Anayasa Mahkemesi
Başkanlığından: Esas Sayısı : 2003/4 (Siyasî Parti Malî Denetimi) Karar Sayısı : 2006/51 Karar Günü : 9.6.2006 I - MALİ
DENETİMİN KONUSU
İşçi
Partisi’nin 2002 yılı kesinhesabının
incelenmesidir.
II
- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 16. Maddesi
uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit
ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet
AKYALÇIN ve Mehmet ERTEN’in katılmalarıyla
22.10.2003 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; İşçi Partisi’nin 2002 yılı kesinhesabının
incelenmesi sonucunda; “Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine, oybirliğiyle” karar verilmiştir. III - ESASIN İNCELENMESİ Parti’nin Anayasa Mahkemesi’ne verdiği
2002 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını
oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren
esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun
ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Denetimin maddi öğelerini oluşturan
defter ve belgelerde İşçi Partisi’nin Genel Merkezi ile 73 il örgütünün 2002
yılı gelirlerinin 761.956.235.758.-TL, giderlerinin 704.772.681.602.-TL,
borçlarının 13.986.896.257.-TL, alacaklarının 2.060.953.155.-TL ve 2003
yılına nakit devrinin 69.109.497.258.-TL, gelir ve borç rakamlarının toplamı
ile gider, alacak ve nakit devir rakamlarının toplamının birbirine denk
olduğu görülmüştür. A - Gelirlerin İncelenmesi 1 - Genel Merkez Gelirleri Parti Genel Merkezi’nin gelirleri
81.023.193.205.-TL olarak gösterilmiştir. Bunun 6.430.000.000.-TL üye aidatları,
22.318.685.000.-TL bağışlar, 20.323.500.000.-TL örgüt yardımları,
1.175.000.000.-TL parti etkinlikleri, 7.889.150.000.-TL satış,
21.731.465.000.-TL yargı kararlarına göre parti adına tahsil edilen tazminat
ve 1.155.393.205.-TL ise önceki yıl gelirleridir. Parti Genel Merkezi’nin 2003 yılına
devreden alacakları 1.665.953.155.-TL olup; bunun 473.923.410.-TL yol
avansları, 766.817.000.-TL mutemet avansları, 418.717.745.-TL verilen
depozitolar (kira, elektrik ve su için ödenen) ve 6.495.000.-TL de mahsup
edilecek vergi stopajlarıdır. Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir
belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen dışında kalan
gelirlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır. 1
- “Parti tüzüğü satış geliri” olarak (rakam ve yazıyla) 40.000.000.- TL
olarak Kastamonu İl Başkanlığı adına Gelir Makbuzu düzenlenmiş olduğu halde,
bu gelirin, Muhasebe Fişine 8.000.000.-TL olarak kaydedildiği; 2
- “Parti gelir makbuzu satış geliri” olarak 2.500.000.- TL Sincan İlçe
Başkanlığı adına Gelir Makbuzu düzenlenmiş olduğu halde, bu gelirin, Muhasebe
Fişine 8.000.000.-TL olarak kaydedildiği; Görülmüştür. Gelir Makbuzunun Mahsup Fişinin (Gelir kaydının) Fark Tarihi Sayısı Tutarı(TL) Tarihi Sayısı Tutarı(TL)
(TL) 16.6.2002
13994 40.000.000.- 16.6.2002 342 8.000.000.- 32.000.000.- 26.6.2002
23772 2.500.000.- 26.6.2002 372 8.000.000.- 5.500.000.- 2820
sayılı Yasa’nın 60. maddesinde Parti adına elde edilen gelirlerin alındığı ve
yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığı ilgili defterlere
sıra ile ve belgeleri de belirtilerek geçirileceği, 61. maddesinde partilerin
gelir kaynakları ve 69. maddesinde de gelirlerin sağlanmasındaki usuller
belirtilmiştir. Buna
göre, yukarıda ayrıntısı gösterilen Gelir Makbuzlarında elde edilen gelir
miktarlarının Parti defter ve kayıtlarına ve dolayısıyla kesinhesaba
yapılan hatalı kaydının düzeltilmesi ve bu işlemin düzeltme kaydının
yapıldığı yıl hesabı içinde izlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 2 - İl Örgütleri Gelirleri Partinin il örgütlerinin gelirleri
680.933.042.553.-TL olarak gösterilmiştir. Bunun 178.459.191.656.-TL üye aidatları,
414.990.424.845.-TL bağışlar, 56.643.265.000.-TL örgüt yardımları,
6.469.300.000.-TL parti etkinlikleri, 4.842.219.000.-TL yayın satış, 275.000.000.-TL
malvarlığı ve 19.253.642.052.- TL ise önceki yıldan devir gelirleridir. Parti İl Örgütleri’nin 2003 yılına
devreden alacakları 395.000.000.-TL olup; bunun 112.000.000.-TL mutemet
avansları ve 283.000.000.-TL de verilen depozitolar karşılığıdır. İl örgütlerinin kesinhesap
çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820
sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır. B
- Giderlerin İncelenmesi
1 - Genel Merkez Giderleri Parti Genel Merkezi’nin giderleri
89.283.239.430.-TL olarak gösterilmiştir. Bunun 25.139.274.000.-TL yönetim,
10.564.839.958.-TL personel, 5.125.000.000.-TL örgütlere verilen yardımlar,
520.017.000.-TL parti etkinlikleri, 22.350.932.090.-TL gezi, seçim ve
toplantı, 19.638.956.316.-TL basın ve yayın, 2.454.580.000.-TL demirbaş alım,
1.037.650.000.-TL vergi, hukuk ve mahkeme, 2.451.990.066.-TL ise önceki yıl
giderleridir. Parti Genel Merkezi’nce 2.893.461.877.-TL
nakit mevcudu olarak 2003 yılına devredilmiştir. Parti Genel Merkezi’nin borçları
12.819.461.257.-TL’dir. 2002 yılından 2003 yılına devreden toplam
12.819.461.257.-TL borç tutarının 3.290.883.000.-TL ödenecek vergi stopajları,
3.535.852.624.-TL ödenecek SSK primleri ve 5.992.725.633.-TL de satıcılardan
alınan mal ve hizmet karşılığıdır. Genel Merkezin defter kayıtları ve gider
belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışında kalan
giderler ile borçların 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak gerçekleştirildiği
sonucuna varılmıştır. a) Ayrıntısı aşağıda gösterilen Parti adına
kayıtlı olmayan özel şirket ve şahıs adlarına düzenlenmiş ve fatura
bedellerinin ödendiği görülmüştür.
Gider Belgesinin
Faturanın Tarihi Sayısı Adına Düzenlendiği Kişi Sayısı Tutarı (TL)
09.08.2002 445 Beşyıldız
Bilgisayar Ltd. Şti. 015216 23.600.000.-
23.07.2002 416 Uğuz Hacer Nursel 2060908500 30.700.000.-
20.12.2002 679 Bilgi Erol 2100923754 272.900.000.- “ “ Solak Haldun 2100926345 282.900.000.- 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 70.
maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve
bütün giderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı belirtilmiştir.
Ayrıca genel muhasebe kurallarına göre de, bir gelir veya gider belgesinin
muhasebe kayıtlarına alınabilmesi için, kayıt sahibinin adına düzenlenmesi
gerekir. Açıklanan nedenlerle özel kişiler adına düzenlenmiş
fatura karşılığı olarak yapılan ödemeler Parti tüzelkişiliği adına yapılmış
ödeme sayılamayacağından, 2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesine aykırı olarak
yapılan 610.100.000.-TL tutarındaki ödemenin, aynı Yasa’nın 75. maddesi
uyarınca Hazine’ye irad kaydedilmesi gerektiği
sonucuna varılmıştır. b) Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 17. maddesine
göre, işin esasına ilişkin inceleme siyasi partilerin gelir ve giderlerinin
doğru ve Yasa’ya uygun olup olmadığı yönlerinden yapılır. 2820 sayılı Yasa’nın 60. maddesinde, parti
adına yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığının ilgili
defterlere sıra ile belgeleri de gösterilerek geçirileceği öngörülmektedir.
Yasa’da ki “belgelendirme” gelir-gider belgeleriyle bunlara ilişkin
açıklamaların da defter ve kayıtlarda yer almasını kapsamaktadır. Parti’nin kesinhesabına
ilişkin bazı belge ve kayıtlarda gidere ilişkin açıklama yer almadığından,
Parti adına düzenlenen faturalarla yapılan yolculuk giderleri ve araç plakası
belirsiz benzin giderleri gibi giderlerin niteliği saptanamamıştır. Bu nedenle, muhasebe kayıtlarının açıklama
içerir şekilde düzenlenmesi gerektiği hususunun Parti’ye bildirilmesinin
uygun olacağı sonucuna varılmıştır. 2 - İl Örgütleri Giderleri Partinin il örgütlerinin giderleri
615.489.442.172.-TL. olarak gösterilmiştir. Bunun 405.222.885.139.-TL yönetim,
116.347.250.-TL personel, 71.841.765.000.-TL örgüt yardımları,
11.442.535.000.-TL parti etkinlikleri, 100.679.741.265.-TL gezi, seçim ve
toplantı, 20.751.015.573.-TL basın ve yayın, 2.860.633.810.-TL demirbaş alım,
1.899.948.800.-TL vergi, hukuk ve mahkeme, 674.570.335.-TL ise diğer genel
giderleridir. Parti il örgütlerinin borçları
1.167.435.000.-TL olup, tamamı satıcılardan alınan mal ve hizmet
karşılığıdır. Parti İl Örgütleri’nce
66.216.035.381.-TL nakit mevcudu olarak 2003 yılına devredilmiştir. İl örgütleri kesinhesap
çizelgelerinin gider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin ve
borçların 2820 sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır. C - Parti Malları Partinin 2002 yılında herhangi
bir taşınmaz ediniminde bulunmadığı anlaşılmıştır. Parti 2002 yılında 2820 sayılı Yasa’nın
74. Maddesi uyarınca -her birinin değeri yüz milyon lirayı aşan-
13.958.880.000.-TL. tutarında taşınır mal edinmiştir. Parti’nin kesinhesabı
ve ekleri üzerinde yapılan incelemede, satınalma ve
bağış yoluyla elde edilen değerlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak
sağlandığı sonucuna varılmıştır. IV - SONUÇ İşçi Partisi’nin 2002 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; 1
- Parti’nin kesinhesabında gösterilen
761.918.735.758.-TL gelirin, 704.162.581.602.-TL giderin, 13.986.896.257.-TL
borcun, 2.060.953.155.-TL alacağın ve 69.109.497.258.-TL nakit devrinin
eldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na
uygun olduğuna, 2
- 2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesine aykırı olarak yapılan 610.100.000.-TL
gider karşılığı Parti malvarlığının, aynı Yasa’nın 75. maddesi uyarınca
Hazine’ye irad kaydedilmesine, 3
- a) Parti Gelir Makbuzu ile gelir kaydedilen miktarların, parti defter ve
kayıtlarına hatalı olarak geçirilmesi sonucu ortaya çıkan 37.500.000.-TL
tutarındaki farka ilişkin düzeltme kaydının yapılması ve bu işlemin düzeltme
kaydının yapıldığı yıl hesabı içinde izlenmesi, b) Mali işlemlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olup
olmadığının tespiti için, Anayasa Mahkemesi’ne verilen defter ve belgelerin
denetime elverişli olması gerektiğinden, bundan sonra gönderilecek gelir,
gider belgeleri ile muhasebe kayıtlarının, açıklama içerir şekilde
düzenlenmesi gereğinin Parti’ye bildirilmesine, 9.6.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi.
|
|||||||||||||||||