Anayasa
Mahkemesi Başkanlığından: Esas Sayısı :
2007/5 (Siyasî Parti Malî Denetimi) Karar Sayısı : 2008/42 Karar Günü : 12.2.2008 I - MALİ DENETİMİN KONUSU Lider Türkiye Partisi’nin 2006 yılı kesinhesabının incelenmesidir. II - İLK İNCELEME Lider Türkiye Partisi’nin 2006 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; “Dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle” karar verilmiştir. III - ESASIN İNCELENMESİ Parti’nin Anayasa
Mahkemesi’ne verdiği 2006 yılı kesinhesap
çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan
inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820
sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve
diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Denetimin maddi öğelerini oluşturan
defter ve belgelerde Lider Türkiye Partisi’nin 2006 yılı itibariyle 22 ilde
örgütlendiği, ancak 2006 yılında bu 22 il örgütünün herhangi bir gelir ve
gideri bulunmadığı, Parti Genel Merkezi’nin 2006 yılı gelirlerinin 1.594,00
YTL., giderlerinin 1.350,00 YTL. ve
2007 yılına devreden nakit mevcudunun 244,00 YTL. olduğu,
gelir toplamı ile gider ve nakit devir rakamlarının toplamının birbirine denk
olduğu görülmüştür. A - Gelirlerin İncelenmesi Genel Merkez Gelirleri Parti Genel Merkezi gelirleri 1.594,00
YTL. olup, tamamı bağış gelirlerinden oluşmaktadır. Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir
belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa’ya uygun
olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır. B - Giderlerin İncelenmesi Genel Merkez Giderleri Parti Genel Merkezi giderleri 1.350,00
YTL. olup, tamamı genel yönetim giderlerinden
oluşmaktadır. Parti Genel Merkezi’nin 2007 yılına
devreden nakit mevcudu 244,00 YTL. dir. Genel Merkezin gider belgeleri üzerinde
yapılan incelemede, giderlerin tümünün aşağıda belirtilen gider pusulalarıyla
yapıldığı ve başka bir kanıtlayıcı belgeye dayanmadığı görülmüştür.
Söz konusu gider pusulalarının
incelenmesinde, alınan mal veya hizmetin açıkça yazılı olmadığı, mal veya
hizmetin kimden alındığına ilişkin bir bilgi bulunmadığı, mal ve hizmetin
alındığı kişilerce imzalanmadığı, sadece Parti Genel Sekreteri tarafından
“mal/iş bedelini aldım” bölümünün imzalandığı anlaşılmıştır. Bu haliyle bu belgelerin denetim için
gerekli bilgileri taşımadığı sonucuna varılmıştır. 2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesinin
üçüncü fıkrasına göre beş milyon (2006 yılı için 45,33 YTL.) liraya kadar
olan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi
zorunlu olmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli bir kanıtlayıcı
belgeye dayanması gerekmektedir. Alınan bir mal veya hizmetin tutarının
gider kaydedilebilmesi için esas olan belge faturadır. Yasa’nın 70.
maddesinde belirtilen “makbuz”un ya da tutanağın tek başına bir ödemeye esas
olabilmesi için mal ya da hizmetin fatura kesilmesinin mümkün olmadığı kişi
ya da kurumlardan alınması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin
mali işlemlerinin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olup olmadığının saptanmasına
yönelik mali denetimini Yasa’nın 75. maddesine göre evrak üzerinden
yapmaktadır. Evrak deyiminin gelir-gider belgeleriyle birlikte defter ve
kayıtlardaki bilgileri de kapsadığı açıktır. Defter ve belgelerin denetime
elverişli ve yeterli olacak bilgileri içermesi zorunludur. Nitekim 2820
sayılı Yasa’nın 60. maddesinde parti adına yapılan giderlerin ne gibi işlere
ve yerlere harcandığının ilgili defterlere sıra ile ve belgeleri de
belirtilerek geçirileceği öngörülmektedir. 2820 sayılı Yasa’nın
75. maddesinde; “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir
ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan
gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine
karar verir” ve 76. maddesinde de; “Belgelendirilmesi gerektiği halde
belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa
Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir”
hükümleri yer almaktadır. Bu itibarla; denetim için gerekli
bilgileri taşımayan, fatura ile belgelendirilmesi gerektiği halde tek başına
geçerli bir kanıtlayıcı belge niteliği taşımayan gider pusulalarına dayanan
1.350,00 YTL. gider karşılığı parti malvarlığının
2820 sayılı Yasa’nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine’ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. C - Parti Malları Lider Türkiye Partisi’nin 2006 yılı
defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede, Parti’nin 2006 yılında
herhangi bir taşınmaz mal ve değeri yüz YTL. yi aşan
taşınır mal ve menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır. IV - SONUÇ Lider Türkiye Partisi’nin 2006 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; 1- Parti’nin 2006 yılı kesinhesabında gösterilen 1.594.- YTL geliri ile 2007
yılına devreden 244.- YTL nakit mevcudunun eldeki bilgi ve belgelere göre
doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 2- Mali denetim için gerekli bilgileri
taşımayan, fatura ile belgelendirilmesi gerektiği halde tek başına geçerli
bir kanıtlayıcı belge niteliği taşımayan gider pusulaları ile yapılan 1.350.-
YTL gider karşılığı parti malvarlığının 2820 sayılı Yasa’nın 75. ve 76.
maddeleri uyarınca Hazine’ye irad kaydedilmesine, 12.2.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||