Çevre ve Orman Bakanlığından: DENİZLERDE BALIK ÇİFTLİKLERİNİN KURULAMAYACAĞI HASSAS ALAN NİTELİĞİNDEKİ
KAPALI KOY VE KÖRFEZ ALANLARININ BELİRLENMESİNE
İLİŞKİN TEBLİĞ MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre
Kanununun 9 uncu maddesinin (h) bendi
ile geçici 2 nci maddesi hükümlerince, denizlerde yapılacak balık çiftliklerinin
kurulamayacağı ötrofikasyon riski yüksek olan
hassas alan niteliğindeki kapalı koy ve körfez alanlarının belirlenmesine
yönelik ilke ve esasların oluşturulmasıdır. MADDE 2 – (1) İlke ve esaslar a) Hassas alan niteliğindeki kapalı koy ve körfez
alanlarının kirlenmeye karşı korunması ve bu kapsamda balık çiftliklerinin
kurulamayacağı hassas alan niteliğindeki kapalı koy ve körfez alanları ile
ilgili ilke ve esasları belirlemek bu Tebliğin temel ilkesini
oluşturmaktadır. Bu anlamda; organik atığın mikrobial
bozunması; amonyak, nitrat, nitrit, fosfat ve diğer
inorganik maddelerin açığa çıkması ötrofiksyon
oluşumunun başlıca nedenleridir. Atıkların denizel ortama girişi sadece su
kalite parametrelerini değiştirmekle kalmayıp bentik
canlıları etkilemekte habitat değişimine neden olmakta ve ötrofikasyon
riskini artırarak alanın hassas alan haline gelmesine neden olmaktadır.
Ayrıca, ötrofikasyon riski, akıntı ve rüzgar hızına ve yönüne
bağlı olarak artma ya da azalma gösterdiğinden,
balık çiftliği kurulacak alanlarda etkin akıntı ve rüzgar yönünün kıyıdan koy
ve körfez ağzına, açığa doğru olması önem arz etmektedir. Öte yandan,
açık denizle kütlesel su
alışverişinin boğaz veya daha geniş bir açıklık aracılığıyla engellenmiş
olarak sağlanabildiği ve kıyı çizgisinin girintili (içbükey) olduğu alanlar
koy ve körfez alanlarıdır. Kapalı koy ve körfez alanları özellikleri
nedeniyle her zaman ötrofikasyon riski altında olan
yerlerdir. b)
Çevre kirliliğinin artmaması ve ötrofikasyon
riskinin önlenmesi için balık çiftliklerinin kurulacağı alanların özümseme
kapasitesi belirlenmeli ve buna göre yeni kurulacak tesislerin
üretim kapasiteleri tespit edilmeli ve yer seçimi yapılmalıdır. MADDE 3 – (1) Balık
çiftliklerinin kurulamayacağı hassas alan kriterleri a)Aşağıdaki tabloda belirtilen parametrelere karşılık gelen
kriterlerin tamamının sağlandığı koy ve körfez
alanları hassas alan
niteliğindeki kapalı koy ve körfez alanları olarak
nitelendirilir. Bu alanlar
içinde kalan yerlerde balık çiftlikleri kurulamaz. TABLO: Balık Çiftliği
Kurulamayacak Hassas Alan Niteliğindeki Alanlara Ait Parametre ve Kriterler
*Akıntı hızı tesisin yanında; rüzgar hızının 0-3.3 m/sn olduğu sakin,
esintili ve hafif rüzgarlı hava şartlarında b)Kültür ve Turizm Bakanlığınca
belirlenen/belirlenecek olan doğal ve arkeolojik sit
alanlarında balık çiftlikleri kurulamaz. MADDE 4 – (1) Mevcut
balık çiftlikleri ile ilgili iş ve işlemler
a)
Mevcut balık çiftlikleri, bu tebliğin 3 üncü maddesindeki tabloda yer alan
kriterlere göre durumlarını 1/5/2007 tarihine kadar tespit ettirerek Çevre ve
Orman Bakanlığına rapor etmekle yükümlüdürler. Söz konusu durum tespiti
Üniversiteler veya Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nun konu
ile ilgili uzman birimlerine yaptırılır. Belirlenen süre içerisinde
yükümlülüğünü yerine getirmeyen balık çiftlikleri hakkında yasal işlem
yapılarak kapatılır.
b) Bu tebliğin 3 üncü
maddesinde yer alan kriterlere göre tespit edilmiş olan hassas alanlar içinde
kalan balık çiftlikleri, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından en geç 13/5/2007
tarihine kadar kapatılır MADDE 5 –(1) Ötrofikasyon riski belirleme
a)
Bu Tebliğin 3 üncü maddesindeki tabloda yer alan kriterlere göre tespit
edilmiş olan hassas alanlar dışında kalan koy ve körfez alanlarında
faaliyette bulunan mevcut balık çiftlikleri, üretim yaptıkları alanlar için bu Tebliğin yayımlandığı
tarihten itibaren bir yıl içerisinde bu maddenin (c) bendinde belirtildiği
şekilde, TRIX İndeksine göre ötrofikasyon riski
bulunup bulunmadığını Üniversiteler veya Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma
Kurumu’nun’ın konu ile ilgili uzman birimlerine
hazırlatır ve değerlendirilmek üzere Çevre ve Orman Bakanlığına rapor
ederler. Bu çerçevede yapılacak ölçüm ve analizler, Çevre ve Orman
Bakanlığınca yetki verilen özel veya kamu kurum ve kuruluş laboratuarlarında
yaptırılır. TRIX İndeksine göre ötrofikasyon riski
bulunmadığı tespit edilen alanlarda faaliyetlerini sürdürecek olanlar, her
yıl TRIX İndeksine göre izleme yaparlar ve sonuçları Çevre ve Orman
Bakanlığına bildirirler. Ötrofikasyon riskinin belirlenmesi
amacıyla yapılacak TRIX indeksinin hesaplanmasına ilişkin tespit ve izleme
sonuç raporları her yılın Eylül ayı sonu itibariyle değerlendirilmek üzere
Çevre ve Orman Bakanlığına bildirilir.
b) Bu Tebliğin 3 üncü maddesindeki tabloda yer alan
kriterlere göre tespit edilmiş olan hassas alanlar dışında kalan koy ve körfez alanlarında yeni kurulacak balık çiftlikleri, yer seçimi aşamasında üretim yapacakları alanlar için bu maddenin (c) bendinde belirtildiği şekilde,
TRIX İndeksine göre ötrofikasyon riski bulunup
bulunmadığını Üniversiteler veya Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumu’nun konu ile ilgili
uzman birimlerine hazırlatır ve değerlendirilmek üzere Çevre ve Orman
Bakanlığına rapor ederler. Bu çerçevede yapılacak ölçüm ve analizler, Çevre
ve Orman Bakanlığınca yetki verilen özel veya kamu kurum ve kuruluş
laboratuarlarında yaptırılır. Yeni
kurulacak balık çiftlikleri faaliyete geçtikten
sonra her yıl TRIX İndeksine göre izleme yaparlar. Ötrofikasyon
riskinin belirlenmesi amacıyla yapılacak TRIX indeksinin hesaplanmasına
ilişkin tespit ve izleme sonuç raporları her yılın Eylül ayı sonu itibariyle
değerlendirilmek üzere Çevre ve Orman Bakanlığına bildirilir. c) EK-1’de verilen TRIX indeksi hesaplanırken, ötrofikasyona neden olan birincil üretimin en yüksek
olduğu Mayıs ve Ağustos aylarında
olmak üzere yılda iki kez balık çiftliğinin kapladığı alanın ortasından ve 4
(dört) kenarının 20’şer (yirmişer) metre açığından olmak üzere toplam beş noktada örnekleme yapılır. Her örnekleme
noktasından yüzeyden, ortadan ve dipten olmak üzere toplam üç derinlikten,
birer numune alınarak örnekleme yapılır. Numuneler, 7/1/1991 tarihli ve 20748
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolu
Yönetmeliği Numune Alma ve Analiz Metodları
Tebliği’ne uygun olarak alınır. Bu numunelerin analizleri Çevre ve Orman
Bakanlığınca yetki verilen özel veya kamu kurum ve kuruluş laboratuarlarında
yaptırılır. Çevre ve Orman Bakanlığı’na rapor edilen analiz sonuçları ilgili
balık çiftliği işletmesi tarafından dosyalanarak muhafaza edilir ve
denetimler esnasında istenildiğinde yetkililere gösterilir. d) Bu madde
hükümleri uyarınca TRIX indeksine göre ötrofikasyon
riski yüksek olduğu tespit edilen koy ve körfez alanları hassas alan niteliğindeki kapalı koy ve körfez alanları olarak nitelendirilir, bu alanlarda balık çiftlikleri kurulamaz ve
mevcut balık çiftlikleri kapatılır. MADDE 6 – (1) Balık çiftlikleri bu Tebliğde
belirlenen ilke ve esaslar doğrultusunda Bakanlıkça denetlenir. 2872 sayılı
Çevre Kanunu ve 5/1/2002 tarihli ve 24631 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de
yayımlanan Çevre Denetimi
Yönetmeliğinin 6 ncı madde hükmü gereğince
denetimle ilgili olarak balık çiftlikleri, ölçüm ve analiz masraflarını
karşılamakla yükümlüdürler. Çevre ve
Orman Bakanlığı, denetim ile ilgili bu sorumluluğunu gerekli ekipman ve donanımla yerine getirir. MADDE 7 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini yerine
getirmeyenlere 2872 sayılı Çevre Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine
göre yaptırım uygulanır Yürürlük MADDE 8– (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer Yürütme MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Çevre
ve Orman Bakanı yürütür EK-1 TRIX
İNDEKSİ HESAPLAMASI VE ÖTROFİKASYON RİSKİ SKALASI TRIX
İndeksi = (Log
(klorofil-a x %O2
x TİN x TP) + 1.5) x 0.833 Klorofil-a : Sudaki
klorofil-a konsantrasyonu (µg/L); %O2 :
Doygun miktardan sapan mutlak oksijen yüzdesi = |%ÇO – 100| TİN :
Toplam çözünmüş inorganik azot, N-(NO3+NO2+NH4),
(µg/L); TP :
Toplam fosfor (µg/L). Formülde kullanılan klorofil-a ve oksijen yüzdesi (%O2)
bileşenleri üretimle, yani fitoplankton biyo-kütlesiyle ve üretim dinamiğiyle, doğrudan ilişkili indikatörlerdir. Başka bir deyişle, TRIX İndeksi, besin
tuzları girdisine ve ortamdaki biyo-kütle üretimine
bağlı olarak kıyısal sistemde neler olduğunu ve olabilecekleri
özetlemektedir. Formüldeki dört değişkene göre hesaplanan TRIX indeksi
değerleri, 0-10 arasında değişen katsayılarla ifade edilir. Buna
göre hesaplanan TRIX indeksine göre belirlenen ötrofikasyon
riski skalası aşağıdaki tabloda verilmektedir. Tablo. Ötrofikasyon
Riski Skalası
|
||||||||||||||||||||||