|
Tarım ve Orman Bakanlığından:
YERÜSTÜ SU KÜTLELERİ İÇİN ÇEVRESEL HEDEFLERİN
BELİRLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Tebliğin amacı; kıyı ve
geçiş suları da dahil olmak üzere bütün yerüstü su kütlelerinin iyi duruma
ulaşabilmesi için sağlanması gereken çevresel hedeflerin belirlenmesine
ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Tebliğ, açık deniz
haricindeki kıyı ve geçiş suları da dahil olmak üzere bütün yerüstü sularını
kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Tebliğ, 10/7/2018 tarihli
ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 410 uncu ve 421 inci maddeleri ile
30/11/2012 tarihli ve 28483 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yerüstü Su
Kalitesi Yönetmeliğinin 9 uncu ve 20 nci maddelerine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
ve kısaltmalar
MADDE 4 –
(1) Bu Tebliğde geçen;
a) Arka plan konsantrasyonu (AP): Bir maddenin,
insan faaliyetleri sonucu bozulmamış veya ihmal edilebilir ölçüde bozulmuş
su kütlesindeki konsantrasyonunu,
b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
c) Belirli kirletici: Su kütlesine, kalitesini
olumsuz yönde etkileyebilecek miktarda deşarj edilen ve yerüstü su
kütlesinin iyi ekolojik duruma ulaşması için çevresel kalite standardı
belirlenmiş olan ve Yönetmeliğin Ek-5 Tablo 4’ünde listelenen madde veya
madde gruplarını,
ç) Büyük ölçüde değiştirilmiş su kütlesi: İnsan
faaliyetlerinin yol açtığı fiziksel değişikliklerin bir sonucu olarak
özellik bakımından önemli ölçüde değişmiş yerüstü su kütlesini,
d) Çevresel hedef (ÇH): Bir su kütlesindeki sucul
canlıların en yüksek mertebede korunması için kimyasal ve ekolojik açıdan
su kütlesinin ulaşabileceği en iyi su durumunu,
e) Çevresel kalite standardı (ÇKS): Belli bir
kirleticinin ya da kirletici gruplarının suda, dip çökeltisinde veya
biyotada insan sağlığı ve çevreyi korumak için aşmaması gereken
konsantrasyonları,
f) Çok iyi ekolojik durum: Bir su kütlesinde
izlenen biyolojik, fiziko-kimyasal, genel kimyasal, belirli kirleticiler ve
hidromorfolojik kalite bileşenlerinde, referans şarta eşdeğer veya çok az
değişikliğe uğramış su durumunu,
g) Doğal su kütlesi: Değişikliğe uğramamış veya
tabii durumundan çok az değişikliğe uğramış su kütlesini,
ğ) Geçiş suları: Nehir ağızları civarındaki, kıyı
sularına yakın olmaları ve aynı zamanda tatlı su akıntılarından önemli
ölçüde etkilenmeleri neticesinde kısmen tuzlu olma özelliğine sahip yerüstü
su kütlelerini,
h) İyi ekolojik durum: Bir su kütlesinde izlenen
biyolojik, fiziko-kimyasal, genel kimyasal, belirli kirleticiler ve
hidromorfolojik kalite bileşenlerinin, referans şartlardan az oranda sapma
göstermesi durumunu,
ı) İyi ekolojik potansiyel: Büyük ölçüde
değiştirilmiş veya yapay su kütleleri için biyolojik, fiziko-kimyasal,
genel kimyasal, belirli kirleticiler ve hidromorfolojik kalite bileşenleri
açısından ulaşılabilecek iyi durumu,
i) İyi kimyasal durum: Bir su kütlesinde öncelikli
maddeler ve diğer tehlikeli maddeler açısından çevresel kalite
standartlarının sağlanması durumunu,
j) Kıyı suları: Türkiye kıyılarının en dış uç
noktalarından çizilen düz esas hattan itibaren deniz tarafına doğru bir
deniz mili (1852 m) mesafeye kadar uzanan suları ve bunların deniz tabanı
ve altını,
k) Maksimum ekolojik potansiyel: Büyük ölçüde
değiştirilmiş ve yapay su kütlelerinin, en yakın karşılaştırılabilir doğal
su kütlesi tipi esas alınarak, ekolojik açıdan sahip olabilecekleri en iyi
potansiyeli,
l) Orta ekolojik durum: Bir su kütlesinde izlenen
biyolojik, fiziko-kimyasal, genel kimyasal, belirli kirleticiler ve
hidromorfolojik kalite bileşenlerinin, referans şartlardan orta düzeyde
sapma göstermesi durumunu,
m) Orta ekolojik potansiyel: Büyük ölçüde
değiştirilmiş veya yapay su kütleleri için biyolojik, fiziko-kimyasal,
genel kimyasal, belirli kirleticiler ve hidromorfolojik kalite bileşenleri
açısından ulaşılabilecek orta durumunu,
n) Öncelikli maddeler: Yönetmeliğin Ek-5 Tablo
5’inde listelenen madde ve madde gruplarını,
o) Referans şart: Her bir su kütlesi tipi için
tahrip edilmemiş durumu ve ekolojik kalite oranı ölçeğinde çok iyi veya
tabii durumdan çok az sapma gösteren su durumunu,
ö) Su kütlesi: Bir akarsu, nehir, kanal, göl,
rezervuar, geçiş suyu veya kıyı suyunun tamamı ya da bir kısmını kapsayan
ve kendi içinde benzer özellikler gösteren yönetim birimini,
p) Yapay su kütlesi: Daha önce doğal olarak mevcut
olmayan ve insan faaliyeti sonucu ortaya çıkan yerüstü su kütlesini,
r) Yerüstü suları: Yeraltı suları haricindeki bütün
iç sular, geçiş suları ve kıyı sularını,
s) Yönetmelik: 30/11/2012 tarihli ve 28483 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliğini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
İlke ve esaslar
MADDE 5 – (1)
Doğal su kütleleri için iyi ekolojik ve iyi kimyasal duruma, büyük
ölçüde değiştirilmiş ve yapay su kütleleri için ise iyi ekolojik potansiyel
ve iyi kimyasal duruma ulaşmak esastır.
(2) Çevresel
hedeflerin sağlanması maksadıyla, yerüstü sularının kalitesinde
kötüleşmenin olmaması ve tüm su kütlelerinin korunması ile
iyileştirilmesine yönelik tedbirlerin alınması esastır.
(3) Çevresel hedefler belirlenirken su kütlelerinin
farklı kullanım ve koruma statüleri dikkate alınır. Aynı su kütlesinde
birden fazla çevresel hedefin bulunması durumunda en kısıtlayıcı olan
çevresel hedefe uyulur.
Muafiyetler
MADDE 6 –
(1) Çevresel hedeflerin
belirlenmesinin ardından öncelikle mevcut durum ortaya konulur ve belirlenen
çevresel hedeflere ulaşılabilmesi maksadıyla gerekli tedbirler alınır.
Tedbirler belirlenirken, öncelikle teknik açıdan daha sonra da ekonomik
açıdan uygulanabilirlikleri değerlendirilir. Tedbirler uygulanmasına rağmen
istenilen çevresel hedeflere ulaşılamaması durumunda, gerekçeler detaylı
olarak hazırlanır ve muafiyetlerden faydalanılır.
(2) Aşamalı olarak uygulamaya alınan tedbirler
sonucunda çevresel hedeflere ulaşılamaması durumunda, hedefe ulaşma tarihi
ötelenir ve/veya tedbirlerde değişiklik yapılır.
(3) Çevresel hedeflerin sağlanacağı son tarihin
ötelenmesine rağmen iyi duruma ulaşılamaması durumunda daha düşük hedefler
koyulabilir.
(4) Mücbir sebepler, kazalar ya da doğal
sebeplerden (aşırı yağış sebebiyle oluşan taşkın, kuraklık gibi afetler)
dolayı su kütlesinin durumunda geçici bozulma kabul edilir ve koşullar
elverir elvermez iyi duruma ulaşılır.
(5) Ülke menfaatleri gözetilerek gerçekleştirilen
yeni sürdürülebilir antropojenik kaynaklı faaliyetlerin ya da yerüstü su
kütlesinin fiziksel özelliklerindeki yeni değişikliklerin sonucu olarak
çevresel hedefin sağlanamaması ya da durumunun çok iyi durumdan iyi duruma
gerilemesi kabul edilebilir.
(6) Çevresel hedeflerin karşılanamama durumlarına
yönelik muafiyetler Bakanlıkça değerlendirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Su Kalitesi Durumunun Belirlenmesi
Ekolojik
durum ve ekolojik potansiyel değerlendirmesi
MADDE 7 –
(1) Doğal su kütleleri için iyi
ekolojik duruma, büyük ölçüde değiştirilmiş ve yapay su kütleleri için iyi
ekolojik potansiyele ulaşılması sağlanır.
(2) Doğal su kütlelerinin ekolojik durumu
biyolojik, hidromorfolojik, genel kimyasal ve fiziko-kimyasal kalite
bileşenleri ile belirli kirleticiler dikkate alınarak belirlenir. Ekolojik
durum “Çok İyi”, “İyi”, “Orta”, “Zayıf” ve “Kötü” olmak üzere beş sınıf
altında değerlendirilir.
(3) Büyük
ölçüde değiştirilmiş ve yapay su kütlelerinin ekolojik potansiyeli
biyolojik, hidromorfolojik ve genel kimyasal ve fiziko-kimyasal kalite
bileşenleri ile belirli kirleticiler dikkate alınarak belirlenir. Ekolojik
potansiyel değerlendirmesinde “Çok İyi” ve “İyi” ekolojik potansiyel
sınıfları birleştirilerek “İyi ve üzeri” olarak raporlanır. Bu durumda,
ekolojik potansiyel için “İyi ve üzeri”, “Orta”, “Zayıf” ve “Kötü” olmak
üzere dört sınıf altında değerlendirilir.
(4) Su kütlelerinin ekolojik durumu ve ekolojik
potansiyeli belirlenirken, biyolojik durumun her bir biyolojik kalite
bileşeni su kategorisine bağlı olarak Bakanlıkça önerilen indeksler
kullanılarak değerlendirilir, hidromorfolojik durum ise Bakanlıkça
belirlenen indeksler kullanılarak değerlendirilir. Biyolojik kalite
bileşenleri için değerlendirme “Çok İyi”, “İyi”, “Orta”, “Zayıf” ve “Kötü”
olmak üzere beş sınıf altında yapılır. Hidromorfolojik kalite bileşenleri
“Çok İyi” ve “İyi” olmak üzere iki sınıfta değerlendirilir. Ekolojik durum
ve potansiyel değerlendirmesinde hidromorfolojik kalite bileşenleri sadece
çok iyi durum sınıfı veya maksimum ekolojik potansiyel sınıfı değerlendirilmesinde
esas alınır.
(5) Genel kimyasal ve fiziko-kimyasal kalite
bileşenleri için izleme sonuçları Yönetmeliğin Ek-5 Tablo 2 ve Tablo 3’üne
göre değerlendirilir. Genel kimyasal ve fiziko-kimyasal kalite bileşenleri
için değerlendirme “Çok İyi”, “İyi” ve “Orta” olmak üzere üç sınıf altında
yapılır. Ekolojik durum ve ekolojik potansiyel tespitinde, aynı Yönetmeliğin
Ek-5 Tablo 2 ve Tablo 3’ünde yer alan Sınıf I sınır değerleri “Çok İyi”
sınıfa, Sınıf II sınır değerleri “İyi” sınıfa, Sınıf III ve Sınıf IV sınır
değerleri ise “Orta” sınıfa tekabül eder.
(6) Bir su kütlesinde belirli kirleticilere ait
izleme sonuçları Yönetmeliğin Ek-5 Tablo 4’üne göre değerlendirilir.
Değerlendirme sonucunda herhangi bir parametrenin çevresel kalite
standartlarını aştığı durumda “Orta”, aşmadığı durumda ise “Çok İyi/İyi”
durum olarak değerlendirilir.
(7) Ekolojik durum ve ekolojik potansiyel
belirlenirken bu Tebliğin Ek-1 Tablo 1’i dikkate alınır ve biri kötüyse
hepsi kötü prensibi uygulanır.
Kimyasal
durum değerlendirmesi
MADDE 8 –
(1) Doğal, büyük ölçüde
değiştirilmiş ve yapay su kütlelerinin kimyasal durumu öncelikli maddeler
dikkate alınarak belirlenir.
(2) Bir su kütlesinde öncelikli maddelere ait
izleme sonuçları Yönetmeliğin Ek-5 Tablo 5’ine göre değerlendirilir.
Değerlendirme sonucunda herhangi bir parametrenin çevresel kalite
standartlarını aştığı durumda nihai kimyasal durum “Orta”, aşmadığı durumda
ise “Çok İyi/İyi” olarak değerlendirilir.
Nihai
durum değerlendirmesi
MADDE 9 –
(1) Su kütlesinin nihai sınıfı, ekolojik
ve kimyasal durumlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde tespit
edilir. Sınıf tespitinde belirleyici olan ekolojik durumdur.
Çevresel
hedefler
MADDE 10
– (1) Doğal bir su kütlesi için
belirlenen ekolojik durum sınıfının “Çok İyi” veya “İyi” ve kimyasal durum
sınıfının “Çok İyi/İyi” olması halinde çevresel hedeflere ulaşılmış
sayılır.
(2) Büyük ölçüde değiştirilmiş veya yapay bir su
kütlesi için belirlenen ekolojik potansiyelin “İyi ve üzeri” ve kimyasal
durum sınıfının “Çok İyi/İyi” olması halinde çevresel hedeflere ulaşılmış
sayılır.
(3) Belirli kirleticiler ve öncelikli maddeler
içerisinde yer alan yarı metal ve metal parametreleri için arka plan
konsantrasyonu, o su kütlesini etkileyen alanın jeolojik formasyonu dikkate
alınarak belirlenir. Bu parametreler için arka plan konsantrasyonları
dikkate alınarak çevresel hedef aşağıdaki şekilde belirlenir:
a) Arka plan konsantrasyonu çevresel kalite
standardından düşükse, çevresel hedef çevresel kalite standardına eşittir
(AP<ÇKS → ÇH=ÇKS).
b) Arka plan konsantrasyonu çevresel kalite
standardına eşit veya çevresel kalite standardından yüksekse, çevresel
hedef çevresel kalite standardı ile arka plan konsantrasyonunun toplamına
eşittir (AP≥ÇKS → ÇH=ÇKS+AP).
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
MADDE 11
– (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 12
– (1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım
ve Orman Bakanı yürütür.
Eki için tıklayınız.
|