Anayasa
Mahkemesi Başkanlığından: Esas Sayısı : 2001/6 (Siyasî Parti Malî Denetimi) Karar Sayısı : 2006/49 Karar Günü : 9.6.2006 I - MALİ DENETİMİN KONUSU İşçi Partisi’nin 2000 yılı kesinhesabının
incelenmesidir. II
- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 16.
maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit
ADALI, Nurettin TURAN, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet
AKYALÇIN ve Enis TUNGA’nın katılmalarıyla 17.4.2002
gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; İşçi Partisi’nin 2000 yılı kesinhesabının
incelenmesi sonucunda; “Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine, oybirliğiyle” karar verilmiştir. III - ESASIN İNCELENMESİ Parti’nin Anayasa Mahkemesi’ne
verdiği 2000 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını
oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren
esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun
ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Denetimin maddi öğelerini oluşturan
defter ve belgelerde İşçi Partisi’nin Genel Merkezi ile 61 il örgütünün 2000
yılı gelirlerinin 183.193.291.455.-TL, giderlerinin 172.244.544.512.-TL,
borçlarının 893.582.641.-TL, alacaklarının 756.637.745.-TL ve 2001 yılına
nakit devrinin 11.085.691.839.-TL, gelir ve borç rakamlarının toplamı ile
gider, alacak ve nakit devir rakamlarının toplamının birbirine denk olduğu
görülmüştür. B - Gelirlerin İncelenmesi 1 - Genel Merkez Gelirleri Parti Genel Merkezi’nin gelirleri
31.678.077.861.-TL olarak gösterilmiştir. Bunun 6.914.336.200.- TL üye aidatları,
11.023.202.730.- TL bağışlar, 10.946.500.000.-TL örgüt yardımları,
190.000.000.- TL parti etkinlikleri, 1.681.100.000.-TL parti bayrağı ve
yayını satış, 100.000.000.-TL demirbaş satış ve 822.938.931.-TL ise önceki
yıl gelirleridir. Parti Genel Merkezi’nin 2001 yılına
devreden alacakları 723.637.745.-TL olup; bunun 61.620.000.-TL yol avansları,
72.750.000.-TL mutemet avansları, 333.717.745.-TL verilen depozitolar (kira,
elektrik ve su için ödenen) ve 255.550.000.-TL de mahsup edilecek vergi stopajlarıdır.
Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir
belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen dışında kalan
gelirlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun
olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır. “Parti gelir makbuzu satış geliri” olarak
5.000.000.- TL ve “Parti yayın satış geliri” olarak 3.000.000.- TL şeklinde
Gelir Makbuzu düzenlenmiş olduğu halde, bu gelirin, Muhasebe Fişine Parti
gelir makbuzu satış geliri olarak 500.000.- TL ve Parti yayın satış geliri
olarak da 2.500.000.- TL şeklinde kaydedildiği görülmüştür.
2820
sayılı Yasa’nın 60. maddesinde Parti adına elde edilen gelirlerin alındığı ve
yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığı ilgili defterlere
sıra ile ve belgeleri de belirtilerek geçirileceği, 61. maddesinde partilerin
gelir kaynakları ve 69. maddesinde de gelirlerin sağlanmasındaki usuller
belirtilmiştir. Buna
göre, yukarıda ayrıntısı gösterilen Gelir Makbuzlarında elde edilen gelir
miktarlarının Parti defter ve kayıtlarına ve dolayısıyla kesinhesaba
yapılan hatalı kaydının düzeltilmesi ve bu işlemin düzeltme kaydının
yapıldığı yıl hesabı içinde izlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 2 - İl Örgütleri Gelirleri Partinin il örgütlerinin gelirleri
151.515.213.594.-TL. olarak gösterilmiştir. Bunun 58.150.037.356.-TL üye aidatları,
63.594.059.688.-TL bağışlar, 20.874.500.203.-TL örgüt yardımları,
130.500.000.-TL parti etkinlikleri, 549.035.400.-TL yayın satış ve
8.217.080.947.- TL ise önceki yıldan devir gelirleridir. Parti İl Örgütleri’nin 2001 yılına
devreden alacakları 33.000.000.-TL olup, verilen depozitolar karşılığıdır. İl örgütlerinin kesinhesap
çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820
sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır. B - Giderlerin İncelenmesi 1 - Genel Merkez Giderleri Parti Genel Merkezi’nin giderleri
31.000.469.944.-TL olarak gösterilmiştir. Bunun 14.469.407.160.-TL yönetim,
4.977.863.980.-TL personel, 90.000.000.-TL örgütlere verilen yardımlar,
90.575.000.-TL parti etkinlikleri, 3.136.030.000.-TL gezi, seçim ve toplantı,
2.401.830.863.-TL basın ve yayın, 972.000.000.-TL demirbaş alım,
2.596.443.000.-TL vergi, hukuk ve mahkeme, 2.266.320.141.-TL ise önceki yıl
giderleridir. Parti Genel Merkezi’nce
847.552.813.-TL nakit mevcudu olarak 2001 yılına devredilmiştir. Parti Genel Merkezi’nin borçları
893.582.641.-TL.dir. 2000 yılından 2001 yılına
devreden toplam 893.582.641.-TL borç tutarının 1.773.000.-TL ödenecek vergi
stopajları, 120.815.016.-TL ödenecek SSK primleri ve 770.994.625.-TL de
satıcılardan alınan mal ve hizmet karşılığıdır. Genel
Merkezin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede,
aşağıda belirtilen dışında kalan giderler ile borçların 2820 sayılı Yasa’ya
uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır. Ayrıntısı aşağıda
gösterilen şahıs adına ve adresine kayıtlı telefon faturasının ödendiği
görülmüştür. Gider Belgesinin Faturanın Tutarı Tarihi Sayısı
Adına
Düzenlendiği Kişi
(TL) 1.6.2000 245 Mehmet Bedri Gültekin
24.550.000.-
(Serdar sk.35/4 Y.Mh.) 2820
sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerinin
amaçlarına aykırı olamayacağı ve bütün giderlerinin o siyasi parti
tüzelkişiliği adına yapılacağı belirtilmiştir. Ayrıca genel muhasebe
kurallarına göre de, bir gelir veya gider belgesinin muhasebe kayıtlarına
alınabilmesi için, kayıt sahibinin adına düzenlenmesi gerekir. Açıklanan
nedenlerle şahıs adına düzenlenmiş fatura karşılığı olarak yapılan ödemeler
Parti tüzelkişiliği adına yapılmış ödeme sayılamayacağından, 2820 sayılı
Yasa’nın 70. maddesine aykırı olarak yapılan 24.550.000.-TL tutarındaki
ödemenin, aynı Yasa’nın 75. maddesi uyarınca Hazine’ye irad
kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 2 - İl Örgütleri Giderleri Partinin il örgütlerinin giderleri
141.244.074.568.-TL. olarak gösterilmiştir. Bunun 98.800.358.141.-TL yönetim,
31.731.000.203.-TL örgüt yardımları, 302.707.125.-TL parti etkinlikleri,
5.829.853.900.-TL gezi, seçim ve toplantı, 3.826.018.679.-TL basın ve yayın,
366.165.500.-TL demirbaş alım, 287.197.520.-TL vergi, hukuk ve mahkeme,
100.773.500.-TL ise diğer genel giderleridir. Parti İl Örgütleri’nce
10.238.139.026.-TL nakit mevcudu olarak 2001 yılına devredilmiştir. İl örgütleri kesinhesap
çizelgelerinin gider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin ve
borçların 2820 sayılı Yasa’ya uygun
olduğu sonucuna varılmıştır. D - Parti Malları Partinin 2000 yılında herhangi bir
taşınmaz ediniminde bulunmadığı anlaşılmıştır. Parti 2000 yılında 2820 sayılı Yasa’nın
74. Maddesi uyarınca -her birinin değeri yüz milyon lirayı aşan- toplam 3
adet ve 1.122.000.000.-TL tutarında taşınır mal edinmiştir. Bunun; 972.000.000.-TL’si Parti Genel
Merkezi’nce satınalma yoluyla edinilen bilgisayar
ve fotokopi makinesine, 150.000.000.-TL’si ise Ankara il örgütünce bağış
yoluyla edinilen bilgisayara ilişkindir. Parti’nin kesinhesabı ve
ekleri üzerinde yapılan incelemede, satınalma ve
bağış yoluyla elde edilen değerlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak
sağlandığı sonucuna varılmıştır. IV - SONUÇ İşçi Partisi’nin 2000 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; 1
- Parti’nin kesinhesabında gösterilen
183.188.291.455.-TL gelirin, 172.219.994.512.-TL giderin, 893.582.641.-TL
borcun, 756.637.745.-TL alacağın ve 11.085.691.839.-TL nakit devrinin eldeki
bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun
olduğuna, 2
- 2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesine aykırı olarak yapılan 24.550.000.-TL
gider karşılığı Parti malvarlığının, aynı Yasa’nın 75. maddesi uyarınca
Hazine’ye irad kaydedilmesine, 3
- Parti Gelir Makbuzu ile gelir kaydedilen miktarın, parti defter ve
kayıtlarına hatalı olarak geçirilmesi sonucu ortaya çıkan 5.000.000.-TL
tutarındaki farka ilişkin düzeltme kaydının yapılması ve bu işlemin düzeltme
kaydının yapıldığı yıl hesabı içinde izlenmesi gereğinin Parti’ye bildirilmesine, 9.6.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar
verildi.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||