|
Rekabet Kurumundan:
MOTORLU
TAŞITLAR SEKTÖRÜNDEKİ DİKEY ANLAŞMALARA
İLİŞKİN GRUP MUAFİYETİ TEBLİĞİ
(TEBLİĞ NO: 2017/3)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı motorlu taşıtlar
sektöründeki dikey anlaşmaların 7/12/1994 tarihli
ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü maddesi
hükümlerinin uygulanmasından grup olarak muaf tutulmasının koşullarını
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ,
yeni motorlu taşıtların alımı, satımı veya yeniden satımı; motorlu
taşıtların yedek parçalarının alımı, satımı veya yeniden satımı ve motorlu
taşıtlara yönelik bakım ve onarım hizmetlerinin sağlanması konulu dikey
anlaşmaların, dikey sınırlamalar içermeleri halinde, bu Tebliğde düzenlenen
koşullara uymak kaydıyla, 4054 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki
yasaklamadan Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup
olarak muaf tutulmalarını kapsar.
(2) Motorlu taşıtlar sektöründe faaliyet gösteren
rakip teşebbüsler arasında yapılan dikey anlaşmalar bu Tebliğ ile tanınan
muafiyetten yararlanamaz. Bununla birlikte, karşılıklılık koşulu bulunmayan
ve sağlayıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerin üreticisi ve dağıtıcısı
olduğu, buna karşılık alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetler ile
rekabet eden mal veya hizmetlerin üreticisi olmayıp yalnızca dağıtıcısı
olduğu anlaşmalar ise bu Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanabilir.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Tebliğ, 4054 sayılı Kanunun
4 üncü ve 5 inci maddeleri ile 27 nci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Tebliğin uygulanmasında;
a) Alıcı: Bir teşebbüs namına ve hesabına mal veya
hizmetleri satan teşebbüsler de dâhil olmak üzere, dikey anlaşmaya taraf
olan ve sağlayıcıdan mal veya hizmetleri satın alan teşebbüsü,
b) Bağımsız yedek parça dağıtıcısı: Taşıt
sağlayıcısı tarafından kurulan bir dağıtım sistemi içerisinde yer almaksızın
motorlu taşıtlar için yedek parça dağıtımı yapan teşebbüsü,
c) Bakım ve onarım zincirleri: Birden fazla
teşebbüsün belirli standartlara göre ağ kurucusu tarafından bir franchise sözleşmesi kapsamında ağa dâhil edilmesi
suretiyle kurulan bakım ve onarım ağını,
ç) Dağıtıcı: Alıcıları ve/veya zincir servisleri,
d) Dikey anlaşmalar: Üretim veya dağıtım zincirinin
farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki veya daha fazla teşebbüs
arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı
amacıyla yapılan anlaşmaları,
e) Dikey sınırlamalar: Bir dikey anlaşmada yer alan
ve 4054 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamına giren rekabet
sınırlamalarını,
f) Eş değer kalitede yedek parça: Bir motorlu
taşıtın montajında kullanılan orijinal parçaların değiştirilmesi amacıyla
üretilen, ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen deney ve muayene
metotlarına göre orijinal parçayla kıyaslanarak tespit edilen kütle, boyut,
malzeme, işlevsellik gibi kriterlere uygunluğu,
akredite bir kuruluş tarafından belgelendirilmiş parçayı,
g) Motorlu taşıt: Karayollarında insan, hayvan ve
yük taşıma amaçlı kullanılan, üç veya daha fazla tekerlekli, kendinden
tahrikli araçları,
ğ) Münhasır dağıtım sistemi: Sağlayıcının belli bir
bölgede yeniden satış için ürünlerini tek bir dağıtıcıya satmayı taahhüt
ettiği, aynı zamanda dağıtıcının münhasır olarak oluşturulmuş diğer
bölgelere yapacağı aktif satışların sınırlandırıldığı bir dağıtım
sistemini,
h) Nicel seçici dağıtım sistemi: Sağlayıcının,
dağıtıcılarını seçerken doğrudan veya dolaylı olarak dağıtıcıların
sayılarını sınırlandıracak kriterler kullandığı
seçici dağıtım sistemini,
ı) Nitel seçici dağıtım sistemi: Sağlayıcının,
dağıtıcılar için sadece nitel olan, anlaşma konusu mal veya hizmetlerin
niteliğinin gerektirdiği, dağıtım sistemine katılmak için başvuran tüm aday
teşebbüsler için aynı olacak şekilde belirlenen ve ortaya konan, ayrımcı
bir biçimde uygulanmayan ve doğrudan ya da dolaylı olarak dağıtıcıların sayısını
sınırlamayan kriterler kullandığı seçici dağıtım
sistemini,
i) Orijinal yedek parça: Bir motorlu taşıtın
montajında kullanılan parçalarla aynı kalitede olan ve motorlu taşıt
üreticisi tarafından söz konusu yedek parçaların üretimine ilişkin olarak
getirilen teknik özelliklere ve üretim standartlarına göre üretilmiş yedek
parçaları (Motorlu taşıtın parçaları ile aynı üretim bandında üretilen
yedek parçalar da bu kapsamdadır. Bu parçaların, söz konusu taşıtın
montajında kullanılan parçalarla aynı kalitede olduğunun ve taşıt üreticisi
tarafından getirilen teknik özelliklere ve üretim standartlarına göre
üretildiğinin parça üreticisi tarafından belgelendirilmesi halinde, aksi
kanıtlanana kadar, orijinal yedek parça olduğu varsayılır.),
j) Özel servis: Taşıt sağlayıcısı tarafından
kurulan bir dağıtım sistemi içerisinde yer almaksızın motorlu taşıtlar için
bakım ve onarım hizmeti sağlayan teşebbüsü,
k) Rekabet etmeme yükümlülüğü:
Alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden malları veya
hizmetleri üretmesini, satın almasını, satmasını veya yeniden satmasını
engelleyen doğrudan ya da dolaylı her türlü yükümlülüğü (Ayrıca alıcının
bir önceki takvim yılındaki alımları esas alınarak, ilgili pazardaki
anlaşma konusu mal veya hizmetlerin ya da onları ikame eden mal veya
hizmetlerin yeni motorlu taşıtların satışı pazarında %80’inden, satış
sonrası pazarında %30’undan fazlasının sağlayıcıdan veya sağlayıcının
göstereceği başka bir teşebbüsten satın almasına yönelik olarak alıcıya
doğrudan veya dolaylı biçimde getirilen herhangi bir yükümlülük de rekabet
etmeme yükümlülüğü olarak kabul edilir.),
l) Sağlayıcı: Dikey anlaşmaya taraf olan ve anlaşma
konusu mal veya hizmetleri alıcıya satan teşebbüsü,
m) Seçici dağıtım sistemi: Sağlayıcının, anlaşma
konusu malları veya hizmetleri sadece belirlenmiş kriterlere
dayanarak seçtiği dağıtıcılara doğrudan veya dolaylı olarak satmayı taahhüt
ettiği ve bu dağıtıcıların da söz konusu malları veya hizmetleri, bu
sistemin işletilmesi için sağlayıcı tarafından ayrılmış olan bölge içinde
yetkilendirilmemiş dağıtıcılara satmamayı taahhüt ettiği bir dağıtım
sistemini,
n) Tek alıcıya sağlama yükümlülüğü: Sağlayıcının,
anlaşma konusu malları veya hizmetleri, kendi kullanımı veya yeniden satışı
amacıyla Türkiye içerisinde sadece bir alıcıya satmasına yönelik doğrudan
veya dolaylı yükümlülüğü,
o) Yedek parça: Bir motorlu taşıtın parçalarını değiştirmek
amacıyla motorlu taşıtın üzerine veya içine takılabilen, yakıt hariç olmak
üzere, motorlu taşıtın kullanımı için gerekli olan malları,
ö) Yetkili dağıtıcı: Taşıt sağlayıcısı tarafından
kurulan bir dağıtım sistemi içerisinde motorlu taşıtların satışı, motorlu
taşıt yedek parçalarının dağıtımı, bakım ve onarım hizmetlerinin sağlanması
faaliyetlerini bir arada sunan teşebbüsü,
p) Yetkili satıcı: Taşıt sağlayıcısı tarafından
kurulan bir dağıtım sistemi içerisinde, yalnızca motorlu taşıtların satışı faaliyetini
sunan teşebbüsü,
r) Yetkili servis: Taşıt sağlayıcısı tarafından
kurulan bir dağıtım sistemi içerisinde, motorlu taşıtlar için bakım ve
onarım hizmetleri sağlayan teşebbüsü,
s) Yetkili yedek parça dağıtıcısı: Taşıt
sağlayıcısı tarafından kurulan bir dağıtım sistemi içerisinde yalnızca
motorlu taşıtların yedek parçalarının dağıtımı faaliyetini sunan teşebbüsü,
ş) Zincir servis: Bakım ve onarım zincirleri
bünyesinde bakım ve onarım hizmeti veren teşebbüsü,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Muafiyete
İlişkin Koşullar
Genel
koşullar
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ ile sağlanan muafiyet, nicel seçici
dağıtımı ve münhasır dağıtımı konu alan anlaşmalar bakımından;
a) Taşıt sağlayıcısının motorlu taşıt sağladığı
ilgili pazardaki pazar payının %30’u aşmaması,
b) Taşıt veya yedek parça sağlayıcısının yedek
parça sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %30’u aşmaması,
c) Taşıt sağlayıcısının bakım ve onarım hizmeti
sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %30’u aşmaması,
ç) Bakım ve onarım zincirleri bakımından ağ
kurucusu teşebbüsün bakım ve onarım pazarındaki pazar payının %30’u
aşmaması,
durumunda uygulanır.
(2) Nitel seçici dağıtım sistemi bakımından pazar
payı eşiği bulunmamaktadır.
(3) Tek alıcıya sağlama yükümlülüğü içeren dikey
anlaşmalarda muafiyet, alıcının anlaşma konusu malları ve hizmetleri aldığı
ilgili pazardaki payının %30’u aşmaması koşuluyla uygulanır.
(4) Muafiyet sağlayıcı ile dağıtıcı arasında
yapılan anlaşmanın;
a) En az beş yıl süreli olması ve anlaşmada yer
alacak olan yenilememe isteğini anlaşmanın sona ermesinden asgari altı ay
önce bildirmeyi her iki tarafın da kabul etmesi veya,
b) Belirsiz bir süre için
yapılması halinde feshi ihbar süresinin her iki taraf için de en az iki yıl
olması ancak bu sürenin; sağlayıcının anlaşmaya son vermesi durumunda
kanundan veya anlaşmadan dolayı uygun bir tazminat ödemek zorunda olduğu
veya dağıtım sisteminin önemli bir kısmını ya da tamamını yeniden
düzenlemesinin zorunlu olması nedeniyle sağlayıcının anlaşmayı sona
erdirmesi hallerinde en az bir yıla indirilmesi,
koşullarıyla uygulanır.
Anlaşmaların
grup muafiyetinden yararlanmasını engelleyen sınırlamalar
MADDE 6 –
(1) Aşağıda sayılan, rekabeti
doğrudan veya dolaylı olarak engelleme amacı taşıyan sınırlamaları içeren
dikey anlaşmalar bu Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamaz:
a) Dağıtıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi. Ancak, taraflardan herhangi
birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına
dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının veya ağ kurucusu teşebbüsün azami satış
fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür.
b) Aşağıdaki haller dışında, dağıtıcının anlaşma
konusu mal veya hizmetleri satacağı bölgeye veya müşterilere ilişkin
kısıtlamalar getirilmesi.
1) Alıcının müşterilerince yapılacak satışları
kapsamaması kaydıyla, sağlayıcı tarafından kendisine veya bir başka alıcıya
tahsis edilmiş münhasır bir bölgeye ya da münhasır müşteri grubuna
yapılacak aktif satışların kısıtlanması.
2) Toptancı seviyesinde faaliyet gösteren alıcının
son kullanıcılara yönelik satışlarının kısıtlanması.
3) Seçici dağıtım sistemi üyelerinin yetkili
olmayan dağıtıcılara, bu sistemin işletilmesi için sağlayıcı tarafından
ayrılmış olan bölge içinde satış yapmalarının kısıtlanması.
4) Birleştirilmek amacıyla tedarik edilen
parçaların söz konusu olması halinde, alıcının bunları üretici konumundaki
sağlayıcının rakiplerine satmasının kısıtlanması.
c) Seçici dağıtım sisteminin uygulandığı
pazarlarda, perakende seviyede faaliyet gösteren seçici dağıtım sistemi
üyelerinin son kullanıcılara yapacakları aktif veya pasif satışların
kısıtlanması. Ancak, sadece yeni motorlu taşıtların satışı konulu
anlaşmalar bakımından olmak kaydıyla, bir sistem üyesinin yetkili olmadığı
yerde faaliyet göstermesinin yasaklanması hakkı saklıdır.
ç) Seçici dağıtım sisteminde, sistem üyelerinin
kendi aralarındaki alım ve satımın engellenmesi.
d) Yetkili dağıtıcının, bakım ve onarım
hizmetlerine ilişkin yükümlülüklerini, imzalayacağı alt anlaşmalarla
yetkili servislere devretme hakkının kısıtlanması.
e) Yetkili servisin faaliyetlerini bakım ve onarım
hizmetleri ve yedek parça dağıtımı ile sınırlı tutma serbestisinin
kısıtlanması.
f) Yetkili dağıtıcıların, yetkili servislerin veya
yetkili yedek parça dağıtıcılarının, motorlu taşıtların yedek parçalarını,
bu parçaları motorlu taşıtların bakım ve onarımında kullanacak olan özel
servislere satma serbestisinin kısıtlanması.
g) Bir motorlu taşıt sağlayıcısıyla yedek parça
sağlayıcısı ya da tamir ekipmanı, teşhis cihazı
gibi ekipmanların sağlayıcısı arasında yapılan anlaşmayla, söz konusu
malların yetkili dağıtıcılara, yetkili veya bağımsız yedek parça
dağıtıcılarına, yetkili veya özel servislere ya da son kullanıcılara
satılması imkânının kısıtlanması.
ğ) Yetkili dağıtıcının veya yetkili servisin
orijinal yedek parçaları ya da eş değer kalitede yedek parçaları kendi
tercih ettiği üçüncü bir teşebbüsten satın almasının ve bunları motorlu
taşıtların bakım ve onarımı için kullanmasının engellenmesi. Ancak garanti
kapsamında yapılan tamir, ücretsiz bakım ve taşıt geri çağırma işlerinde,
motorlu taşıt sağlayıcısı kendisinin sağladığı orijinal parçaların
kullanımını zorunlu kılabilir.
h) Bir motorlu taşıt üreticisi ile ürettiği motorlu
taşıtlarda kullandığı yedek parçaların sağlayıcısı arasında yapılan
anlaşmayla, yedek parça sağlayıcısının markasını veya logosunu, sağlanan
parçalar üzerine etkili ve kolayca görülebilir bir biçimde koymasını
engelleyici nitelikte kısıtlamalar getirilmesi.
Rekabet
etmeme yükümlülüğü ve ek tesis yerlerinin açılmasının kısıtlanması
MADDE 7 – (1) Bu Tebliğ ile tanınan muafiyet, aşağıda
belirtilen rekabet etmeme yükümlülüklerine uygulanmaz:
a) Motorlu taşıtların dağıtımı bakımından;
1) Alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi
beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğü.
2) Anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme
ilişkin olarak getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü.
3) Seçici dağıtım sistemi üyelerine getirilen,
belirlenmiş rakip sağlayıcıların ürünlerini satmama yükümlülüğü.
b) Yedek parçaların dağıtımı bakımından;
1) Alıcıya anlaşmanın süresi içinde getirilen her
türlü rekabet etmeme yükümlülüğü. Ancak, bağımsız yedek parça
sağlayıcılarının kurdukları yedek parça dağıtım ağları bakımından bağımsız
yedek parça dağıtıcılarına süresi beş yıla kadar olmak üzere getirilen rekabet
etmeme yükümlülüğü grup muafiyetinden yararlanır.
2) Alıcıya anlaşmanın sona ermesinden sonraki
döneme ilişkin olarak getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü.
3) Seçici dağıtım sistemi üyelerine getirilen,
belirlenmiş rakip sağlayıcıların ürünlerini satmama yükümlülüğü.
c) Bakım ve onarım hizmetlerinin sağlanması
bakımından;
1) Alıcıya anlaşmanın süresi içinde getirilen her
türlü rekabet etmeme yükümlülüğü. Ancak, bakım ve onarım zincirleri
bakımından zincir servislere süresi beş yıla kadar olmak üzere getirilen
rekabet etmeme yükümlülüğü grup muafiyetinden yararlanır.
2) Alıcıya anlaşmanın sona ermesinden sonraki
döneme ilişkin olarak getirilen her türlü rekabet etmeme yükümlülüğü.
(2) Yedek parçaların dağıtımı ve/veya bakım ve
onarım hizmetleri bakımından, seçici dağıtım sisteminin uygulandığı
hallerde ek tesis yerlerinin açılması ile ilgili olarak getirilen doğrudan
veya dolaylı yükümlülüklere bu Tebliğ ile tanınan muafiyet uygulanmaz.
Muafiyetin
geri alınması
MADDE 8 – (1) Bu Tebliğ ile muafiyet sağlanmış bir
anlaşmanın, 4054 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde düzenlenen koşullarla
bağdaşmaz etkilere sahip olduğunun tespit edilmesi halinde, Rekabet Kurulu,
Kanunun 13 üncü maddesine dayanarak, anlaşmaya bu Tebliğ ile tanınan
muafiyeti geri alabilir. Bu durumda Rekabet Kurulu, nihai kararını vermeden
önce tarafların yazılı ve/veya sözlü görüşlerini ister.
(2) Benzer nitelikteki dikey sınırlamaların
oluşturduğu paralel ağların ilgili pazarın %50’sinden fazlasını kapsaması
durumunda, Rekabet Kurulu, ayrıca çıkaracağı bir tebliğ ile ilgili pazarda
belirli sınırlamaları içeren anlaşmaları bu Tebliğin sağladığı muafiyetin
dışına çıkarabilir.
Pazar
payının hesaplanması
MADDE 9 – (1) Bu Tebliğde geçen pazar payı;
a) Yeni motorlu taşıtların dağıtımında, anlaşma
konusu mallarla birlikte alıcı tarafından ürünlerin özellikleri, fiyatları
ve kullanım amaçları bakımından ikame edilebilir olarak görülen ve yine
sağlayıcı tarafından satılan diğer malların adedi üzerinden,
b) Yedek parçaların dağıtımında, anlaşma konusu
mallarla birlikte alıcı tarafından ürünlerin özellikleri, fiyatları ve
kullanım amaçları bakımından ikame edilebilir olarak görülen ve yine
sağlayıcı tarafından satılan diğer malların değeri üzerinden,
c) Bakım ve onarım hizmetlerinin sunumunda, anlaşma
konusu hizmetlerle birlikte alıcı ya da zincir servis tarafından
hizmetlerin özellikleri, fiyatları ve kullanım amaçları bakımından ikame
edilebilir olarak görülen ve yine sağlayıcı veya ağ kurucusu tarafından
sağlanan hizmetlerin değeri üzerinden,
hesaplanır.
(2) Eğer bu hesaplamalar için gerekli olan adet
verisi temin edilemiyorsa değer, değer verisi temin edilemiyor ise adet
verisi kullanılabilir. Eğer böyle bir bilgi de elde edilemiyorsa, güvenilir
pazar bilgilerinden yola çıkılarak yapılan tahminler kullanılabilir.
(3) Bu Tebliğde bulunan %30’luk pazar payı eşiğinin
uygulanmasında aşağıdaki kurallar uygulanır:
a) Pazar payı bir önceki yılın verisi kullanılarak
hesaplanır.
b) Pazar payı başlangıçta %30’dan fazla olmayıp
daha sonra %35’i aşmayacak şekilde eşiğin üzerine çıkarsa muafiyet, %30
pazar payı eşiğinin ilk aşıldığı yılı takip eden sonraki iki yıl boyunca da
geçerli olmaya devam eder.
c) Pazar payı başlangıçta %30’dan fazla olmayıp
daha sonra %35’in üzerine çıkarsa muafiyet, %35 pazar payı eşiğinin ilk
aşıldığı yılı takip eden yıl boyunca da geçerli olmaya devam eder.
ç) (b) ve (c) bentlerinin sağladığı haklar sürenin
iki takvim yılını aşmasına neden olacak şekilde birleştirilemez.
Tebliğin
uyumlu eylemlere uygulanması
MADDE 10
– (1) Bu Tebliğ, 2 nci maddenin kapsamına giren teşebbüsler arası uyumlu
eylemlere de uygulanır.
Kanunun 6
ncı maddesinin uygulanması
MADDE 11
– (1) Bu Tebliğ hükümlerine göre
tanınmış muafiyet, 4054 sayılı Kanunun 6 ncı
maddesinin uygulanmasını engellemez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
hükümler
Yürürlükten
kaldırılan mevzuat
MADDE 12
– (1) 12/11/2005
tarihli ve 25991 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Taşıtlar Sektöründeki
Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (Tebliğ
No: 2005/4) yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş
Süreci
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu
Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihte 2005/4 sayılı Tebliğ ile sağlanan grup
muafiyetinden yararlanmakta olan ancak, bu Tebliğde öngörülen grup
muafiyetinden yararlanma koşullarını taşımayan anlaşmaların bu Tebliğ ile
tanınan muafiyetten yararlanabilmesi için, bu Tebliğin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren iki yıl içerisinde bu Tebliğ ile öngörülen koşulları
sağlayacak şekilde değiştirilmeleri gerekir. Bu süre içerisinde anılan anlaşmalara 4054 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesinde öngörülen yasaklama uygulanmaz.
Yürürlük
MADDE 13
– (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 14
– (1) Bu Tebliğ hükümlerini
Rekabet Kurumu Başkanı yürütür.
|