|
Yüksek Seçim Kurulu Kararı Yüksek
Seçim Kurulu Başkanlığından: Karar
No :
19 İtiraz No : - K A R A R - Yüksek
Seçim Kurulu Başkanlığınca Kurula gönderilen 29.01.2005 günlü yazıda, aynen; “23.07.2004
günlü Resmi Gazetenin 25531 sayılı nüshasında yayımlanan 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun; 3/d.
maddesinde; ilk kademe belediyelerinin: Büyükşehir belediye sınırları içinde
ilçe kurulmaksızın oluşturulan ve Büyükşehir ilçe belediyeleriyle aynı yetki,
imtiyaz ve sorumluluklara sahip belediyeyi ifade ettiği, 5.
maddesinde; ilk kademe belediyelerinin, Büyükşehir belediye sınırları dışında
belediye sınırı olamayacağı, 6.
maddesinde; Büyükşehir belediyesi sınırları içine katılan ilçe belediyeleri
ile nüfusu 50.000 ve üzerinde olan belediyelerin, Büyükşehir ilçe veya ilk
kademe belediyesine dönüşeceği, 29.
maddesinde; 2972 sayılı Kanunun 4. maddesi değiştirilerek, Büyükşehir
belediye sınırları içindeki ilçe ve ilk kademe belediye başkanı ve belediye
meclisi üyelerinin seçimlerinde seçim çevrelerinin ilçe ve ilk kademe
belediyesinin sınırları içi olduğu, 30.
maddesinde; 2972 sayılı Kanunun 24. maddesinde değişiklik yapılarak, tespit
olunan Büyükşehir meclisi üyelerinin, her ilçe ve ilk kademe belediyesi için
seçilmiş olan asıl üyelerin seçiliş sıralarına göre baştan başlayarak yeter
sayıya kadar inilmek suretiyle bulunacağı, hükümlerine
yer verilmiş olup, aynı Kanunun Geçici – 2. maddesinde de; İstanbul ve
Kocaeli İllerinde mülki sınırla Büyükşehir Belediyesi sınırının aynı olduğu
belirtilmiş, diğer Büyükşehir Belediyelerinde ise, mevcut Valilik binası
merkez kabul edilerek, nüfusa göre değişen uzunlukta yarı çapı değişen dairenin sınırının Büyükşehir Belediyesinin
sınırını oluşturacağı hükme bağlanmıştır. Aynı madde ile, bu sınırlar
içerisinde kalan ilçelerin Büyükşehir ilçe belediyesi, beldelerin ilk kademe
belediyesi haline geleceği ifade edilmiştir. 1 - Ekte
bulunan Yüksek Seçim Kurulunun; a) 17.12.1998
günlü, 1998/366 sayılı kararında; 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 31.
maddesine göre, siyasi partilerin belde teşkilatı, il ve ilçe merkezleri
hariç olmak üzere, belediye teşkilatı olan yerlerde kurulacağından, belde
teşkilatı kurulabilmesi için o yerde belediye kurulmasına karar verilmesi
yeterli olmayıp, öncelikle belediye organ seçimlerinin yapılarak belediye
teşkilatının oluşması gerektiğine, b)
05.11.1994 günlü, 1994/1959 ve 22.09.2001 günlü, 2001/523 sayılı kararlarda;
Kanun Hükmünde Kararnameye göre kurulan Büyükşehir Belediyesi sınırları
içinde oluşturulan alt kademe belediyelerinde, siyasi partilerin “belde
teşkilatı” kuramayacağına ve kurulmasına yasal olanak bulunmayan bu
teşkilatın kongresinin yapılmasının söz konusu olamayacağına, c)
12.01.2002 günlü, 2002/20 sayılı kararında; siyasi partilerin tespitinde
Büyükşehir belediyesine dönüşen illerin belediye sınırları içinde ayrıca
ilçeler oluşturulması söz konusu olmaksızın kurulan (8) il’e bağlı toplam
otuz adet alt kademe Büyükşehir belediyelerinin hesaba katılmadığına, karar
verilmiştir. Açıklanan
yasal düzenlemeler ve belirtilen Yüksek Seçim Kurulunun kararları ile daha
evvelki uygulamalar da göz önünde bulundurularak; a) Seçime
katılabilecek olan siyasi partilerin tespitinde büyükşehir
belediyesi sınırları içinde kalan ilk kademe belediyelerinin dikkate alınıp
alınamayacağı, b) Siyasi
partilerin bu yerlerde (ilk kademe belediyeleri) belde teşkilatı kurma
zorunluluğunun bulunup bulunmadığı ve kurmaları gerekiyorsa bu teşkilatların
kongrelerinin seçim kurullarınca yapılıp yapılamayacağının, gerektiğinde
bir komisyon çalışmasından sonra tespitine karar verilmesini takdirlerinize
arz ederim.” denilmiş olmakla, konu incelenerek; GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi
Kanununun yürürlüğe girmesiyle birlikte, uygulamaya yönelik ortaya çıkan konularda
oluşan bazı tereddütlerin giderilebilmesi amacıyla, 29.01.2005 tarihinde
Yüksek Kurulca oluşturulan komisyon tarafından yapılan inceleme ve çalışmalar
tamamlanmış olup, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün
17.02.2005 gün ve B050MAH0060001.521.2005/53266 sayılı yazısı üzerine Komisyonca
düzenlenen 22.02.2005 tarihli Rapor Kurulumuza sunulmuştur. Düzenlenen Raporda; “… 2820 sayılı Siyasi Partiler
Kanununun 20 nci maddesinde; siyasi partilerin ilçe
teşkilatının, ilçe kongresi, ilçe başkanı, ilçe yönetim kurulu ve belde
teşkilatından oluşacağı hükme bağlanmış; belde sayısının üç veya daha az
olması halinde beldenin birinde teşkilat kurulması ilçede teşkilatlanma
yönünden yeterli sayılmıştır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi
Kanunu ise, Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan beldeleri ilk kademe
belediyelerine dönüştürmüştür. Yasanın Geçici – 2. maddesinde “Bu sınırlar
içinde kalan ilçeler Büyükşehir ilçe belediyeleri, beldeler Büyükşehir ilk
kademe belediyeleri haline gelir.” hükmüne yer verilmektedir. Yine, 5216
sayılı Yasanın 3 üncü maddesinde ilçe belediyesinin Büyükşehir belediyesi
sınırları içinde kalan ilçe belediyesini ifade edeceği belirtilmesine karşın;
ilk kademe belediyesinin, Büyükşehir belediye sınırları içinde ilçe
kurulmaksızın oluşturulan ve Büyükşehir ilçe belediyeleriyle aynı yetki,
imtiyaz ve sorumluluklara sahip belediyeyi ifade ettiği açıklanmaktadır. 5216 sayılı Yasayla yapılan düzenleme karşısında, ilçe
kurulmaksızın oluşturulan, ilçe belediyeleriyle aynı yetki, imtiyaz ve
sorumluluklara sahip bulunan ilk kademe belediyelerinin, 2820 sayılı Siyasi
Partiler Kanununa göre ilçe teşkilatına dahil edilmelerine ve siyasi
partilerin ilçe teşkilatı içinde yer alan beldeler olarak
nitelendirilmelerine olanak bulunmamaktadır. Esasen, 5216 sayılı Yasanın Geçici – 2
nci maddesinin son fıkrasında “Büyükşehir belediye
kapsamına alınma nedeniyle meydana gelecek mülki sınır değişiklikleri katılma
durumuna uygun olarak 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümlerine göre
çözülür.” denilerek, Büyükşehir ilk kademe belediyelerinin mülki
bağlılıklarının da değiştirilmesi öngörülmektedir. Nitekim, İçişleri
Bakanlığı da aynı yasa hükmüne göre mülki sınır değişikliklerinin
yapılacağını bildirmektedir. Bu durumda, siyasi partilerin
Büyükşehir ilk kademe belediyelerinde teşkilatlanmalarına olanak
bulunmamaktadır. Dolayısıyla, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun
teşkilatlanma ve kongre ile ilgili hükümlerinin ve 298 sayılı Seçimlerin
Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun seçime girecek siyasi
partiler için getirdiği teşkilatlanma şartının uygulanmasında Büyükşehir ilk
kademe belediyeleri dikkate alınmayacaktır.” denilmiştir. 2820
sayılı Siyasi Partiler Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasında; siyasi partilerin teşkilatının, merkez organları ile
il, ilçe ve belde teşkilatlarından, Türkiye Büyük
Millet Meclisi grubu ile il genel meclisi ve belediye
meclisi gruplarından ibaret
olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin ikinci fıkrasında,
"belde teşkilatının", il ve ilçe merkezleri dışında belediye
teşkilatı olan yerlerde kurulacağı, son fıkrasında da, siyasi partilerin
bunlar dışında herhangi bir yerde ve herhangi bir ad altında teşkilat
kuramayacakları belirtilmiş, söz konusu Kanunun 21 inci maddesinde de, siyasi
partilerin genel merkez il ve ilçe organları seçimleri ile il kongresi ve
büyük kongre delegelerinin seçimlerinin yargı gözetimi altında yapılacağı öngörülmüştür. Bu
bağlamda, Komisyon tarafından hazırlanan 22.02.2005 günlü Raporda belirtilen
açıklamalar da göz önünde bulundurularak, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi
Kanunu ile yapılan düzenleme karşısında; Büyükşehir belediye sınırları içinde
ilçe kurulmaksızın oluşturulan ilk kademe belediyelerinde; siyasi partilerin
ilçe teşkilatı veya "belde teşkilatı" kuramayacağına ve kurulmasına
yasal olanak bulunmayan bu teşkilatın kongresinin yapılmasının söz konusu
olamayacağına ve bundan ayrı olarak 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve
Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 14/11. ve 2820 sayılı Siyasi Partiler
Kanununun 20. ve 36. maddelerinin, seçime girecek siyasi partiler için
getirdiği teşkilatlanma şartının uygulanmasında tüm Büyükşehir İlk kademe
Belediyelerinin dikkate alınamayacağına karar verilmelidir. S O N U Ç : Yukarıda
açıklanan nedenlerle; 1 - 5216
sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile yapılan düzenleme karşısında, Büyükşehir
belediye sınırları içinde ilçe kurulmaksızın oluşturulan ilk kademe
belediyelerinde; a) Siyasi
partilerin ilçe teşkilatı veya "belde teşkilatı" kuramayacağına ve
kurulmasına yasal olanak bulunmayan bu teşkilatın kongresinin yapılmasının
söz konusu olamayacağına, b) 298
sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 14/11.
ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 20. ve 36. maddelerinin, seçime
girecek siyasi partiler için getirdiği teşkilatlanma şartının uygulanmasında
tüm Büyükşehir İlk kademe Belediyelerinin dikkate alınamayacağına, 2 - Karar
örneğinin Resmi Gazetede yayımlanmasına, 3 - Karar
örneğinin Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir,
Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Kocaeli (İzmit), Konya, Mersin (İçel), Adapazarı (Sakarya), Samsun İl Seçim Kurulu
Başkanlıkları ile Büyükşehir hudutları içinde kalan ilçelerin ilçe seçim
kurulu başkanlıklarına ve siyasi parti genel başkanlıklarına gönderilmesine, 26.02.2005
tarihinde oybirliği ile karar verildi.
|