Anayasa Mahkemesi Başkanlığından: Esas Sayısı : 2002/20 (Siyasî Parti Malî Denetimi) Karar Sayısı : 2006/47 Karar Günü :
9.6.2006 I - MALİ DENETİMİN
KONUSU
Bağımsız
Türkiye Partisi’nin 2001 yılı kesinhesabının
incelenmesidir.
II
- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 16.
Maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ,
Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya
KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Enis TUNGA ve
Mehmet ERTEN’in katılmalarıyla 16.4.2003 gününde
yapılan ilk inceleme toplantısında; Bağımsız Türkiye Partisi’nin 2001 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; “Dosyada eksiklik
bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle” karar
verilmiştir. III - ESASIN İNCELENMESİ Parti’nin Anayasa Mahkemesi’ne verdiği 2001
yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını
oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren
esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun
ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Denetimin maddi öğelerini oluşturan
defter ve belgelerde 25.9.2001 tarihinde kurulan Bağımsız Türkiye Partisi’nin
Genel Merkezi ile 63 il ve il örgütü bulunmayan üç ilçe örgütünün 2001 yılı
gelirlerinin 22.471.920.000.-TL, giderlerinin 19.490.143.996.-TL, borçlarının
846.241.440.-TL, alacaklarının 150.000.000.-TL ve 2002 yılına nakit devrinin
3.678.017.444.-TL, gelir ve borç rakamlarının toplamı ile gider, alacak ve
nakit devir rakamları toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür. A - Gelirlerin İncelenmesi 1 - Genel Merkez Gelirleri Parti Genel Merkezi’nin gelirleri
6.510.000.000.-TL olarak gösterilmiştir. Bunun tamamı bağış
gelirleridir. Parti Genel Merkezi’nin 2002 yılına
devreden alacakları 150.000.000.-TL olup, tamamı verilen depozito ve teminatlar
(Abonelik iptalinde iade alınmak üzere ASKİ’ye yatırılan
güvence parası) karşılığıdır. Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir
belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirler ile alacakların 2820 sayılı
Yasa’nın 61-69. maddelerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır. 2 - İl Örgütleri Gelirleri Parti il örgütlerinin gelirleri
15.961.920.000.-TL. olarak gösterilmiştir. Bunun tamamı bağış gelirleridir. İl örgütlerinin kesinhesap
çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin Merkez
Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek, 2820 sayılı
Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır. B
- Giderlerin İncelenmesi
1 - Genel Merkez Giderleri Parti Genel Merkezi’nin giderleri
6.148.644.570.-TL olarak gösterilmiştir. Bunun 5.912.644.570.-lirası genel
yönetim, 236.000.000.-lirası ise demirbaş alım giderleridir. Parti Genel Merkezi’nin borçları
846.241.440.-TL olup, tamamı ödenecek vergi ve fonlar karşılığıdır. Parti
Genel Merkezi’nce 1.057.596.870.-TL nakit mevcudu olarak 2002 yılına
devredilmiştir. Genel
Merkezin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede,
aşağıda belirtilen dışında kalan giderler ile borçların 2820 sayılı Yasa’ya
uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır. a) Aşağıda gösterilen özel kişiler adlarına düzenlenmiş fatura
bedellerinin ödendiği görülmüştür.
Defter Kayıt Faturanın
Tarihi Sayısı Adına Düzenlendiği Kişi Tarihi Sayısı Tutarı (TL) 20.10.2001 6 Nuri Kaplan 17.10.2001 893546 2.587.150.- 20.11.2001
12 “ “ 05.10.2001 1090831026 14.900.000.- 20.11.2001
12 Süleyman Özkan 21.11.2001 2296944 15.000.000.- 10.12.2001
15 “ “ 05.12.2001 2509406 20.000.000.- 30.11.2001
13 Hayri Güngör 23.11.2001 064744 45.500.000.-
97.987.150.- 2820
sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerinin
amaçlarına aykırı olamayacağı ve bütün giderlerinin o siyasi parti
tüzelkişiliği adına yapılacağı belirtilmiştir. Ayrıca genel muhasebe
kurallarına göre de, bir gelir veya gider belgesinin muhasebe kayıtlarına
alınabilmesi için, kayıt sahibinin adına düzenlenmesi gerekir. Açıklanan nedenlerle özel kişiler adına
düzenlenmiş fatura karşılığı yapılan ödemeler Parti tüzelkişiliği adına
yapılmış ödeme sayılamayacağından, 2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesine aykırı
olarak yapılan 97.987.150.-TL tutarındaki ödemenin, aynı Yasa’nın 75. maddesi
uyarınca Hazine’ye irad kaydedilmesi gerektiği
sonucuna varılmıştır. b) Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 17. maddesine
göre, işin esasına ilişkin inceleme siyasi partilerin gelir ve giderlerinin
doğru ve Yasa’ya uygun olup olmadığı yönlerinden yapılır. 2820 sayılı Yasa’nın 60. maddesinde, parti
adına yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığının ilgili
defterlere sıra ile belgeleri de gösterilerek geçirileceği öngörülmektedir.
Yasa’da ki “belgelendirme” gelir-gider
belgeleriyle bunlara ilişkin açıklamaların da defter ve kayıtlarda yer
almasını kapsamaktadır. Parti’nin kesinhesabına
ilişkin bazı belge ve kayıtlarda gidere ilişkin açıklama yer almadığından,
Parti adına düzenlenen faturalarla yapılan yolculuk giderlerinin niteliği
saptanamamıştır. Bu nedenle, muhasebe kayıtlarının açıklama
içerir şekilde düzenlenmesi gerektiği hususunun Parti’ye bildirilmesinin
uygun olacağı sonucuna varılmıştır. 2 - İl Örgütleri Giderleri Partinin il örgütlerinin giderleri
13.341.499.426.-TL. olarak gösterilmiştir. Bunun tamamı genel yönetim
giderleridir. Parti İl Örgütleri’nce 2.620.420.574.-TL
nakit mevcudu olarak 2002 yılına devredilmiştir. İl örgütleri kesinhesap
çizelgelerinin gider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820
sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır. C - Parti Malları Partinin 2001 yılında herhangi bir
taşınmaz ediniminde bulunmadığı anlaşılmıştır. Parti 2001 yılında 2820 sayılı Yasa’nın
74. Maddesi uyarınca -her birinin değeri yüz milyon lirayı aşan- sadece bir
adet ve 236.000.000.-TL tutarında taşınır mal edinmiştir. Satınalma
yoluyla edinilen taşınır malın saten ve tül perdeye ilişkin olduğu
anlaşılmıştır. Parti’nin kesinhesabı ve
ekleri üzerinde yapılan incelemede, satınalma
yoluyla elde edilen değerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak sağlandığı
sonucuna varılmıştır. IV - SONUÇ Bağımsız Türkiye Partisi’nin 2001
yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; - Parti’nin kesinhesabında
gösterilen 22.471.920.000.-TL gelirin, 19.392.156.846.-TL giderin,
846.241.440.-TL borcun, 150.000.000.-TL alacağın ve 3.678.017.444.-TL nakit
devrinin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasi Partiler
Kanunu’na uygun olduğuna, - 2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesine aykırı olarak yapılan
97.987.150.-TL gider karşılığı Parti malvarlığının, aynı Yasa’nın 75. maddesi
uyarınca Hazine’ye irad kaydedilmesine, -
Mali işlemlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olup olmadığının tespiti için, Anayasa
Mahkemesi’ne verilen defter ve belgelerin denetime elverişli olması
gerektiğinden, bundan sonra gönderilecek gelir, gider belgeleri ile muhasebe
kayıtlarının, açıklama içerir şekilde düzenlenmesi gereğinin Parti’ye
bildirilmesine, 9.6.2006
gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
|
|||||||||||||||||