|
Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı)’ndan:
ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ (II) SAYILI LİSTE UYGULAMA
GENEL
TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA
DAİR TEBLİĞ (SERİ NO: 2)
MADDE 1 – 18/4/2015 tarihli ve 29330 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliğinin
(II/C) kısmının 5 inci bölümünden sonra gelmek üzere aşağıdaki bölüm
eklenmiştir.
“6. Hayatını
Kaybetmiş Harp veya Vazife Malullerinin Yakınlarının Taşıt Alımında İstisna
6.1.
Kapsam
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (8) numaralı bendine göre, (II) sayılı listede yer alan
kayıt ve tescile tabi mallardan; 87.03 (motor silindir hacmi 1.600 cm³'ü
aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³'ü aşanlar hariç) ve
87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, 12/4/1991 tarihli ve 3713
sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1 inci maddesinin ikinci fıkrasının
(a) ve (b) bentlerinde sayılan kişilerden hayatını kaybetmiş olanların eş
veya çocuklarından birisi, eş ve çocuğu yoksa ana veya babasından birisi
tarafından bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı ÖTV’den müstesnadır.
6.2.
İstisnadan Yararlanılacak Taşıtlar
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (8) numaralı bendine göre, Kanuna ekli (II) sayılı
listedeki mallardan, Türk Gümrük Tarife Cetvelinin;
• 87.03 tarife pozisyonunda yer alan, 1600 cm³ veya
altında motor silindir hacmine sahip binek otomobil, panelvan, pick-up,
arazi taşıtı, ATV, jeep, steyşın vagon, vb. taşıtların,
• 87.04 tarife pozisyonunda yer alan, eşya taşımaya
mahsus, 2800 cm³ veya altında motor silindir hacmine sahip van, panelvan,
kamyonet, pick-up, vb. taşıtların,
• 87.11 tarife pozisyonunda yer alan, motor
silindir hacmine bakılmaksızın motosikletlerin
Tebliğin (II/C/6.3.) bölümünde belirtilen kişiler
tarafından bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı ÖTV’den müstesnadır.
6.3.
İstisnadan Yararlanacak Kişiler
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (8) numaralı bendinde düzenlenen istisnadan, 3713 sayılı
Terörle Mücadele Kanununun ek 1 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve
(b) bentlerinde sayılan;
a) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun mülga 64 üncü maddesi, 31/5/2006
tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 47 nci maddesinin sekizinci fıkrası, 3713 sayılı Kanunun 21 inci
maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi kapsamına girenler hariç olmak
üzere 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanuna göre veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık
bağlanmasını gerektiren kanunlara göre harp veya vazife malulü
sayılanlardan,
b) 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanununun mülga 45 inci maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen
haller kapsamında vazife malulü sayılan; Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının erbaş ve erler dâhil
askeri personeli ile Emniyet Teşkilatının Emniyet Hizmetleri Sınıfına
mensup personelinden
hayatını kaybetmiş olanların eş veya çocuklarından
birisi, eş ve çocuğu yoksa anne veya babasından birisi bir defaya mahsus
yararlanabilir.
İstisnadan yararlanma hakkı, belirtilen kişilerin
eş veya çocuğuna, eş ve çocuğu yoksa anne veya babasına tanınmış olup, bu
yakınlardan hiçbirisinin olmaması veya istisna hakkından yararlanmamaları
durumunda dahi istisnadan yararlanma hakkı, hayatını kaybetmiş harp veya
vazife malulünün kardeşi, yeğeni, kayın hısımları vb. başka bir yakını
tarafından kullanılamaz.
Harp veya vazife malulünün hayatını kaybettiği
tarih itibariyle eşi ve/veya çocuğu bulunması halinde, bu haktan münhasıran
eş veya çocuk yararlanabilir. Eş veya çocuğun bu haktan herhangi bir
nedenden dolayı yararlanmaması, anne veya babanın istisnadan yararlanma
hakkını sağlamaz.
Tekrar evlenen dul eşin istisnadan
faydalanamayacağı tabiidir. Ancak, hayatını kaybetmiş harp veya vazife
malulünün çocuklarının evli olmaları veya sonradan evlenmeleri istisnadan
yararlanma hakkını ortadan kaldırmaz.
6.4.
İstisnanın Uygulanması
Tebliğin (II/C/6.3) bölümünde sayılan harp veya
vazife malullerinden hayatını kaybetmiş olanların eş veya çocuklarından
birisi, eş ve çocuğu yoksa anne veya babasından birisinin istisnadan
yararlanmak istemesi durumunda, hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulünün
eşi, çocuğu, anne veya babası olduğuna dair Sosyal Güvenlik Kurumundan
“Malullük Durum Belgesi” almaları gerekir. Malullük Durum Belgesinde,
yakını olunan hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulünün; Özel Tüketim
Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendi
hükmü ile atıfta bulunulan 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1 inci
maddesinin ikinci fıkrasının (a) veya (b) bentlerinde sayılan kişilerden
olduğu bilgisi, kimlik bilgileri (adı, soyadı, baba adı, doğum yeri ve tarihi
ile T.C. Kimlik Numarası, T.C. Kimlik Numarasının bulunmaması halinde Nüfus
Cüzdanı Seri ve No.su) ile belgeyi talep eden kişinin kimlik bilgileri
(adı, soyadı, baba adı, doğum yeri ve tarihi ile T.C. Kimlik Numarası) ve
hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulü ile yakınlık ilişkisinin (eş,
çocuk, anne, baba) eksiksiz yer alması gerekmektedir.
İstisnadan yararlanmak isteyen kişilerin ayrıca
ilgili nüfus müdürlüğünden hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulüne ait
“Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği Belgesi” almaları gerekir.
İstisnadan, hayatını kaybetmiş harp veya vazife
malulünün eşinin yararlanmak istemesi ve hayatını kaybetmiş harp veya
vazife malulü ile ortak (her ikisi için de öz) çocuğu/çocukları olmakla
birlikte bu çocuğun/çocukların reşit veya mümeyyiz olmaması halinde
(velayeti veya vesayeti dul eşte olmak şartıyla) çocuktan/çocuklardan
hakkından feragat ettiğine dair beyan aranmaz. İstisnadan dul eşin
yararlanmak istemesi ve hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulünün, dul
eşten olsun olmasın, reşit çocuğu/çocuklarının olması halinde, her bir
çocuktan istisna hakkından feragat ettiğine dair beyan aranır. Hayatını
kaybetmiş harp veya vazife malulünün, dul eşten olmayan reşit veya mümeyyiz
olmayan çocuğunun/çocuklarının olması durumunda ise bu çocuk/çocuklar adına
veli veya vasiden, hakkından feragat ettiğine dair beyan aranır.
İstisnadan, hayatını kaybetmiş harp veya vazife
malulünün reşit çocuğunun yararlanmak istemesi halinde, dul eş ve varsa
diğer çocukların her birinden (reşit veya mümeyyiz olmayan çocuk/çocuklar
adına veli veya vasiden) haklarından feragat ettiklerine dair beyan aranır.
Hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulü ile
ortak ve dul eşin kendi velayeti altındaki reşit olmayan çocuk veya
çocuklardan biri adına istisnadan yararlanılmak istenmesi halinde, dul
eşten ve varsa dul eşin velayeti altındaki diğer reşit olmayan
çocuk/çocuklardan haklarından feragat ettiklerine dair beyan aranmaz.
Hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulünün vefat
ettiği tarih itibariyle eş veya çocuğunun olmaması halinde, söz konusu
istisnadan anne veya baba yararlanabilir. Bu durumda, istisnadan annenin
yararlanmak istemesi halinde babadan; babanın yararlanmak istemesi halinde
anneden, hakkından feragat ettiğine dair beyan aranır.
İstisnadan yararlanma hakkı olan eş veya çocuktan,
eş ve çocuğun olmaması halinde ise anne veya babadan herhangi birisinin
hayatta olmaması halinde, hayatta olmayan kişi Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği
Belgesi ile tevsik edilir ve bu kişi için ayrıca feragat ettiğine dair
beyan aranmaz.
Feragat beyanı noter huzurunda yazılı olarak
yapılır.
İstisnadan yararlanacak kişi,
• Hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulünün
yakını olduğunu gösterir Malullük Durum Belgesini,
• Hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulüne ait
Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği Belgesini,
• Gerektiği durumda noter nezdinde düzenlenmiş
Feragat Beyanı Belgesini
ÖTV mükellefine veya gümrük idaresine ibraz eder.
ÖTV mükellefi veya gümrük idaresi görevlileri tarafından Malullük Durum
Belgesi ile Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği Belgesi karşılaştırılır. Vukuatlı
Nüfus Kayıt Örneği Belgesindeki bilgilerden, istisnadan yararlanma hakkı
olan diğer kişi/kişilerin hayatta olup olmadıkları, hayatta olmaları
halinde bu kişiler tarafından Feragat Beyanı Belgesi verilip verilmediği
kontrol edilir. Belgeler ve içerdiği bilgilerin eksik olması halinde
istisna uygulanmaz.
Aranan belgelerin eksiksiz ibrazı durumunda istisna
kapsamındaki taşıtları istisnadan yararlanan kişilere ilk iktisap
kapsamında teslim edenler veya bu taşıtlara ait ithalat işlemlerini
gerçekleştiren gümrük idareleri tarafından ÖTV uygulanmadan işlem yapılır.
ÖTV mükellefleri, istisna kapsamındaki
teslimlerinde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dâhil etmez, ancak
fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen faturada “ÖTV
Kanununun 7/8 Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen
ÖTV Tutarı ……… TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna uygulanarak teslim edilen taşıtlar için de
mükellefler tarafından ÖTV Beyannamesi verilir, ancak beyannamede ÖTV
hesaplanmaz. İstisnadan yararlanan kişiden alınacak Malullük Durum Belgesi,
Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği Belgesi ve varsa Feragat Beyanı Belgesinin aslı
ile satış faturasının aslının aynı olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe
tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince onaylı fotokopisi ÖTV
mükelleflerince beyannamenin verildiği günü takip eden günün mesai saati
bitimine kadar bir dilekçe ekinde beyannamenin verildiği vergi dairesine
verilir.
Vergi dairesince, beyanname ve söz konusu belgeler
incelenerek (ayrıca Malullük Durum Belgesinin ilgili kurumdan teyidi
alınarak ve Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği Gelir İdaresi Başkanlığı Yönetim
Bilgi Sisteminden doğrulanarak) istisna uygulandığını gösteren “ÖTV Ödeme
Belgesi” mükellefe verilir.
6.5.
Sorumluluk
İstisnadan, Kanunda belirtilen kişilerden biri
tarafından ve bir defaya mahsus olmak üzere faydalanılabileceğinden, aynı
kişi tarafından veya Kanunda sayılan diğer kişi ya da kişiler tarafından
ikinci bir taşıtın istisna kapsamında iktisap edilmesi mümkün değildir.
İstisnadan ikinci kez yararlanıldığının tespit edilmesi veya usulsüz bir
şekilde yararlanılması halinde, taşıtın ilk iktisabında ödenmeyen ÖTV,
vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle birlikte, istisnadan ikinci kez veya
usulsüz olarak yararlanandan aranır.
Bu istisna uygulamasında, belirlenen usul ve
esaslar çerçevesinde işlem tesis edilmemesi suretiyle istisna kapsamında
taşıt teslim edilmesi halinde ziyaa uğratılan vergi, vergi ziyaı cezası ve
gecikme faizi ile birlikte, istisnadan yararlananların sorumlu tutulduğu
haller dışında, motorlu araç ticareti yapanlardan aranır.
Öte yandan, muvazaaya dayanan bir ilişki çerçevesinde
istisna hakkı olan kişi adına taşıt iktisap edildiğinin tespiti halinde,
ilk iktisapta ödenmeyen ÖTV, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile
birlikte müştereken ve müteselsilen işleme taraf olanlardan (hayatını
kaybetmiş harp veya vazife malulünün adına taşıt iktisap edilen yakını,
taşıtı bu yakın adına alıp fiilen kendi istifadesine kullanan ile bu
durumdan haberdar olması şartıyla motorlu araç ticareti yapan kişiden)
aranır.”
MADDE 2 – Aynı Tebliğin (IV/G/1) bölümünün üçüncü
paragrafındaki “(2) numaralı bendi” ibaresi “(2) ve (8) numaralı bentleri”
olarak değiştirilmiş ve bu bölümün sonuna aşağıdaki paragraf eklenmiştir.
“Taşıtın yukarıda belirtilen usul ve esaslara göre
hurdaya ayrılması, Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin birinci
fıkrasının (8) numaralı bendi uygulaması bakımından, yeniden istisnadan
yararlanma hakkı sağlamaz.”
MADDE 3 – Aynı Tebliğin (IV/G/1.1.) bölümünden sonra gelmek
üzere aşağıdaki bölüm eklenmiştir.
“1.2.
Hayatını Kaybetmiş Harp veya Vazife Malullerinin Yakınları Tarafından İlk
İktisabı Yapılan Taşıtın İlk İktisap Tarihinden İtibaren Beş Yıl Geçmeden
Satışı veya Devri
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin
(2) numaralı fıkrasının (a) bendi hükmü gereğince, (II) sayılı listedeki
kayıt ve tescile tabi taşıtlardan ilk iktisabı Kanunun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (8) numaralı bendi kapsamında yapılanların, istisnadan
yararlananların ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmeden istisnadan
yararlanamayan kişi ve kurumlara satışı veya devrinde ÖTV aranır.
Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (8)
numaralı bendi kapsamında ilk iktisabı yapılmış taşıtın ilk iktisap
tarihinden itibaren beş yıl geçmeden, daha önce aynı düzenlenmeden
yararlanmış olan, hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulü yakınına
satışı veya devri halinde, alıcı tarafından kayıt ve tescilden önce ÖTV’nin
beyanı ve ödenmesi gerekir. Alıcının söz konusu düzenlemeden yararlanmamış
olmakla birlikte, bu hakkından, hayatını kaybetmiş harp veya vazife
malulünün hak sahibi diğer bir yakını lehine feragat etmiş olması halinde
de kayıt ve tescilden önce ÖTV aranır.
Ayrıca, söz konusu istisna kapsamında ilk iktisabı
yapılan taşıtların, veraset yoluyla ÖTV uygulanmaksızın varislere intikal
etmesi ve murisin istisnadan yararlandığı tarihten itibaren beş yıllık süre
dolmadan varisler tarafından istisnadan yararlanamayanlara satışı veya
devrinde de ÖTV aranır.
Hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulü yakını
tarafından ÖTV’den istisna olarak ilk iktisabı yapılan taşıtın, Kanunun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendi kapsamından
yararlanabilecek durumda olan hayatını kaybetmiş başka bir harp veya vazife
malulünün yakınına satış ve devrinde ÖTV aranmaz. Ancak bu durumda da
mezkûr düzenleme kapsamındaki belgelerin (Malullük Durum Belgesi, Vukuatlı
Nüfus Kayıt Örneği Belgesi, Feragat Beyanı Belgesi) alıcı tarafından ilk
iktisapla ilgili işlemleri yapan vergi dairesine ibrazının gerektiği
tabiidir. Bu durumda, taşıtın ÖTV aranmadan tescilinin yapılabilmesi için
vergi dairesince ilgili trafik tescil kuruluşuna verilmek üzere alıcıya
yazı verilir.
Kanunun 15 inci maddesinin (2) numaralı fıkrasının
(a) bendi hükmü kapsamında ÖTV’siz ilk iktisabı yapılan taşıtın iktisap
tarihinden itibaren beş yıl içinde istisnadan yararlanamayanlara satış veya
devrinde ÖTV aranır. Ayrıca bu uygulama kapsamında ÖTV’siz olarak taşıt
alan hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulü yakını ve yakını oldukları
harp veya vazife malulünün hak sahibi diğer yakınları tekrar bu
düzenlemeden veya Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı
bendi uygulamasından yararlanamaz.”
MADDE 4 – Aynı Tebliğin (IV/G) kısmında yer alan “1.2. Malul
veya Engelliler Tarafından İlk İktisabı Yapılan Taşıtın Beş Yıl Geçtikten
Sonra Satışı veya Devri” bölümünün başlığı “1.3. Malul veya Engelliler ile
Hayatını Kaybetmiş Harp veya Vazife Malullerinin Yakınları Tarafından İlk
İktisabı Yapılan Taşıtın Beş Yıl Geçtikten Sonra Satışı veya Devri” olarak
ve bu bölümün birinci paragrafında yer alan “(2) numaralı bendi” ibaresi “(2)
ve (8) numaralı bentleri” olarak değiştirilmiştir.
MADDE 5 – Aynı Tebliğin (IV/G) kısmında yer alan “1.3.
Ödenmesi Gereken Verginin Beyanı ve Ödenmesi” bölümünün başlığı “1.4.
Ödenmesi Gereken Verginin Beyanı ve Ödenmesi” olarak değiştirilmiştir.
MADDE 6 – Aynı Tebliğin (IV/G/2) bölümünün sekizinci
paragrafından sonra gelmek üzere aşağıdaki paragraf eklenmiştir.
“Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (8)
numaralı bendi uygulaması kapsamında ilk iktisabı yapılan taşıtın veraset
yoluyla intikalinde başkaca bir şart aranmaksızın bu devir işlemi
dolayısıyla ÖTV aranmaz. Varislerin, mezkûr bentte sayılan kişilerden
olmaması veya bentte sayılan kişilerden olmakla birlikte daha önce söz
konusu istisnadan yararlanan lehine haklarından feragat etmiş olması, söz
konusu taşıtın vergi ödenmeksizin veraset yoluyla intikaline engel teşkil
etmez. Ancak, ÖTV uygulanmaksızın varislere intikal eden taşıtın, murisin
istisnadan yararlandığı tarihten itibaren beş yıllık süre dolmadan varisler
tarafından istisnadan yararlanamayanlara satışı veya devri halinde ÖTV
aranır.”
MADDE 7 –
Aynı Tebliğin “VI- DİĞER HÜKÜMLER
İLE İLGİLİ İŞLEMLER VE ÇEŞİTLİ HUSUSLAR” başlıklı kısmında yer alan “D-
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN TEBLİĞLER” başlıklı bölümden sonra gelmek üzere
aşağıdaki bölüm eklenmiş ve takip eden bölüm buna göre teselsül
ettirilmiştir.
“E- GEÇİCİ
HÜKÜMLER
1. Ticari
Taşıtların Yenilenmesinde Geçici 7 nci Madde Uygulaması
1.1.
Kapsam
20/8/2016 tarihli ve 6745 sayılı Yatırımların Proje
Bazında Desteklenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 54 üncü maddesi ile Özel Tüketim
Vergisi Kanununa eklenen geçici 7 nci maddeye göre, Kanuna ekli (II) sayılı
listenin 87.02 ve 87.03 tarife pozisyon sıraları kapsamındaki taşıtlarla
yapılan şehiriçi taksi, dolmuş, servis, minibüs, midibüs ve otobüs
taşımacılığı faaliyeti (araç kiralama, özel yolcu transferi ve benzeri
hizmet ifası faaliyetleri hariç) ile 8701.20 ve 87.04 tarife pozisyon
sıraları kapsamındaki taşıtlarla yapılan ticari yük taşımacılığı faaliyeti
dolayısıyla bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla gelir veya
kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan ve bu faaliyetini ilgili mevzuatta
öngörülen yükümlülükleri yerine getirmek ve yetkilendirilmek suretiyle
maliki olduğu taşıtlar vasıtasıyla icra eden gerçek ve tüzel kişiler
tarafından, söz konusu faaliyetler kapsamında kullanılan taşıtların
yenilenmesi amacıyla, aynı tarife pozisyon sıraları kapsamındaki taşıtların
(87.03 tarife pozisyon sırası kapsamındaki; yarış arabaları, arazi taşıtları,
ATV olarak adlandırılan üç veya dört tekerlekli taşıtlar, motorlu
karavanlar ile motor silindir hacmi 1600 cm3’ü geçen binek otomobilleri hariç)
bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten 30/6/2019 tarihine kadar (bu tarih
dâhil) ilk iktisabı vergiden müstesnadır.
Bu düzenlemeden, bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarih itibarıyla maliki olunan, trafik tescil kuruluşlarınca ticari yolcu
veya yük taşımacılığında kullanılmak üzere kayıt ve tescil edilmiş her bir
taşıt bakımından, aynı cins bir taşıtın ilk iktisabında yararlanılır.
Yenilemeye konu edilen taşıtın, istisnadan
yararlanılan tarihten itibaren iki tam yıl içerisinde satılması, devredilmesi
veya sair suretle işletme kayıtlarından çıkarılması şarttır. Şu kadar ki,
bu şartın ihlali halinde, yeni alınan taşıta ilişkin zamanında tahakkuk
ettirilmeyen vergiler, alıcıdan vergi ziyaı cezası uygulanarak gecikme
faizi ile birlikte tahsil edilir.
Bu madde hükmüne göre iktisap edilen taşıtın, ilk
iktisap tarihinden itibaren üç tam yıl geçmeden, veraset yoluyla intikaller
hariç, devri halinde adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, ticari yolcu
veya yük taşımacılığı faaliyetinden çekilmesi (hurdaya çıkarılması hariç)
halinde ise bu madde hükmünden yararlanandan, taşıtın ilk iktisabındaki
matrah esas alınarak, devir veya ticari taşımacılık faaliyetinden çekilme
tarihindeki oran üzerinden hesaplanan özel tüketim vergisi alınır.
1.1.1.
İstisnadan Yararlanacak Kişiler
Özel Tüketim Vergisi Kanununun geçici 7 nci maddesi
uygulamasından;
• Taksi, dolmuş, servis, minibüs, midibüs ve
otobüsle şehiriçi yolcu taşımacılığı faaliyeti,
• Yarı römorklar için çekici, kamyon ve kamyonetle
ticari yük taşımacılığı faaliyeti
dolayısıyla 6745 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği
7/9/2016 tarihi itibariyle gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti
bulunan ve bu faaliyetini ilgili mevzuatında öngörülen yükümlülükleri
yerine getirmek ve yetkilendirilmek suretiyle maliki olduğu taşıtlar
vasıtasıyla icra edenler yararlanabilir.
Söz konusu düzenlemenin yürürlüğe girdiği gün ve
sonrasında mükellefiyet tesis ettirilenler, faaliyet konularına
bakılmaksızın, bu düzenlemeden yararlanamaz.
Bu istisna uygulamasında “şehiriçi” ibaresi, bir
ilin sınırları içinde kalan alanı ifade eder.
Şehiriçinde kamuya ulaştırma hizmeti verilmesi
amacıyla, kendisine ait taşıtlar vasıtasıyla yolcu taşımacılığı faaliyetinde
bulunan büyükşehir belediyeleri ile il ve ilçe belediyeleri de bu
faaliyette kullanılan taşıtlar bakımından istisna uygulamasından
yararlanabilir. Ayrıca, kamu kurum veya kuruluşlarıyla (belediyeler dâhil)
yapılan yolcu taşıma hizmet sunum sözleşmesi kapsamında faaliyette bulunan
mükelleflerin de istisnadan yararlanmaları mümkündür.
İstisna uygulamasından;
• Ticari maksatla taşımacılık faaliyetinde
bulunmayıp, sadece esas iştigal konusuyla ilgili olarak personelini veya
yükünü taşıyanların,
• Sadece araç kiralama, özel yolcu transferi ve
benzeri (motorlu taşıtlar sürücü kursu, şoförlük kursu gibi) hizmet ifası
faaliyetlerinde bulunanların
bu faaliyetlerinde kullandıkları/işlettikleri
taşıtlar bakımından yararlanmaları mümkün değildir.
Ayrıca, maliki olmadıkları taşıtlarla ticari yük
taşımacılığı veya şehiriçi yolcu taşımacılığı faaliyetiyle iştigal edenler
de bu istisnadan yararlanamaz.
1.1.2.
İstisnadan Yararlanılacak Taşıtlar
Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (II) sayılı
listenin 87.02 ve 87.03 ile 8701.20 ve 87.04 tarife pozisyon sıraları
kapsamındaki taşıtlardan, münhasıran bu Tebliğin (VI/E/1.1.1) bölümünde
belirtilen faaliyetlerin yürütülmesinde kullanılan/işletilenlerin
yenilenmesi amacıyla, aynı tarife pozisyon sıraları kapsamındaki taşıtların
ilk iktisabı istisna kapsamındadır.
Düzenleme kapsamındaki taşıtların, 6745 sayılı
Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle trafik tescil kuruluşlarınca
istisnadan yararlanmak isteyen adına ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş
olması şarttır. Dolayısıyla, bu tarihten sonra Emniyet Genel Müdürlüğünce
kayıt ve tescil edilen taşıtlar ile taşımacılık faaliyetine ilişkin olarak
yetkilendirme belgelerine kaydedilen taşıtlar için istisna uygulamasından
yararlanılamaz.
Yenilemeye konu edilecek taşıtların sadece elektrik
motorlu, hibrid, LPG veya CNG’li (doğalgazlı) olması bu istisna
uygulamasında önem arz etmez. Dolayısıyla, ilk iktisabından sonra LPG kiti
montajı suretiyle tadil edilen taşıtlar, fabrika çıkışı LPG’li veya LPG’siz
taşıtlarla ÖTV’den müstesna olarak yenilenebilir.
İstisna uygulamasından, her bir taşıt bakımından,
aynı cins bir taşıtın ilk iktisabında yararlanılır. Aynı cins taşıttan
kasıt, esas itibariyle Kanuna ekli (II) sayılı listenin aynı tarife
pozisyon sırasında yer alan ve trafik tescil kuruluşlarınca aynı cinste
kayıt ve tescil edilen taşıtlardır.
Örneğin, şehiriçi yolcu taşımacılığı faaliyetinde
kullanılan/işletilen otobüsün yenilenmesi amacıyla, söz konusu faaliyet
kapsamında kullanılmak/işletilmek üzere yalnızca otobüs iktisabında bu düzenlemeden
yararlanılabilir. Dolayısıyla, söz konusu otobüsü yenilemek amacıyla,
istisna kapsamında minibüs iktisabı mümkün değildir. Aynı şekilde, yük
taşımacılığında kullanılan/işletilen kamyoneti yenilemek için yalnızca aynı
faaliyette kullanılacak kamyonet iktisabı ÖTV’den müstesnadır. İstisna
uygulamasında söz konusu kamyonet, kamyon veya yarı römorklar için çekici
ile yenilenemez.
Öte yandan, 18/7/1997 tarihli ve 23053 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümlerine uygun
olarak taksi olarak tescilli/kullanılan taşıtların yenilenmesi amacıyla
aynı mahiyette tescil edilebilecek/kullanılabilecek olan taşıtların ilk
iktisabı mümkündür. Bu kapsamda, ÖTV uygulaması açısından 87.03 tarife
pozisyon sırası kapsamında yer alan ve hem yük hem de yolcu taşımacılığında
kullanılabilen taşıtların trafik tescil kuruluşlarınca taksi olarak tescil
edilmiş olması halinde, bu taşıtların yerine, taksi olarak tescil
ettirilmek üzere, aynı tür taşıtlar iktisap edilebileceği gibi ÖTV
uygulaması açısından aynı tarife pozisyonunda yer alan ve binek otomobil
olarak vergilendirilen taşıtlar da iktisap edilebilir.
Mezkûr listenin 87.03 tarife pozisyon sırası
kapsamındaki; yarış arabaları, arazi taşıtları, ATV olarak adlandırılan üç
veya dört tekerlekli taşıtlar, motorlu karavanlar, bütün tekerlekleri
motordan güç alan veya alabilen taşıtlar ile motor silindir hacmi 1600 cm3’ü geçen
binek otomobilleri istisna kapsamında değildir. Bununla birlikte, 87.03
tarife pozisyon sırası kapsamında olup binek otomobili niteliğini haiz
olmayan, ancak esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer
taşıtlar (hem yük hem de yolcu taşımacılığında kullanılan taşıtlar) için
söz konusu 1600 cm3 sınırlaması
uygulanmaz.
Şehirlerarası yolcu taşımacılığında kullanılan/işletilen
minibüs, midibüs ve otobüsler ile kendi personelini ve yükünü taşımak
amacıyla kullanılan taşıtlar, bu istisna uygulamasının kapsamı dışındadır.
İstisna uygulaması kapsamına giren taşıtlar
bakımından, bu Tebliğin (I/A/2), (I/A/4) ve (III/B/2.1) bölümünde yer alan
tanımlar ve açıklamaların da geçerli olduğu tabiidir.
1.1.3.
İlk İktisapta İbraz Edilmesi Gereken Belgeler
İstisna uygulamasından yararlanmak isteyenlerin,
maliki oldukları taşıtlarla fiilen yolcu veya yük taşımacılığı faaliyetiyle
iştigal ettiklerini, bu bölümde yapılan açıklamalar çerçevesinde tevsik
etmeleri şarttır.
1.1.3.1.
Şehiriçinde Yolcu Taşımacılığı Faaliyetinde Bulunanlar
2/4/1986 tarihli ve 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile yürürlüğe konulan Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul
ve Esaslar Hakkında Karar uyarınca plaka tahdidi kararı alınan illerde
şehiriçi yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanların, maliki oldukları ve
istisnadan yararlanmak suretiyle yenilemek istedikleri taksi, dolmuş,
minibüs/midibüs, umum servis taşıtları ve toplu taşıma araçları için,
7/9/2016 tarihi itibariyle, tahditli ticari plaka alınmış ve trafik tescil
kuruluşlarınca tescil edilmiş olması şarttır.
Şehiriçi yolcu taşımacılığında tahditli plaka
uygulaması bulunmayan il ve ilçelerde, bu faaliyete ilişkin olarak, ayrıca
ilgili belediyelerce düzenlenmiş çalışma/işletme ruhsatnamesi ve/veya
güzergah izin belgesine sahip olunması gerekir.
Bu kapsamda, şehiriçi yolcu taşımacılığı
faaliyetini;
• Maliki oldukları taksilerle icra edenlerden,
- İlgili büyükşehir belediyesi veya belediye
tarafından düzenlenmiş Ticari Plaka Tahsis Belgesi ve/veya Özel İzin
Belgesi ya da ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden bu belgeleri
haiz olunduğuna ilişkin alınmış resmi yazı,
- Araç Tescil Belgesi (Ruhsat),
- Oda Sicil Kayıt Belgesi/Sicil Tasdiknamesi,
- Bağlı bulunulan vergi dairesinden alınan,
faaliyet türünü de gösteren Mükellefiyet Belgesi
• Maliki oldukları dolmuş, minibüs, midibüs veya
otobüsle icra edenlerden (servis taşımacılığı dâhil),
- İlgili büyükşehir belediyesi veya belediye
tarafından düzenlenmiş Ticari Plaka Tahsis Belgesi ve/veya Özel İzin
Belgesi ya da ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden bu belgeleri
haiz olunduğuna ilişkin alınmış resmi yazı,
- Güzergah İzin Belgesi,
- Araç Tescil Belgesi (Ruhsat),
- Oda Sicil Kayıt Belgesi/Sicil Tasdiknamesi,
- Bağlı bulunulan vergi dairesinden alınan,
faaliyet türünü de gösteren Mükellefiyet Belgesi
aranır. Söz konusu belgelerin aslı veya noter
onaylı suretlerinin ibrazı mümkündür.
Şehiriçi toplu taşıma faaliyetinde kullanılan,
belediyelere ait olanlar da dâhil olmak üzere, kamu kurum ve kuruluşlarına
ait taşıtlar için, taşıtın araç tescil belgesi ile taşıtların yolcu
taşımacılığında kullanıldığına ilişkin ilgili kurum tarafından düzenlenen
yazılı beyanın ibrazı yeterlidir. Ancak, kamu kurum ve kuruluşları ile
yapılan taşıma sözleşmesi kapsamında servis taşımacılığı hizmetinde
kullanılan taşıtlar için yukarıda belirtilen belgelerin tamamı aranır.
1.1.3.2.
Ticari Yük ve Eşya Taşımacılığı Faaliyetinde Bulunanlar
Maliki oldukları yarı römork için çekici, kamyon
veya kamyonetlerle, ticari yük ve eşya taşımacılığı faaliyetiyle iştigal
eden gerçek ve tüzel kişilerin, 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu
Taşıma Kanunu ile 11/6/2009 tarihli ve 27255 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin ilgili maddeleri uyarınca Ulaştırma,
Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından yaptıkları faaliyete uygun
olarak düzenlenmiş yetki belgesini haiz olmaları şarttır. Ayrıca, söz
konusu belgenin ekindeki taşıt belgesinde, yenilemeye konu taşıt veya
taşıtlara ilişkin bilgilerin bulunması gerekir. Taşıt belgesine
kaydedilmeyen taşıtlar için istisna uygulamasından yararlanılamaz.
Bu kapsamda, istisna uygulanmasından yararlanmak
isteyenlerden;
- Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
tarafından düzenlenmiş Yetki Belgesi ve eki Taşıt Belgesi,
- Araç Tescil Belgesi (Ruhsat),
- Oda Sicil Kayıt Belgesi/Sicil Tasdiknamesi,
- Bağlı bulunulan vergi dairesinden alınan, faaliyet
türünü de gösteren Mükellefiyet Belgesi
aranır. Söz konusu belgelerin aslı veya noter
onaylı suretlerinin ibrazı mümkündür.
İstisna uygulamasından, yalnızca C2, C3, K1, K3,
L1, L2, M1, M2, M3, N1 ve N2 yetki belgelerinden birine ve yetki belgesinin
türüne göre, bunlara ilişkin taşıt belgelerine sahip olanlar
faydalanabilir.
Bununla birlikte, söz konusu yetki belgeleri eki
taşıt belgelerine sözleşmeli taşıt kapsamında kaydedilen taşıtlar (finansal
kiralamaya konu edilen taşıtlar hariç olmak üzere) için de münhasıran taşıt
sahipleri tarafından istisnadan faydalanılabilir. Bu takdirde, taşıt
sahiplerinin, sözleşme yaptıkları kişilerin Yetki Belgesi ve eki Taşıt
Belgesini ibraz etmesi gerekir. Bunun yanı sıra, istisna uygulamasında
aranan diğer belgelerin de ibraz edilmesi gerektiği tabiidir.
Söz konusu yetki belgelerine sahip olunsa dahi,
ticari olarak yük ve eşya taşımacılığında kullanılmayan bir taşıt
dolayısıyla istisnadan yararlanılmaz.
Kendi iştigal konusu ile ilgili yük veya eşya
taşımacılığı yapanlar düzenleme kapsamında bulunmadığından bu faaliyetlere
ilişkin yetki belgesi sahiplerinin de söz konusu taşıtlar bakımından
istisnadan yararlanması mümkün değildir.
1.1.4.
İstisna Uygulamasının Süresi
Bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği 7/9/2016 tarihi
ilâ 30/6/2019 tarihi (bu tarihler dâhil) arasında ilk iktisabı yapılan
taşıtlar için bu istisnadan yararlanılabilir.
(2A) numaralı ÖTV Beyannamesi, 7/9/2016 tarihinden
önce verilmiş veya verilmesi gereken taşıtların ilk iktisabında bu
istisnadan yararlanılamaz.
Öte yandan, 30/6/2019 tarihinden önce siparişi
verilmiş ve sözleşmeye bağlanmış olsa dahi bu tarihten sonra iktisap edilen
taşıtlar bakımından istisnadan yararlanılması mümkün değildir.
1.2.
İstisna Uygulaması
İstisnadan yararlanmak isteyen gerçek veya tüzel
kişiler tarafından, icra edilen faaliyetin türüne göre, Tebliğin
(VI/E/1.1.3.) bölümünde belirtilen belgeler ÖTV mükellefine ibraz edilir.
Belge ve içerdiği bilgilerin eksik olması halinde istisna uygulanmaz.
Ayrıca, istisnadan yararlanan tarafından, istisna
kapsamındaki taşıtların ilk iktisabından önce, örneği Tebliğ ekinde (EK:10)
olarak yer alan “Ticari Taşıtların Yenilenmesinde Verilecek Taahhütname”
düzenlenir ve ÖTV mükellefine verilir. Kamu kurum ve kuruluşları için bu
taahhütname aranmaz.
Aranan belgelerin ibrazı şartıyla istisna
kapsamındaki taşıtları ilk iktisap kapsamında teslim edenler ile bu taşıtlara
ait ithalat işlemlerini gerçekleştiren gümrük idareleri tarafından ÖTV
uygulanmadan işlem yapılır.
ÖTV mükellefleri, istisna kapsamındaki
teslimlerinde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dâhil etmez, ancak
fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen faturada “….. şasi
numaralı, …. plakalı ticari taşıtın yenilenmesi amacıyla, ÖTV Kanununun
Geçici 7 nci Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen
ÖTV Tutarı ……… TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna uygulanarak teslim edilen taşıtlar için de
mükellefler tarafından ÖTV Beyannamesi verilir, ancak beyannamede ÖTV
hesaplanmaz. İstisnadan yararlanan kişiden alınacak belgeler, satış
faturasının aslının aynı olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe tatbiki ve
imzalanması suretiyle firma yetkililerince onaylı fotokopisi ile alıcı
tarafından düzenlenen Taahhütnamenin aslı, ÖTV mükelleflerince bir dilekçe
ekinde beyannamenin verildiği günü takip eden günün mesai saati bitimine
kadar ilk iktisapla ilgili işlemlerin yapıldığı yer vergi dairesine
verilir.
Vergi dairesince, beyanname ve söz konusu belgeler
incelenerek istisna uygulandığını gösteren “ÖTV Ödeme Belgesi” mükellefe
verilir. Vergi dairesince yapılacak inceleme aşamasında tereddüt hâsıl
olması halinde, ibraz edilen belgelere ilişkin olarak ilgili kurum ve
kuruluşların görüşüne müracaat edilebilir.
İstisnadan yararlanmak suretiyle iktisap edilen
taşıtın icra edilen ticari faaliyette kullanılması gerekmektedir.
Bu kapsamda, yenilenen taşıta ilişkin ticari
nitelikteki tahditli plakanın istisna kapsamında iktisap edilen taşıta
intikali esastır. Buna göre, plaka tahdidi uygulanan taşıtların yenilenmesi
amacıyla iktisap edilen taşıtların, ilk iktisaplarıyla ilgili faturada
gösterilen plaka dışındaki plakalara tescili mümkün değildir.
Tahditli plaka uygulaması kapsamında bulunmayan
taşıtların yenilenmesi amacıyla iktisap edilen taşıtların, icra edilen
taşımacılık faaliyetine tahsis edildiği hususu, ilgili kurumlarca
düzenlenecek izin belgesi, yetkilendirme belgesi, taşıt belgesi gibi
belgelerin araç maliki tarafından yeni taşıtın ilk iktisabıyla ilgili
işlemleri gerçekleştiren vergi dairesine dört aylık süre içinde ibraz
edilerek tevsik edilir.
1.3.
Yenilemeye Konu Edilen Taşıtın Devri
İstisna uygulamasından yararlanılmak suretiyle
yenilenen taşıtın, yeni taşıtın iktisap tarihinden itibaren iki tam yıl
içinde satılması, devredilmesi veya sair suretle işletme kayıtlarından
çıkarılması şarttır.
Söz konusu taşıtla ilgili olarak, üçüncü kişilere
yapılan satış veya devir işlemlerine ilişkin noter devir belgelerinin birer
örneği, aynı süre içinde, yeni taşıtın ilk iktisapla ilgili işlemlerini
gerçekleştiren vergi dairesine ibraz edilir.
Söz konusu devir veya işletme kayıtlarından
çıkarmaya ilişkin işlemlerin iki yıllık süre içinde gerçekleştirilmemesi
veya buna dair tevsik edici belgelerin bu süre içinde ilgili vergi dairesine
ibraz edilmemesi halinde, yeni alınan taşıta ilişkin zamanında tahakkuk
ettirilmeyen vergiler (ÖTV ve ÖTV’den kaynaklanan KDV), alıcıdan (istisnadan
faydalanandan) vergi ziyaı cezası uygulanarak gecikme faizi ile birlikte
tahsil edilir.
Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 39 uncu maddesi
kapsamında taşıtın, tekrar tescil edilmesine imkân bulunmayacak şekilde
hurdaya ayrılması suretiyle işletme kayıtlarından çıkarılmasında ÖTV
aranmaz.
İstisnadan yararlananın ölümü halinde, yukarıda
belirtilen yükümlülükler yasal varislerince yerine getirilir.
1.4.
İstisna Kapsamında İktisap Edilen Taşıtın Devri
İstisna uygulaması kapsamında iktisap edilen
taşıtın, ilk iktisap tarihinden itibaren üç tam yıl geçmeden;
• Veraset yoluyla intikal hariç, satış veya
devrinde, taşıtın ilk iktisabındaki matrah esas alınarak, devir (kayıt ve
tescil) tarihindeki oran üzerinden hesaplanan ÖTV, adına kayıt ve tescil
işlemi yapılandan,
• Şehiriçi ticari yolcu taşımacılığı veya ticari
yük taşımacılığı faaliyetinden çekilmesi halinde ise taşıtın ilk iktisabındaki
matrah esas alınarak, faaliyetten çekilme tarihindeki oran üzerinden
hesaplanan ÖTV, istisnadan yararlanandan
alınır.
Bu istisna kapsamında ilk iktisabı yapılan
taşıtların, istisnanın yürürlüğünün sona erdiği tarihe kadar, bu istisnadan
yararlanabilecek şartları haiz mükelleflere satışı veya devri halinde, bu
uygulama kapsamında ÖTV aranmaz. Ancak, bu durumda ibrazı zorunlu
belgelerin alıcı tarafından ilk iktisapla ilgili işlemleri yapan vergi
dairesine ibraz edilmesi gerektiği tabiidir. Bu durumda, taşıtın ÖTV
aranmadan tescilinin yapılabilmesi için vergi dairesince ilgili trafik
tescil kuruluşuna verilmek üzere alıcıya yazı verilir.
ÖTV’den istisna olarak ilk iktisabı yapılan taşıtın
deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hâle gelmesi
nedeniyle hurdaya çıkarılması ile taşıtın Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanun hükümlerine göre ÖTV mükellefine iade edilmesi veya işlemden
vazgeçilmesi halleri, istisnadan yararlanamayanlara satış veya devir olarak
değerlendirilmez.
Kayıt ve tescilden önce yapılan iadelerde, iadenin
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre yapılıp yapılmadığına
bakılmaz. Hurdaya ayırma ve iade işlemlerinin bu Tebliğin (II/C/1.4) ve
(IV/F/2.1) bölümlerinde yapılan açıklamalar çerçevesinde yapılmış olması
aranır. İktisap edilen taşıtın hurdaya çıkarılması, bu istisnadan yeniden
yararlanma hakkı sağlamaz.
1.5.
Sorumluluk
Bu istisna uygulamasında, belirlenen usul ve
esaslar çerçevesinde işlem tesis edilmemesi suretiyle istisna kapsamında
taşıt teslim edilmesi halinde ziyaa uğratılan vergi, vergi ziyaı cezası ve
gecikme faizi ile birlikte, motorlu araç ticareti yapanlardan aranır.
Muvazaaya dayanan bir ilişki içerisinde taşıt
iktisap edildiğinin tespiti halinde ise ilk iktisapta ödenmeyen ÖTV, vergi
ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen
işleme taraf olanlardan (adına taşıt iktisap edilen, bunun adına alıp
fiilen kendi istifadesine kullanan ile durumdan haberdar olması şartıyla
motorlu araç ticareti yapan kişiden) aranır.”
MADDE 8 –
Aynı Tebliğe ekteki (EK: 10)
eklenmiştir.
MADDE 9 – Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 10 – Bu Tebliğ hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.
Eki için tıklayınız.
|