Maliye Bakanlığından :
GİDER
VERGİLERİ GENEL TEBLİĞİ
SERİ NO: 84
21/02/2007 tarihli ve 5582 sayılı Konut
Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun1 ile 13/7/1956 tarihli ve 6802 sayılı Gider Vergileri
Kanununun2 29 uncu maddesinde yapılan değişiklikler uyarınca konut
finansmanı sistemi kapsamında yapılacak işlemlerde, banka ve sigorta
muameleleri vergisi (B.S.M.V) istisnası uygulanmasına ilişkin açıklamalar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır. Bu Tebliğde yer alan; a) Konut finansmanı, 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun3 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanını, b) Konut finansmanı kuruluşları, 2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanan konut
finansmanı kuruluşlarını, c) Konut finansmanı fonu, 2499 sayılı Kanunun 38/B maddesinde tanımlanan konut finansmanı
fonunu, d) İpotek finansmanı kuruluşları, 2499 sayılı Kanunun 39/A maddesinde tanımlanan ipotek finansmanı
kuruluşlarını, e) Tüketici, 23/02/1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanunun4 3 üncü
maddesinin (e) bendinde tanımlanan tüketiciyi, ifade etmektedir. 1-
5582 sayılı Kanun ile 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununda Yapılan
Düzenlemeler ve İstisna Uygulamaları 5582 sayılı Kanunun 6/3/2007 tarihinde
yürürlüğe giren 30 uncu maddesi ile 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun
“İstisnalar” başlıklı 29 uncu maddesinin (i) ve (u) bentleri değiştirilmiş ve
maddeye (y) bendi eklenmiştir. Söz konusu bentlerde yapılan düzenlemelere
ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır. a) 6802 Sayılı
Kanunun 29/i Maddesinde Düzenlenen İstisna 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin 5582
sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile değiştirilen (i) bendinde; “Emeklilik
sözleşmeleri, hayat sigortaları (hayat sigortalarında ferdi kaza, hastalık
sonucu maluliyet ve tehlikeli hastalıklar teminatlarının da ek teminat olarak
verildiği sözleşmeler dahil) ve sağlık sigortaları ile ihracata ait nakliyat
sigortalarında ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin
birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanı kapsamında yapılan
sigortalarda sözleşme ve poliçe üzerinden alınan paralar” hükmü yer
almaktadır. Maddede yapılan düzenleme gereğince,
sigorta şirketleri tarafından konut finansmanı kapsamında yapılacak sigorta
sözleşme ve poliçeleri dolayısıyla lehe alınan paralar, 6/3/2007 tarihinden
itibaren B.S.M.V’den istisna olacaktır. b)
6802 Sayılı Kanunun 29/u Maddesinde Düzenlenen İstisna 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin 5582
sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile değiştirilen (u) bendinde; “Bankalar,
sigorta şirketleri, emeklilik şirketleri ve ipotek finansmanı
kuruluşlarının kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada
çıkardıkları hisse senetlerinin itibarî değerlerinin üzerinde elden
çıkarılması sonucu kendi lehlerine kalan paralar” hükmü yer almaktadır. Bu bentte yapılan düzenlemeyle, ipotek
finansmanı kuruluşlarının, kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları
sırada çıkardıkları hisse senetlerinin itibarî değerlerinin üzerinde elden
çıkarılması sonucu lehlerine kalan paralar, 6/3/2007 tarihinden itibaren B.S.M.V’den istisna olacaktır. c)
6802 Sayılı Kanunun 29/y Maddesinde Düzenlenen İstisna 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine
5582 sayılı Kanunun 30 uncu maddesiyle eklenen (y) bendinde; “İpotek
finansmanı kuruluşlarının, konut finansmanı kuruluşlarının ve konut
finansmanı fonlarının, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin
birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanı kapsamında yaptıkları tüm işlemler
dolayısıyla lehe alınan paralar” hükmü yer almaktadır. Bu bent hükmü uyarınca, ipotek finansmanı
kuruluşlarının, konut finansmanı kuruluşlarının ve konut finansmanı
fonlarının, konut finansmanı kapsamında yaptıkları işlemler dolayısıyla lehe
alacakları paralar (krediyi kullanandan alınan erken ödeme, istihbarat,
ekspertiz ücretleri vb. dahil), 6/3/2007 tarihinden itibaren B.S.M.V’den istisna olacaktır. 5582 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile 2499 sayılı Kanuna eklenen 38/A
maddesinin birinci fıkrasında; “Konut finansmanı, konut edinmeleri amacıyla
tüketicilere kredi kullandırılması, konutların finansal
kiralama yoluyla tüketicilere kiralanması, sahip oldukları konutların
teminatı altında tüketicilere kredi kullandırılmasıdır. Bu kapsamdaki
kredilerin yeniden finansmanı amacıyla kullandırılan krediler de konut
finansmanı kapsamındadır.” hükmü ile konut finansmanı tanımlanmıştır. Ayrıca,
aynı maddenin ikinci fıkrasında konut finansmanı kuruluşları belirtilmiştir.
Buna göre; konut finansmanı kuruluşları, konut finansmanı amacıyla doğrudan
tüketiciye kredi kullandıran ya da finansal kiralama yapan bankalar ile Bankacılık Düzenleme
ve Denetleme Kurumu tarafından konut finansmanı faaliyetinde bulunması uygun
görülen finansal kiralama şirketleri ve finansman
şirketleridir. 2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinin
birinci fıkrasında yer alan tüketiciler ifadesi, 4077 sayılı Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin (e) bendinde; bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki
olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya
da tüzel kişiler şeklinde tanımlanmıştır. Bu hükümlere göre 6802 sayılı Kanunun
29/y maddesinde yer alan istisna hükmünün, konut finansmanı kuruluşlarının yukarıda
tanımı bulunan tüketici kapsamına giren kişilerle, konut finansmanı kapsamında yaptıkları işlemler dolayısıyla
lehe aldıkları paralara uygulanması gerekmektedir. Ticari veya mesleki
amaçlarla edinilen bir konuta ilişkin olarak kullandırılan krediler
dolayısıyla lehe kalan paralara, konut teminatlı olarak verilen bir kredinin kısmen
veya tamamen mesleki ya da ticari amaçla
kullanılması halinde bu kredi dolayısıyla lehe kalan paralara, B.S.M.V istisnası
uygulanması mümkün değildir. Yukarıda yer
alan hükümler ve açıklamalar çerçevesinde ; - kurumlar
vergisinden muaf olsun olmasın kazançları kurumlar vergisinin konusuna giren
mükelleflerin, ticaret şirketlerinin veya ticari amaçla kurulmuş ortaklık ya da işletmelerin; gerek konut edinme amacıyla
kullandığı krediler gerekse sahip olduğu konutu teminat göstermek suretiyle
kullandığı krediler dolayısıyla lehe kalan paralara, - gerçek
kişilerin; mesleki veya ticari amaçla kullanacağı konutları edinmek için
aldığı krediler, sahip olduğu konutu teminat göstererek aldığı ve kısmen veya
tamamen mesleki ya da ticari amaçla kullandığı
krediler dolayısıyla lehe kalan paralara, 6802 sayılı Kanunun
29/y maddesindeki istisna hükmünün
uygulanması mümkün değildir. 2499 sayılı
Kanunun 38/A maddesinde tanımlanan konut
finansmanı kapsamında, B.S.M.V istisnası uygulanması gereken işlemler aşağıda
yer almaktadır. -
Konut edinmeleri amacıyla tüketicilere kredi kullandırılması Konut finansmanı kuruluşları tarafından
tüketicilere, konut edinmeleri amacıyla, konut finansmanı kapsamında
kullandırılan kredilere ilişkin lehe alınan paralar, B.S.M.V’den
istisnadır. Örnek
1 (X) Bankası tarafından konut edinimi
amacıyla bayan (C)’ye 120.000-YTL tutarında 120 ay vadeli ipotekli konut
kredisi kullandırılmıştır. Bu kredinin taksit tutarı 1.500-YTL olarak
belirlenmiştir. (X) Bankasının, taksit dönemlerinde faiz, komisyon ve benzeri
adlarla lehe aldığı paranın 500-YTL olması halinde, bu tutarın tamamı B.S.M.V’den istisna olacaktır. Ancak bayan (C) konut finansmanı
kapsamında kullandığı kredi ile sahip olduğu konutu, mesleki ya da ticari bir amaçla kullanırsa, bu krediye ilişkin
(X) bankasının lehe aldığı 500-YTL, B.S.M.V’ye tabi
olacaktır. -
Sahip oldukları konutların teminatı altında tüketicilere kredi
kullandırılması Konut finansmanı kuruluşları tarafından
tüketicilere, sahip oldukları konutların teminatı altında kullandırılan
krediler dolayısıyla lehe alınan paralar, B.S.M.V’den
istisnadır. Ancak, tüketicinin kendisinin sahip olmadığı konutların teminatı
altında kullandırılan krediler dolayısıyla lehe alınan paralara B.S.M.V
istisnası uygulanması mümkün değildir. Öte yandan, tüketicilerin ortak mülkiyet
şeklinde sahip olduğu bir konuttaki hissesinin konut finansmanı kapsamında, ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde “konut
olarak” teminat gösterilebilmesinin mümkün olması halinde, B.S.M.V istisnası
uygulanacaktır. 2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinde
belirtilen “sahip oldukları konutların teminatı altında tüketicilere kredi
kullandırılması” işleminde; 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin (y) bendi
kapsamında uygulanacak istisnaya ilişkin tutarın (krediyi kullanandan alınan
erken ödeme, istihbarat, ekspertiz ücretleri vb. dahil) hesaplanmasında, kullandırılan
toplam kredinin, teminat olarak gösterilen konut değerine isabet eden kısmının
dikkate alınması gerekmektedir. Konut değerinin hesaplamaya dahil edilecek
tutarında, kredi kullandırılan tüketicinin konuttaki hisse payı dikkate
alınır. Söz konusu istisna tutarının hesaplanmasına ilişkin örnek aşağıda yer
almaktadır. Örnek
2 5582 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden
sonra (Y) Bankası tarafından tüketici bay (X)’e, tamamına sahip olduğu
konutun teminatı altında konut edinme amacı dışında kredi kullandırılmıştır.
Bay (X)’in sahip olduğu ve teminat olarak gösterdiği konutun değeri 100.000-YTL,
toplam kredi tutarı 150.000-YTL, kredinin vadesi 240 ay ve taksit tutarı
1.250-YTL olarak belirlenmiştir. (Y) Bankasının, taksit dönemlerinde faiz,
komisyon ve benzeri adlarla lehe aldığı paranın 600-YTL olması halinde, bu
tutarın aşağıda belirtilen şekilde tespit edilen 2/3 oranındaki kısmına B.S.M.V
istisnası uygulanacaktır. Konutun Değeri / Toplam Kredi = 100.000/150.000
= 2/3 Bu durumda, (Y) Bankasının taksit
dönemlerinde lehe alacağı 600-YTL’nin (600x2/3=) 400-YTL’lik kısmı, 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin (y)
bendi hükmü uyarınca B.S.M.V’den istisna olacak, kalan
(600-400=) 200-YTL’lik kısmı ise B.S.M.V’ye tabi olacaktır. Öte yandan bay (X)’in teminat olarak
gösterdiği konutun % 50 oranında hissesine sahip olması halinde, istisnaya
tabi olacak/olmayacak lehe alınan paralar aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır. Konutun Değeri / Toplam Kredi =
(100.000x0,50=) 50.000/150.000 = 1/3 B.S.M.V’den
İstisna Olacak Lehe Alınan Para Tutarı = 600 x 1/3 = 200-YTL B.S.M.V’ye Tabi
Olacak Lehe Alınan Para Tutarı = 600-200 = 400-YTL Bay (X)’in, (Y) Bankasından aldığı
150.000-YTL’lik kredinin tamamını veya bir kısmını mesleki
ya da ticari amaçla kullanması halinde, bu kredi
ile ilgili olarak lehe kalan paralara 6802 sayılı Kanunun 29/y maddesinde yer
alan istisnanın uygulanması mümkün değildir.
Örnek
3 (K) Limited
Şirketi sahip olduğu bir konutu teminat göstermek suretiyle (T) Bankasından
100.000-YTL kredi kullanmıştır. Söz konusu kredi kullanımı nedeniyle (T)
Bankası lehine kalan paralara 6802 sayılı Kanunun 29/y maddesinde yer alan
istisna uygulanmayacaktır. 2.
2499 sayılı Kanunun Geçici 11 inci Maddesi Kapsamında B.S.M.V İstisnası
Uygulaması 5582 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile 2499 sayılı Kanuna eklenen ve 6/3/2007
tarihinde yürürlüğe giren geçici 11 inci maddede; “Bu maddenin
yürürlüğe girmesinden önce düzenlenmiş bulunan ve bu Kanunun 38/A maddesinin
birinci fıkrasında yer alan konut finansmanı tanımına uyan kredi ve finansal kiralama sözleşmelerinin tarafı olan
tüketiciler, bu maddenin yürürlüğe girmesini takiben üç ay içerisinde,
sözleşmenin yapılmış bulunduğu konut finansmanı kuruluşuna başvuruda
bulunarak, sözleşme konusu işlemin, bu Kanunun 38/A maddesinde yer alan konut
finansmanı tanımı kapsamı dışında değerlendirilmesi talebinde bulunabilirler.
Süresi içinde talepte bulunmayan tüketicilerin, bu maddenin yürürlüğe
girmesinden önce düzenlenmiş bulunan sözleşmeleri, bu Kanunun 38/A maddesinin
birinci fıkrası kapsamında kabul edilir…” hükümleri yer almaktadır. 2499 sayılı Kanunun geçici 11 inci maddesinin yürürlüğe girdiği
tarihten önce düzenlenen ve konut finansmanı tanımına uyan kredi
sözleşmeleri, 5582 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren konut
finansmanı kapsamında kabul edilmektedir. Bu nedenle, konut finansmanı
kapsamında kabul edilen kredi sözleşmeleri dolayısıyla 5582 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren tahakkuk ettirilen faiz ve benzeri lehe
alınan paraların tamamına, 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin (y) bendi
hükmü uyarınca B.S.M.V istisnası uygulanması gerekmektedir. Buna göre; 6/3/2007 tarihinden önce düzenlenen ve konut finansmanı
tanımına uyan kredi sözleşmeleri dolayısıyla bu tarihten itibaren lehe alınan
paralar, B.S.M.V’den istisnadır. Ancak, tüketicilerin
6/3/2007 tarihini takip eden üç aylık sürenin sonu itibariyle, söz konusu
kredi sözleşmelerinin konut finansmanı tanımı kapsamı dışında
değerlendirilmesi talebinde bulunmuş olmaları halinde, bu sözleşmeler
dolayısıyla lehe alınan paralara, B.S.M.V istisnası uygulanması mümkün
bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu şekilde başvuruda bulunan tüketicilerin kredi
sözleşmeleri dolayısıyla bankalar tarafından lehe alınan paralara uygulanan
istisnalar nedeniyle beyan olunmayan B.S.M.V tutarları, 213 sayılı Vergi Usul
Kanunu hükümleri çerçevesinde hesaplanacak ceza ve gecikme faizi ile birlikte
krediyi veren mükelleflerden aranacaktır. Tebliğ
olunur. ––––––––––––––––––––––– 1 6/3/2007 tarihli ve 26454 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanmıştır. 2 23/7/1956 tarihli ve 9362 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanmıştır. 3 30/7/1981 tarihli ve 17416 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 4 8/3/1995
tarihli ve 22221 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. |
||||||