
devreden para” miktarlarını tutmadığından, devir miktarları doğru olarak
yeniden düzenlenecek kesinhesabın, 2- Parti’nin 2000 yılı hesap döneminde edindiği
değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her
türlü hakların değerleri ile edinim biçimi ve tarihlerini de gösteren
listelerin, 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası’nın
74. maddesi uyarınca Parti’den istenmesine, kararın tebliği tarihinden
itibaren 30 gün süre verilmesine 22.10.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE” karar
verilmiştir. Ara kararda istenen eksiklikler
giderildiğinden işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE
karar verilmiştir. III
- ESASIN İNCELENMESİ Parti’nin Anayasa
Mahkemesi’ne verdiği 2000 yılı kesinhesap
çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan
inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820
sayılı Siyasî Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Denetimin maddi
öğelerini oluşturan defter ve belgelerde Millet Partisi Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2000 yılı gelirleri toplamının 64.825.535.526.- TL,
giderleri toplamının 63.259.730.808.- TL, ödenecek vergi ve SSK priminin
156.685.504.- TL olduğu, 1.409.119.214.- liranın nakit mevcudu olarak 2001
yılına devrettiği anlaşılmaktadır. A
- Gelirlerin İncelenmesi 1
- Genel Merkez Gelirleri Parti Genel Merkezi’nin
gelirleri 19.821.819.993.- TL olarak gösterilmiştir. Bunun 8.500.000.000- lirası
aidat gelirleri, 10.650.000.000.- lirası bağış, 99.900.000.- lirası diğer
gelirler, 571.919.993.- lirası 1999 yılından devreden kasa ve banka
mevcudundan oluşmaktadır. Genel Merkezin 2000 yılı
defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin
2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır. Parti Genel Merkezi’nin 2000
yılı muhasebe kayıtlarının tutulduğu yevmiye ve defteri kebir Ankara 31inci noteri tarafından
mühürlenmiş ve onaylanmıştır. 2820 sayılı Kanun’un 60. maddesinin altıncı
fıkrasında “Bütün defterlerin sayfaları
ve kaç sayfadan ibaret oldukları teşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu
başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir.”, aynı Kanun’un 113. maddesinde “Bu Kanunun 60 ıncı
maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar ,altı
aydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya
gizleyenler,bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.” denildiğinden,
defterleri ilçe seçim kurulu yerine notere tasdik ettiren Parti hakkında
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulmasına Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Sacit ADALI ve Fulya KANTARCIOĞLU’nun
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA karar verildi. 2 - İl
Örgütleri Gelirleri Parti il örgütlerinin
gelirleri 45.003.715.893.- TL olarak gösterilmiştir. Bunun 21.358.027.500.-
lirası aidat gelirleri, 22.851.278.774.- lirası bağış, 209.487.732.- lirası
diğer gelirler ve 584.921.887.- lirası ise 1999 yılından devreden kasa
mevcudundan oluşmaktadır. İl örgütleri 2000 yılı kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan
incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olduğu görülmektedir. B
- Giderlerin İncelenmesi 1
- Genel Merkez Giderleri Parti Genel Merkezin giderleri
19.221.054.496.- TL olarak gösterilmiştir. Bunun 10.726.854.496.- lirası genel
giderlerden ve 8.494.200.000.- lirası demirbaş giderlerinden oluşmaktadır. Parti Genel Merkezi’nin 2001 yılına
devreden kasa ve banka mevcudu 444.079.993.- liradır. Parti Genel Merkezi’nin 2000 yılı defter
kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820
sayılı Yasa’ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır. 2
- İl Örgütleri Giderleri Parti il örgütlerinin giderleri
44.038.676.312.- TL olarak gösterilmiştir. Bunun 41.701.798.312.- lirası genel
giderler, 420.000.000.- lirası demirbaş giderleri, 1.916.878.000.- lirası
diğer giderlerden oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin 2001 yılına
devreden kasa mevcudu 965.039.221.- liradır. Parti il örgütlerinin 2000 yılı kesinhesap çizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan
incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.. C
- Parti Mallarının İncelenmesi Parti’nin 2000 yılı defter ve belgeleri
üzerinde yapılan incelemede taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmaktadır. Parti’nin 2000 yılı içinde edindiği
8.914.200.000.- TL tutarındaki taşınır malın Kanuna uygun olduğu sonucuna
varılmıştır. IV - SONUÇ Millet Partisi’nin 2000 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; 1- Parti’nin 2000 yılı
kesinhesabında gösterilen 64.825.535.526.-
TL gelir ve 63.259.730.808.- TL gider, 156.685.504.- TL ödenecek vergi ve SSK primi ile 1.409.119.214.- TL nakit devrinin eldeki bilgi ve
belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’na uygun olduğuna
OYBİRLİĞİYLE, 2- Siyasî Partiler Kanunu’nun 60.
maddesine göre usulüne uygun olarak ilçe seçim kuruluna tasdik edilmeyen
defterler nedeniyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda
bulunulmasına Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI ve Fulya KANTARCIOĞLU’nun
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 29.4.2008
gününde karar verildi.
KARŞIOY YAZISI Siyasî
Partiler Kanunu’nun 60. maddesine göre usulüne uygun olarak İlçe Seçim Kurulu’na
tasdik edilmeyen defterler nedeniyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç
duyurusunda bulunulmasına ilişkin Osman Alifeyyaz
PAKSÜT’ün karşıoyuna
katılıyoruz. Başkan Üye Haşim KILIÇ Sacit ADALI KARŞIOY YAZISI Millet
Partisi’nin 2000 yılı hesaplarının incelenmesinde, Parti’nin tutması gereken
defterleri ilgili seçim kurulu başkanlığı yerine notere tasdik ettirmesinin Siyasî
Partiler Kanunu’nun (SPK) 113. maddesindeki altı aydan bir yıla kadar hapis
cezasını gerektiren suçu oluşturduğu ve anılan Parti yetkilileri hakkında suç
duyurusunda bulunulması gerektiğine ilişkin karara aşağıdaki nedenlerle
katılmamaktayım: SPK’nun
113. maddesindeki suç, genel kastla işlenebilecek bir suçtur. Bu nedenle,
suçun oluştuğundan söz edebilmek için defter tutmama kastının varlığını
aramak zorunludur. Parti yöneticileri, hukuk sistemimizde genel olarak
tasdike yetkili bir mercide defterlerini tasdik ettirmiş olduklarından,
olayda artık kastın varlığına hükmedilemez. Zira defterlerin noterde tasdik
ettirilmiş olması, defter kayıtları üzerinde yasaya aykırı işlemler yapma
olanağını ortadan kaldırmakta ve ceza yaptırımı altına alınan hukuki yarar gerçekleşmektedir. Suçun
unsurlarının yasalarda açıkça belirtilmiş olması, ceza hukukunun temel
ilkelerindendir. SPK’nun 60. maddesinde belirtilen
defterleri tasdik ettirme yükümlülüğünün ihlali suçunun hangi eylemlerle
oluşacağının SPK’da veya bu kanunun gönderme
yaptığı diğer yasa hükümlerinde açıkça tanımlanmış olması gerekir. SPK’nun 121.maddesinde, Türk Medeni Kanunu ile Dernekler
Kanunu’nun ve dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların SPK’na aykırı olmayan hükümlerinin siyasi partiler hakkında
da uygulanacağı belirtilmektedir. 60. maddedeki defterleri tasdik görevi SPK’na göre ilçe seçim kuruluna verilmiştir. Dernekler
Kanununa göre ise noterler görevlidir. Siyasi parti defterlerinin özel
görevli değil genel görevli bir mercide tasdik ettirilmesinin de suç
oluşturacağı yasada açıkça belirtilmediğinden, noterde yapılan tasdik
işleminin suç sayılması, ceza hukukunun temel ilkelerine aykırıdır. Hürriyeti
bağlayıcı ceza gerektiren bir eylemin varlığına, ancak mevzuatta açıkça
tanımlanan suç unsurlarının ve kastın varlığı halinde hükmedilebilir. Bu
nedenle suç duyurusunu gerektiren bir durum bulunmadığı düşüncesindeyim. Başkanvekili Osman
Alifeyyaz PAKSÜT KARŞIOY GEREKÇESİ
Millet Partisi’nin 2000
yılı hesaplarının incelenmesinde gelir ve gider defterinin Noter tarafından
onaylandığı saptanmıştır. 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 60. maddesinin ilk
fıkrasında, “Her kademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri,
gelen ve giden evrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşya
defteri tutmak zorundadırlar.”; altıncı fıkrasında da “Bütün defterlerin
sayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları teşkilâtın bulunduğu ilgili seçim
kurulu başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir” denilmiş, aynı
Yasa’nın 113. maddesinde ise bu Kanun’un 60. maddesinde yazılı defter ve
kayıtları tutmayanların, altı aydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif
veya yok edenlerin veya gizleyenlerin, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası
ile cezalandırılacakları belirtilmiştir. Yürürlükten kaldırılan 765
sayılı Yasa’nın 235 ve 26.9.2004 günlü 5237 sayılı yeni Ceza Yasası’nın 279.
maddelerinde de göreviyle ilgili olarak kamu adına soruşturma ve kovuşturma
gerektiren bir suçun işlendiğini öğrenip de yetkili makamlara bildirmeyen
kamu görevlilerinin cezalandırılmaları öngörülmüştür. Ceza yasalarında
belirtilen söz konusu bildirimin yapılabilmesi için öncelikle bir suç
işlenmesi gerektiği açıktır. 2820
sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 113. maddesine göre suç oluşabilmesi için
Yasa’nın 60. maddesinde yazılı defter ve kayıtların hiç tutulmaması veya
tahrif ya da yok edilmesi gerekmektedir. Oysa Parti defter tutmuş, ancak
bunun onayını Yasa ile belirli mercilere değil notere yaptırmıştır. Bu nedenle
bir suç işlendiğinin, kabulüne olanak bulunmadığından duyurulması gibi bir
yükümlülükten de söz edilemez. Açıklanan
nedenlerle suç duyurusunda bulunma koşulları oluşmadığından bu konudaki
çoğunluk görüşüne katılmıyorum. Üye
Fulya
KANTARCIOĞLU |
|||||||||||||||||