Başbakanlık

Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünce Yayımlanır

 Kuruluş : 7 Ekim 1920

11 Ağustos 2004

ÇARŞAMBA

Sayı : 25550

 

Å ÖNCEKİ

SONRAKİ

Æ

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

Başbakanlığa Vekâlet Etme İşlemi

— Başbakanlığa, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah GÜL’ün Vekâlet Etmesine Dair Tezkere

Bakanlıklara Vekâlet Etme İşlemi

— Devlet Bakanı Beşir ATALAY’a, Devlet Bakanı Ali BABACAN’ın Vekâlet Etmesine Dair Tezkere

— Devlet Bakanı Kürşad TÜZMEN’e, Sanayi ve Ticaret Bakanı Ali COŞKUN’un Vekâlet Etmesine Dair Tezkere

Yönetmelikler

— Türk Patent Enstitüsü Başkanlığı Uzman Yardımcılığı ve Uzmanlığı Sınav, Atama, Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik

— Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

Tebliğler

— Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 2004/ÖİB-K-36 Sayılı Kararı

— Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 2004/ÖİB-K-37 Sayılı Kararı

— İzmir İlinde Turizmi ve Ticareti Olumsuz Etkileyen Faktörlerle Mücadeleye Kararlılık ve Süreklilik Kazandırmak Amacıyla Alınması Gereken Tedbirlere Dair Karar (2004/1)

— Kütahya Valiliği Mahalli Çevre Kurulu Kararı (No: 2004/4)

YARGI BÖLÜMÜ

Anayasa Mahkemesi Kararları

— Anayasa Mahkemesinin E: 2002/32 (4733 Sayılı Kanun ile İlgili), K: 2003/100 Sayılı Kararı

— Anayasa Mahkemesinin E: 2004/26 (2577 Sayılı Kanunda Değişiklik Yapan 4001 Sayılı Kanun ile İlgili), K: 2004/51 Sayılı Kararı

Yargıtay Kararı

— Yargıtay 18. Hukuk Dairesine Ait Karar


YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

Başbakanlığa Vekâlet Etme İşlemi

 

T.C.

 

BAŞBAKANLIK

10 Ağustos 2004

B.02.0.PPG.0.12-305-11112

 

 

CUMHURBAŞKANLIĞI YÜCE KATINA

Görüşmelerde bulunmak üzere; 11 Ağustos 2004 tarihinde Gürcistan’a gideceğimden, Başbakanlığa,Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül’ün vekalet etmesini yüksek tasviplerine saygıyla arz ederim.

RecepTayyip ERDOĞAN

Başbakan         

—————

T.C.

 

CUMHURBAŞKANLIĞI

10 Ağustos 2004

B.01.0.KKB.01-06/A-22-2004-902

 

 

BAŞBAKANLIĞA

İLGİ : 10 Ağustos 2004 gün ve B.02.0.PPG.0.12-305-11112 sayılı yazınız.

Görüşmelerde bulunmak üzere, 11 Ağustos 2004 tarihinde Gürcistan’a gidecek olan Başbakan Recep Tayyip ERDOĞAN’ın dönüşüne kadar; Başbakanlığa, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah GÜL’ün vekâlet etmesi uygundur.

Bilgilerini rica ederim.

Ahmet Necdet SEZER

CUMHURBAŞKANI

Sayfa Başı


Bakanlıklara Vekâlet Etme İşlemi

T.C.

 

BAŞBAKANLIK

10 Ağustos 2004

B.02.0.PPG.0.12-305-11113

 

 

CUMHURBAŞKANLIĞI YÜCE KATINA

Görüşmelerde bulunmak üzere; 11 Ağustos 2004 tarihinde Gürcistan’a gidecek olan Devlet Bakanı Beşir Atalay’ın dönüşüne kadar Devlet Bakanlığına, Devlet Bakanı Ali Babacan’ın vekalet etmesini yüksek tasviplerine saygıyla arz ederim.

RecepTayyip ERDOĞAN

Başbakan           

—————

T.C.

 

CUMHURBAŞKANLIĞI

10 Ağustos 2004

B.01.0.KKB.01-06-230-2004-903

 

 

BAŞBAKANLIĞA

İLGİ : 10 Ağustos 2004 gün ve B.02.0.PPG.0.12-305-11113 sayılı yazınız.

Görüşmelerde bulunmak üzere, 11 Ağustos 2004 tarihinde Gürcistan’a gidecek olan Devlet Bakanı Beşir ATALAY’ın dönüşüne kadar; Devlet Bakanlığına, Devlet Bakanı Ali BABACAN’ın vekâlet etmesi uygundur.

Bilgilerini rica ederim.

Ahmet Necdet SEZER

CUMHURBAŞKANI

—— • ——

T.C.

 

BAŞBAKANLIK

10 Ağustos 2004

B.02.0.PPG.0.12-305-11114

 

 

CUMHURBAŞKANLIĞI YÜCE KATINA

Görüşmelerde bulunmak üzere; 11 Ağustos 2004 tarihinde Gürcistan’a gidecek olan Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen’in dönüşüne kadar Devlet Bakanlığına, Sanayi ve Ticaret Bakanı Ali Coşkun’un vekalet etmesini yüksek tasviplerine saygıyla arz ederim.

RecepTayyip ERDOĞAN

Başbakan          

—————

T.C.

 

CUMHURBAŞKANLIĞI

10 Ağustos 2004

B.01.0.KKB.01-06-231-2004-904

 

 

BAŞBAKANLIĞA

İLGİ : 10 Ağustos 2004 gün ve B.02.0.PPG.0.12-305-11114 sayılı yazınız.

Görüşmelerde bulunmak üzere, 11 Ağustos 2004 tarihinde Gürcistan’a gidecek olan Devlet Bakanı Kürşad TÜZMEN’in dönüşüne kadar; Devlet Bakanlığına, Sanayi ve Ticaret Bakanı Ali COŞKUN’un vekâlet etmesi uygundur.

Bilgilerini rica ederim.

Ahmet Necdet SEZER

CUMHURBAŞKANI

Sayfa Başı


Yönetmelikler

Sanayi ve Ticaret Bakanlığından:

Türk Patent Enstitüsü Başkanlığı Uzman Yardımcılığı ve

Uzmanlığı Sınav, Atama, Görev, Yetki ve

Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, Türk Patent Enstitüsü Başkanlığında uzman yardımcılığına atanacaklarda aranacak nitelikleri, giriş ve yeterlik sınavlarının yapılma esas ve usullerini, uzman ve uzman yardımcılarının eğitilmeleri ile görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2 — Bu Yönetmelik, Türk Patent Enstitüsü Başkanlığında istihdam edilecek patent ve marka uzman yardımcıları ile Patent ve Marka Uzmanları hakkında uygulanır.

Dayanak

Madde 3 — Bu Yönetmelik, 5000 sayılı Türk Patent Enstitüsü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 23 ve 29 uncu maddeleri ile 18/3/2002 tarihli ve 2002/3975 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik" hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen;

Enstitü: Türk Patent Enstitüsü Başkanlığını,

Uzman: Patent ve marka uzmanını,

Uzman Yardımcısı: Patent ve marka uzman yardımcısını,

KPSS (A): (A) grubu olarak adlandırılan kadrolara atanmaya esas olacak yerleştirmeyi yapmak amacıyla kullanılacak olan puanları sağlayan Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yapılan Kamu Personel Seçme Sınavını,

Giriş Sınavı: Patent ve marka uzman yardımcılığına giriş amacıyla yapılacak yazılı ve sözlü veya sadece sözlü sınavını,

Yeterlik Sınavı: Patent ve marka uzmanlığı yeterlik sınavını,

Tez: Patent ve marka uzman yardımcılarının hazırlayacakları uzmanlık tezlerini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Uzman Yardımcılığı Giriş Sınavına İlişkin Esaslar ve Uzman Yardımcılığına Atanma

Giriş Sınavı

Madde 5 — Enstitüde görevlendirilecek uzman yardımcıları, kadro ve ihtiyaç durumları dikkate alınarak, Enstitü Yönetim Kurulunca uygun görülecek tarihlerde açılacak giriş sınavı ile alınırlar.

Giriş sınavına katılabilmek için, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yapılan Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik hükümlerine göre yapılmış olan KPSS (A)’ya katılmış ve Enstitü Yönetim Kurulu tarafından her sınav döneminde belirlenecek puan türünden asgari puanı almış olmak şarttır.

Giriş Sınavı Duyurusu

Madde 6 — Uzman yardımcılığı giriş sınavı yapılacak kadroların sayı, sınıf, unvan ve dereceleri, başvuru şartları, sınavın şekli, sınav konuları, sınavın değerlendirme yöntemi, başvuru yeri, ilk ve son başvuru tarihleri, sınava kaç kişinin çağrılacağı, sınava girebilmeleri için gereken asgari KPSS (A) puanı, başvuruda istenen belgeler ile gerekli görülen diğer bilgileri içeren ilan metni, son başvuru tarihinden en az otuz gün önce Resmî Gazete’de ve Türkiye genelinde yayımlanan tirajı yüksek ilk beş gazeteden en az birinde bir defa ve www.tpe.gov.tr adresinde ilan edilir.

Başvuru Şartları

Madde 7 — Giriş sınavına başvurmak isteyenlerin aşağıdaki şartları taşımaları gerekir:

a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin (A) bendinde belirtilen şartları taşımak,

b) Enstitünün ihtiyacına göre Yönetim Kurulunca tespit edilecek; en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler ve mühendislik fakülteleri ile bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul edilen yurt dışındaki eğitim kurumlarından mezun olmak,

c) Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk gününde otuz beş yaşını doldurmamış olmak,

d) Son başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmamış ve Enstitü Yönetim Kurulunun her sınav döneminde belirleyeceği puan türlerinden asgari KPSS (A) puanını almış olmak,

e) Devamlı olarak görev yapmasına engel olabilecek daimi vücut veya akıl hastalığı veya vücut sakatlığı ile özürlü bulunmamak,

f) Uzman yardımcılığı giriş sınavında iki defadan fazla başarısız olmamak,

g) KPSS (A)’dan en yüksek puanı alan adaydan başlamak üzere yapılan sıralamada, atama yapılacak uzman yardımcısı kadro sayısının yirmi katını geçmemek ve son sıradaki adaya eşit puan alanlar dahil olmak üzere Yönetim Kurulunca ilanda belirlenen sayıdaki aday arasına girmiş olmak.

Başvuruda İstenen Belgeler ve Başvuru İşlemleri

Madde 8 — Giriş sınavına katılmak isteyen adaylar;

a) Personel Dairesi Başkanlığından veya Enstitü web sayfasından temin edecekleri iş talep formu,

b) Nüfus cüzdanının aslı veya noter tasdikli örneği,

c) Yüksek öğrenim mezuniyet belgesinin veya eğitimini yurt dışında tamamlamış olanlar için diploma denkliğinin yetkili makamlarca kabul edildiğini gösterir belgenin aslı veya noter tasdikli örneği,

d) KPSS (A) sonuç belgesinin aslı veya noter tasdikli örneği,

e) 4.5x6 cm. ebadında dört adet vesikalık fotoğraf

ve gerekli görülen diğer belgeler ile Personel Dairesi Başkanlığına başvururlar.

Posta ile yapılan başvurularda, yukarıda belirtilen belgelerin, son başvuru tarihine kadar Enstitüye ulaşmış olması şarttır. Postadaki gecikmeler ve ilanda belirtilen süre içerisinde yapılmayan başvurular dikkate alınmaz.

İstenen belgelerde gerçeğe aykırı beyanda bulundukları tespit edilenlerin sınavları geçersiz sayılır ve atamaları yapılmaz. Bunların atamaları yapılmış olsa dahi iptal edilir. Ayrıca, bu kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur. Bu şekilde Enstitüyü yanıltanlar kamu görevlisi ise, ayrıca çalıştıkları kuruma da bu durum bildirilir.

Giriş Sınavı Hazırlık Komisyonu

Madde 9 — Giriş sınavı hazırlık çalışmaları, Enstitü Başkanı tarafından görevlendirilecek üç kişiden oluşan bir Giriş Sınavı Hazırlık Komisyonu tarafından yapılır.

Komisyon, öngörülen süre içerisinde yapılan başvuruları inceleyerek adaylarda aranan şartların mevcut olup olmadığını tespit eder. Aranılan nitelikleri taşıyan adaylar, KPSS (A)’dan en yüksek puanı alan adaydan başlamak üzere bir sıralamaya tabi tutulur. Atama yapılacak uzman yardımcısı kadro sayısının yirmi katını geçmemek ve son sıradaki adaya eşit puan alanlar dahil olmak üzere, ilanda belirlenen sayıda aday tutanakla belirlenir ve son başvuru tarihinden itibaren on gün içerisinde Personel Dairesi Başkanlığına bildirilir.

Personel Dairesi Başkanlığınca, sınava girme hakkı kazanan adaylara fotoğraflı sınav giriş belgesi verilir. Sınav giriş belgesi olmayan adaylar sınava katılamazlar.

Giriş sınavı Ankara’da yapılır.

Giriş Sınav Kurulu

Madde 10 — Giriş Sınav Kurulu, Enstitü Başkanının önerisi üzerine Enstitü Yönetim Kurulunca belirlenir. Giriş Sınav Kurulu, Enstitü Başkanının veya görevlendireceği bir Başkan Yardımcısının ya da Daire Başkanının başkanlığında, başkan dahil beş üyeden oluşur. Ayrıca Kurul için iki yedek üye belirlenir. Asil üyelerin herhangi bir nedenle Kurula katılamamaları halinde yedek üyeler tespit sırasına göre Kurula katılırlar.

Enstitü Yönetim Kurulu, giriş sınavının tamamının veya bir kısmının başka kurum veya kuruluşlar ile üniversiteler tarafından yapılmasına karar verebilir. Bu durumda, sınava ilişkin hususlar Enstitü ile ilgili kurum veya kuruluş arasında yapılan protokol ile belirlenir.

Kurulun sekreterya hizmetleri Personel Dairesi Başkanlığınca yürütülür.

Giriş Sınavı Aşamaları

Madde 11 — Giriş sınavı Enstitü Yönetim Kurulu tarafından alınacak karara göre, yazılı ve sözlü olarak iki aşamalı veya sadece sözlü olmak üzere tek aşamalı yapılabilir. Yazılı sınav, klasik ve/veya test şeklinde uygulanabilir.

Yazılı Sınav

Madde 12 — Yazılı sınav aşağıdaki konuları kapsar:

A) Yabancı Dil

Birleşmiş Milletlerce kabul edilen konuşma dillerinden biri,

B) Genel Kültür ve Yetenek

Türkçe, sayısal ilişkiler, Atatürk ilke ve inkılâpları, Türkiye coğrafyası, yurttaşlık bilgisi,

C) Alan bilgisi

a) Hukuk grubu,

1) Anayasa Hukuku ve T.C. Anayasası,

2) İdare Hukuku,

3) Borçlar Hukuku (Genel Hükümler),

4) Ticaret Hukuku (Ticari İşletmeler, Ticaret Şirketleri),

b) İktisat grubu

1) Mikro ve makro iktisat,

2) Uluslararası iktisat,

3) Türkiye ekonomisi,

c) Maliye grubu

1) Kamu maliyesi,

2) Maliye politikası,

3) Bütçe,

4) Vergi hukuku ve Türk vergi sistemi,

d) İşletme ve Muhasebe grubu

1) Genel muhasebe,

2) Mali tablolar analizi,

3) İşletme iktisadı,

e) Kamu Yönetimi ve Uluslararası İlişkiler grubu

1) Siyaset bilimi,

2) Siyasi tarih,

3) Türk dış politikası,

f) Temel Mühendislik Bilimleri.

Genel idari hizmetler sınıfındaki adaylar, A ve B bentlerindeki konular ile C bendinin a, b, c, d ve e alt bentlerinde belirtilen gruplardan, kendilerinin belirleyeceği toplam üç grubun sorularını cevaplar.

Teknik hizmetler sınıfındaki adaylar ise, A ve B bentlerindeki konular ile C bendinin f alt bendinde belirtilen konularda, fakültelerin ilgili bölümleri müfredatı dikkate alınarak hazırlanan soruları cevaplar.

Bu konulara aşağıdaki ağırlık puanları uygulanır:

Alan bilgisi: %50,

Yabancı dil bilgisi: %30,

Genel kültür ve yetenek: %20.

Yazılı sınavın Enstitü tarafından yapılması halinde, sınav soruları Giriş Sınav Kurulu tarafından hazırlanır. Sınav sorularının hazırlanması için gerektiğinde öğretim üyelerinden yararlanılabilir. Giriş Sınav Kurulunca seçilen sınav sorularını, sınav süresini ve puanlarını gösterir tutanak, Kurul başkan ve üyeleri tarafından imzalanır. Soru kağıtları, zarflar içerisine konularak mühürlenmek suretiyle kapatılıp, Personel Dairesi Başkanlığına teslim edilir.

Yazılı sınav, Personel Dairesi Başkanlığı tarafından bu iş için görevlendirilen personel ile Kurul üyelerinin gözetim ve denetimi altında yapılır. Görevli personel, yazılı sınava girenlerin sınav giriş belgelerini inceler.

Sınav sorularını içeren mühürlü zarflar, sınava katılanların önünde açılarak durum bir tutanakla tespit edildikten sonra sorular dağıtılarak sınava başlanır.

Sınav sonunda adayların sınav kağıtları, isimleri kapatıldıktan sonra soru kağıtları ile birlikte bir zarf içine konulur. Zarf kapatılıp mühürlendikten sonra bir tutanakla Giriş Sınav Kuruluna teslim edilir.

Yazılı sınav notu Giriş Sınav Kurulu tarafından, her konu itibarıyla yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Sınavda başarılı sayılabilmek için her konudan en az altmış puan almak kaydıyla ortalama en az yetmiş puan almak gerekir.

Sınav sonuçları, Enstitü ilan panosunda ve web sayfasında ilan edilir. Ayrıca sınavda başarılı olanların adreslerine yazılı olarak bildirilir.

Sözlü Sınav

Madde 13 — Sözlü sınava girmeye hak kazananlar, sözlü sınav tarihinden en az on beş gün önce sınavın yapılacağı yer, gün ve saat yazılı olarak bildirilmek suretiyle sınava çağrılırlar.

Giriş Sınav Kurulu üyeleri, sözlü sınavda, adayların alanlarındaki bilgi düzeyleri, zeka ve kavrayış, anlatım yetenekleri, davranışları ile temsil yetenekleri gibi hususları göz önüne alarak her aday için ayrı ayrı değerlendirme yapar. Sözlü sınavda başarılı sayılabilmek için ortalama olarak yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan almak gerekir.

Giriş Sınavı Sonuçları

Madde 14 — Giriş Sınav Kurulu, adayların yapılan sınavlarda aldıkları puanların aritmetik ortalamasını alarak giriş sınav sonucunu tespit eder ve başarı sıralamasına göre, atama yapılacak kadro sayısı kadar asil ve yedek adayları belirler.

Eğer adayların ortalama başarı puanı eşitse, öncelikle yabancı dil bilgisi bunun da eşit olması halinde ise, sözlü sınav puanı yüksekliği tercihte göz önüne alınır.

Sadece sözlü sınav yapılması durumunda, adayın KPSS (A) puanıyla sözlü sınav puanının aritmetik ortalaması alınarak giriş sınav sonucu tespit edilir.

Sınav sonuçları sözlü sınavın bitimini takip eden beş iş günü içinde Enstitü Başkanının onayı ile Enstitüde ilan edilir. Ayrıca sınav sonucu sözlü sınava giren tüm adaylara on beş gün içinde yazılı olarak bildirilir.

Giriş Sınav Kurulunca düzenlenen ve sınava girenlerin aldıkları notları gösteren listeler ile tutanaklar haricinde kalan belge ve kayıtlar bir yıl saklandıktan sonra imha edilir.

Uzman Yardımcılığına Atanma

Madde 15 — Giriş sınavı sonucunda başarılı olanların, tebliğ tarihinden itibaren on gün içerisinde;

a) İkametgah ilmuhaberi,

b) Sabıkası bulunmadığına ilişkin Cumhuriyet Savcılığından alınmış sabıka kaydına ilişkin belgenin aslı,

c) Erkek adaylar için askerlik görevini yapmış yahut tecilli ya da muaf olduğunu gösterir belgenin aslı veya noter tasdikli örneği,

d) Sağlam olduklarına dair tam teşekküllü Devlet hastanelerinin birinden alınacak sağlık kurulu raporu,

e) Adayın kendi el yazısıyla yazılmış fotoğraflı özgeçmişi,

f) Aday tarafından doldurulmuş güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması formu,

g) Mal bildirimi

ile birlikte yapacakları yazılı başvuru üzerine, Enstitüce durumlarına uygun olan patent veya marka uzman yardımcılığı kadrolarına atamaları yapılır.

Uzman yardımcısı kadrosuna atamalarda, atamanın yapıldığının ilgiliye tebliği işlemleri Personel Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülür.

Birinci fıkrada belirtilen süre içerisinde başvuruda bulunmayanların, atamadan sarfı nazar edenlerin veya memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının anlaşılması üzerine ataması yapılmayanların yerlerine, yedek listedeki adaylar sırası ile aynı usulle atanabilir.

Kendilerine tebligat yapılıp da, belge ile doğrulanabilen zorlayıcı nedenler dışında, on beş gün içinde göreve başlamayanlar ve belge ile ispatı mümkün zorlayıcı nedenlerle göreve başlayamama hali iki ayı aşanların atamaları iptal edilir.

Adaylık

Madde 16 — Uzman yardımcıları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 55 inci maddesi ile 21/2/1983 tarihli ve 83/6061 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Aday Memurların Yetiştirilmelerine Dair Genel Yönetmelik hükümlerine uygun olarak temel, hazırlayıcı ve staj eğitiminden geçirilirler.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Yeterlik Sınavı ve Uzmanlığa Atanma

Yeterlik Sınavına Girebilme Şartları

Madde 17 — Ücretsiz izinler ve askerlikte geçen süreler hariç en az üç yıl uzman yardımcısı olarak çalışan, bu süre içerisinde olumlu sicil alan ve tezini tamamlayarak teslim eden uzman yardımcıları yeterlik sınavına katılma hakkına sahiptir.

Yeterlik Sınavı

Madde 18 — Yeterlik sınavına girebilme şartlarını taşıyan uzman yardımcıları yeterlik sınavına tabi tutulur.

Yeterlik sınavı;

a) Tezin savunulmasından,

b) Sözlü sınavdan,

c) Birleşmiş Milletlerce kabul edilen konuşma dillerinden herhangi birini KPDS (C) veya muadili düzeyde bildiklerini gösterir, geçerlilik süresi dolmamış belgelerini tezlerinin teslimini müteakip on gün içerisinde Personel Dairesi Başkanlığına ibraz edemeyen uzman yardımcılarının, aynı süre içerisinde adı geçen Daire Başkanlığına yazılı olarak yapacakları, Birleşmiş Milletlerce kabul edilen konuşma dillerinden hangisinden sınava girmek istediklerine ilişkin başvuruları üzerine yapılacak yabancı dil sınavından,

oluşur.

Yeterlik Sınav Komisyonu

Madde 19 — Yeterlik Sınav Komisyonu, Enstitü Başkanının veya görevlendireceği bir Başkan Yardımcısının ya da Daire Başkanı veya I. Hukuk Müşavirinin başkanlığında bir başkan, dört asil ve iki yedek üyeden oluşur. Asil üyelerin herhangi bir nedenle komisyona katılamamaları halinde, yedek üyeler tespit sırasına göre komisyona katılırlar. Tez danışmanı komisyonun tabii üyesidir. Komisyonun üyeleri ana hizmet birimlerinin Daire başkanları veya üniversite öğretim üyelerinden seçilir.

Komisyonun sekreterya hizmetleri Personel Dairesi Başkanlığınca yürütülür.

Tez Danışmanı ve Tez Konusunun Seçimi

Madde 20 — Enstitü Başkanı, tezin seçimi ve hazırlama sürecinde yardımcı olmak üzere Yeterlik Sınav Komisyonu üyeleri arasından tez danışmanı görevlendirir. Tez danışmanı, uzman yardımcılarının adaylıkta geçen süre dahil iki yıllık sürelerinin tamamlanmasından itibaren bir ay içerisinde görevlendirilir.

Uzman yardımcıları, tez danışmanının görevlendirilmesinden itibaren bir ay içerisinde, danışmanın teklifi görevli olduğu birim amirinin uygun görüşü ile tez konusunu seçer. Seçilen tez konusu birim amiri tarafından yazılı olarak Personel Dairesi Başkanlığına bildirilir. Adı geçen Daire Başkanlığı tarafından tez konusu Enstitü Başkanının onayına sunulur ve verilecek onaydan sonra tez konusu kesinleşmiş olur.

Uzmanlık Tezi Hazırlanmasına İlişkin Esaslar

Madde 21 — Tezin hazırlanmasında konunun başka bir kurum veya kuruluşta uzmanlık, yüksek lisans, doktora tezi veya başka bir ad altında içerik ve sonuçları açısından aynı tarzda incelenip savunulmamış olması esastır. Uzman yardımcısının Türkçe hazırlayacağı uzmanlık tezinin kendi görüş ve değerlendirmelerini içermesi, bilimsel çalışma etiğine uygun olması şarttır.

Hazırlanacak tezlerin şekil unsurlarında, çıkarılacak olan Türk Patent Enstitüsü Uzmanlık Tezi Yazım Yönergesi esas alınır.

Tezin ve Tez Danışmanının Raporunun Teslimi

Madde 22 — Uzman yardımcısı tez konusunun kesinleştiğinin kendisine bildirilmesinden itibaren en geç bir yıl içerisinde tezini hazırlamak ve birim amirlerine teslim etmek zorundadır. Süresi içinde tezini teslim etmeyen uzman yardımcısı başarısız tez vermiş sayılır. Geçerli görülecek bir mazeret nedeniyle tezini süresinde teslim edemeyen uzman yardımcısına, talebi halinde ve tez danışmanın uygun görüşü üzerine bir defaya mahsus olmak üzere Enstitü Başkanının onayı ile altı aya kadar ek süre verilir.

Tez danışmanı aynı süre içinde, rehberlik ettiği tez hakkındaki görüşlerini içeren raporunu birim amirine sunar. Birim amirlerine teslim edilen tezler ve danışman raporları, iki iş günü içinde Personel Dairesi Başkanlığına gönderilir.

Personel Dairesi Başkanlığı, uzman yardımcılarının tezlerini ve danışman raporlarını Yeterlik Sınav Komisyonuna teslim eder.

Tezin Savunulması

Madde 23 — Uzman yardımcıları, Yeterlik Sınav Komisyonu üyelerinin huzurunda, hazırladığı tezin savunmasını yapar ve komisyon üyeleri tarafından tez konusuyla ilgili sorulan soruları cevaplar.

Savunmaya ilişkin değerlendirme, Yeterlik Sınav Komisyonu üyelerince oyçokluğu esasına göre başarılı, başarısız veya tezin düzeltilmesi şeklinde karara bağlanmak suretiyle yapılır ve bir tutanakla tespit edilir.

Tezinin düzeltilmesine karar verilen uzman yardımcılarına bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık süre verilir.

Geçerli bir mazereti olmaksızın tez savunmasına girmeyen ya da tezindeki eksiklikleri verilen sürede tamamlamayan veya ikinci defa tezin savunulmasında başarısız görülen uzman yardımcısı sözlü sınava ve başvuruda bulunmuş olsa da yabancı dil sınavına alınmaz ve yeterlik sınavında başarısız olmuş sayılarak bu sınava girme hakkını tamamen kaybeder.

Sözlü Sınav

Madde 24 — Tezi başarılı görülen uzman yardımcıları, tezin savunulmasından bir gün sonra Enstitünün görev alanına giren konulardan sözlü sınavına tabi tutulur.

Sözlü sınavda değerlendirme Yeterlik Sınav Komisyonu üyelerince başarılı veya başarısız şeklinde karara bağlanmak suretiyle yapılır ve bir tutanakla tespit edilir.

Yabancı Dil Sınavına Davet

Madde 25 — Sözlü sınavda başarılı bulunan ve bu Yönetmeliğin 18 inci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvuruda bulunan uzman yardımcısı Personel Dairesi Başkanlığınca bir ay içerisinde yabancı dil sınavına davet edilir.

Yabancı Dil Sınavı

Madde 26 — Yabancı dil sınavı, KPDS (C) düzeyine denk gelecek ağırlıkta olmak kaydıyla Yeterlik Sınav Komisyonunun gözetim ve denetiminde üniversitelere yaptırılır.

Yabancı dil sınavı, uzman yardımcısının uzmanlık konusuna giren bir alanda yapılacak kompozisyon sınavı ile yabancı dile hakimiyetini ortaya koyacak bir yazılı sınavdan oluşur.

Anılan sınavdan başarılı olabilmek için yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan almak gerekir. Geçerli mazereti olmaksızın bu sınava girmeyen uzman yardımcısı yeterlik sınavında başarısız kabul edilir ve bu sınava girme hakkını tamamen kaybeder.

Birleşmiş Milletlerce kabul edilen konuşma dillerinden herhangi birini KPDS (C) veya muadili düzeyde bildiklerini gösterir, geçerlilik süresi dolmamış belgelerini tezlerinin teslimini müteakip on gün içerisinde Personel Dairesi Başkanlığına ibraz eden uzman yardımcıları, yabancı dil sınavından muaf tutularak başarılı olmuş sayılırlar.

Yeterlik Sınav Notu ve Sonucu

Madde 27 — Yeterlik Sınav Komisyonunca tezin savunulması ve sözlü sınavda başarılı bulunan ve yabancı dil sınavından yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan alan uzman yardımcıları başarılı sayılırlar. Yabancı dil sınavından muaf tutulan uzman yardımcısının yeterlik sınav notu tezin savunulması ve sözlü sınav sonucuna göre belirlenir. Sonuçlar üç gün içerisinde Enstitüde ilan edilir.

Uzmanlığa Atanma

Madde 28 — Yeterlik sınavında başarılı olan uzman yardımcıları, durumlarına uygun uzman kadrolarına atanırlar.

Uzman Yardımcısı Unvanını Kaybetme

Madde 29 — Yeterlik sınavına girme şartlarını taşımayanlar ile yeterlik sınavında başarısız olanlar uzman yardımcısı unvanını kaybederler ve Enstitüde durumlarına uygun başka kadrolara atanırlar.

Kariyer Dışı Uzman Atanamaması

Madde 30 — Patent ve marka uzmanlık kadrolarına bu Yönetmelik hükümleri dışında atama yapılamaz.

Yeniden Atama

Madde 31 — Bu Yönetmelik hükümlerine göre uzman unvanını kazandıktan sonra Enstitüden çeşitli sebeplerle ayrılanlardan, yeniden uzmanlığa atanmak isteyenler, boş kadro olması ve Enstitünün ihtiyacı çerçevesinde unvan ve durumlarına uygun kadrolara atanabilirler.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Uzman Yardımcıları ve Uzmanların Eğitilmeleri

Uzman Yardımcılarının Eğitilmesi

Madde 32 — Uzman yardımcısı olarak atananlar, bu kadroda bulundukları sürece patent ve marka uzmanlığının gerektirdiği bilgi, beceri ve etik değerleri kazanmaları amacıyla, bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde belirtilen adaylık eğitimi dışında, Personel Dairesi Başkanlığınca ana hizmet ve danışma birimleri Daire başkanlıklarının görüşleri de alınmak suretiyle hazırlanan bir plan çerçevesinde eğitilirler. Bu plan;

a) Mesleki mevzuat ve bu mevzuatın uygulanmasına ilişkin bilgi ve becerilerin edinilmesini,

b) Yazışma, rapor yazma, inceleme ve araştırma teknikleri konularında gerekli bilgi ve yeteneğin kazanılmasını,

c) Mesleki konularda bilimsel çalışma ve araştırma alışkanlığının kazanılmasını,

d) Yabancı dil bilgisinin geliştirilmesini,

e) Enstitünün çalışma alanıyla ilgili olarak ulusal ve uluslararası konferans, seminer ve eğitim programlarına katılım ve temsil tecrübesi kazandırılmasını,

sağlamaya yönelik çalışmaları içerir.

Uzman yardımcıları bu dönemde, görev yaptıkları birim dışında uygun görülen ana hizmet birimlerinde ikişer aylık rotasyona tabi tutulabilirler.

Uzmanların Eğitilmesi

Madde 33 — Enstitü Başkanlığı uygun göreceği zamanlarda ve sürelerde, uzmanlar için mesleki eğitimler ve yabancı dil eğitim programları düzenleyebilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Görev, Yetki ve Sorumluluklar

Uzman Yardımcısının Görev ve Yetkileri

Madde 34 — Uzman yardımcıları;

a) Görevlendirildikleri birimin günlük, kısa, uzun vadeli işlerine katkıda bulunmakla,

b) Enstitü Başkanlığınca veya uzmanlarca yapılacak araştırma, inceleme ve diğer çalışmalar için gerekli dokümanları toplamak, ön hazırlıkları yapmak ve gerektiğinde tek başına araştırma ve inceleme çalışmaları yapmakla,

c) Mesleki bilgilerin geliştirilmesinde yararlı olacağı belirtilen yayınları takip ederek bu yayınlara ilişkin özet ve eleştirileri kapsayan raporu amirine sunmakla,

d) Enstitü uzmanları ile birlikte kurum içi ve dışı toplantılara katılmakla,

e) Görevlendirildikleri birimin yürüttüğü hizmetler ile karşılaştıkları sorunlara ilişkin toplantılara katılarak görüşlerini açıklamakla,

f) Amirlerince verilen benzeri görevleri yerine getirmekle

görevli ve yetkilidirler.

Uzmanların Görev ve Yetkileri

Madde 35 — Enstitünün patent ve marka uzmanları, Enstitüye, 5000 sayılı Türk Patent Enstitüsü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 3 üncü maddesi ve diğer kanunlarla verilen görevlerin düzenli, süratli ve ekonomik şekilde yürütülebilmesi için Enstitü Başkanlığınca yürütülen çalışmaların gerektirdiği bütün uzmanlık hizmetlerini yapmakla görevli ve yetkilidirler.

Sorumluluk

Madde 36 — Uzmanlar ve uzman yardımcıları, verilen görevlerin mevzuat hükümleri çerçevesinde yerine getirilmesinden dolayı ilgili amirle veya amirlerle birlikte sorumludurlar.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli Hükümler

Yürürlükten Kaldırma

Madde 37 — 15/06/1995 tarihli ve 22314 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Türk Patent Enstitüsü Başkanlığı Uzman ve Uzman Yardımcılığı Sınav Yönetmeliği" yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici Madde 1 — Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce atanmış ve halen uzman yardımcısı olarak çalışmakta olanların, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra tabi tutulacakları işlemler hakkında da bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Yürürlük

Madde 38 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 39 — Bu Yönetmelik hükümlerini Türk Patent Enstitüsü Başkanı yürütür.

—— • ——

Özelleştirme Yüksek Kurulundan:

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliğinde

Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

MADDE 1 — 29/11/2003 tarihli ve 25301 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliğinin 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, Özelleştirme İdaresi Başkanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışan personel ile özelleştirme programına alınan kuruluşların ve bu kuruluşlara bağlı ortaklıkların Genel Müdürlerinin disiplin amirlerini tespit etmek ve uyulacak esasları düzenlemektir.”

MADDE2 — Aynı Yönetmeliğin 5 inci maddesinin “a” bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“a) Başkan, idari yönden kendisine bağlı bütün personel ile özelleştirme programına alınan kuruluşların ve bağlı ortaklıklarının Genel Müdürlerinin,”

MADDE 3 —Aynı Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Özelleştirme programına alınan kuruluşların ve bu kuruluşlara bağlı ortaklıkların, disiplin yönetmeliklerinde yer alan bu Yönetmeliğe aykırı hükümleri uygulanmaz.”

MADDE4 — Aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Madde 9 — Bu Yönetmelik hükümlerini Başbakan veya görevlendireceği ilgili Bakan yürütür.

MADDE5 — Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

“Ek Madde 1 — Bu Yönetmelik kapsamındaki personel konusunda yetkili disiplin kurulları, Özelleştirme İdaresi Başkanlığında oluşturulan disiplin kurullarıdır.”

Yürürlük

MADDE6 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE7 — Bu Yönetmelik hükümlerini Başbakan veya görevlendireceği ilgili Bakan yürütür.

Sayfa Başı


Tebliğler

 

—— • ——

—— • ——

İzmir Valiliğinden:

Turizmi ve Ticareti Olumsuz Etkileyen Faktörlerle Mücadeleye

Kararlılık ve Süreklilik Kazandırmak Amacıyla Alınması

Gereken Tedbirlere Dair Karar

Karar Tarihi : 3/8/2004

Karar No      : 2004/1

İzmir İli tarihi Kemeraltı ticaret merkezindeki ticari faaliyetleri ve İlimiz turizmini olumsuz etkileyen faktörlerle mücadele etmek amacıyla aşağıdaki tertip ve tedbirlerin ivedilikle alınması ve uygulamaya konulması uygun görülmektedir. Buna göre;

Madde 1 —Başta İzmir halkı olmak üzere yerli ve yabancı turistlere mal ve hizmet satılması amacıyla faaliyette bulunan işletmeler, ruhsatlarında belirtilen mahaller dışında sözlü ve fiili veya benzeri hareketlerle mal ve hizmet satmayacaklar ve buna yönelik faaliyetlerde bulunmayacaklardır.

Madde 2 —Tarihi Kemeraltı Ticaret Merkezine müşteri toplama gayesi ile hanutçu, ayakçı, değnekçi, çığırtkan ve benzeri tabir edilen kişilerin girişleri kesinlikle önlenecektir.

Madde 3 — 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun 9 ve 66 ncı maddeleri uyarınca alınan ve Kanunların verdiği yetkiye istinaden ittihaz olunan ve yukarıda belirlenen Karar ve tedbirlerin tatbik ve icrasına muhalefet eden veya zorluk gösteren veya riayet etmeyenler hakkında hareketi ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 526 ncı maddesi gereğince yasal işlem yapılacaktır.

Madde 4 —Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer ve ilgili kişi ve kuruluşlara tebliğ yerine geçer.

Madde 5 —Bu Kararı İzmir Valisi yürütür.

—— • ——

Kütahya Valiliğinden:

Mahalli Çevre Kurulu Kararı

Karar Tarihi : 22/07/2004

Karar No      : 2004/4

Hava kirliliği ile mücadele amacıyla İlimizde uygulanacak yakıt programı çerçevesinde, İlimiz dahilinde kullanılacak yakıtların (katı-sıvı-gaz) özellikleri ve satış şartları hakkında; 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu, Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği, 17/05/1999 tarihli ve 320-6260 sayılı Başbakanlık Genelgesi ve Çevre ve Orman Bakanlığının (2004/4) numaralı Genelgesine istinaden aşağıdaki esaslara uyulmasına,

Madde 1 — Genel Esaslar

Kütahya İl Merkezi ve Mücavir Alan Sınırları İçerisinde Isınma ve Sanayi Amaçlı Kullanılacak Yerli ve İthal Kömürler ile Kömür Briketlerinin Özellikleri Aşağıda Belirtilmiştir:

a) Isınmada Kullanılacak Yerli Kömürlerde Aranacak Özellikler;

 

Alt ısıl değer (orijinalde)

Minimum 4000 kcal/kg (- 200 kcal /kg tolerans)

 

Toplam Kükürt (Kuru bazda)

% 2 maksimum

 

Boyut

18-150 mm (18 mm altı ve 150 mm üstü için max %10 tolerans)

(Daha üst kalori için her 1000 kcal/kg başına toplam kükürt oranı % 0,1 (satışa sunulan) değerini geçmeyecektir.)

b) Isınma Amaçlı İthal Edilecek Kömürlerde Aranacak Özellikler;

 

Alt Isıl Değer (orijinalde)

En az 6200 kcal/kg (- 400 kcal /kg tolerans)

 

Kükürt (kuru bazda)

% 0.9 (max.)

 

Uçucu Madde (kuru bazda)

% 12-28 (+ %1 tolerans)

 

Toplam Nem (orijinalde)

% 10 (max.)

 

Kül (kuru bazda )*

%14 (max) (+ %1 tolerans)

 

Boyut

18-150 mm (18 mm altı ve 150 mm üstü için max %10 tolerans)

* Eğer kül oranı maksimum %14+2 ise kömürdeki kalori değeri minimum 6000 kcal/kg olacaktır.

Stokerli sistemlerde piyasada fındık kömür tabir edilen 10-18 mm boyutlarındaki yıkanmış ve elenmiş yerli ve ithal kömür kullanılabilir. Torba üzerinde sadece stokerli yakma sisteminde kullanılacağı yazılı olarak belirtilmelidir.

c) Sanayi Amaçlı İthal Edilen Kömürlerde Aranacak Özellikler;

 

Alt Isıl Değeri (orijinalde)

min. 6000 kcal/kg (-500 kcal/kg tolerans)

 

Toplam Kükürt (kuru bazda)

max. % 1 (+% 0.1 tolerans)

 

Uçucu Madde (kuru bazda)

max. % 36 (+% 1 tolerans)

 

Boyut

0-50 mm

d) Isınmada Kullanılacak Briket Kömürlerin Özellikleri;

TSE 12055 Nolu "Kömür Briketi-Isınmada Kullanılan" standardına uygun briket kömürlerin kullanılmasına,

 

Özellik

Sınıf 1

Sınıf 2

 

Alt Isıl Değeri (1) (kcal /kg), en az

5000

4000

 

Baca Gazına Geçen Kükürt Oranı (%), m/m, en fazla

0.8

1.0

 

Düşme Sağlamlığı (%) m/m, en az

90

80

 

Aşınma Sağlamlığı (%) m/m, en az

75

65

 

                                                                         Yastık veya Yumurta Şeklindeki

   
 

Kırılma Sağlamlığı                                          Briketlerde (Kgf), en az

80

60

                                                                                  ————————————————————————————————————— 

 

Tabanı Düzgün Geometrik Şekilli Briketlerde (Kg/cm2 ), en az

130

100

 

Suya Dayanım (2) (%), en az

 

70

70

 

Isıl Verimi (%), en az

 

75

75

 

Duman Emisyon Oranı (g/kg), en fazla

 

8

12

1) Bu özellik, orijinal (satışa sunulan) briket bazındadır.

2) Su geçirmeyen torbalar içerisinde satılan briketlerde bu özellik aranmaz.

e) Kütahya İli sınırları içerisinde, ısınma amaçlı olarak pazarlanan kömürlerin kömürün çıkarıldığı yerde torbalanmasına,

f) Resmi dairelerin kömürlerinin de, Valilikçe görevlendirilecek mutemetler vasıtasıyla satın alınmasına,

g) Toptan veya perakende kömür satacak olan kişi/kurum/kuruluşların Kütahya Valiliğinden (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) "Kömür Satış İzin Belgesi" almalarına,

h) Dış ortam sıcaklığı gece-gündüz +15 0C nin üzerinde olduğu günlerde kalorifer ve sobaların yakılmamasına, kalorifer ve sobaların, iç ortam sıcaklığı; iş yerlerinde +18 0C nin, konutlar, hastaneler ve yatılı ve gündüzlü okullar, öğrenci yurtları, yaşlılar ve güçsüzler yurtları, kreşler, terminaller ve kolluk binalarının ise +20 0C nin üzerinde olmayacak şekilde yakılmasına,

i) Kalorifer kazanının mutlaka ateşçi ehliyet belgesine sahip olan ateşçiler tarafından, Kalorifer Kazanı Yakma Talimatnamesine uygun şekilde yakılmasına, İl Milli Eğitim Müdürlüğü koordinasyonunda Kütahya Belediye Başkanlığı, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü, Halk Eğitim Merkezi ve İl Çevre ve Orman Müdürlüğünün işbirliği ile belirli periyotlarda "Ateşçi Eğitim Kursu" düzenlenmesine,

j) Kalorifer tesisatlarının izolasyonunun uygun bir şekilde yapılarak ısı kayıplarının önlenmesine, tüm ısıtma tesisatının bakım ve temizliğinin gereği gibi yapılmasına, kazan dairelerinin yeterince havalandırılması ve işletme talimatlarına uygun olarak işletilmesine, bacaların periyodik temizliğinin yapılmasına,

k) Satışa sunulan kömürlerin, Mahalli Çevre Kurulu Kararında belirtilen özelliklere uygunluğu konusunda pazarlama zincirinde yer alan üretici, torbalayıcı ve satıcı firmaların müştereken ve müteselsilen sorumlu olmalarına,

l) Sıvı yakıtlar ile ilgili düzenlemeler;

(1) Meskun mahal içerisinde, sanayi tesislerinde, resmi daireler, hastaneler, işyerleri ve konutlarda sıvı yakıt olarak 5 ve 6 numaralı fuel-oil kullanımının yasaklanmasına,

Sıvı yakıt olarak Tüpraş tarafından üretilen % 1.5 oranında kükürt içeren Tüpraş 615 Kalorifer Yakıtı (bu özelliklere sahip Fuel-Oil) kullanılmasına; ancak baca gazı arıtma tesisi kurarak, Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğindeki sıvı yakıtlar için emisyon sınır değerlerinin sağlanması ve Valiliğimizden izin alınması kaydıyla 6 numaralı fuel-oil sıvı yakıtlarının kullanılmasına izin verilmesine, bu karar çerçevesinde sıvı yakıt alınmasından kurum amirlerinin birinci dereceden sorumlu olmalarına,

(2) Gazyağı için kükürt ve su miktarının TS 3355’e ve motorin (Mazot) için ise kükürt ve su miktarının TS 3082’ye uygun olmasına ve bu özelliklere uymayan sıvı yakıtların temin, satış, dağıtım ve kullanımının yasaklanmasına,

(3) İlimizde kullanılmasına müsaade edilen sıvı yakıtların tespit, temin, dağıtım ve satışında denetimde bulunmak üzere İl Sağlık Müdürlüğü, Kütahya Belediye Başkanlığı ve İl Çevre ve Orman Müdürlüğü personelinden oluşan bir ekip oluşturulmasına,

(4) Perakende akaryakıt satıcılarının, bayisi olmadığı firmanın yakıtını satmasının yasaklanmasına, denetimlerin İl Sağlık Müdürlüğü, Kütahya Belediye Başkanlığı ve İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce yapılmasına,

m) Yeni kurulacak toplu konut alanlarında ve büyük sitelerde merkezi ısıtma sistemlerinin kullanılmasına, kullanılacak sıvı yakıtların ve kömürlerin daha verimli yakılması için soba ve kalorifer kazanlarının TSE standartlarına uygun olmasına,

n) Yeni inşa edilecek binalara Belediye sınırları içende Belediye Başkanlıklarınca, Belediye sınırları dışında ise İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğünce inşaat ruhsatı ve yapı kullanım izni verilirken;

(1) 14/06/1999 tarih ve 23725 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "TSE 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları" standardı,

(2) 08/05/2000 tarihli ve 24043 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren "Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği",

(3) 19/11/1984 tarihli ve 18580 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren "Mevcut Binalarda Isı Yalıtımı ile Yakıt Tasarrufu Sağlanması ve Hava Kirliliğinin Azaltılmasına Dair Yönetmelik" hükümlerinin göz önüne alınarak ruhsatlandırılmalarına,

o) İthal edilen kömürlerle ilgili olarak 27/12/2002 tarihli ve 24976 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2003/3 sayılı "Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Yakıt ve Atıklara İlişkin Tebliğ"de geçen esaslara uyulmasına,

p) Motorlu Taşıtlardan Kaynaklanan Egzoz Gazı Emisyon Kirliliğinin Önlenmesine İlişkin Esaslar;

(1) İl sınırları dahilinde motorlu taşıtların egzoz emisyon ölçümlerinin kontrol altına alınması ve daha etkin bir denetim sağlanması amacıyla; trafik ekiplerince yapılacak denetimlerde Motorlu Taşıtların Egzoz Emisyon Belgesinin de kontrol edilmesine ve İl Merkezinde, İl Emniyet Müdürlüğünce belirlenecek güzergahlar üzerinde, İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, Trafik Tescil ve Denetleme Şube Müdürlüğü ve Kütahya Çevre Koruma Vakfı Başkanlığı işbirliği ile motorlu araçların egzoz gazı emisyonu ve egzoz gazı emisyon ölçüm belgesi kontrolünün yapılmasına,

Yapılacak denetimlerde egzoz gazı emisyon belgesi bulunmayan motorlu taşıtların egzoz gazı emisyon ölçümünün yaptırılması ile birlikte 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre yasal işlem uygulanmasına,

(2) Otobüs, minibüs ve nakliye araçları gibi motorlu taşıtlarda Özel Kalorifer Yakıtı (Kal-Yak) kullanılmasının yasaklanmasına, uymayanlar hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu doğrultusunda yasal işlem yapılmasına, pompadan motorlu taşıtlara Kal-Yak satışlarında satıcılarında sorumlu tutularak uymayanlar hakkında adli işlem yapılmasına,

r) Plastik, lastik, araba lastiği, temizlenmemiş tahta, hayvan atığı, asfalt atığı, boya, atık petrol ürünleri ve çöp gibi atıkların soba ve kalorifer kazanlarında yakılmasının yasaklanmasına,

s) Diğer yakıtlara göre atmosfere daha az emisyon veren bu nedenle temiz yakıt olarak adlandırılan doğalgazın İlimizde doğalgaz hattının geçtiği yerlerdeki resmi daireler, konutlar, işyerleri ve sanayide doğalgaz kullanımının zorunlu hale getirilmesine,

t) Isınma amaçlı diğer alternatif yakıtların (LPG, motorin, gazyağı ve elektrik enerjisi gibi) kullanımın teşvik edilmesine,

u) İlimiz sınırları dahilinde petrokok satış ve kullanılmasının yasaklanmasına, çimento fabrikaları ve üstün teknoloji ile çalışan (reküperasyonlu) kireç fabrikalarının, sanayi amaçlı olarak petrokok kullanabilmelerine.

Madde 2 — Satış İzni ve Bayilik ile İlgili Esaslar

a) 2003-2004 ısınma dönemi için Valiliğimizce verilen "Kömür Satış İzni Belgeleri" nin 2004-2005 ısınma dönemi için, 30/06/2004 tarihine kadar yenilenmesine, belgelerini bu tarihe kadar yenilemeyenlerin eski belgelerinin geçersiz sayılarak, hakkında yasal işlem yapılmasına,

b) İlimizde toptan ve perakende kömür satışı yapmak isteyen firmalar tarafından "Kömür Satış İzni Belgesi" almak için aşağıdaki belgelerin Valilik Makamına (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) sunulmasına,

(1) Kömür Satış İzni Belgesi almak isteyen satıcılar için hazırlanmış olan, Noter tasdikli taahhütname,

(2) Kömür Uygunluk Belgesi,

(3) TSE uygunluk belgesi,

(4) Satışa sunulan kömür ithal kömür ise, Çevre ve Orman Bakanlığından İthalat Kontrol Belgesi ve Gümrük Giriş Beyannamesi,

(5) Ticaret Sicil Gazetesi örneği,

(6) İlgili meslek kuruluşlarına üyelik belgesi,

(7) İşyeri açma ve çalıştırma izni,

(8) Kömür satıcıları ile üreticileri arasındaki kömür alım-satım sözleşmesinin tasdikli örneği,

c) Perakende kömür satıcılarının, yetkili ve sorumlu olmadığı firmanın kömürünü satmasının yasaklanmasına,

d) Resmi kurumlarca kullanılacak yakıtların, mutlaka Valilik Makamından (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) "Kömür Satış İzin Belgesi" alan firmalardan veya bayilerinden almasına, bunun dışındaki firmalardan veya bayilerinden satın alınmamasına, ihale şartnamesinin bu hususu içerecek şekilde düzenlenmesine,

e) Toptan kömür satışı yapan firmaların, İlimiz sınırları içerisinde faaliyet gösterecek bayilerini tespit ederek bu bayilerin listesini (İsim, adres, telefon ve saire) Valilik Makamına (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) bildirmelerine,

f) Kömürlerin doldurulduğu torbalar üzerinde; Çevre ve Orman Bakanlığının 27/4/2004 tarih ve 2004/4 genelgesine uygun olarak aşağıdaki ibarelerin yer almasına,

Yerli Kömür Torba Örneği

BELGE ALAN

ÜRETİCİ FİRMA ADI:

SATICI FİRMA ADI :

KÖMÜRÜN MENŞEİ/CİNSİ:

KÖMÜRÜN ÖZELLİKLERİ

Alt Isıl Değer:

Toplam Kükürt Değeri:

Nem:

Boyut:

Diğer Özellikler:

AĞIRLIK:

KAÇINCI DERECE İLLERDE KULLANILACAĞI

UYGUNLUK ve SATIŞ İZNİ VEREN VALİLİK

Yakılacak yakma sistemleri: Soba/kalorifer/Stokerli

Torbalayan Firma Adı:

Adres, Tel:, Faks:, E-mail:

 

İthal Kömür Torba Örneği

İTHAL EDEN FİRMA ADI:

SATICI FİRMA ADI :

KÖMÜRÜN MENŞEİ/CİNSİ:

KÖMÜRÜN ÖZELLİKLERİ

Alt Isıl Değer:

Kükürt Değeri:

Uçucu Madde:

Nem:

Boyut:

Diğer Özellikler:

AĞIRLIK:

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞINDAN ALINAN

KONTROL BELGESİ SAYISI:

Yakılacak yakma sistemleri: Soba/Kalorifer/Stokerli

Torbalayan Firma Adı:

Adres, Tel:, Faks:, E-mail:

 

g) Satılacak kömürlerle ilgili düzenlenen her türlü belgede, kömürün menşeinin açıkça belirlenmesine,

h) Tüzük ve ana sözleşmesinde, üyelerine kömür temin etme mükellefiyeti olan dernek, sendika, vakıf ve saire gibi kuruluşların sadece üye sayısı kadar temin edeceği kömürü; Valilik Makamından (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) "Kömür Satış İzin Belgesi" alan firmalardan veya bayilerinden satın almalarına, ayrıca söz konusu kuruluşların üyelerine tahsis edeceği kömür miktarını ve üye adreslerini gösteren listeleri Valilik Makamına (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) vermelerine,

i) Tüzük ve ana sözleşmelerinde, üyeleri dışındaki tüketicilerede kömür satışı yapabilme hükmü yer alan dernek, sendika, vakıf ve saire gibi kuruluşların da kömür ticareti yapan diğer firmalar gibi, Valilik Makamından (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) "Kömür Satış İzin Belgesi" almalarına,

j) İlimiz sınırları dahilinde torbalama tesisi kurmak isteyen faaliyet sahibinin Valilik Makamına bir dilekçe ve ekinde gerekli belgelerle birlikte başvuruda bulunmasına,

Madde 3 — Denetim

a) İlimizde satışa sunulacak kömürlerin denetimlerinin daha verimli yapılabilmesi için, Kütahya Belediyesi tarafından kömür satıcılarına meskun mahal dışında bir yer göstererek denetimlerin bu yerde yapılmasına,

b) Denetimlerin İl Merkezinde Belediye Başkanlığı, İl Sağlık Müdürlüğü, İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ve gerekli hallerde diğer kamu kurum ve kuruluşları personelinden oluşturulacak ekipler tarafından, İlçe Merkezlerinde Kaymakamlığın koordinasyonu ile Sağlık Gurup Başkanlığı ve Belediye Başkanlığı personelinden oluşturulacak ekipler tarafından yapılmasına,

c) Denetimlerde yakalanan veya şüphelenilen kömürlerin analizlerinin Çevre ve Orman Bakanlığı Referans Laboratuvarı veya Bakanlığın verdiği laboratuvarlarca yapılmasına, sıvı yakıt analizlerinin ise bu yakıtları analiz etme yeterliliğine sahip kurum veya kuruluş laboratuvarlarında yapılmasına,

d) Numunelerin bayilerden veya gerekli hallerde üretim yerinden alınmasına, analiz ve kargo ücretlerinin numunenin alındığı perakende satıcı veya toptancı firma tarafından karşılanmasına,

Madde 4 — Taahhütname

"Kömür Satış İzin Belgesi" almak isteyen toptan ve perakende satıcı firmalar aşağıdaki esasları belirtir taahhütnameyi, Noter tasdikli olarak Valilik Makamına (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) vermek zorundadır.

 

Kütahya İli İçinde Isınma Amaçlı ve Sanayide Kullanılmasına İzin

Verilen Kömürlere Ait Kömür Satış Taahhütnamesi

 

 

(1) Kütahya İli Mahalli Çevre Kurulunun hava kirliliğinin azalmasına yönelik aldığı tedbirlere uyacağımı,

(2) Kütahya İl Merkezi ve mücavir alanı içerisinde pazarlayacağım ve satacağım kömürlerin, Mahalli Çevre Kurulunun 20/05/2004 tarih ve 2004/3 sayılı Kararında belirtilen özelliklere ve şartlara uygun olacağını,

(3) Başvuru dilekçemde belirttiğim adres, imza sirküleri, maliye kaydı, firma, şirket tüzüğü vb. herhangi bir değişikliği en geç bir hafta içerisinde İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne bildireceğimi,

(4) Satacağım ve sevk edeceğim kömürlere ait düzenlenen her türlü belgede kömür menşeini açıkça belirteceğimi, her parti kömür için tüketiciye iletmek üzere kantar fişini, sevk irsaliyesini ve Valilikçe (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) tarafıma verilen Satış İzin Belgesinin bir nüshasını nakliye aracına vereceğimi,

(5) Mahalli Çevre Kurulunca belirlenen özelliklere sahip olmayan kömürlerin, tarafımca tüketiciye intikal etmiş olması halinde kömürleri Kütahya İli mücavir alan dışına çıkaracağımı ve tüketicinin zararını karşılayacağımı,

(6) Kütahya Valiliği Hava Kirliliğini Önleme ve Kömür Denetim Kontrol ekibince denetim ve kontrol amaçlı istenen sayıda kömür numuneleri alınmasını sağlayacağımı, bu durumda analiz masraflarımı karşılayacağımı ve olumsuz analiz sonucundan sorumlu olacağımı,

(7) Bayiliğini yaptığım firmalarda değişiklik olduğu zaman, değişiklikleri bir hafta içinde Satış İzin Belgesi örneği ile Valiliğe (İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne) bildireceğimi, aksi takdirde depomda bildirmediğim kömürler için uygulanacak yasal işlemi kabul edeceğimi,

(8) Kömürlerin satış ve sevki sırasında tüketicilere Satış İzin Belgesinin bir örneğini vereceğimi,

(9) Valilikten alacağım Kömür Satış İzin Belgesinin bir örneğini iş yerimde görünecek bir yere asacağımı,

(10) İş yerimde satışa sunacağım her yeni ocak (cinsi ve kalitesi farklı) kömürü için dosyama eklenmesi amacı ile, İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne müracaat edeceğimi,

(11) Uygulama sırasında doğabilecek aksaklıkların giderilmesi için Valilik Olur’u alınmak ve tarafıma bildirmek kaydıyla, yukarıda belirtilen şartlarda yapılacak değişiklikleri, tek taraflı olarak peşinen kabul edeceğimi,

(12) Tarafımca satılan tüm kömürler için, tüketicilerden alınan numunelerin analiz ücretlerinin tarafımca karşılanacağını,

(13) Satış İzin Belgesini aldığım kömürün dışında, kalitesiz standartlara uygun olmayan kaçak kömür satmayacağımı, Mahalli Çevre Kurulunun belirlediği özellikleri taşımayan kömürleri sattığım ve yukarıda belirtilen hususlara uymadığımın tespiti halinde, kömür satış izin belgemin iptal edileceğini bildiğimi ve Çevre Kurulunun ilgili maddelerindeki cezai işlemleri peşinen kabul ettiğimi,

taahhüt ederim.

Taahhütnameyi veren Firma,Kişi,Kuruluş

 

Adı-Unvanı

:

 

Sorumlu kişi/Yetkili/Sahibi

:

 

Adres

:

 

Tel.Fax.

:

Madde 5 — Uygulanacak Cezalar

Yukarıda belirtilen, Kütahya İli sınırları içerisinde satılması ve kullanılması uygun görülen standartlar dışında, kömür satışı ve/veya kullanıldığının tespiti halinde; Çevre Kanununun 8 inci maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan "Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler." hükmü gereğince idari para cezasının uygulanmasına,

Madde 6 — Diğer Hususlar

İlimizde Hava Kirliliğinin Kontrolü için Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğünün 27/04/2004 tarih ve 3888 sayı 2004/4 nolu genelgesinde belirtilen hususlara uyulmasına,

Yukarıda belirtilen genel tedbirlere ek olarak,aşağıdaki parametrelerden herhangi birinin belirtilen değere ulaşması halinde uyarı kademeleri için alınacak tedbirlerin yürürlüğe konulmasına,

Madde 7 — Uyarı Kademelerinde Alınacak Önlemler

Uyarı Kademeleri ve Kirlilik Dereceleri

   

SO2 (µg/m3)

Havadaki Asılı Partikül Madde

     

µg/m3

 

1.Kademe

700

400

 

2.Kademe

1000

600

 

3.Kademe

1500

800

 

4.Kademe

2000

1000

(Nispi nem miktarı %90 üstüne çıkması halinde, yukarıdaki bütün değerler % 10 eksiği ile uygulanacaktır.)

1. Uyarı Kademesi :

24 Saatlik ölçüm ortalamaları 700 µg/m3 SO2 400 µg/m3 PM olduğu zaman;

a) İkinci ve Üçüncü Sınıf Gayri Sıhhi Müesseselerin % 50 kapasitede çalışmasına,

b) Kalorifer ve sobaların günde yalnız iki defa 4 er saat yakılmasına, (05.00-09.00 ve 17.00- 21.00 )

2. Uyarı Kademesi:

24 Saatlik ölçüm ortalamaları 1000 µg/m3 SO2 ve 600 µg/m3 PM olduğunda;

a) Birinci Sınıf Gayri Sıhhi Müesseselerin % 50 kapasitede çalışmasına,

b) Kalorifer ve sobaların günde yalnız 2 defa 3 er saat yakılmasına, (05.00-08.00 ve 17.00-20.00)

3.Uyarı Kademesi:

24 Saatlik ölçüm ortalamaları 1500 µg/m3 SO2 ve 800 µg/m3 PM olduğunda;

a) 1.,2. ve 3.Sınıf Gayri Sıhhi Müesseseler ve emisyon yayan bütün işyerlerinin faaliyetlerinin tamamen durdurulmasına,

b) İlk ve orta dereceli okulların tatil edilmesine,

c) Tek ve çift plaka uygulamasına geçilmesine,

4.Uyarı Kademesi :

24 Saatlik ölçüm ortalamaları 2000 µg/m3 SO2 ve 1000 µg/m3 PM olduğunda; birinci, ikinci ve üçüncü kademe önlemlerine ek olarak,

a) Zorunlu ihtiyaç maddeleri üreten ve halk sağlığını doğrudan ilgilendiren iş yerleri dışında tüm işyerlerinin faaliyetlerinin durdurulmasına,

b) Tüm okul, işyerleri ve resmi dairelerin tatil edilmesine,

c) Askeri, Emniyet, İtfaiye, Sağlık ve zorunlu ihtiyaç maddeleri taşıyan araçlar, kordiplomatik otolar ve taksiler hariç bütün motorlu araçların trafikten men edilmesine,

d) Kalorifer ve bacalar tamamen söndürülerek hastane ve benzeri halk sağlığını ilgilendiren kuruluşlarda elektrikli ısınma cihazlarının kullanılmasına,

e) Tüm kamu ve hastanelerin ihtiyacı karşılanacak şekilde yatak, ilaç ve levazımatın hazır bulundurulmasına,

f) Özel ambulansların en kısa sürede İl Sağlık Müdürlüğü emrine verilmesine,

Oybirliği ile karar verilmiştir.

Madde 8 — Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 9 — Bu Kararı Kütahya Valisi yürütür.

Sayfa Başı


YARGI BÖLÜMÜ

Anayasa Mahkemesi Kararları

Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:

Esas Sayısı : 2002/32

Karar Sayısı : 2003/100

Karar Günü : 20.11.2003

İPTAL DAVASINI AÇAN : TBMM Anamuhalefet (Doğru Yol) Partisi Grubu adına Grup Başkanı Prof. Dr. Tansu ÇİLLER

İPTAL DAVASININ KONUSU : 3.1.2002 günlü, 4733 sayılı “Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğünün Yeniden Yapılandırılması ile Tütün ve Tütün Mamullerinin Üretimine, İç ve Dış Alım ve Satımına, 4046 Sayılı Kanunda ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 2. maddesinin, 3. maddesinin (l) bendinin, 4. maddesinin beşinci ve yedinci fıkralarının, 6. maddesinin, 9. maddesinin (A) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinin, Geçici 1. maddesinin (B) bendinin birinci paragrafının birinci tümcesinin ve ikinci tümcesinde yer alan “2000 ve 2001 yılı ürünü...” ibaresi ile aynı bendin ikinci ve son paragrafının, Anayasa’nın 2., 5., 8., 10., 13., 45., 48., 128., 166. ve 167. maddelerine aykırılığı savıyla iptalleri ve 6. maddesinin yürürlüğünün durdurulması istemidir.

I- İPTAL VE YÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMLERİNİN GEREKÇESİ

İptal ve yürürlüğün durdurulması istemlerini içeren 7.2.2002 günlü dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir:

“1- Yasanın 2 nci maddesi, Anayasanın 2, 8 ve 167. maddelerine aykırıdır.

Madde, özerk bir düzenleme kurumunu öngörmektedir. Literatürde “bağımsız idari otoriteler” olarak adlandırılan bu kurumların özerkliği benimsendikten sonra, yapı ona göre oluşturulmalıdır. Özerklik kategorisi; atamada, görev yürütümünde ve denetimde yürütme organından bağımsız olmayı zorunlu kılar. Hukuk devleti ilkesi, benimsenen yapıların bilimsel kriterlerini taşıması zorunluluğunu içeren bir temel norm oluşturur (Any.Mad.2). Ayrıca özerklik önerisi (Any.Mad.88), o niteliğe göre yapılanmayı zorunlu kılan ve hükümeti bağlayan bir açıklamadır (Any.Mad.8). Madde bu kurumu, oluşumu, işleyişi ve denetimi ile bakanlar kurulunun hakimiyet alanına almıştır. Ayrıca bu tür bir yapılanma, hükümet yoluyla müdahaleci bir ekonomiye vücut vereceğinden Anayasanın 167 hükmüyle de çatışmaktadır.

2- Yasanın 3 üncü maddesinin “L” bendi, Anayasanın 48 ve 167 hükümlerine aykırıdır.

Kurum/kurul, bu bent çerçevesinde, bütün piyasa aktörlerinden her türlü (gizlileri dahil) bilgileri istemek yetkisi ile donatılmıştır. Piyasanın bir üst-kurumu da olsa, girişim özgürlüğü, rekabet ve serbest piyasa ilkeleri ve sır kavramı yok sayılarak polisiye yetkilerin tanınması, Anayasaya aykırıdır (Any.Mad.48, 167).

3- Yasanın 4 üncü maddesinin 5 inci ve 7 nci fıkra hükümleri, Anayasanın 128 inci ve 10 uncu maddelerine aykırıdır.

Yasa, “Kurul Başkan ve üyelerinin aylık net ücretleri, en yüksek devlet memurunun her türlü ödemeler dahil aylık net ücretinin iki katını geçmemek üzere Bakanın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından tesbit edilir.”, “Kurum personelinin ücret ve diğer mali hakları, Bakanlar Kurulunca belirlenecek esaslar çerçevesinde Kurulca tespit olunur.” biçimde hükümleri ihtiva etmektedir.

Yasa ile düzenlenen bağımsız idari otorite, nihayet bir kamu kuruluşudur. Burada görev yapan üyeler ve personel, birer kamu görevlisidir. Bu alanda gerek görev tarifleri ve gerekse maaşlar dahil HAKLAR REJİMİ, TÜM UNSURLARI İLE YASAMA ORGANI TARAFINDAN BELİRLENİR (Any.Mad.128/2). Bu yetki devredilemez (Any.Mad.7). Yürütme organı bu konuda istisnai bir yetki de almamıştır (Any.Mad.91). Başkan ve üyelerin hak rejimini geniş çerçeve içinde Bakanlar Kurulunun belirlemesi, personelin haklarını ise Bakanlar Kurulu yönergesi içinde Kurulca tayini, açık bir Anayasa aşımıdır.

Ayrıca kurul üyelerine tanınan maaş miktarının tavan limitlerini, kamu görevlilerinin üstüne çıkaran yasama anlayışı, hukuk ve eşitlik çizgisinden imtiyazlı grup yaratma patalojisine kaymayı anlatır (Any.Mad.10).

4- Yasanın 6 ncı maddesi, Anayasanın 2, 5, 13, 45, 48, 166, 167 hükümlerine aykırıdır.

Madde, üretilen tütünlerin alım-satımından ticaretine kadar uzanan süreçte yürürlükteki yapıdan yeni bir yapıya geçmeyi amaçlamaktadır. Yasanın kimilerine göre “reform”, kimilerine göre “tasfiye ve tekelci egemenlik” biçiminde nitelendirilen “omurga-hüküm”, bu maddedir. Anayasa Mahkememizin görev alanı dışında kalan “yerindelik” sorunu, layıhamızın giriş bölümünde ortaya konmuştur. Oradaki veriler, “anayasaya aykırılık çözümlemesinde” yardımcı işlev görürler. Layıhamızın bu bölümünde sözü geçen tahlillere “yardımcı-işlev” ölçüsünde atıfta bulunuyoruz.

İmdi:

a- Tütünlerin alım/satımı, mamüllerin üretimi ve tabi tutulan ticari rejim alanında maddenin getirdiği sıkı kayıt ve müdahale rejimi, girişim özgürlüğünün ölçüsüz ve üretenler aleyhine sınırlandırılması anlamını taşımaktadır. Yabancı piyasa yapıcılarına ve tekellere kolaylık sağlanmaktadır. Anadolu tütün üreticisini tasfiye amacı, yasa tasarımı ile tahakkuk ettirilmektedir. Sosyal-refah devleti (Any.Mad.2,5), girişim özgürlüğü (Any.Mad.48) ve bu alanın kayıtlanması (Any.Mad.13), Anayasa ölçüleri aşılarak yapılmaktadır (Any.Mad.11)

b- Sözleşme esasına bağlanmamış, açık artırma yönteminin uygulandığı tütün üreticisi, bu seçenekte alıcının bulunmaması halinde ne yapacaktır? Tütüncü, bir yılını, umudunu, sosyal güvenliğini yakacak mıdır? Anayasadaki sosyal devlet ve refah tarifleri (Any.Mad.2,5), üreticiye uzanması gereken devlet desteği (Any.Mad. 45,166) ve regülasyon görevi (167), birer retorik midir? Madde, bir bütün olarak, sosyal devlet ilkesinden yasamanın kaçışına tipik bir örnektir.

c- Cumhurbaşkanımızın gönderme tezkeresinde ve Yüksek Mahkememizin kimi içtihatlarında vurgulandığı üzere sosyal devlet ilkesi, sosyal sorunlar ve huzursuzlukların yaşanmaması için YERLİ TÜTÜN ÜRETİCİLERİNİN, geçimlerini tütün tarımıyla sağlayan ailelerin gelir kayıplarının hangi yöntemle giderileceğinin ve tütün üretiminin nasıl sürdürüleceğinin yasada (gereği gibi) düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır.

d- Devlet, plan belgelerinde “tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu gelişmesi” amacını gözetecek, tekelleşmeyi ve kartelleşmeyi önleyecek önlemleri (Any.Mad. 167) alacaktır. Türk tütün üreticisi, Anayasamızın bu maddelerinin korunmasından mahrum kılınmaktadır. Yasanın 7. maddesi, bu bapta ancak “siyasi vaad” ölçüsünde kapalı, tanımlanmamış, belki de hukukî olmaktan çok uygulanması imkansız -edebi bir- metin niteliğindedir.

5- Kanunun 9-A/1 ve 2 hükmü, Anayasanın 128/2 hükmüne aykırıdır. Kanunun 9-A/1 ve 2 hükümleri şöyledir

“MADDE 9.- A) 1) Kurulun çalışma usul ve esasları Kurul üyeleri, Kurul personeli ile bunların yakınlarının yapamayacakları işler,

2) Kurumun hizmet birimleri ile bunların görev ve sorumlulukları, kadro unvanları, sayıları ve kurum personelinin emeklilik statülerinin belirtilmesi açısından durumu,

Kurulun önerisi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle...”

Gerek Kurul üyelerinin ve gerekse personel ile bunların yakınlarının yapamayacakları işler (bağdaşmazlıklar), görev ve sorumlulukları ile diğer hususlar, Bakanlar Kurulu yönetmeliği ile belirlenecektir. Oysa bu hususlar ancak yasa ile düzenlenebilecek hususlardır. Yasama yetkisinin devri, anayasal rejimle bağdaşmaz. Hükmün iptali gerekir (Any.Mad. 6, 128/2, 123/1).

6- Yasanın geçici 1 inci maddesinin “B” bendi hükmü, Anayasanın 2, 45, 5 ve 166 hükümlerine aykırıdır.

Tütün destekleme alımları, Avrupa Birliği ülkelerinde dahi uygulanan “sosyo-ekonomik” bir tedbirdir. Ekim alanlarının ikame edilemez niteliği, nüfus kapasitesi ve sosyal derinlik gözetildiğinde, Türk tütün çiftçisini bu önlemlerden yoksun kılmayı meşrulaştıracak bir gerekçe düşünülemez. Yasa, mevcut şekliyle, temellendirilen bu anlayış karşısında, Anayasanın 2, 45, 5 ve 166 hükümleriyle bağdaştırılamaz.

Anayasal çerçeveyle kayıtlı yasama, destek rejimini belli süre sonra sona erdiren muvakkat maddeye geçit vermemeliydi. Teknik olarak ifade edelim ki, bu maddenin “B” bendinin birinci fıkrasının birinci cümlesi olan “2002 ve müteakip yıllar tütün tarımı için destekleme alımı yapılamaz” yollu hükmünün, aynı fıkrada yeralan ikinci cümledeki “2000 ve 2001 yılı ürünü ibaresinin, yine B/2 ve B/7 (son) fıkra hükümlerinin” iptali gerekir.

 

 

YÜRÜRLÜĞÜ DURDURMA İSTEĞİ

 

Yasayı ayakta tutan, büyük bir sosyal kesimin (özellikle tütün üreticilerinin) hukukunu etkileyen temel (omurga) hüküm, Yasanın 6 ncı maddesidir. Kısa sayılmayacak bir sureyi kapsayan geçiş rejiminin işlem ve uygulamalarına girilmek üzeredir.

Yüksek Mahkemenin tesis edebileceği hükmün bir infaz imkansızlığı ile karşılaşmaması, hukuku zedelenenlerin telafisi imkansız veya zor zararlara daha fazla düçarının önlenmesi bakımından bir içtihat kurumu olan yürürlüğü durdurma kararının verilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Olayımızda, yürürlüğü durdurmanın zorunlu koşulları oluşmuştur.

Yasanın tümünün iptaline yönelik bir talep ve davamız yoktur. Davamız, bu dilekçemizin “Talep-Sonuç” Bölümündeki madde ve ibarelerin iptali ve yürürlüğün durdurulmasından ibarettir. 1983 tarih ve 2949 sayılı Kurumsal Kanunun 29/2 hükmünün uygulanması, talebimizin kapsamında olmayıp bu kuralın doğrudan uygulanması hususu, Yüksek Mahkemenin takdirlerindedir.

 

TALEP - SONUÇ

 

1-Yasanın 2 nci maddesinin tamamının; 3 üncü maddesinin “L” bendinin; 4 üncü maddesinin 5 ve 7 nolu fıkraların; 6 ncı maddesinin tamamının; 9 uncu maddesinin A/1 ve 2 nolu bentlerinin; geçici 1 inci maddesinin B bendinin layihamızın ilgili bölümünde belirtildiği üzere, birinci fıkrasının birinci cümlesi olan “2002 ve müteakip yıllar tütün ürünü için destekleme alımı yapılamaz” yollu hükmünün, aynı fıkrada yeralan ikinci cümledeki “2000 ve 2001 yılı ürünü” ibaresinin, yine B/2 ve B/7 (son) fıkra hükümlerinin iptaline,

2- Yasanın 6 ncı maddesinin yürürlüğünün durdurulmasına,

Yüksek Mahkemece karar verilmesi hususu, takdirlerine arz ve talep olunur.”

II- YASA METİNLERİ

A. İptali İstenen Yasa Kuralları

3.1.2002 günlü, 4733 Sayılı Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz Ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğünün Yeniden Yapılandırılması İle Tütün Ve Tütün Mamullerinin Üretimine, İç Ve Dış Alım Ve Satımına, 4046 Sayılı Kanunda Ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un iptali istenilen kuralları da içeren maddeleri şunlardır:

1- “MADDE 2.- Bu Kanunla ve diğer kanunlarla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip, Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu kurulmuştur. Kurumun merkezi Ankara’dadır. Kurum gerekli gördüğü yerlerde irtibat büroları kurabilir. Kurumun organları, Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurulu ve hizmet birimleridir. Kurum, Başbakanın görevlendireceği bir Devlet Bakanı ile ilişkilendirilir.

Kurul, Kurumun karar organıdır. Kurul, biri Başkan ve biri Başkan vekili olmak üzere toplam yedi üyeden oluşur. Kurul Başkan ve üyeleri; Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Türkiye Ziraat Odaları Birliği ve Genel Müdürlüğün ilgilendirildiği Bakanlığın önereceği ikişer aday arasından Bakanlar Kurulunca atanır.

Kurul üyeleri; hukuk, iktisat, işletme, uluslararası ilişkiler, kamu yönetimi, maliye, tıp, mühendislik ve tütün eksperliği alanlarında yurt içinde ya da yurt dışında en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş, mesleki açıdan yeterli bilgi ve deneyime sahip bulunan ve meslekleri ile ilgili olarak kamuda veya özel sektörde en az on yıl çalışmış kişiler arasından seçilir. Üyelerde ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 nci maddesinin A fıkrasının (1), (4), (5), (6) ve (7) numaralı bentlerinde belirtilen şartlar aranır.

Kurul üyelerinin görev süresi beş yıldır. Görev süresi biten üye yeniden seçilebilir. Herhangi bir nedenle üyelikleri sona erenlerin yerlerine Bakanlar Kurulu tarafından bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen usule göre en geç bir ay içinde yeni bir üye atanır. Bu şekilde atananlar, yerine atandıkları üyelerin sürelerini tamamlar. Arka arkaya dört toplantıya veya bir yıl içinde toplam on toplantıya mazeretsiz olarak katılmayan üyeler istifa etmiş sayılırlar.

Kurul üyelerinin görev süreleri dolmadan görevlerine son verilemez. Ancak, bu Kanundaki yasakları ihlal ettiği veya bu Kanun ile kendilerine verilen görevler ile ilgili olarak işlediği suçlardan dolayı haklarında mahkumiyet kararı kesinleşen Kurul Başkan ve üyeleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca Devlet memuru olmak için aranan şartları kaybettikleri tespit edilen veya üç aydan fazla bir süre ile hastalık, kaza veya başka bir nedenle görevlerini yapamaz durumda olan veya görev süresinin kalan kısmında görevine devam edemeyeceği, üç aylık süre beklenmeksizin tam teşekküllü bir hastaneden alınacak heyet raporu ile tevsik edilen Kurul üyeleri, süreleri dolmadan Bakanlar Kurulu tarafından görevden alınır.”

2- “MADDE 3.- Kurulun görev ve yetkileri şunlardır:

a) Bu Kanun gereğince Kurum tarafından yürütülecek görevler ile ilgili düzenlemeleri yapmak.

b) Bu Kanunda öngörülen idari para cezalarının tahsil edilmesine ilişkin işlemleri yürütmek.

c) Satış ve uygunluk belgesi başına alınacak tutarların tespiti ile tescil, izin ve ruhsat harçlarının Kurum tarafından tahsiline ilişkin işlemleri yürütmek.

d) 4207 sayılı Tütün Mamullerinin Zararlarının Önlenmesine Dair Kanunda yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla, tütün ve alkol tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ya da tıbbi nitelikteki her türlü zararlı etkileri önleyecek düzenlemeleri yapmak, bunlarla ilgili kararları almak.

e) Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili sektörel düzenlemeler yapmak.

f) Yurt içinde ve yurt dışında konusuyla ilgili kuruluşlarla işbirliği yapmak, gerektiğinde bu kuruluşlara Kurumun üye olmasına karar vermek.

g) Personel atamaları da dahil olmak üzere Kurumun personel politikasını oluşturmak.

h) Kuruma taşınır ve taşınmaz mal veya hizmet alınması, satılması ve kiralanması konularında karar vermek.

ı) Kurumun alacak, hak ve borçları hakkında karar vermek.

j) Kuruma bağlı akredite laboratuvarlarının tesis edilmesine ve işletilmesine ilişkin şartları tespit etmek.

k) 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun, 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve diğer kanunlar ile Genel Müdürlüğe verilmiş olan görevleri yürütmek.

l) Görev alanı ile ilgili konularda gerekli gördüğü her türlü bilgiyi, tütün, tütün mamulleri ve alkollü içkiler piyasasında mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bunların her türlü birliklerinden istemek.

m) Kanunlarla verilen diğer görevleri yürütmek.

Kurul üyeleri, Kurulun para, para hükmündeki evrak, senet ve diğer mevcutlarına karşı işledikleri suçlar ile bilanço, tutanak, rapor ve benzeri her türlü belge ve defterler üzerinde işledikleri suçlardan dolayı memur sayılırlar. Kurul üyelerinin, görevlerini yaptıkları sırada öğrendikleri gizli bilgileri açıklamaları halinde, haklarında 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 229 uncu maddesi hükmü uygulanır ve Kuruldaki görevlerine son verilir.

Bu kişiler Kurul üyeliğine tekrar seçilemezler.”

3- “MADDE 4.- Kurul Başkanı Kurumun en üst amiri olup, Kurumun genel yönetim ve temsilinden sorumludur. Kuruma, Kurul kararıyla iki başkan yardımcısı atanır.

Kurum hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, idari hizmet sözleşmesiyle sözleşmeli olarak istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Kurum personeli ücret ve mali haklar dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabidir.

Kurul Başkanı ve üyeleri ile Kurum personeli 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa tabidir. Emeklilik açısından Kurul Başkanı bakanlık müsteşarına, Kurul üyeleri bakanlık müsteşar yardımcısına denk statüde olduğu kabul edilir.

Kurul Başkan ve üyeliklerine atananlardan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu veya özel mevzuatla düzenlenmiş personel rejimine tabi olanlar, Kuruldaki görevleri sona erdikten sonra başvurmaları halinde ilgili Bakan tarafından, mükteseplerine uygun bir kadroya atanırlar. Akademik unvanların kazanılması için gerekli şartlar saklıdır.

Kurul Başkan ve üyelerinin aylık net ücretleri, en yüksek Devlet memurunun her türlü ödemeler dahil aylık net ücretinin iki katını geçmemek üzere Bakanın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından tespit edilir.

Kurul üyeleri göreve başlama ve görevden ayrılma tarihlerinden itibaren bir ay içinde ve görevleri devam ettiği sürece her iki yılda bir mal beyanında bulunmak zorundadır.

Kurum personelinin ücret ve diğer mali hakları, Bakanlar Kurulunca belirlenecek esaslar çerçevesinde Kurulca tespit olunur.”

4- “MADDE 6.- Üretici tütünleri yazılı sözleşme esası veya açık artırma yöntemiyle alınır ve satılır. Sözleşmeli üretim esasına göre üretilen tütünlerin fiyatları, tütün mamulleri üreticileri ve/veya tüccarlar ile üreticiler ve/veya temsilcileri arasında varılan mutabakata göre belirlenir. Yazılı sözleşme yapılarak üretilen tütünler dışında kalan üretici tütünleri, açık artırma merkezlerinde açık artırma yöntemiyle alınır ve satılır. Açık artırmaya başlangıç fiyatlarından başlanır ve satışa konu tütünler en yüksek fiyatı veren alıcıya satılarak tescil edilir.

Türkiye’de tütün mamulleri üretmek isteyenlerin; yıllık üretim kapasitesi tek vardiyada, sigara için iki milyar adet, diğer tütün mamulleri için ise onbeş tondan az olmayan, tütün hazırlama bölümleri dahil (Değişik ibare: 4971 - 1.8.2003 / m.12) “entegre” tesisler kurmaları şarttır.

Bu şartları yerine getirenler, ürettikleri tütün mamullerini serbestçe satabilir, fiyatlandırabilir ve dağıtabilirler. Türkiye’de tütün mamullerini üretmek ve satmak isteyenler, Kurumdan üretim, satış ve/veya uygunluk belgesi almak zorundadırlar.

Üreticiden alınan tütünlerin tütün satış merkezlerine veya Kuruma tescili kaydıyla, dahilde alınıp, satılması, nakledilmesi ile standartlara uygun olan tütünlerin ihracı serbesttir. Kırık ve döküntü tütünlerin gerektiğinde ihracatı Kurumdan izin alınarak yapılır.

İşlendikten sonra ihraç amacıyla olsa dahi tütün ithali ancak, üretim ihtiyaçlarıyla sınırlı olarak bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen tütün mamulleri üretenler tarafından yapılabilir.

Firmaların Ülke genelinde kuruluş yeri nerede olursa olsun her satıcının sipariş verdikleri ürünleri yerinde teslim etmeleri şarttır. Türkiye’de üretilen tütün mamullerinin ihracı serbesttir.

Türkiye’de, marka bazında sigara için yıllık en az iki milyar adet, diğer tütün mamulleri için yıllık en az onbeş ton üretenler, aynı markadan olmak üzere serbestçe ithalat yapabilirler, fiyatlandırabilirler ve satabilirler. Bu fıkrada belirtilen üretim miktarlarına ilişkin şartları yerine getirmeyenlerce yapılacak sigara ve diğer tütün mamullerinin ithalatı, ithal edilen tütün mamullerinin fiyatının belirlenmesi ve yurt içinde pazarlamasına ilişkin usul ve esaslar Kurumun önerisi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir. Bu maddede belirtilen şartlarla ilgili işlemlerin tespit ve takibi Kurum tarafından yürütülür.

Tütün ve tütün mamullerinin ithalatında Kurumdan uygunluk belgesi alınır.

Türkiye’de tütün eksperliği yapmak için, tütün eksperliği yüksek okullarından veya muadili yerli ve yabancı okullardan lisans düzeyinde yüksek öğrenim diploması alarak mezun olmak şarttır. Tütün eksperi unvanına sahip olmayanlar, tütün alım ve satım muayenelerini, tütün vasıf, değer ve nevilerinin belirlenmesini ve tütün işleme, bakım, fabrikasyon eksperliği yapamazlar, tütün işlerinde bilirkişi ve hakem olamazlar. Tütün eksperlerinin görev, yetki ve mesleki sorumlulukları Kurul tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.”

5- “MADDE 9.- A) 1-) Kurulun çalışma usul ve esasları ile Kurul üyeleri, Kurum personeli ile bunların yakınlarının yapamayacakları işler,

2-) Kurumun hizmet birimleri ile bunların görev ve sorumlulukları, kadro unvanları, sayıları ve Kurum personelinin emeklilik statülerinin belirtilmesi açısından durumu,

Kurulun önerisi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle,

B) Tütün ve tütün mamulleri ile alkol ve alkollü içkilerin iç ve dış ticareti, sigara fabrikalarının kurulmasının izin ve şartları, üretilecek tütün mamullerinin teknik özelliklerinin belirlenmesi, üretim şartını karşılamayan firma mamullerinin fiyatlandırılması, dağıtılması, satışı ve kontrolü ile bayilikler verilmesi, üretici tütünlerinin yazılı sözleşme esası veya açık artırma yöntemi ile alınıp satılması, açık artırma başlangıç fiyatının teknik olarak saptanması, Dünyada ve Türkiye’deki gelişmeler dikkate alınarak açık artırma başlangıç fiyatını tespitte kullanılan oranın yüzde elliye kadar artırılması ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu ile bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili diğer usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle,

Düzenlenir.”

6- “GEÇİCİ MADDE 1.- A) Genel Müdürlüğün özelleştirme işlemleri tamamlandıktan sonra, bu Kanunun 2 inci maddesindeki Kurul üyeliği için Genel Müdürlüğün ilgilendirildiği Bakanlığın aday önerme yetkisi Kurula geçer.

B) 2002 ve müteakip yıllar tütün ürünü için destekleme alımı yapılmaz. Bakanlar Kurulunca 2000 ve 2001 yılı ürünü tütünlerinin Devlet nam ve hesabına alımında bulunmak üzere bir kamu kuruluşu görevlendirilir. Bu kapsamdaki alımların masrafı ve finansmanı bütçeden tahsis edilecek ödenekle sağlanır, alımlara ilişkin denetim Yüksek Denetleme Kurulunca yapılır.

2000 ve 2001 yılı ürünleri için 1177 sayılı Kanuna ekli cetvelde isimleri yazılı tütün tarımı serbest olan ilçeler dışında kalan yerler ile bu ilçelerin tespit edilmiş ve kesinleşmiş tütün üretim alanlarının dışında kalan yerlerde ekilen tütün fideleri veya dikilen tütünler sökülüp yok edilir. Failleri hakkında üç aydan bir seneye kadar hapis cezası ve ekilmiş olan fideliklerin metrekare veya artığı için beşyüz bin lira, dikilmiş olan tarlaların her bir dekar veya artığı için yüz bin lira idari para cezası verilir. Tütünler toplanmışsa el konulmakla birlikte her bir kilo ve artığından bir milyon lira idari para cezası alınır.

Yaprak tütün üretim bölgelerinde ekim belgesi almadan veya belge almasına rağmen belgesinde belirtilen alandan fazla veya ekim belgesinde kayıtlı yerden başka yerde ekim yapanların tütünlerine el konulmakla birlikte haklarında iki aydan bir seneye kadar hapis ve el konulmakla birlikte el konulan tütünlerin her bir kilo ve artığı için beş milyon lira idari para cezasına hükmolunur.

Ekim belgesinde tespit edilen miktarların kabul edilebilir bir sebep olmaksızın yüzde onundan fazla veya az tütün teslim eden üreticiler hakkında fazla veya eksik teslim edilen miktarların her kilo ve artığı için beşyüz bin lira idari para cezasına hükmolunur. Ürettikleri tütünün tamamını teslim etmeyenler hakkında yukarıdaki cezaların iki katı uygulanır.

Ekim ve ticaret belgesi olmadan ellerinde tütün bulunduran, nakleden veya satan kimselerin tütünlerine ve nakil vasıtalarına el konulur ve her bir kilo ve artığından bir milyon lira idari para cezası alınır.

1177 sayılı Kanuna göre kendilerine verilecek kontrol görevlerini yerine getirmeyen muhtarlar ve diğer kolluk kuvvetleri hakkında on milyon lira idari para cezasına hükmolunur.

Bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 1177 sayılı Kanunun bu fıkrada belirtilen hükümlerinin uygulanmasına 2001 yılı ürünü kampanya döneminin bitimine kadar devam edilir.

C) Kurumun teşkili aşamasında Kurumda istihdam edilecek personel kadrolarının ve vasfının tespitini sağlamak üzere, Maliye Bakanlığı, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Genel Müdürlükten birer temsilcinin katılımı ile bir komisyon kurulur. Komisyon bu Kanunun yürürlüğe girmesini müteakip bir ay içinde toplanır. Komisyonca belirlenecek kadroların tamamı istekleri halinde Genel Müdürlüğün ilgili birimlerinde çalışan personelden karşılanır.

D) Kurum, bu Kanunun yürürlüğe girmesini müteakip en geç üç ay içinde görev yapmaya başlar. Bu süre içerisinde bu Kanunla Kuruma verilen görevler Genel Müdürlük tarafından yürütülür.

E) Kurumun, Genel Müdürlükten devralacağı taşınır, taşınmaz mallar ile her türlü araç-gereç ve cihazların aidiyeti ile devre ilişkin işlemler, Kurum ve Genel Müdürlük arasında yapılacak protokoller ile belirlenir. Devre tabi mallar bedelsiz olup, devir ile ilgili işlemler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.

F) Bu Kanunun yayımlandığı tarihte tütün eksperi olarak çalıştığını belgeleyenlerin hakları saklıdır.

G) 6 ncı maddenin yedinci fıkrasında yer alan marka bazında sigara için en az iki milyar adet fiili üretim miktarı ölçüsü, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi izleyen; birinci takvim yılı sonuna kadar iki milyar adet, ikinci takvim yılı sonuna kadar bir milyar sekiz yüz milyon adet, üçüncü takvim yılı sonuna kadar bir milyar altı yüz milyon adet, dördüncü takvim yılı sonuna kadar bir milyar dört yüz milyon adet, beşinci takvim yılı sonuna kadar bir milyar iki yüz milyon adet olarak uygulanır.

Diğer tütün mamulleri için en az onbeş ton fiili üretim miktarı ölçüsü bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi izleyen; birinci takvim yılı sonuna kadar onbeş ton, ikinci takvim yılı sonuna kadar ondört ton, üçüncü takvim yılı sonuna kadar onüç ton, dördüncü takvim yılı sonuna kadar oniki ton, beşinci takvim yılı sonuna kadar onbir ton olarak uygulanır. Altıncı yıldan itibaren uygulanacak olan bu ölçüleri sıfıra kadar indirmeye ve tütün, tütün mamulleri, alkol ve alkollü içkilerin dış ticaretine ilişkin usul ve esasları belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.”

B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları

Dava dilekçesinde Anayasa’nın 2., 5., 8., 10., 13., 45., 48., 128., 166. ve 167. maddelerine dayanılmış ve 7. maddesiyle de ilgili görülmüştür.

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Enis TUNGA’nın katılımlarıyla 13.2.2002 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğün durdurulması isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara bağlanmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.

IV- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali istenilen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- 4733 Sayılı Yasa’nın 2. Maddesinin İncelenmesi

1- Kuralın Anlam ve Kapsamı

4733 sayılı Yasa’nın 2. maddesiyle bu Yasa ve diğer yasalarla verilen görevleri yerine getirecek, kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip, kararlarını herhangi bir kişi, kurum, kuruluş veya organdan emir veya talimat almaksızın serbestçe alabilen Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu ve Kurulu oluşturulmakta ve Kurumun teşkilat yasası düzenlenmektedir.

Maddeye göre, idarî bakımdan Devlet Bakanlığı ile ilişkili olan Kurumun temsil ve karar organı Kuruldur. Kurulun yedi üyesinin Maliye, Sağlık, Tarım ve Köyişleri Bakanlıkları, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlıkları, Türkiye Ziraat Odaları Birliği ve ilgili Bakanlığın temsilcilerinden oluşacağı belirtilmiştir.

Kurul üyelerinin hukuk, iktisat, işletme, uluslararası ilişkiler, kamu yönetimi, maliye, tıp, mühendislik ve tütün eksperliği alanlarında yurt içinde ya da yurt dışında en az 4 yıl yüksek öğrenim görmüş olmaları, meslekî açıdan yeterli bilgi ve deneyime sahip ve meslekleri ile ilgili olarak kamuda ya da özel sektörde en az on yıl çalışmış bulunmaları ve 657 sayılı Devlet Memurları Yasası’nın 48. maddesinin (A) fıkrasının (1), (4), (5), (6) ve (7) numaralı bentlerinde belirtilen şartları taşımaları öngörülmüştür.

Maddenin son fıkrasında ise Kurul üyelerinin görev süreleri dolmaksızın görevlerine son verilemeyeceği belirtildikten sonra, Bakanlar Kurulu tarafından görevlerine son verilebilecek sınırlı durumlar sayılmıştır.

2- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

İptal başvurusunda, Yasa’nın 2. maddesiyle özerk bir düzenleme kurumunun öngörüldüğü, literatürde “bağımsız idarî otoriteler” olarak adlandırılan yapıdaki özerkliğin, atamada, görev yürütümünde ve denetimde yürütme organından bağımsız olmayı öngördüğü madde ile düzenlenen yapılanmanın, hükümet yoluyla müdahaleci bir ekonomiye vücut vereceği savıyla Anayasa’nın 2., 8. ve 167. maddelerine aykırılığından iptali istenilmiştir.

Tütün, Tütün Mamulleri Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu, idarî ve malî özerkliğe sahip, kamu hizmeti görmek üzere Anayasa’nın 123. maddesine göre kurulmuş, denetim ve düzenleme görevi de üstlenebilen tüzel kişiliği haiz bir kamu kurumudur. Kurumun, Devlet Bakanlığı ile olan ilişkisi nedeniyle merkezi idareden tamamen bağımsız olmadığı, idarenin bütünlüğüne dahil edildiği anlaşılmaktadır. Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu’nun harcamaları da Yasa’nın 5. maddesine göre, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurumu’nca denetlenecektir.

Anayasa’nın 2. maddesinde, Cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuk güvenliğini gerçekleştiren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, yargı denetimine açık, yasaların üstünde Anayasa’nın ve yasakoyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir.

Anayasa’nın 167. maddesi, piyasaların denetimi ve dış ticaretin düzenlenmesine ilişkin olup, Devlete para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici önlem alma ve piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önleme yükümlülüğü getiren bir düzenlemedir.

Öte yandan, Anayasa Mahkemesi’nin bir çok kararında da belirtildiği gibi, sosyal devlet ekonomik açıdan müdahaleci devlettir. Anayasamız, mülkiyet hakkını, özel girişim özgürlüğünü kabul etmekte, aynı zamanda bütün çağdaş anayasalarda olduğu gibi kamu yararı amacıyla bunlara sınırlamalar getirilebilmesini ve özel teşebbüslerin millî ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini sağlayacak önlemlerin alınmasını öngörmektedir. Anayasa’nın “kişilerin ve toplumun refah huzur ve mutluluğunu sağlamak” görevini Devlete veren 5. maddesi, “özel teşebbüslerin millî ekonominin gerekleri ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri” almakla görevlendiren 48. maddesi, “ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı, özellikle sanayiin ve tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu biçimde hızlı gelişmesini, ülke kaynaklarının döküm ve değerlendirmesini yaparak verimli şekilde kullanılmasını” planlama görevi veren 166. maddesi ve Devletin “para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı önlemleri alacağını” öngören 167. maddesi hükümleri, Devletin gerektiğinde ekonomik hayata müdahale edebileceğini göstermektedir.

Bu bağlamda tütün, Tütün Mamulleri Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu, Yasa’nın gösterdiği çerçevede tütün, tütün mamulleri ve alkollü içkiler piyasası ile ilgili düzenlemeler yapma yetkisine sahiptir. Ayrıca Kurulun, söz konusu piyasa ile ilgili kamu yararı amacıyla yaptığı düzenlemeler ve sınırlamalar ise yargı denetimine tabidir.

Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 2. ve 167. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 8. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

B- 4733 Sayılı Yasa’nın 3. Maddesinin “L” Bendinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, Kurulun bütün piyasa aktörlerinden gizlileri dahil her türlü bilgileri isteme yetkisi ile donatılmasının girişim özgürlüğü, rekabet ve serbest piyasa ilkeleri ve sır kavramı ile bağdaşmadığı ileri sürülerek, kuralın Anayasa’nın 48. ve 167. maddelerine aykırı olduğu savıyla iptali istenilmektedir.

Yasa’nın 3. maddesi Kurulun çalışma esasları ile görev ve yetkilerini düzenleyen hükümler taşımaktadır. İptali istenilen kural, Kurulun görev ve yetkilerinden birine ilişkin olup, Kurula görev alanı ile ilgili konularda gerekli gördüğü her türlü bilgiyi tütün, tütün mamulleri ve alkollü içkiler piyasasında mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bunların her türlü birliklerinden isteme yetkisi vermektedir.

Anayasa’nın 48. maddesinde düzenlenen “çalışma ve sözleşme özgürlüğü”, Anayasa’nın “temel haklar ve ödevler” başlıklı ikinci kısmının “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” bölümünde yer almaktadır. Bu kurala göre, herkes dilediği alanda çalışma ve sözleşme özgürlüğüne sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir. Ancak, Devlet özel teşebbüslerin millî ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak önlemleri de alır.

Özel girişimlerin ulusal ekonominin gereklerine uygun yürümesini sağlayacak önlemlerin alınması siyasi iktidarların tercihine bırakılmıştır. İktidarlar uygun buldukları önlemleri, Anayasa’da yer alan kurallara aykırı olmamak koşuluyla, kendi ekonomik politikaları çerçevesinde belirlerler. Anayasa’nın 48. maddesi ile özel teşebbüsleri ulusal ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara göre koruma ve geliştirme görevi Devlete verilmiştir. Devletin bu madde uyarınca yerine getirmesi gereken görevi, özel teşebbüsün gelişmesini sağlayacak doğrultuda ekonomik ve sosyal politikalar uygulamak, özel teşebbüse güvenli çalışma ortamı sağlamaktır. Yasakoyucu, devletin üstlendiği görevleri ve istenilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmesi için ulusal ekonomiyi zarar tarzındaki ödemelerden arındırma yetkisini kullanmasını siyasal ve ekonomik bir zorunluluk olarak kabul etmektedir. Devlet, bu amacı gerçekleştirme yönünde milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun olarak anayasal sınırlar içinde kimi düzenlemeler getirebileceği gibi bunları değiştirmeye ve kaldırmaya da yetkilidir.

4733 sayılı Yasa’yla oluşturulan Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurulu’nun kuruluş amacı ve görevleri sektörün ulusal ekonominin gereklerine uygun olarak düzenlenmesi ve gelişmesi için çalışmalar yapmaktır. Bunun sağlıklı olarak gerçekleştirilmesi için Kurul, bu Yasa’nın kendisine verdiği görevleri yerine getirirken görev alanı ile ilgili konularda gerekli gördüğü her türlü bilgiyi, tütün, tütün mamulleri ve alkollü içkiler piyasasında mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bunların her türlü birliklerinden isteyebilir. Bu nedenle düzenleme 48. maddenin amaç ve ruhuna aykırı değildir.

Anayasa’nın 167. maddesinde ise Devlete para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici önlemleri alma görevi verilmiştir. Devletin, tütün, tütün mamulleri ve alkollü içkiler piyasasının sağlıklı ve düzenli işlemesi için oluşturduğu Kurulun görev alanı ile ilgili konularda piyasayla ilgili bilgi ve belgelere gereksinim duyması yadsınamaz. Bu bilgilerin en doğru olarak piyasada görev yapan kişi ve kuruluşlardan elde edilmesinin olanaklı olması nedeniyle, Yasakoyucunun piyasaların sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlamak amacıyla yaptığı düzenlemede Anayasa’nın 167. maddesine aykırılık yoktur.

Bu nedenlerle kurala yönelik iptal isteminin reddi gerekir.

C- 4733 Sayılı Yasa’nın 4. Maddesinin Beşinci ve Yedinci Fıkralarının İncelenmesi

Başvuru dilekçesinde, Yasa ile oluşturulan kamu kuruluşunda görev yapan üyeler ve personelin kamu görevlisi olmaları sebebiyle görev tariflerinin ve maaşlar dahil haklarının yasayla belirlenmesi gerekeceği, bu yetkinin devredilemeyeceği belirtilerek, başkan ve üyelerin haklarının geniş çerçeve içinde Bakanlar Kurulunun belirlemesinin, personelin haklarının ise Bakanlar Kurulu yönergesi içinde Kurulca belirlenmesinin Anayasa’nın 128. maddesine, Kurul üyelerine tanınan maaş limitlerini kamu görevlilerinin üzerine çıkaran düzenlemenin ise Anayasa’nın 10. maddesine aykırı olduğu savıyla iptali istenilmektedir.

İptal davası açıldıktan sonra 12.06.2002 günlü, 4761 sayılı Yasa’nın 20. maddesi ile Kurul başkan ve üyeleri ile personelinin aylık ücretleri ile malî ve sosyal hak ve yardımlarının belirlenmesi konusunda yeni düzenleme getirilmiştir. Bu yasal değişiklik 4733 sayılı Yasa’nın 4. maddesinin beşinci ve yedinci fıkralarını yürürlükten kaldırdığından konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

D- 4733 Sayılı Yasa’nın 6. Maddesinin İncelenmesi

1- Kuralın Anlam ve Kapsamı

İptali istenilen kural ile üretici tütünlerinin alımı ve satımı, tütün mamullerinin üretimi ile tütün ve tütün mamulleri konusunda hukuki düzenlemelere yer verilmektedir.

Maddenin birinci fıkrasına göre, Türkiye’de üretilen tütünlerin alım satımında yazılı sözleşme ve açık artırma yöntemleri uygulanacak, yazılı sözleşme yapılarak üretilen tütünler dışında kalan üretici tütünleri açık artırma ile satılacaktır. Böylece tütün üreticilerine, serbest piyasa kurallarına göre tütünlerini gerçek değerleri üzerinden satma olanağı sağlanmakta ve üreticilerin daha kaliteli ürün üretmeleri özendirildiği gibi, aynı zamanda yazılı sözleşme ile üretim esası getirilmektedir.

Maddenin ikinci fıkrasında ise, Türkiye’de tütün mamulleri üretmek isteyenlerin yıllık üretim kapasiteleri tek vardiyada sigara için iki milyar adet, diğer tütün mamulleri için 15 tondan az olmayan, tütün hazırlama bölümleri dahil, tam ve yeni teknoloji ile tesis kurmaları gerektiği belirtilmektedir. Bu şartları yerine getirenlere ürünlerini fiyatlandırma ve satış yetkisi verilmektedir. İhraç amacıyla da olsa tütün ithali ancak üretim ihtiyaçlarıyla sınırlı olarak tütün mamulleri üretenleri tarafından yapılacaktır. Ayrıca, marka bazında yıllık iki milyar adet, diğer tütün mamulleri için yıllık en az onbeş ton üretenlere aynı markadan serbestçe ithalat, fiyatlandırma ve satış imkanı tanınmaktadır.

Öte yandan, her türlü tütün mamulleri ithalatı, Türkiye’de belirli miktarda üretim yapanların yanında üretim tesisi olmayan ve dolayısıyla sigara ve diğer tütün mamullerini yurt içinde üretmeyenlere de tanınmaktadır. Tütün mamullerini yurt içinde üretmeyenlerce yapılacak sigara ve diğer tütün mamullerinin ithalatı, fiyatlarının belirlenmesi ve yurt içinde pazarlanmasına ilişkin usul ve esasların ise Kurum’un önerisi üzerine Bakanlar Kurulu’nca belirleneceği hüküm altına alınmaktadır.

Maddeyle, her türlü tütün ve tütün mamullerinin ithalatında Kurum’dan uygunluk belgesi alma koşulu getirilmiştir. Böylece 6. madde ile ülkemizde tütün mamullerini üretmek ve piyasaya sunmak isteyenlerin uyması gerekli koşullar belirlenmekte, tütün ve tütün mamullerinin yurt içi ve yurt dışı ticaretine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir. Ayrıca, 4619 sayılı Kanuna paralellik sağlanarak işlenmiş tütünün satılması amaçlanmaktadır.

Maddenin son fıkrasında, Türkiye’de tütün eksperliği yapmak için aranan koşullar ve tütün eksperlerinin görevleri açıklanmaktadır. Ülkemizde tütün eksperliği farklı bir uzmanlık alanı olarak kabul edilmiş ve uygulamada tütün eksperleri görev almıştır. Madde ile tütün eksperliği, eksperlerin yapabileceği işler ile eksper olmayanların yapamayacakları işler düzenlenmektedir.

2- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

Dava dilekçesinde, 6. maddeyle getirilen düzenleme ile tütünlerin alım satımı, mamullerin üretimi ve tabi tutulan ticarî rejim alanındaki sıkı kayıt ve müdahalenin girişim özgürlüğünü ölçüsüz ve üretenler aleyhine sınırladığı ve yabancı piyasa yapıcılarına, tekellere kolaylık sağlandığı, sözleşme esasına bağlanmamış, açık artırma yöntemiyle alıcı bulamayan tütünler için herhangi bir düzenleme olmadığı, tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu gelişmesi amacının gözetilmediği, Anadolu tütün üreticisinin tasfiyesinin amaçlandığı ileri sürülerek kuralın Anayasa’nın 2., 5., 13., 45., 48., 166. ve 167. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istenilmektedir.

Genelde, tütün bitkisinin özelliği nedeniyle tütün tarımı diğer tarımsal ürünlere göre daha fazla müdahaleci politikalarla karşı karşıyadır.

4733 sayılı Yasa ile tütünün alımı,satımı ve dış satımı ile tütünlerin üretimi, fiyatlandırılması, satışı gibi konularda sektör tümüyle serbest rekabete açılmaktadır. Kaliteli tütün üretiminin özendirilmesi ve serbest piyasa koşullarında tütünlerin gerçek değerlerinin üzerinden satılması olanağının sağlanması açısından, üretici tütünlerinin sözleşme esasının yanı sıra açık artırma yöntemiyle satılması öngörülmüştür.

Anayasa’nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti’nin sosyal bir hukuk devleti olduğu belirtilmektedir. Sosyal hukuk devleti de insan hak ve özgürlüklerine saygı gösteren, birey ve toplum arasında denge kuran, özel girişimciliğin güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayan, işsizliği önleyici ve ulusal gelirin adaletli biçimde dağılmasını sağlayacak önlemleri alan devlettir.

Anayasa’nın 5. maddesinde, kişinin temel hak ve özgürlüklerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlamaya çalışmak, devletin temel amaç ve görevleri arasında sayılmış, Anayasa’nın 45. maddesiyle de tarımsal üretim planlamasını yapma görevi Devlete verilmiştir. Bu bağlamda Yasa’nın 6. maddesiyle tütün üretiminde kalitenin özendirilmesi, buna bağlı olarak yatırım ve istihdamın sağlanması hedef alınmış, kaliteli üretimin teşviki için yasayla kimi yöntemler getirilmiştir.

Anayasa’nın 48. maddesinin ikinci fıkrasına göre, Devletin özel teşebbüslerin millî ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak önlemleri alma yükümlülüğü bulunmaktadır. Dava konusu kuralla tütün alım-satımı, mamullerin üretimi ve ticareti konusunda bir takım kayıt ve esaslar getirilmekte, tütün tarımı ve ticareti yasal kayıtlara bağlanmaktadır.

Anayasa’nın 166. maddesi ile ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı, özellikle sanayiin ve tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu biçimde hızla gelişmesini, ülke kaynaklarının döküm ve değerlendirmesini yaparak verimli şekilde kullanılmasını planlama ve bu amaçla gerekli örgütü kurma, görev olarak Devlete verilmektedir. Ancak, aynı maddenin ikinci fıkrasında, planda milli tasarrufu ve üretimi artırıcı, yatırım ve istihdamı geliştirici tedbirlerin öngörüleceği, kaynakların verimli şekilde kullanılmasının hedef alınacağı belirtilmektedir. Anayasa’nın 167. maddesiyle de, piyasanın denetimi açısından Devlete para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alma görevi verilmektedir. Yasa’nın 6. maddesiyle yapılan düzenlemenin amacının, Anayasa’nın 166. maddesi uyarınca Devlete verilen planlama görevi gereği, kaliteli tütün üretiminin teşviki ve serbest piyasa koşullarında tütünün gerçek değeri üzerinden satılmasını sağlama olduğu anlaşılmaktadır. Devletin her ne şekilde olursa olsun üretimin satışını garanti altına alması düşünülemez. Böyle bir görevin Anayasa’nın 167. maddesi kapsamında değerlendirilmesi de mümkün değildir.

Öte yandan, Yasa’nın 6. maddesiyle Türkiye’de tütün mamulleri üretmek isteyenlerin yıllık üretim kapasitesi tek vardiyada sigara için iki milyar adet,diğer tütün mamulleri içinse on beş tondan az olmayan tütün hazırlama bölümleri dahil entegre tesisler kurmalarının şart olduğu belirtilmiştir. Bu üretim miktarına ulaşanların aynı markadan olmak üzere serbestçe ithalat yapabilecekleri, fiyatlandırıp satabilecekleri, üretim miktarına ilişkin bu şartları yerine getirmeyenlerce yapılacak ithalata ait koşulların ise Kurumun önerisi üzerine Bakanlar Kurulu’nca belirleneceği, tütün ve tütün mamullerinin ithalatında Kurum’dan uygunluk belgesi alınacağı öngörülmüştür. Türkiye’de tütün mamullerini üretmek ve satmak isteyenlere Kurumdan üretim satış ve/veya uygunluk belgesi alma şartı getirilmiştir.

Yasayla tütün ithali, esas olarak Türkiye’de belli kapasitede tütün mamulü üretim tesisi kuranlara tanınmaktadır. Bu düzenlemenin istihdam sağlayıcı özelliğinin bulunması, yasada belirlenen şartları taşıyan yerli, yabancı herkese ayırım yapılmadan bu olanağın tanınması, Bakanlar Kurulu’nun belirleyeceği esaslar çerçevesinde tütün mamulü üretmeyenlere de ithal izni verilebilmesi nedeniyle tekelleşme ve kartelleşme olanaklı görünmemektedir.

Açıklanan nedenlerle iptali istenilen kural, Anayasa’nın 2., 5., 7., 45., 48., 166., 167. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

İptali istenilen kuralın Anayasa’nın 13. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

Ayrıca, 4733 sayılı Yasa’nın 6. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “tam ve yeni teknoloji ile” ibaresi 30.7.2003 günlü, 4964 sayılı Yasa’nın 12. maddesiyle “entegre” olarak değiştirildiğinden konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

E- 4733 sayılı Yasa’nın 9. maddesinin A bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinin İncelenmesi

Başvuru dilekçesinde, Kurul üyeleri ve personel ile bunların yakınlarının yapamayacakları işlerin, görev ve sorumluluklarının yasa yerine yönetmelikle düzenlenmesinin Anayasa’nın 6., 123. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Yasa’nın 9. maddesinde, yönetmelikle düzenlenecek konular açıklanmaktadır. İptali istenilen (A) bendinin (1) numaralı alt bendinde, Kurulun çalışma usul ve esasları ile Kurul üyeleri, Kurum personeli ile bunların yakınlarının yapamayacakları işler, (2) numaralı alt bendinde ise, Kurumun hizmet birimleri ile bunların görev ve sorumluluklarının, kadro unvanları, sayıları ve kurum personelinin emeklilik statülerinin Kurulun önerisi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceği belirtilmektedir.

Tütün, Tütün Mamulleri, Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurulu, yasayla kurulmuş kamu tüzel kişisidir. Kurul üyeleri ve Kurum personeli ile yakınlarının yapamayacakları işler, görev ve sorumlulukları yönetmelikle belirlenmiş, uzmanlık ve teknik konulara ilişkin ayrıntıların düzenlenmesi ise yürütmeye bırakılmıştır.

Ayrıca, 4733 sayılı Yasa’nın “Kurulun çalışma esas ve görevleri” başlığını taşıyan 3. maddesinde, Kurulun görev ve yetkileri oniki bent halinde düzenlenmektedir. Yasa’nın 4. maddesiyle de Kurumun hizmet birimleri ile personelinin statüsü ve özlük haklarına ilişkin düzenleme getirilmektedir. Kurum hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevlerin idarî hizmet sözleşmesi ile sözleşmeli olarak istihdam edilen personel eliyle yürütüleceği, Kurum personelinin ücret ve malî haklar dışında 657 sayılı Devlet Memurları Yasasına, ayrıca, Kurul başkanı ve üyeleri ile kurum personelinin ise, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Yasasına tabi olduğu belirtilmektedir. Kurum personelinin ücret ve malî haklar dışında 657 sayılı Yasa’ya tabi kılınmasında, yakınlarının yapamayacakları işlerin ise yönetmelikle düzenlenmesinde Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasına aykırılık yoktur.

4733 sayılı Yasa’nın 9. maddesinin A/1 bendine yönelik iptal isteminin reddi gerekir.

İptali istenilen kuralın Anayasa’nın 6. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

Başvuru dilekçesinde, Yasa’nın 9. maddesinin A bendinin 2 numaralı alt bendinde, Kurumun hizmet birimleri ile bunların görev ve sorumluluklarının yönetmelikle düzenlenmesine ilişkin kuralın Anayasa’nın 6., 123. maddesinin birinci fıkrası ve 128. maddesinin ikinci fıkrasına aykırılığı savıyla iptali istenilmektedir.

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında 2949 sayılı Kanun’un 29. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi yasaların Anayasaya aykırılığı konusunda ilgililer tarafından ileri sürülen gerekçelere dayanmak zorunda değildir. Taleple bağlı kalmak kaydıyla başka gerekçe ile de Anayasa’ya aykırılık kararı verebilir. Bu nedenle konu Anayasa’nın 7. maddesi yönünden de incelenmiştir.

Yasayla düzenleme ilkesi, düzenlenen konudan yalnız kavram, ad ve kurum olarak söz edilmesi değil, bunların yasa metninde kurallaştırılmasıdır. Kurallaştırma ise, düzenlenen alanda temel ilkelerin konulmasını ve çerçevenin çizilmiş olmasını ifade eder. Ancak bu koşulla uzmanlık ve teknik konulara ilişkin ayrıntıların belirlenmesi yürütme organının takdirine bırakılabilir.

Anayasa’da yasayla düzenlenmesi öngörülen konularda, yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesi olanaklı değildir. Yürütmenin düzenleme yetkisi, sınırlı, tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir. Bu nedenle Anayasa’da öngörülen ayrık durumlar dışında, yasalarla düzenlenmemiş bir alanda, yasa ile yürütmeye genel nitelikte kural koyma yetkisi verilemez.

Yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralının Anayasa’nın 7. maddesine uygun olabilmesi için temel ilkeleri koyması çerçeveyi çizmesi, sınırsız, belirsiz, geniş bir alanı yürütmenin düzenlemesine bırakmaması gerekir.

Anayasa’nın 123. maddesinin birinci fıkrasında, idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğu ve kanunla düzenleneceği belirtilmektedir. Maddenin gerekçesinde, “İdarenin kuruluş ve görevlerinin kanunla düzenleneceği ilkesinin bir sonucu olarak, kamu tüzel kişilerinin de ancak kanunla veya kanunun açık yetki vermesi halinde idarî işlemle kurulabileceği öngörülmektedir” denilmektedir. 4733 sayılı Yasa’yla oluşturulan Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu idarenin bütünlüğü içinde, yasayla kurulmuş kamu tüzel kişisidir. Kurumun hizmet birimlerinin de idarenin kanunîliği ilkesi gereğince yasayla kurulması gerekirken yönetmelikle düzenlenmesi Anayasa’ya aykırılık oluşturur.

Öte yandan, Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasına göre, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri yasayla düzenlenir. Memurların görev ve sorumlulukları ile kadro ihdasının, mutlaka yasayla yapılması önemli bir güvencedir. 4733 sayılı Yasa’nın 4. maddesinde Kurum hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevlerin, hizmet sözleşmesi ile istihdam edilen personel eliyle yürütüleceği hükme bağlanmakla birlikte, idari hizmet birimlerinin nelerden oluşacağı, görev ve yetkilerinin kapsamı ve niteliği hakkında her hangi bir düzenleme yapılmamış, hizmet birimlerinin görev ve sorumlulukları, kadro unvan ve sayıları ile kurum personelinin emeklilik statülerinin belirtilmesi açısından durumlarına ilişkin düzenleme yasayla yapılmayıp yönetmeliğe bırakılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4733 sayılı Yasa’nın 9. maddesinin A bendinin (2) numaralı alt bendi, Anayasa’nın 7., 123. maddesinin birinci fıkrası ve 128. maddesi ikinci fıkrasına aykırıdır. Kuralın iptali gerekir.

İptali istenilen kuralın Anayasa’nın 6. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

F- 4733 sayılı Yasa’nın Geçici 1. Maddesinin (B) Bendinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, Yasa’nın Geçici 1. maddesinin (B) bendinin iptali istenilmekte ise de, iptal gerekçesinden bu bendin tümünün değil, tütün destekleme alımlarının kaldırılmasının dolayısıyla maddede geçen “2002 ve müteakip yıllar tütün ürünü için destekleme alımı yapılamaz” hükmünün iptalinin istendiği, bu hükmün iptal edilmesi durumunda da teknik olarak aynı paragrafta yer alan “2000 ve 2001 yılı ürünü” ibaresi ile, 2. ve son paragrafının da iptal edilmesi gerekeceği ileri sürülmektedir.

Yasa’nın Geçici 1. maddesinin (B) bendinde, 2002 ve devam eden yıllar için tütün destekleme alımının yapılamayacağı öngörülmekte, devamında 2000 ve 2001 yılı ürünü tütünlerin nasıl alınacağı, alımlara ilişkin denetimin Yüksek Denetleme Kurulunca yapılacağı, 4733 sayılı Yasa’nın 12. maddesi hükmü ile 9.5.1969 gün ve 1177 sayılı Tütün ve Tütün Tekeli Yasası yürürlükten kaldırılmakla, 4733 sayılı Yasa’nın Geçici 1. maddesinin (B) bendi uyarınca atıfta bulunulan hükümlerin uygulanmasına devam edileceği, buna göre 1177 sayılı Yasa’nın ekindeki cetvelde belirtilen ilçeler dışında 2000 ve 2001 yılı için tütün üretimi yapanlara verilecek cezanın, hapis ve para cezası olarak düzenleneceği, 1177 sayılı Yasa’da da yer alan fide veya tütünlerin sökülüp yok edilmesinin yaptırıma bağlanacağı, ayrıca, 2001 yılı ürünü kampanya döneminin bitimine kadar yürürlükten kaldırılan 1177 sayılı Yasa’nın belirtilen hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı belirtilmektedir.

Anayasa’nın 45. maddesi tarım, hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunmasına ilişkin olup, Devlete hem tarım arazisinin varlığını koruma, hem de tarımla uğraşanların yaşam düzeyini yükseltme ödevi yüklemektedir.

Anayasa’nın 166. maddesi ise planlamaya ilişkin olup, ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmanın bir plan çerçevesinde gerçekleştirilmesi ilke olarak kabul edilmekte, ayrıca, planlamanın ülke kaynaklarının değerlendirilip verimli kullanılmasını sağlayacak, ekonominin tüm sektörleri ile ülke bütününde dengeli ve uyumlu gelişmeyi sağlamaya yönelik biçimde yapılacağı, planlarda millî tasarrufu artırıcı, yatırımı, istihdamı geliştirici ve yatırımları toplum yararına yöneltici önlemlere öncelik verileceği belirtilmektedir.

Devletin tarımda ekonomi politikalarından birisi de destekleme alımlarıdır. Devlet, tütün üreticilerini desteklemek amacıyla yaptığı alımların millî ekonomiye olumsuz etkileri nedeniyle tarımdaki politikasını değiştirmekte, dengeli, planlı üretim amacıyla yazılı sözleşme ve açık artırma yöntemlerini getirmektedir. Destekleme alımı yerine doğrudan gelir desteği uygulanmakla, üreticinin korunması açısından 2001 yılı ürünü için destekleme alımının sürdürülmesinin öngörülmesinde Anayasa’nın yukarıda sözü edilen kuralına aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, Anayasa’ya ve ceza hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla yasakoyucunun hangi tür eylemlerin suç sayılacağına, bunların ne ölçülerde ceza yaptırımıyla karşılanacağına, ağırlaştırıcı veya hafifletici sebep olarak nelerin kabul edileceğine ilişkin takdir yetkisi bulunmaktadır.

Yapılan açıklamalardan Tütün bitkisi yetiştirilmesinin Devlet denetimine alınması amacıyla Devletin belirlediği ekim alanlarıyla sınırlanması, diğer ekim sahalarında ekilmesinin suç sayılarak ceza yaptırımına bağlanması bu konudaki denetim mekanizmasının işletilmesine yönelik olup, kamu yararı düşüncesine dayanmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, Yasa’nın Geçici 1. maddesinin (B) bendi, Anayasa’nın 45., 166. dolayısıyla 2. ve 5. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

3.1.2002 günlü, 4733 sayılı “Tütün, Tütün Mamulleri Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğünün Yeniden Yapılandırılması ile Tütün ve Tütün Mamullerinin Üretimine, İç ve Dış Alım ve Satımına, 4046 sayılı Kanunda ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 6. maddesinin YÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, 20.11.2003 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir.

VI- SONUÇ

3.1.2002 günlü, 4733 sayılı “Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğünün Yeniden Yapılandırılması ile Tütün ve Tütün Mamullerinin Üretimine, İç ve Dış Alım ve Satımına, 4046 Sayılı Kanunda ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un:

A- 2. maddesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,

B- 3. maddesinin birinci fıkrasının (L) bendinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,

C- 4. maddesinin beşinci ve yedinci fıkraları, 12.6.2002 günlü, 4761 sayılı Yasa’nın 20. maddesiyle uygulanma olanağını yitirdiğinden, bu fıkralara ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

D- 6. maddesinin;

1- İkinci fıkrasında yer alan “... tam ve yeni teknoloji ile ...” sözcükleri, 30.7.2003 günlü, 4964 sayılı Yasa’nın 12. maddesi ile değiştirildiğinden KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

2- İkinci fıkrasının kalan bölümü ile diğer fıkralarının Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,

E- 9. maddesinin (A) bendinin;

1- (1) sayılı alt bendinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,

2- (2) sayılı alt bendinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,

F- Geçici 1. maddesinin (B) bendinin;

1- Birinci paragrafının birinci tümcesi ve ikinci tümcesinde yer alan “... 2000 ve 2001 yılı ürünü...” ibaresinin,

2- İkinci ve son paragraflarının,

Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,

20.11.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

 

Başkan

Mustafa BUMİN

Başkanvekili

Haşim KILIÇ

Üye

Yalçın ACARGÜN

 

 

Üye

Sacit ADALI

Üye

Ali HÜNER

Üye

Fulya KANTARCIOĞLU

 

 

Üye

Ertuğrul ERSOY

Üye

Tülay TUĞCU

Üye

Ahmet AKYALÇIN

 

 

Üye

Mehmet ERTEN

Üye

Fazıl SAĞLAM

 —— • ——

Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:

Esas Sayısı : 2004/26

Karar Sayısı : 2004/51

Karar Günü : 15.4.2004

 

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 5. İdare Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU : 6.1.1982 günlü, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun;

1- 10. maddesinin 4001 sayılı Yasa ile değiştirilen (2) numaralı fıkrasının,

2- 11. maddesinin;

a- (2) numaralı fıkrasının,

b- (3) numaralı fıkrasında yer alan “… veya reddedilmiş sayılması halinde …” ibaresinin,

3- 13. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan “… veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.” ibaresinin,

Anayasa’nın 2., 5., 36. ve 74. maddelerine aykırılığı savıyla iptali ve yürürlüklerinin durdurulması istemidir.

I- OLAY

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliği görevini vekaleten yürüten davacının bu görevinden alınma gerekçesinin kendisine bildirilmesi istemini içeren dilekçesine cevap verilmemesi nedeniyle oluştuğu ileri sürülen zımni ret işleminin iptali istemiyle açılan davada, 2577 sayılı Yasa’nın itiraz konusu kurallarının Anayasa’ya aykırı olduğu savını ciddi bulan Mahkeme iptali için başvurmuştur.

II- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları

6.1.1982 günlü, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 10., 11. ve 13. maddelerinin itiraz konusu kuralları da içeren ilgili bölümleri şöyledir:

1- “MADDE 10- 1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.

2. (Değişik:10/6/1994 - 4001/5 md.) Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idarî makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler.”

2- “MADDE 11- 1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.

2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.”

3- “MADDE 13- 1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.

2. Görevli olmayan adli ve askeri yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fıkrada öngörülen idareye başvurma şartı aranmaz.”

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Başvuru kararında, Anayasa’nın 2., 5., 36. ve 74. maddelerine dayanılmıştır.

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Anayasa’nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun”un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin, Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmış ve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır.

Mahkeme’de bakılmakta olan davanın konusunu, davacının hukuk müşavirliği görevinden alınmasının gerekçesinin ne olduğunun kendisine bildirilmesi istemini içeren dilekçesine cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedildiği ileri sürülen işlem oluşturmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 3622 sayılı Yasa ile değişik 14. ve 15. maddelerinde, idari yargı mercilerine dava açılması halinde ilk inceleme aşamasında verilecek kararlara ilişkin hükümler yer almaktadır. Bu hükümlere göre, idari yargı mercileri tarafından dava dilekçelerinin, görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla incelenmesi gerekmektedir. 2577 sayılı Yasa’nın 15/1-(b) maddesinde, 14. maddenin 3/d maddesinde yer alan idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem bulunmaması halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Hukuk aleminde idarenin değişiklik, yenilik doğuran irade açıklamaları şeklinde genel ifadesini bulan “idari işlem”ler, Anayasal sınırlar içinde “görev ve yetki”leri haiz olan idarenin, yükümlülüklerini yerine getirme ve özellikle kamu hizmetlerini görebilmede sahip olduğu başlıca vasıtalardan biridir. Kişilerin, hukuksal durumlarını statülerinin belirlediği idare hukuku alanında bu statülere giriş ve çıkış hep idari işlemler vasıtasıyla olmaktadır.

Yasal bir tanımı olmayan, idari işlemin nitelikleri öğreti ve idari yargı kararlarıyla belirlenmektedir. Buna göre bir tasarruf veya kararın idari işlem sayılabilmesi için, bunun bir kamu kurumunca ya da idare örgütü içinde yer alan bir idari makamca verilmiş olması ve idarenin idare hukuku alanında gördüğü idari faaliyetlerle ilgili bulunması gerekir. Diğer bir deyişle, idarece kullanılan yetki ile serdedilen kamusal irade, etki ve sonuçlarını idare hukuku alanında göstermelidir.

İdari işlemlerin temel nitelik ve özelliklerinin tek yanlılık, kanunilik ve uygulanabilirlik şeklinde sıralanması, genel kabul görmüş bir tasnif biçimidir. İnceleme konusu bakımından önem taşıyan, bu özelliklerden “uygulanabilirlik” niteliğidir. Tek yanlılık ve kanuniliğin doğal uzantısı olarak, idarenin bir irade açıklaması şeklinde ortaya çıkan işlemi, “uygulanabilir” olma yeteneğini içinde saklamaktadır. Eski deyimle, “icrai” olan idari işlem, tek yanlı “yürütülebilir” olma üstünlük ve ayrıcalığına sahiptir. Öte yandan, idarenin bilgi veren, uyaran ve iç yazışma niteliğindeki işlemlerinin, yukarıda işaret edilen “idari işlem” sayılamayacağı ve bir iptal davasına konu yapılamayacağı hususunda öğreti ve idari yargı kararlarında tam bir ittifak bulunmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, öğretide “zımni red” olarak nitelenen bir idari davranış biçiminin de idari işlem sayılacağını öngörmektedir. Anılan kanunun “İdari Makamların Sükûtu” başlıklı 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem yapılması için idari makamlara başvurması ve bu makamların altmış gün içinde sözkonusu talepler konusunda bir cevap vermemeleri durumunda, istek reddedilmiş sayılacaktır. Diğer bir deyişle, idarenin altmış günlük bekleme süresi sonunda hâlâ suskun kalması, talebi red doğrultusunda bir işlem tesis etmiş şeklinde kabul edilecektir. Bu durumda, ilgililer, müteakip altmış gün içinde idari yargı yerlerinde iptal davası açacaklardır. Kuşkusuz ki, bu maddede temas edilen “zımni red” işleminin varlığından söz edilebilmesi için, iptal davasına konu yapılabilecek, kesin ve yürütülmesi gereken bir talebin de bulunması, yani “zımni red” sayılabilecek işlemin oluşumu için, yapılacak başvuruların bu sonucu doğurabilecek özellikleri taşıması gerekir. İnceleme konusunda olduğu gibi, salt kendisi hakkında evvelce idarece tesis edilen bir idari işlemin gerekçesini öğrenme istemini içeren bir yazılı başvurunun, idari davaya konu yapılabilecek, kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlem olarak kabulü mümkün değildir. Söz konusu başvurunun, 2577 sayılı Kanun’un 11 inci maddesi kapsamında idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması için üst makama ya da işlemi yapmış olan makama yapılmış bir başvuru niteliğinde olmaması nedeniyle; idarece altmış gün içinde cevap verilmemesi sonucu, iptal davasına konu bir “zımni red” işleminin oluştuğundan söz edilemez.

Belirtilen nedenlerle idari yargı yerince, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlemin bulunmadığı gerekçesiyle açılan davanın reddi gerekeceğinden, itiraza konu yasa kurallarının davada uygulanacak kurallar olduğu kabul edilemez; itiraz başvurusunun, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

IV- SONUÇ

6.1.1982 günlü, 2577 sayılı “İdari Yargılama Usulü Kanunu”nun:

1- 10. maddesinin 4001 sayılı Yasa ile değiştirilen (2) numaralı fıkrasının,

2- 11. maddesinin;

a- (2) numaralı fıkrasının,

b- (3) numaralı fıkrasında yer alan “... veya reddedilmiş sayılması halinde ...” ibaresinin,

3- 13. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ikinci tümcesinde yer alan “... veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.” ibaresinin,

itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme’nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkra ve ibarelere ilişkin başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 15.4.2004 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

 

Başkan

Mustafa BUMİN

Başkanvekili

Haşim KILIÇ

Üye

Sacit ADALI

 

 

Üye

Fulya KANTARCIOĞLU

Üye

Ertuğrul ERSOY

Üye

Tülay TUĞCU

 

 

Üye

Ahmet AKYALÇIN

Üye

Mehmet ERTEN

Üye

Cafer ŞAT

 

 

Üye

Fazıl SAĞLAM

Üye

A. Necmi ÖZLER

Sayfa Başı


Yargıtay Kararı

Yargıtay 18. Hukuk Dairesinden:

Esas   : 2004/4378

Karar : 2004/5758

Davacılar Nurettin Morkoç vs. ile davalı Nüfus Müdürlüğü arasındaki davada Kars 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen ve Yargıtay’ca incelenmeksizin kesinleşmiş bulunan 6.5.2003 günlü ve 2003/38-162 sayılı kararın yürürlükteki hukuka aykırı olduğu savıyla Cumhuriyet Başsavcılığının 5.5.2004 gün ve Hukuk-2004045517 sayılı yazısıyla kanun yararına temyiz edilerek bozulması istenilmiş olmakla, dosyadaki tüm kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Doğum tarihinin düzeltilmesine karar verilen Sevda ile aynı anneden doğduğu anlaşılan kardeşi 15.10.1984 doğumlu Ahmet arasında düzeltilen doğum tarihine göre 5 ay 25 günlük zaman farkı bulunmaktadır.

Bir kadının bu süre içerisinde iki kez doğum yapmasının tıbben mümkün olmadığı açık olup, hakim, nüfus kayıtlarında düzeltme yaparken, bu kayıtların diğerleri ile çelişik olmamasına özen göstermeli böyle bir sonucu doğuracak kararlar vermemelidir. Bu husus dikkate alınmadan davanın kabulü usul ve kanuna aykırıdır.

Bu itibarla yukarıda açıklanan nedenlerle C. Başsavcılığının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün HUMK.’nun 427. maddesi gereğince sonuca etkili olmamak kaydıyla kanun yararına BOZULMASINA ve gereği yapılmak üzere kararın bir örneği ile dosyanın C. Başsavcılığına gönderilmesine, 5.7.2004 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Sayfa Başı