4 Eyll 2014 PEREMBE

Resm Gazete

Say : 29109

UYUMAZLIK MAHKEMES KARARI

VI-2247 SAYILI KANUNUN 24. MADDES GERENCE VERLEN HKM

UYUMAZLIININ GDERLMESNE LKN KARAR

Uyumazlk Mahkemesi Bakanlndan:

ESAS NO : 2012/328

KARAR NO : 2013/1752

KARAR TR : 30.12.2013

(Hukuk Blm)

ZET : Mlkiyeti l zel daresine ait olup darece, 2886 sayl Yasa hkmleri uygulanmak suretiyle kiraya verilen dkkan ve pansiyonun, 2008 yl itibariyle kiraclk sresinin sona ermesine ilikin olarak; taraflar arasnda ilk kira szlemesinde ngrlen kira sresinin sona ermesinden sonra, 2886 sayl Yasaya uygun olarak ve yeniden ihale yaplmak suretiyle yeni bir kira ilikisi kurulmadndan ve taraflar arasnda halihazrda kiraclk ilikisi iinde olduklarn gsteren bir szleme de bulunmadndan, tahliye ileminin 5302 sayl Yasann yapt atf gerei 2886 sayl yasa uyarnca gerekletirilebilecei, dolaysyla bu konuda adli ve idari yarg yerleri arasnda doan hkm uyumazlnn, kesinleen adli yarg kararnn kaldrlmas ve idari yarg kararnn benimsenmesi suretiyle giderilmesi gerektii hk.

K A R A R

Hkm Uyumazlnn

Giderilmesi steminde

Bulunan (Daval) : Aydn l zel daresi

Vekili : Av. A..L.

Kar Taraf (Davac) : K. Turizm n. San. ve Tic. Ltd. ti. adna H.K.

Vekilleri : Av. E.Y., Av. A..Y.

O L A Y : I- K. Turizm n. San. ve Tic. Ltd. ti. adna H.K.'nun vekilleri,dava dilekelerinde; mvekkili irketin halen mlkiyeti daval tarafa ait Didim lesi, Altnkum Plaj Sitesi, Yal Caddesi, tapunun 11265 parseli zerinde bulunan dkkan ve pansiyonun kiracs olduunu; irketin sz konusu tanmaz ilk olarak 29.6.1994 balang tarihli ve 3 yl sreli olarak belirlenen akit ile, szkonusu yeri daha sonra 05.06.2005-04.06.2006 tarihleri arasnda 1 yl sre ile kiraladn; l Encmeninin 4.4.1997 tarih ve 202 sayl karar gereince kira sresinin 04.06.2007 tarihine kadar, daha sonra da 04.06.2008 tarihine kadar yeniden uzatldn; ancak irkete gnderilen 28.4.2008 tarihli ve 3182 sayl yazda; l Encmeninin 5.3.2008 tarih ve 104 sayl karar ile 04.06.2008 tarihinde sona erecek kira sresinin uzatlmayacann, bu tarihte kira sresi biteceinden, bu tarih itibariyle kiralanann boaltlarak teslim edilmesi gerektiinin bildirildiini; anlan Encmen Kararnn iptali amacyla dare Mahkemesinde iptal davas aIdn; daval idarenin isteminin yasal koullarnn olumadn; nk, mlkiyeti daval Aydn l zel daresine ait olan yerin kiralanmas aamasnda, nce 2886 Sayl Devlet hale Kanunu uyarnca ihalesinin yapldn, akabinde ihale zerinde kalan kirac mvekkili irket ile daval arasnda tamamen zel hukuk hkmlerine tabi bir kira szlemesi dzenlendiini; 2886 Sayl Devlet hale Kanununun 1.maddesi uyarnca daval idarenin kira ilerinin, anlan Kanuna gre yaplmasnn zorunlu olduunu, ancak zellikle hazine ve belediye dndaki dier kamu kurulularnn 2886 sayl Kanun hkmlerine gre yaptklar kira akitlerine, yine bu kanun hkmlerine gre son vereceklerine ilikin ad geen kanunda bir dzenleme bulunmadn; 2886 sayl Kanunun 75.maddesi hkmnden, sadece hazine, belediyeler ve vakflarn yararlanabileceini; bunlar dndaki dier kamu kurulularnn, tanmazlarn 2886 sayl yasa uyarnca kiraya vermi olsalar bile, kanunun 75.maddesine dayanarak kiralanann tahliyesini salayamayacaklarn; zira kiralanann 2886 sayl kanun hkmlerine gre ihale sonucu kiralanmasnn, 6570 sayl Yasann uygulanmasna engel tekil etmediini; gayrimenkul kiralar hakkndaki 6570 sayl Yasann, belediye hudutlar dahilindeki musakkaf nitelikteki tanmazlar hakkndaki kira szlemelerine uygulanmakta olduunu, 2886 sayl yasa ynnden ayrk bir hkm tamadn; esasen 6570 sayl Yasann 14.maddesinin, 2490 sayl hale Kanununa tabi olarak kiraya verilen gayrimenkuller hakknda da bu kanun hkmleri tatbik olunur hkmn tadn; 2490 sayl yasann 1.1.1984 tarihinde yrrlkten kaldrldn, yerine 2886 sayl yasann konulduunu; 2886 sayl yasann 75.maddesi hkmnden ancak hazine ve belediyelerin yararlandn, zira hazine ve belediyelerin; bu yasa uyarnca kiraya verdikleri tanmazlarn sre bitimi sebebiyle 2886 sayl kanunun 75.maddesine gre mlki amirden tahliyesini isteyebilecekleri gibi, 6570 sayl kanunun 12.maddesine dayanarak sre bitimi sebebiyle fuzuli agil durumuna den kiracnn sulh hukuk mahkemesine bavurarak tahliyesini isteyebileceklerini; hazine ve belediyeler dnda dier kamu kurulularnn, tanmazlarn 2886 sayl yasa uyarnca kiraya vermi olsalar bile, bu kanunun 75.maddesine dayanarak kiralanann tahliyesini salayamayacaklarn; hazine ve belediyeler dndaki dier kamu kurum ve kurulularna ait tanmazlarn, 6570 sayl yasa kapsamnda ise yazl tahliye taahhd dnda sre bitimi sebebiyle tahliye edilemeyeceini; bu durumda mvekkili irketin, sz konusu kiralanandan tahliyesinin 6570 sayl kanun hkmlerine gre yaplmasnn gerektiini; irketin tahliyesinin, ancak 6570 sayl kanunda belirtilen tahliye sebeplerinin gereklemi olmasna ve bu nedenlere dayanlarak adli yargda alm bir tahliye davas sonucunda mahkeme tarafndan verilmi tahliye karar dorultusunda mmkn olacan, ancak daval tarafndan, mvekkili irket aleyhine, adli yargda alm bir tahliye davas bulunmadn; bununla birlikte 6570 sayl Gayrimenkul Kiralar Hakkndaki Kanunun 11.maddesine gre ''kirac, kira mddetinin bitiminden en az 15 gn evvel mecuru tahliye edeceini yaz ile bildirmedii takdirde szleme ayn artlarla 1 yl uzam saylr denildiini; Yargtay kararlar ile 2886 sayl kanunun 75. ve 6570 sayl kanunun 11.maddesi ile; mvekkilinin 4.6..2008 tarihinde bitecek kira sresinin 1 yl daha uzam olduu, kiraclk sfatnn, kiraclk sresinin devam ettii, 2886 Sayl Devlet hale kanunu hkmlerine gre tahliyesinin yaplamayaca sonucunun ortaya ktn ifade ederek; taraflar arasndaki kira ilikisinin 4.6.2008 tarihinde sona ermedii, kiraclk durumunun devam ettii, mvekkili, irketin kiralanandan 2886 sayl yasa uyarnca tahliye edilmesinin mmkn olmad, 6570 sayl yasann 11.maddesi uyarnca 4.6.2008 tarihnde sona eren kira szlemesinin 1 yl daha uzam olduunun tespiti ile taraflar arasnda bu konuda oluan muarazann giderilmesi; Aydn l zel daresinin 28.4.2008 tarihli ve 3182 sayl yazlarnda tanmazn tahliyesi istendiinden, dava sonuna kadar tahliyenin durdurulmas konusunda ihtiyati tedbir karar verilmesi istemiyle Aydn l zel daresine kar 13.5.2008 tarihinde adli yarg yerinde dava amtr.

Daval dare vekili savunma dilekesinde; sz konusu encmen kararnn idarelerini tefti eden Mlkiye Bamfettiinin dzenlemi olduu Tefti Raporu, mevcut Kira Kontratnn 7, 27 ve 28. maddeleri kapsamnda alndn; anlan tefti raporunda, Saytay Genel Kurulunun 21.1.1993 gn ve 4761/1 nolu kararna gre, 2886 sayl kanuna istinaden ihale yolu ile kiraya verilen yerler iin 6570 sayl kanunun uygulanamayacan, ihale ile kiraya verilmi olar gayrimenkuln kiralama sresinin bitiminde yeniden ihale yaplmakszn kira sresinin uzatlmasnn mmkn olmadnn hkme baland, Dantay 10.Dairesinin 1991 ylna ait ayn ynde kararnn bulunduunu, bu nedenle kiralama sreleri dolan gayrimenkullerin kiralama srelerinin uzatlmayarak yeniden 2886 sayl kanuna gre ihaleye verilmesine dikkat edilmesi gerektiinin belirtilmesi zerine, Rapor dorultusunda ilem tesis edildiini; 2490 sayl Kanunun 1.1.1984 tarihinde yrrle giren 2886 sayl kanunla yrrlkten kalktn, 2886 sayl kanunun 94.maddesi ile 6570 sayl kanunun 14.maddesi hkmnn uygulanmas imkannn kalmadn; kamu tanmazlarnn kiralanmas konusunda 2886 sayl yasa ile zel dzenleme getirildiini, bu nedenle kira sresinin bitiminde szlemelerin bir yl daha uzatlm saylacana ilikin 6570 sayl yasann 11.maddesinin uygulanabilirliinin ortadan kalktn; 5302 sayl l zel daresi Kanununun 7/g maddesinde, 2886 sayl kanunun 75.maddesi hkmlerinin, il zel idaresinin tanmazlar hakknda da uygulanacan hkme baladn; kira kontratnn 7, 27 ve 28.maddelerinde de idarelerinin yetkilerine ve 2886 sayl kanuna ilikin hkm bulunduunu; buna gre, kira sresinin bitiminde idarenin akdi uzatmamas halinde, kiracnn o andan itibaren fuzuli agil saylacan ve mlkiye amirince, zabta marifetiyle tahliye edilebileceini; yine 2886 sayl yasann 64.maddesiyle kiralamaya genel olarak sre snr konulduunu, idarelerin bu konuda ykmllk altnda brakldn, kiracnn, 6570 sayl kanunun 11.maddesine gre szlemesinin yenilenmediini, szleme yenilenmedii iin fuzuli agil durumuna dtn, idarenin mevzuat ve kira kontrat hkmlerini uyguladn; ayrca 5018 sayl Kamu Mali Ynetimi ve Kontrol Kanunu kapsamnda, idarelerinin hizmetin amacna uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkeleri erevesinde ilem yapmak zorunda olduklarn ifade ederek, davann reddinin gerektiini savunmutur.

AYDIN 2.ASLYE HUKUK MAHKEMES: 27.3.2009 gn ve E:2008/273, K:2009/227 say ile, ...Taraf dilekeleri, delil listeleri, ekime konusu kira szlemesi ve ekleri, l Daimi Encmen karar, Noterlik onayl kira kontrat ve ekleri, l zel dare yazs, emsal kararlar, Mahkememizin 2008/221 Esas sayl dava dosyas incelenip deerlendirilmi, Mevzuat ve taraflarn ilikileri ile ilgili szleme, kayt ve belgelerin nitelii ve geerlilii hususunda bilirkii incelemesi yaplp 15.12.2008 gnl bilirkii raporu alnm, taraf iddia ve savunmalar kapsamnda yanlar arasndaki iliki ve ekimenin hukuksal nitelii ve deerlendirilmesi ile yorumu hkimliimizce yaplmtr.

Buna gre; mlkiyeti davalya ait tanmazn 29.06.1994 balang tarihli ve ayn gn l Daimi Encmen 443 sayl kararna dayal kira szlemesinin kapsamnda Noterlik onay ile yanlar arasnda kira szlemesi dzenlendii ve uygulana geldii grlmektedir. Kira szlemesinin uzatlmasna ramen, 2008 yl iindeki l Encmen karar ile srenin uzatlmayacann bildirilmesi zerine davac tarafa szlemenin 6570 sayl kanun hkmlerine gre son bulmas gerektiinden tek taraf kararla son bulmann mmkn olmad ne srlm, daval idari ise 2886 sayl kanuna gre kiraya verildiinden yeniden ihaleye karlarak kiralanabileceinden kira sresinin sona erdii savunulmu, taraflar arasndaki ekimenin giderilmesi istenmitir.

Yanlar arasndaki kiralama ilemi, balangta 2886 sayl kanun hkmlerine gre ihale sonucu yaplm ise de szleme hkmlerinde olsun, l zel dare Kanununda olsun kira sresinin bitiminde yeniden bir ihale sureti ile kiralamann kararlatrlmad, zel artlar ve hkmler gereince tanmazn tahliyesi unsurlarnn 6570 sayl kanun hkmlerine dayanmas gerektii, daval tarafn savunmasna konu tahliye nedenlerinin olumamas sonucu tahliye isteminin yerinde bulunmad, davacnn kiraclnn srmekte olduu gr ve sonucuna varlmakla daval itiraz ve savunmalar somut olaya uygun grlmemi, davac iddialar yerinde bulunmakla davann kabulne karar vermek gerekmitir.

Daval tarafa Aydn idare Mahkemesi karar sureti ibraz edilip sonucu itibaryla savunmalarna dayanak olarak uygulanmas istenmi ise de, yarglama aamasnda grev ve derdesttik itirazlarnn reddedildii de gzetildiinde her iki davann taraf ve aralarndaki iliki ayn olsa bile iddia ve talep sonular birbirinden farkl bulunduundan deerlendirmeler buna gre yaplm, gereke oluumunda gz nne alnmtr.

HKM:

Davann Kabulne,

Taraflar arasndaki kira ilikisinin 04.06.2008 tarihinde sona ermediinin,

Davacnn kiraclk sfatnn devam ettiinin,

Davacnn kiralanandan 2886 sayl yasa hkmlerine gre tahliye edilmesinin mmkn olmadnn, 6570 sayl yasann 11. maddesine gre 04.06.2008 tarihinde sona eren kira ylnn szlemesinin bir yl daha uzam olduunun tespiti ile taraflar arasndaki bu konuda oluan muraazann bu ekilde giderilmesine,

htiyati tedbir kararnn karar kesinleinceye kadar devamna (14.05.2008 gnl ek karardaki)... karar vermi; bu karar Yargtay 13. Hukuk Dairesinin 28.6.2010 gn ve E:2010/2636, K:2010/9564 sayl karar ile onanm, karar dzeltme istemi ayn Dairenin 7.12.2010 gn ve E:2010/12896, K:2010/16407 sayl karar ile reddedilmi ve anlan karar kesinlemitir.

II-Davac K. Turizm n. San. ve Tic. Ltd. ti. adna H.K.'nun vekilleri; Aydn l zel daresine kar; Aydn-Didim lesi Altnkum Plaj Sitesi Yal Caddesi tapunun 11265 parseli zerinde kaytl mlkiyeti daval idareye ait dkkan ve pansiyonun kira szlemesinin sona erecei 04.06.2008 tarihinden itibaren szlemenin yenilenmemesine ilikin 05.03.2008 tarih ve 104 sayl Aydn li l Encmeni Karar ile bunun uygulanmasna ynelik olarak gnderilen idari ve adli yaptrmlar ieren 28.04.2008 tarih ve 3182 sayl daval idare ileminin; 5302 sayl Yasada l Encmeninin grev ve yetkileri arasnda yl gememek zere tanmazlarn kiralanmasna karar vermek yetkisi bulunmasna ramen, tanmazlar kiraya vermeme ve/veya tahliye ilemlerinin balatlp balatlmamasna ynelik karar alma konusunda bir grev ve yetki verilmediini, l Encmeni Kararnda yeniden ihaleye klacak olmas nedeniyle tahliye ilemlerinin balatlmas gerektii belirtilmi ise de, bu yasal bir gereke olmayp 6570 sayl Yasada tahliye i ve ilemlerinin balatlabilmesi artlar arasnda yeniden ihaleye karlmas artnn yer almadn, 2886 sayl Yasadan hazine, belediyeler ve vakflarn yararlanabileceini, bunun dndaki kamu kurulularnn tanmazlarn 2886 sayl yasa uyarnca kiraya vermi olsalar dahi bu kanunun 75. maddesine dayanarak kiralanann tahliyesini salayamayacaklarndan, dava konusu tanmazlarn tahliyesinin balatlmasna ve/veya tahliyesine ynelik olarak 6570 sayl yasada saylan artlar mevcut olmamasna ramen hi bir yasal gereke gsterilmeksizin kamu gc kullanlmak suretiyle tek tarafl olarak alnm bulunan kira szlemesinin yenilenmemesine, kira sresinin uzatlmamasna ve dolaysyla szlemenin feshedilmesine ilikin l Encmeni Kararnn yasal dayanaktan yoksun bulunduunu ifade ederek; Aydn li l Encmeninin 5.3.2008 tarihli ve 104 sayl karar ile idari yaptrm ieren 28.4.2008 tarihli ve 228-3182 sayl daval idare ileminin iptali istemiyle ayn tarihte (13.5.2008) dari yarg yerinde dava amtr.

Daval dare vekili, cevap dilekesinde, adli yarg yerindekine benzer doneleri ileri srerek, davann reddinin gerektiini savunmutur.

AYDIN 1.DARE MAHKEMES: 22.1.2010 gn ve E:2008/659, K: 2010/101 say ile, ...Dava; Aydn-Didim lesi Altnkum Plaj Sitesi Yal Caddesi, tapunun 11265T parseli zerinde kaytl mlkiyeti daval idareye ait dkkan ve pansiyonun kira szlemesinin sona erecei 4.6.2008 tarihinden itibaren szlemenin yenilenmemesine ilikin 05.03.2008 tarih ve 104 sayl Aydn li l Encmeni Karar ile bunun uygulanmasna ynelik olarak gnderilen idari ve adli yaptrmlar ieren 28.04.2008 tarih ve 3182 sayl daval idare ileminin iptali istemiyle almtr.

01.01.1984 tarihinde yrrle giren 2886 sayl Devlet hale Kanunu'nun 1. maddesi birinci fkrasnda; genel bteye dahil dairelerle katma bteli idarelerin, zel idare ve belediyelerin alm, satm, hizmet yapm kira, trampa, mlkiyetin gayri ayni hak tesisi ve tama ilerinin bu Kanunda yazl hkmlere gre yrtlecei, 51. maddesinin (g) bendinde; ()Devletin zel mlkiyetindeki tanr ve tanmaz mallarn kiralanmas, trampas ve mlkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hkm ve tasarrufu altndaki yerlerin kiralanmas ve mlkiyetin gayri ayni hak tesisinin, pazarlk usulnde ihale edilebilecei belirtilmi, 64. maddesinde ise, Kiraya verilecek tanr ve tanmaz mallarn kira sresinin on yldan ok olamayaca, (...) yldan fazla sre ile kiraya verme ilerinde, nceden Maliye Bakanlndan izin alnmasnn art olduu, yldan fazla sre ile kiraya verme ilerinde, kira bedelinin her yl artname ve szlemesindeki esaslara gre yeniden tespit edileceine ilikin hkmlere yer verilmitir.

Anlan Kanunun 75. maddesiyle; "Devletin zel mlkiyetinde veya hkm ve tasarrufu altnda bulunan tanmaz mallarn, gerek ve tzel kiilerce igali zerine, fuzuli agilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, 13 nc maddesinde gsterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi iin, Hzinenin igalden dolay bir zarara uram olmas gerekmez ve fuzuli agilin kusuru aranmaz. Ecrimisil fuzuli agil tarafndan rzaen denmez ise, 6183 sayl Amme Alacaklarnn Tahsil Usul Hakknda Kanun hkmlerine gre tahsil olunur.

Kira szlemesinin bitim tarihinden itibaren, igalin devam etmesi halinde, szlemede hkm varsa ona gre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alnr, igal edilen tanmaz mal, idarenin talebi zerine, bulunduu yer mlkiye amirince en ge 15 gn iinde tahliye ettirilerek idareye teslim edilir." dzenlemesi yer almaktadr.

Hazine Tanmazlarnn idaresi Hakknda Ynetmeliin 68. maddesinde, Kiraya verilecek tanmazlarn kira sresi on yldan ok olamayaca, (...) yldan fazla sreyle kiraya verme ilerinde nceden Bakanlktan izin alnaca, 74. maddesinde, Kira szlemesi, srenin bitimiyle sona erecei, 89. maddesinde ise, kiraya verilen, irtifak hakk kurulan veya kullanma izni verilen tanmazlardan sresi dolduu hlde tahliye edilmeyen, szlemesi feshedilen veya herhangi bir szlemeye dayanmakszn fuzuli olarak igal edilen Hazine tanmazlarnn tahliyesinin(...) defterdarlk veya malmdrlnn talebi zerine, bulunduu yer mlki amirince en ge onbe gn iinde salanarak, tanmaz darece grevlendirilecek memurlara bo olarak teslim edilecei hkmne yer verilmitir.

5302 sayl l zel daresi Kanununun 7. maddesinin 3. fkrasnda, (...) 2886 sayl Devlet hale Kanununun 75 inci maddesi hkmleri il zel idaresi tanmazlar hakknda da uygulanaca belirtildikten sonra, ayn kanunun 26. maddesinde, Tanmaz mal satmna, trampa edilmesine ve tahsisine ilikin kararlar uygulamak, sresi yl gememek zere kiralanmasna karar vermek il zel idaresi encmenin grev ve yetkileri arasnda saylmtr.

Aktarlan Kanun ve Ynetmelik hkmleri ile Devlet hale Kanununun hangi idarelerin hangi ileri iin hangi yntemin uygulanacana ilikin koullar belirlendii, bu kapsamda idarelerin tanr ve tanmaz mallarn kiraya verme sreleri belirlenmi, kira sresinin bitimi zerine, szlemede hkm varsa ona gre hareket edilecei, szlemede herhangi bir hkm yoksa tanmazn kirac tarafndan kendiliinden tahliye edilecei, aksi halde ecrimisil alnaca, sresi dolduu halde tahliye edilmeyen tanmazlarn tahliyesinin defterdarlk veya malmdrlnn talebi zerine bulunduu yer mlki amirince en ge onbe gn iinde salanaca, 2886 sayl Yasa ve bu Yasaya dayanlarak karlan Ynetmeliin kiralamaya genel olarak sre snr koyduu, tanmazlardan yararlanmak isteyenler arasnda haksz rekabeti nleme amacyla kira sresi sonunda tanmaz maln yeniden kiraya verilebilmesinin ancak yeniden ihale yaplmas halinde mmkn bulunduu, kira szlemesinin sresi sona erdiinde tanmaz kullananlarn kirac konumunda olmayp fuzuli agil durumunda bulunduu, nk ortada halihazrda ihale ile kirac durumunda olduklarn ortaya koyan bir szlemenin kalmayaca, bu yzden de tahliyelerinin 5302 sayl Yasann yapt atf gerei 2886 sayl Yasa uyarnca mlki amirlike salanaca sonucuna varlmaktadr.

Dava dosyasnn incelenmesinden; Aydn-Didim lesi Altnkum Plaj Sitesi Yal Caddesi tapunun 11265 parseli zerinde kaytl mlkiyeti daval idareye ait dkkan ve pansiyonun, yaplan ihale sonucu davac irkete ihale edilmesine ilikin 08/07/1994 tarihli l zel dare Mdrl kararna istinaden ayn tarihli szleme ile 29/06/1994 tarihinden geerli olmak zere 3 yl sreyle davacya kiraland, 22/12/2004 tarih ve 606 sayl Aydn Valilii l Daimi Encmeni karar ile szlemenin yeniden dzenlenerek 06/04/2005 tarih ve 243 sayl Encmen karar uyarnca, 15/06/2005 tarihli taahht alnarak 05/06/2005 tarihinden geerli olmak zere 22/07/2005 tarihli szlemeyle davacya kiraland, l Encmeninin 04/04/2007 tarih ve 202 sayl kararlaryla kira bedelinin pazarlk suretiyle yeniden belirlenerek kira sresinin bir (1) yl sre ile uzatld, l zel idaresini 2007 ylnda tefti eden mfetti raporunda, kira sresi dolan tanmazlarn yeniden ihale edilmesi yerine kira srelerinin l Daimi Encmeni karar ile uzatld, uygulamann genel olduunun belirtildii, bunun zerine 05/03/2008 tarih ve 104 sayl II Encmen karar ile aralarnda davac tarafndan kullanlan tanmazn da bulunduu 2008 yl 4-5 ve 6. aylarnda kira sreleri sona erecek olan kiraclarn kira srelerinin uzatlmamasna, szlemelerin yenilenmemesine, l zel idaresi tarafndan tahliye ilemlerinin balatlmasna, yeniden 2886 sayl Devlet hale Kanunu hkmleri uyarnca ihale edilerek kiraya verilmesi eklindeki kararn alnd ve bu kararn 28/04/2008 tarih ve 3182 sayl yaz ile davacya bildirilerek, kira szlemesinin son gn olan 04/06/2008 tarihi itibariyle uyumazlk konusu gayrimenkulleri boaltlmasnn istendii, bunun zerine grlmekte olan davann ald anlalmaktadr.

Davac vekilinin, mvekkilinin 2886 sayl Yasa hkmleri uyarnca ihale edilerek kiraya verilmi olan tanmazlarn, szlemenin imzalanmasndan sonra ancak 6570 sayl Yasa hkmleri uyarnca tahliyesinin salanabileceini ileri srmekte ise de; 6570 Sayl Kanunun 14. Maddesinde, 2490 Sayl Artrma-Eksiltme ve hale Kanununa tabi olarak kiraya verilen tanmazlar hakknda da 6570 sayl kanun hkmlerinin uygulanaca hkme balanmak suretiyle 2490 Sayl Kanuna gre kiraya verilen tanmazlarla ilgili uyumazlklar iin de 6570 Sayl Kanun hkmleri uygulanacann belirtildii, ancak 1984 tarihinde yrrle giren 2886 Sayl Devlet hale Kanunu ile devlet ve kamu kurumlarnn ihale esaslarnn yeniden dzenlenerek 2490 Sayl Kanun ile bu kanunda ek ve deiiklikler yapan kanunlar ve dier kanunlarn 2886 sayl kanuna uymayan hkmlerinin kaldrlm olmas nedeniyle, 2886 Sayl Devlet ihale Kanununa gre kiraya verilen tanmazlar hakknda 6570 sayl kanuna gnderme yaplmasna imkan kalmamasyla birlikte, 2886 sayl Yasann yrrle girmesinden sonra ihale yapma sorumluluu ynnden tanmaz maln musakkaf olup olmamas da bir nem arz etmemektedir. Musakkaf yaplarn kiralanmas konusunu dzenleyen 6570 sayl Yasann, daval idarenin 2886 sayl Yasadan kaynaklanan ihale yapma zorunluluunu ortadan kaldrmad da aktr.

Olayda, Aydn li l Encmeni kararnn, davacnn l zel dare Mdrlnden kira szlemesiyle kiralad ve kira sresi 1(bir) yl sre ile uzatlarak faaliyette bulunduu Aydn-Didim lesi, Altnkum Plaj Sitesi Yal Caddesi tapunun 11265 parseli zerinde kaytl mlkiyeti daval idareye ait dkkan ve pansiyonun kira sresinin uzatlmamasna, szlemenin yenilenmemesine, l zel daresi tarafndan tahliye ilemlerinin balatlmasna ve yeniden 2886 sayl Yasa hkmleri uyarnca ihale edilerek kiraya verilmesine ynelik ilemin davann konusunu oluturduu, uyumazln, sorunun 6570 sayl Kanun uyarnca m yoksa 2886 sayl Kanun uyarnca m zlecei noktasndan kaynakland grlmtr.

6570 sayl Kanunun zel ahslara ait tanmaz mallarn kiralanmasnda uygulanacak kanun olduu, anlan Kanunun 14. maddesi ile de devlete ait tanmaz mallarn 2490 sayl Kanuna gre kiraya verilmesi halinde de bu Kanunun uygulanacann belirtildii, ancak 2490 sayl Kanunun 01/01/1984 tarihinden itibaren 2886 sayl Yasa ile yrrlkten kaldrlm olmas nedeniyle 6570 sayl Kanunun 11. maddesi, 2886 sayl Devlet hale Kanunu kapsamna giren yerler hakknda uygulanmayacaktr.

Zira 2886 sayl Yasa, genel bteye dahil dairelerle katma bteli idarelerin, zel idare ve belediyelerin zel mlkiyetine tabi olan tanmazlarn kiralanmasnda uygulanacak kanun olup anlan idarelerin zel mlkiyetine tabi tanmazlarn kiralanmas yasa koyucu tarafndan 2886 sayl kanun kapsamna sokularak 6570 sayl Kanun kapsamndan karlmtr.

Uyumazln hallinde uygulanacak mevzuattaki nceliin, zel kanun niteliindeki 2886 sayl Kanunda olmas gerektii dnldnde, anlan Kanunla il zel idarelerine ait tanmazlarn kiralanmasna ilikin szlemelerin sona ermesi konusunda zel bir dzenleme getirilmi olduu, bu zel dzenlemeyle, genel bteye dahil dairelerle katma bteli idarelerin, zel idare ve belediyelerin hkm ve tasarrufu altnda bulunan tanmazlarn kira szlemelerinin sre bitiminde ayn koullarla bir yl daha uzatlm saylacana ilikin 6570 sayl Kanunun 11. maddesinin uygulanabilirliinin ortadan kalkt, nk 2886 sayl Yasann kiralamaya genel olarak sre snr koyarak bu noktada idareleri ykmllk altnda brakt, bu durumda ilk yaplan ihale sonrasnda kira sresinin uzatlm olmasnn bu kira szlemesinin 6570 sayl Yasann uygulanmasn gerektirmeyecei gibi kira szlemesinin biti tarihi itibariyle ortada kiraclk ilikisinin varln ortaya koyan bir szlemenin bulunduundan sz edilmesi de mmkn bulunmamaktadr.

Bu durumda, taraflar arasnda ilk kira szlemesinde ngrlen kira sresinin sona ermesinden sonra 2886 sayl Yasaya uygun olarak ve yeniden ihale yaplmak suretiyle yeni bir kira ilikisi kurulmadndan ve taraflar arasnda halihazrda kiraclk ilikisi iinde olduklarn gsteren bir szleme de bulunmadndan, davacnn tahliyesinin 5302 sayl Yasann yapt atf gerei 2886 sayl yasa uyarnca gerekletirilecei tabii olup, geerliliini yitirmi fiili szlemenin szde yenilenme sresi dolmadan artk kira sresinin uzatlmayacann, szlemenin yenilenmeyeceinin, tahliye ilemlerine balanacann ve tanmazlarn 2886 sayl Yasa hkmleri uyarnca ihale edilerek kiraya verileceine ilikin olarak alnan 05/03/2008 tarih ve 104 sayl Aydn l Encmen karar ve bu kararn uygulanmasna ynelik 28/04/2008 tarih ve 3182 sayl daval idare ileminde mevzuata aykrlk grlmemitir.

Nitekim benzer bir konuda mahkememizce verilen "dava ret" karar Dantay 8. Dairesinin 17/11/2009 gn ve 2009/6790 sayl kararyla onanmtr.

Aklanan nedenlerle, davann reddine karar vermi, bu karar Dantay 8. Dairesinin 6.5.2011 gn ve E:2010/2150, K:2011/2555 sayl karar ile onanarak kesinlemitir.

III-UYUMAZLIK MAHKEMESNDEN STEK: Aydn l zel daresi vekili, davac K. Turizm naat Sanayi ve Ticaret Limited irketi tarafndan, mvekkili idare aleyhine, mlkiyeti idarelerine ait Altnkum Plaj Sitesi 11265 parsel zerindeki dkkan ve pansiyonda, Aydn 3.Noterliinin 22/07/2005 tarih ve 09514 sayl kira kontrat ile 05/06/2005 balang tarihli kira kontrat ile kirac olarak bulunan kiracnn, 04/06/2008 tarihinde dolacak olan kira sresinin ise Aydn l Daimi Encmeninin 05/03/2008 tarih ve 104 sayl karar ile kira srelerinin uzatlmamasna, szlemelerinin yenilenmemesine, yeniden 2886 sayl Devlet hale Kanununun hkmleri uyarnca ihale edilerek kiraya verilmesine karar verilmesi ve sz konusu kararn, idarelerinin 28/04/2008 tarih 3182 sayl yazlar ile davacya bildirilmesi zerine, anlan Encmen kararnn ve bildirime dair idari ilemin iptali istemiyle idari yarg yerinde alan davada; Aydn 1. dare Mahkemesinin kesinleen 22/01/2010 gn ve E:2008/659, K:2010/101 K. sayl kararyla; taraflar arasnda ilk kira szlemesinde ngrlen kira sresinin sona ermesinden sonra 2886 sayl Yasa'ya uygun olarak ve yeniden ihale yaplmak suretiyle yeni bir kira ilikisi kurulmadndan ortada halihazrda ihale ile kirac durumunda olduklarn gsteren bir szleme de bulunmadndan, davacnn tahliyesinin 5302 sayl Yasa'nn yapt atf gerei 2886 sayl yasa uyarnca gerekletirileceinden, geerliliini yitirmi fiili szlemenin szde yenilenme sresi dolmadan artk kira sresinin uzatlmayacann, szlemenin yenilenmeyeceinin, tahliye ilemlerine balanacann ve tanmazlarn 2886 sayl Yasa hkmleri uyarnca ihale edilerek kiraya verileceine ilikin olarak alnan dava konusu Encmen kararnda mevzuata aykrlk grlmedii ve davann reddine karar vermi olduu; yine ayn yerde; kiracnn 04/06/2008 tarihinde kira sresinin sona ermesi nedeniyle boaltlmasna kiralanann teslimine aksi takdirde Devlet hale Kanununun 75.maddesi gereince ilem yaplacana dair 05/03/2008 gn ve 104 sayl Aydn l Encmeni karar gereince, Taraflar Arasnda Kira Szlemesinden kaynaklanan muarazann giderilmesi ve kiralanandan tahliyesine ilikin ihtiyati tedbir talebi ile durdurulmas talebiyle alan davada, Aydn 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin kesinleen 27/03/2009 tarihli, E:2008/273, K:2009/227 sayl kararyla; davann kabulne, taraflar arasndaki kira ilikisinin 04.06.2008 tarihinde sona ermediinin, davacnn kiraclk sfatnn devam ettiinin, davacnn kiralanandan 2886 sayl yasa hkmlerine gre tahliye edilmesinin mmkn olmadnn, 6570 sayl yasann 11. maddesine gre 04.06.2008 tarihinde sona eren kira ylnn szlemesinin bir yl daha uzam olduunun tespiti ile taraflar arasndaki bu konuda oluan muarazann bu ekilde giderilmesine, ihtiyati tedbir kararnn karar kesinleinceye kadar devamna karar verildii nedeniyle; anlan tanmazlara uygulanacak Yasa hkmlerinde eliki doduu ne srlerek, hkm uyumazlnn 2247 sayl Yasann 24.maddesi uyarnca zmlenmesi istemiyle Uyumazlk Mahkemesine bavuruda bulunmutur.

Bakanlka, 2247 sayl Yasann 24. ve 16. maddelerine gre ilgili Basavclarn yazl dnceleri istenilmitir.

DANITAY BASAVCISI; 1-Aydn li, Didim lesi Altnkum, Plaj Sitesi, Yal Caddesi tapunun 11265 parseli zerine kaytl bulunan ve mlkiyeti Aydn l zel daresine ait olan dkkan ile pansiyonun kira szlemesinin sona erecei 4.6.2008 gnnden itibaren szlemenin yenilenmemesine ve yeniden 2886 sayl Yasa hkmleri uyarnca ihale edilerek kiraya verilmesine ilikin 5.3.2008 tarih ve 104 sayl Aydn li l Encmeni karar ile bunun uygulanmasna ynelik 28.4.2008 tarih ve 3182 sayl daval idare ileminin iptali istemiyle alan davada; taraflar arasnda ilk kira szlemesinde ngrlen kira sresinin sona ermesinden sonra 2886 sayl Yasa'ya uygun olarak ve yeniden ihale yaplmak suretiyle yeni bir kira ilikisi kurulmadndan, taraflar arasnda halihazrda kiraclk ilikisi iinde olduklarn gsteren bir szleme bulunmad, davacnn tahliyesinin 5302 sayl Yasa'nn yapt atf gerei 2886 sayl Yasa uyarnca gerekletirileceinden, dava konusu ilemlerde hukuka aykrlk bulunmad gerekesiyle davay reddeden Aydn 1. dare Mahkemesinin 22.01.2010 gn ve E:2008/659, K:2010/101 sayl kararn temyiz incelemesi sonucu; Dantay Sekizinci Dairesinin 6.5.2011 gnl E:2010/2150, K:2011/2555 sayl kararyla onanm olup karar kesinlemitir.

2-Anlan tanmaz hakknda K. Turizm n. San. ve Tic. Ltd. irketi tarafndan, 5.3.2008 gn ve 104 sayl Aydn l Encmeni karar eklenerek, tanmazn boaltlmas, l zel idaresine teslim edilmesi yolunda tebligatta bulunulmas zerine, irket, "kira szlemesinden kaynaklanan murazaann giderilmesi ve tahliyenin nlenmesi iin ihtiyati tedbir karar verilmesi" istemiyle Aydn kinci Asliye Hukuk Mahkemesinde dava am ve Mahkemenin 27.3.2009 gn ve E:2008/273, K:2009/227 sayl karar ile olayda 2886 sayl Yasann uygulanamayaca, 6570 sayl Yasann 11 inci maddesine gre kira sresinin bir yl daha uzam olduu gerekesiyle davann kabulne karar verilmi; bu karar Yargtay 13'nc Hukuk Dairesinin 28.6.2010 gn ve E:2010/2636 K:2010/9564 sayl karar ile onanm ve karar kesinlemitir.

3-Yukarda anlan farkl yarg yerlerinde alan davalarn taraf olan Aydn il zel daresi, kararlar arasnda eliki bulunduunu ve hakkn yerine getirilmesinin olanaksz hale geldiini belirterek hkm uyumazlnn giderilmesi talebinde bulunmutur.

USULE LKN NCELEME :

dari ve adli yarg kararlar arasnda olutuu ileri srlen hkm uyumazlnn zm iin; ncelikle hkm uyumazlnn oluup olumadnn belirlenmesi gerekmektedir.

2247 sayl Uyumazlk Mahkemesinin Kurulu ve leyii Hakknda Kanunun 2592 sayl Kanun ile deiik 24'nc maddesinin birinci fkrasnda, 1 nci maddede gsterilen yarg mercilerinden en az ikisi tarafndan, grevle ilgili olmakszn kesin olarak verilmi veya kesinlemi ayn konuya ve sebebe ilikin, taraflarndan en az biri ayn olan ve kararlar arasndaki eliki yznden hakkn yerine getirilmesi olanaksz bulunan hallerde hkm uyumazlnn varl kabul edilir. hkm yer almaktadr.

Anlan hkme gre, hkm uyumazlnn varl iin:

a-Uyumazlk yaratan hkmlerin, adli, idari veya askeri yarg mercilerinden en az ikisi tarafndan verilmesi,

b-Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin ayn olmas,

c-Her iki kararn da kesinlemi olmas,

d-Kararlarda davann esasnn hkme balanmas,

e-Kararlar arasndaki eliki nedeniyle hakkn yerine getirilmesinin olanaksz bulunmas,

Koullarnn birlikte gereklemesi aranmaktadr.

Hkm uyumazl bulunduu ileri srlen kararlarn incelenmesinden ortada, adli ve idari yarg yerlerince verilmi ve yasa yollarna bavurularak kesinlemi kararlar olduklar; her iki kararda da davann esasnn hkme baland anlalmtr.

Anlan tanmaz zerinde kiraclk sresinin sona erdii ve yeniden ihale yoluyla tanmazn kiracsnn belirleneceine ilikin ilemin hukuka uygun olduunu belirten idari yargda verilen karara karlk; adli yarg da tanmaz zerinde kiraclk ilikisinin devam ettii ynnde karar verildii anlalmakla; anlan kararlar arasndaki eliki nedeniyle tanmazn zerindeki hakknn yerine getirilmesinin olanaksz hale geldii; bu duruma gre, sz konusu adli ve idari yarg kararlar arasnda hkm uyumazl bulunduunun kabul gerekmektedir.

HKM UYUMAZLIININ ESASININ NCELENMES

5302 Sayl l zel idaresi Kanununun il zel idaresinin yetkileri ve imtiyazlar balkl 7. maddesinde "l zel idaresinin mallarna kar su ileyenler Devlet Malna kar su ilemi saylr.(Ek cmle: 1/7/2006-5538/26. md.) 2886 sayl Devlet ihale Kanununun 75 inci maddesi hkmleri il zel idaresi tanmazlar hakknda da uygulanr." kural yer almtr.

Bir anlamazln zmnde genel ve zel yasalarda anlamazl douran olay ayn anda uygulanmas gereken farkl dzenleyici hkmlerin bulunmas halinde zel yasa hkmnn uygulanmas, ya da bir yasada dorudan doruya konuya ynelik zel bir hkm bulunmas halinde bu zel hkmn uygulanmas veya olaya ynelik dzenleyici hkmler tayan iki genel ya da zel yasadan, daha sonraki tarihte yrrle girenin uygulanmas hukukun genel ilkelerindendir.

1955 tarihinde kabul edilen dava konusu ilem tarihinde yrrlkte bulunan 6570 sayl Gayrimenkul Kiralar Hakknda Kanun zel hukuk alannda kirac kiralayan ilikilerini dzenleyen genel Kanun niteliindedir. 1.1.1984 tarihinde yrrle giren 2886 sayl ihale Yasas ise, hem 6570 sayl Yasadan sonra yrrle girmi bir yasa olup 75. maddesiyle de Hazineye ait tanmazlarn fuzulen igaliyle ve kira szlemeleriyle ilgili hkmler iermesi ynnden zel yasa niteliindedir. Sz konusu dzenleme ile yasakoyucunun Devlete ait tanmazlarn kiralanmasyla ilgili 2886 sayl Kanunda yer verdii hkmlerle zel hukuk alanndan kartmay amalad anlalmaktadr. Yukarda belirtilen 5302 sayl Yasa'nn anlan kural ile de il zel darelerinin tanmazlarnda 2886 sayl Yasa'nn uygulanaca anlalmaktadr.

Dava konusu tanmazla ilgili olarak daval idare tarafndan kira kontrat bitiminde 2886 sayl Yasa uyarnca tanmazn yeniden ihaleye kmasna ynelik tesis edilen ilemde bu nedenle mevzuata aykrlk bulunmamaktadr.

SONU:

1-Aydn kinci Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.3.2009 gn ve E:2008/273, K:2009/227 sayl karar ile Aydn Birinci dare Mahkemesinin 22.1.2010 gn ve E:2008/659 K:2010/101 sayl kararlar arasnda hkm uyumazl bulunduuna;

2-Aydn ikinci Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.3.2009 gn ve E:2008/273, K:2009/227 sayl kararnn kaldrlmasna;

3-Aydn Birinci dare Mahkemesinin 22.1.2010 gn ve E:2008/659 K:2010/101 sayl kararnn kabulne;

Bu suretle hkm uyumazlnn giderilmesine karar verilmesi gerekecei yolunda dnce vermitir.

YARGITAY CUMHURYET BASAVCISI; Aydn 1. dare Mahkemesinin 22/01/2010 gn ve 2008/659 E, 2010/101 K sayl dava dosyasnn incelenmesinde; Davac K. Turizm n. San. ve Tic. Ltd. ti. Aydn li l Encmeninin 22/1/2004 gn ve 606 sayl karar mlkiyeti l zel daresine ait olan Didim ilesi Altnkum Plaj sitesi Yal caddesinde tapunun 11265 parseli zerinde bulunan dkkan ve pansiyonu Devlet hale Kanunu kapsamnda kiralam, kira sresinin sonunda szlemeyi yenilemek istemeyen Aydn li l Encmeninin, 05/03/2008 gn ve 104 sayl karar ile kira sresinin yeniden uzatlmamasna ve iyerinin 2886 sayl yasa uyarnca yeniden ihaleye karlarak kiraya verilmesine karar verilmitir. Davac irket vekili tarafndan Aydn 1. dare Mahkemesinde l Encmeninin, 05/03/2008 gn ve 104 sayl kararnn iptali istemi ile alan davada, dare Mahkemesi, taraflar arasndaki kira szlemesinin sona ermesi nedeniyle yeni kira ilikisinin 2886 sayl sayl Devlet ihale Kanunu hkmlerine uygun olarak yaplacak ihale sonras yeniden kurulabileceini, zel idare mlkiyetine tabi tanmazn kiralanmasnda da 2886 sayl Yasann uygulanmas gerektiini, 6570 sayl Gayrimenkul kiralar Hakknda Kanunun uygulama yeri olmad, ilemin hukuka uygun olduu gerekesi ile davann reddine karar vermi, bu karar Dantay 8. Dairesinin 06/05/2011 gn ve 2010/2150 E, 2011/2555 K sayl ilam ile onanarak kesinlemitir.

Aydn 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/03/2009 gn ve 2008/273 E., 2009/227 K. sayl dosyasnn incelenmesinde; Davac K. Turizm n. San. ve Tic. Ltd. ti. Aydn li l Encmeninin 22/1/2004 gn ve 606 sayl karar mlkiyeti l zel daresine ait olan Didim ilesi Altnkum Plaj Sitesi Yal caddesinde tapunun 11265 parseli zerinde bulunan dkkan ve pansiyonu Devlet hale Kanunu kapsamnda kiralam, kira sresinin sonunda szlemeyi yenilemek istemeyen Aydn li l Encmeninin, 05/03/2008 gn ve 104 sayl karar ile kira sresinin yeniden uzatlmamasna ve iyerinin 2886 sayl yasa uyarnca yeniden ihaleye karlarak kiraya verilmesine karar verilmitir. Bu karar karsnda K. irketi vekili tarafndan dari yargda alan davann yansra, Aydn 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde daval Aydn l zel daresi aleyhine, taraflar arasnda akdedilen kira szlemesinden kaynaklanan muarazann giderilmesi ve kiralanann tahliyesinin nlenmesi iin ihtiyati tedbir karar verilmesi talebi ile alan davann yarglamas sonucunda, mahkeme tarafndan, kiralann tahliyesi hakknda 6570 sayl Gayrimenkul Kiralar hakknda kanun hkmlerinin uygulanmas gerektii, bu Yasa gerei idarenin tahliye isteminin yerinde bulunmad gerekesi ile davann kabulne ve davac irketin kiraclk sfatnn devam ettiine, davacnn 2886 sayl yasa hkmlerine gre tahliyesinin mmkn olmadna, kira szlemesinin 6570 sayl yasa gerei bir yl daha uzam olduunun tespitine, ihtiyati tedbir kararnn devamna karar vermi, bu karar Yargtay 13. Hukuk Dairesinin 28/06/2010 gn ve 2010/2636 E., 2010/9564 K. sayl ilam ile onanarak kesinlemitir.

Usule Ait nceleme;

2247 sayl Uyumazlk Mahkemesinin Kurulu ve leyii Hakknda Kanunun 24. maddesinde(Deiik birinci fkra: 21.1.1982-2592/7 md.), 1 inci maddede gsterilen yarg mercilerinden en az ikisi tarafndan, grevle ilgili olmakszn kesin olarak verilmi veya kesinlemi, ayn konuya ve sebebe ilikin, taraflarndan en az biri ayn olan ve kararlar arasndaki eliki yznden hakkn yerine getirilmesi olanaksz bulunan hallerde hkm uyumazlnn varl kabul edilir.

Buna gre, hkm uyumazlnn varl iin:

a-Uyumazlk yaratan hkmlerin, adli, idari veya askeri yarg mercilerinden en az ikisi tarafndan verilmesi,

b-Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin ayn olmas,

c-Her iki kararn da kesinlemi olmas,

d-Kararlarda davann esasnn hkme balanmas,

e-Kararlar arasndaki eliki nedeniyle hakkn yerine getirilmesinin olanaksz bulunmas koullarnn birlikte gereklemesi aranmaktadr.

Hkm uyumazl bulunduu ileri srlen adli ve idari yarg kararlarnn incelenmesinden: ortada adli ve idari yarg yerlerince verilmi ve kesinlemi kararlar bulunduu; her iki kararda iin esasnn hkme baland; taraflardan en az birinin (Aydn II zel idare Mdrl ve davac taraf ynnden) ayn olduu anlalmaktadr.

Konu ve dava sebebinin ayn olup olmadna gelince:

dare Mahkemesinde ve Asliye Hukuk Mahkemesinde grlen davalar, Aydn ili l Encmeninin nceki bir kararna dayanarak ve 2886 sayl ihale yasas hkmlerini uygulayarak kiraya verdii Didim ilesinde bulunan tanmazlar hakknda 2008 yl iin tanmazlar kiralayanlar bakmndan kira szlemelerini yenilememe ve 2886 sayl yasa hkmleri uyarnca yeniden kiralama iin ihale yapma iradesine ynelik 05/03/2008 gn ve 104 sayl kararndan kaynaklanmaktadr, davalarn konu ve sebeplerininde ayn olduu anlalmaktadr.

Olayda, davaclar farkl olan kimseler hakknda verilen kararlar arasndaki eliki nedeniyle hakkn yerine getirilmesinin olanaksz bulunmas koulunun gerekleip gereklemediine gelince: Taraflarn ayn olduu dari yarg ve adli yarg yerinde grlen davalar sonucu kesinleen hkmlerde, idari yarg yerinde verilen karar bakmndan, tanmazn 2886 sayl Yasa hkmleri uygulanarak, kira sresi sonunda yeniden ihaleye karlarak kiralanmas gerektii, 2886 sayl Yasa hkmlerine gre kira ilikisinin sona erdii ve tanmazn tahliyesi gerektii halde; adli yarg yerinde verilen kararda ise, 6570 sayl Gayrimenkul Kiralar Hakkndaki Yasa hkmlerine atfen, davac irketin kiraclk sfatnn devam ettiine, davacnn 2886 sayl yasa hkmlerine gre tahliyesinin mmkn olmadna, kira szlemesinin 6570 sayl yasa gerei bir yl daha uzam olduunun tespitine, ihtiyati tedbir kararnn devamna karar verilmi olup, kararlar arasnda eliki doduu gibi, bu eliki nedeniyle bir hakkn yerine getirilmesininde bavuran bakmndan olanakszlat anlalmakla, hkm uyumazlnn varlnn kabul gerekmektedir.

Hkm Uyumazlnn Esasnn incelenmesi;

Adli ve idari yargda davann taraflarndan olan l zel daresinin mlkiyetinde bulunan tanmazlarn hukuki nitelii ve bu tanmazlarn kiralama usul ile ilgili mevzuat, konunun zm bakmndan incelenmelidir.

ncelikle her iki yarg yerindeki davalara konu olan kira szlemesinin sresinin dolduu, ancak sresi sona eren szleme sonras kiralanann yeniden 2886 sayl Devlet hale Kanunu gerei ihale prosedr sonucu kiraya verilip verilmeyecei ile kira szlemenin 6570 sayl Gayrimenkul Kiralar hakkndaki Yasa gerei kendiliinden uzam saylp saylmayaca hususu nemlidir.

5302 sayl l zel daresi Kanunun 3. maddesine gre, l zel dareleri, l halknn mahall mterek nitelikteki ihtiyalarn karlamak zere kurulan ve karar organ semenler tarafndan seilerek oluturulan, dar ve mal zerklie sahip kamu tzel kiisidir. Ayn Yasann 7. maddesinde ise, l zel darelerinin mallar devlet mal saylm ve 01/07/2006 gnl 5538 sayl Yasann 26/b maddesi ile eklenen "2886 sayl Devlet hale Kanununun 75 inci maddesi hkmleri il zel idaresi tanmazlar hakknda da uygulanr." hkm ile de, devlet mal saylan bu mallarn kiralanmas ve kira sresinin sona ermesi halinde tahliyesi konusunda 2886 sayl ihale mevzuat hkmleri uygulanaca belirlenmitir.

Davac irketin 29/06/1994 tarihinden bu yana daval idare ile aralarndaki kira szlemesi birden fazla yenilenerek, kiralanan tanmazla ilgili son olarak l Encmeni ile pazarlk usul ile 02/05/2007 tarihinde kiralama ilemi yaplm, ve szleme imzalanm ise de, davalara konu Aydn l zel daresinin 28/04/2008 gn ve 3182 sayl ilemi ile kira szlemesinin yenilenmeyecei belirtilerek tahliye karar alnmtr.

10/09/1983 tarihinde yrrle giren 2886 sayl DK'nun 1. maddesine gre Genel bteye dahil dairelerle katma bteli idarelerin, zel idare ve belediyelerin alm, satm, hizmet, yapm, kira, trampa, mlkiyetin gayri ayni hak tesisi ve tama ileri bu Kanunda yazl hkmlere gre yrtlr. 5302 sayl Yasann 7. maddesine 01/07/2006 gn 5538 sayl Yasa ile eklenen "2886 sayl Devlet hale Kanununun 75 inci maddesi hkmleri il zel idaresi tanmazlar hakknda da uygulanr." hkm ile de tereddtsz olarak daval idarenin tanmazlarnn kiralanmas konusunda 2886 sayl yasann uygulanaca belirlenmitir. 2886 sayl Yasann 75. maddesi de, kira szlemesinin sona ermesinden sonra kiralanann fuzuli igal edilmi saylacan belirterek zorla tahliyesini dzenlemektedir.

Yukarda aklanan mevzuat hkmlerinden anlalmaktadr ki, daval idarenin tanmazlar, devlet mal hkmnde olup, kiralanmas 2886 sayl DK hkmlerine gre yaplr ve szleme sresinin sona ermesi ve yenilenmemesi halinde de 2886 sayl Yasann 75. maddesi hkmleri uygulanr. 6570 sayl Gayrimenkul Kiralar hakkndaki kanunun uyumazlkta uygulama yeri bulunmamaktadr.

Uyumazlk Mahkemesinin, 04/04/1994 gn ve 1993/51 E, 1994/5 K sayl kararnda da 2886 sayl Yasann 6570 sayl yasaya gre zel yasa hkmnde olduu ve 2886 sayl Devlet hale Kanununun 75 inci maddesi hkmleri il zel idaresi tanmazlar hakknda da uygulanaca belirlenmitir.

Aklanan nedenlerle;

1-Hkm uyumazlnn varlna,

2-Aydn 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/03/2009 gn ve 2008/273 E., 2009/227 K. sayl kararnn kaldrlmas ile Aydn 1. dare Mahkemesinin 22/01/2010 gn ve 2008/659 E, 2010/101 K.nn kabul suretiyle hkm uyumazlnn giderilmesine karar verilmesi gerekecei yolunda dnce vermitir.

NCELEME VE GEREKE:

l-LK NCELEME: Uyumazlk Mahkemesi Hukuk Blmnn, 30.9.2013 gnl toplantsnda, dosyann usul ynnden incelenmesi sonunda;

2247 sayl Uyumazlk Mahkemesinin Kurulu ve leyii Hakknda Kanunun Mahkemenin grevi baln tayan 1. maddesinde, Uyumazlk Mahkemesi; Trkiye Cumhuriyeti Anayasas ile grevlendirilmi, adli, idari ve askeri yarg mercileri arasndaki grev ve hkm uyumazlklarn kesin olarak zmeye yetkili ve bu kanunla kurulup grev yapan bamsz bir yksek mahkemedir denilmi; 24. maddesinde (Deiik birinci fkra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) ise, 1 nci maddede gsterilen yarg mercilerinden en az ikisi tarafndan, grevle ilgili olmakszn kesin olarak verilmi veya kesinlemi, ayn konuya ve sebebe ilikin, taraflarndan en az biri ayn olan ve kararlar arasndaki eliki yznden hakkn yerine getirilmesi olanaksz bulunan hallerde hkm uyumazlnn varlnn kabul edilecei belirtilmitir.

Anlan hkme gre, hkm uyumazlnn varl iin:

a) Uyumazlk yaratan hkmlerin, adli, idari veya askeri yarg mercilerinden en az ikisi tarafndan verilmesi,

b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin ayn olmas,

c) Her iki kararn da kesinlemi olmas,

d) Kararlarda davann esasnn hkme balanmas,

e) Kararlar arasndaki eliki nedeniyle hakkn yerine getirilmesinin olanaksz bulunmas koullarnn birlikte gereklemesi aranmaktadr.

Hkm uyumazl bulunduu ileri srlen adli ve idari yarg kararlarnn incelenmesinden ortada adli ve idari yarg yerlerince verilmi ve kesinlemi kararlar bulunduu, kararlarda da iin esasnn hkme baland ve davalarn taraflarnn ayn olduu anlalmaktadr.

Konu ve dava sebebinin ayn olup olmamasnn incelenmesi:

dare Mahkemesi ve Asliye Hukuk Mahkemesinde grlen davalarn, darece, 2886 sayl Yasa hkmleri uygulanmak suretiyle kiraya verilen tanmazn, 2008 yl itibariyle; kiralayan davac bakmndan, kiraclk sresinin sona ermesi, kira szlemesinin yenilenmemesi, kiralama iin 2886 sayl yasa hkmleri uyarnca yeniden ihale yaplmasna ilikin 05.03.2008 tarih ve 104 sayl Aydn li l Encmeni Karar ile bunun uygulanmasna ynelik olarak gnderilen idari ve adli yaptrmlar ieren 28.04.2008 tarih ve 3182 sayl daval idare ileminden kaynakland, dolaysyla davalarn konu ve sebeplerinin ayn olduu grlmektedir.

Dier taraftan, dare Mahkemesince, dava konusu tanmaz zerinde kiraclk sresinin sona erdii ve yeniden ihale yoluyla tanmazn kiracsnn belirleneceinden bahisle ilemin hukuka uygun olduu yolunda karar verilmesine karlk; Asliye Hukuk Mahkemesince, davacnn tanmaz zerindeki kiraclk ilikisinin devam ettii ynnde karar verildii grldnden; sz konusu kararlar arasnda eliki doduu, bu eliki nedeniyle bir hakkn yerine getirilmesinin ise, bavuran bakmndan olanaksz hale geldii aktr.

Belirtilen nedenlerle,

1- Aydn 2. Asliye Hukuk Mahkemesi ile Aydn 1. dare Mahkemesi kararlar arasnda, 2247 sayl Yasann 24. maddesinde ngrlen koullarn gerekletii anlaldndan hkm uyumazl bulunduu,

2- 2247 sayl Yasann 25. maddesi hkmleri uyarnca

a) dari Yarglama Usul Yasas gzetilerek Uyumazlk Mahkemesine yaplan bavuruya ait dileke ve eklerinin 30 gn iinde yant verilmek zere K. Turizm n. San. ve Tic. Ltd. ti.ne bildirilmesi, anlan irkete verilen yantn kar tarafa teblii suretiyle dosyann tekemmlnn salanmas,

b) Usul ilemler tamamlandktan ve esas hakkndaki rapor yazldktan sonra Bakanlka belirlenecek gnde iin esasnn grlmesine OY BRL LE KARAR VERLMTR.

Bunun zerine Uyumazlk Mahkemesine yaplan bavuruya ait dileke kar tarafa (K. Turizm n. San. ve Tic. Ltd. ti.ne) tebli edilmi; anlan irket vekili tarafndan yasal sresi ierisinde verilen cevap dilekesinde, bavurunun reddine karar verilmesi talep edilmitir.

II-ESASIN NCELENMES

Uyumazlk Mahkemesi Hukuk Blmnn, Serdar ZGLDRn Bakanlnda, yeler: Eyp Sabri BAYDAR, Ali OLAK, Sddk YILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUTun katlmlaryla yaplan ve 2247 sayl Yasann 25. maddesinin verdii yetkiye dayanlarak szl aklama iin nceden belirlenen 30.12.2013 gnl toplantsnda;

stemde bulunan Aydn l zel daresi vekilinin mazeret bildirerek; kar taraf olan K. Turizm n. San. ve Tic. Ltd. ti. vekili/vekillerinin ise mazeret bildirmeden toplantya katlmadklar grldnden taraflarn dinlenilmedii ve taraflara szl aklama iin yeni bir gn de verilmediinden; bavuru dilekesi ve ekleri, uyumazla konu edilen kararlara ilikin dava dosyalar, ilgili Basavclarn dnce yazlar, dayanlan Yasa ve Ynetmelik kurallar, taraflarca verilen dileke ve ekleri ve Raportr-Hakim Takn ELKin hazrlad rapor okunup incelendikten; Basavclarca grevlendirilen Yargtay Cumhuriyet Savcs Mehmet BAYHAN ile Dantay Savcs Mehmet Ali GMޒn yazl dnceleri dorultusundaki aklamalar da alndktan sonra GERE GRLP DNLD:

Uyumazlk, mlkiyeti Aydn l zel daresine ait olan ve darece, 2886 sayl Yasa hkmleri uygulanmak suretiyle K. Turizm n. San. ve Tic. Ltd. ti.ne kiraya verilen ve zerinde dkkan ve pansiyon bulunan tanmazn, 2008 yl itibariyle; kiralayan bakmndan, kiraclk sresinin sona ermesi, kira szlemesinin yenilenmemesi, kiralama iin 2886 sayl yasa hkmleri uyarnca yeniden ihale yaplmasna ilikin 05.03.2008 tarih ve 104 sayl Aydn li l Encmeni Karar ile bunun uygulanmasna ynelik olarak gnderilen idari ve adli yaptrmlar ieren 28.04.2008 tarih ve 3182 sayl daval idare ileminden kaynaklanmtr.

01.01.1984 tarihinde yrrle giren 2886 sayl Devlet hale Kanunu'nun 1. maddesinde; Genel bteye dahil dairelerle katma bteli idarelerin, zel idare ve belediyelerin alm, satm, hizmet, yapm, kira, trampa, mlkiyetin gayri ayni hak tesisi ve tama ileri bu Kanunda yazl hkmlere gre yrtlr.

Birinci fkrada saylan daire ve idarelere bal dner sermayeli kurulular ile zel kanunlarla veya zel kanunlarn vermi olduu yetkiyle kurulmu bulunan fonlarn yukarda belirtilen ilerinin nasl yaplaca Maliye Bakanlnca hazrlanarak Bakanlar Kurulunca karlacak ynetmelikte belirtilir. Hkmne;

Kiralarda szleme sresi balkl 64.maddesinde; Kiraya verilecek tanr ve tanmaz mallarn kira sresi, on yldan ok olamaz. Turistik tesis kurulacak yerlerin ve turistik tesislerin (Ek ibare: 20/2/2001 - 4628/17 md.) ve enerji retimi tesisleri ile iletim ve datm tesis ve ebekelerinin ihtiyac olan arazilerin (Ek ibare: 18/4/2001 - 4646/13 md.) ve doal gaz iletim, datm ve depolama tesis ve ebekelerinin ihtiyac olan arazilerin on yldan fazla sre ile kiraya verilmesi mmkndr.

yldan fazla sre ile kiraya verme ilerinde, nceden Maliye Bakanlndan izin alnmas arttr. Katma bteli idarelerde bu izin, idarelerin bal bulunduklar bakanlktan alnr. zel dare ve belediyeler iin kendi zel kanunlar uygulanr.

yldan fazla sre ile kiraya verme ilerinde, kira bedeli her yl artname ve szlemesindeki esaslara gre yeniden tespit edilir. Hkmne;

Tarihi ve bedii deeri olmayan tanmaz mallarla ilgili ilemler balkl 74.maddesinde; Tarihi ve bedii deeri olanlar hari Hazinenin zel mlkiyetindeki yerlerin sat, kiraya verilmesi, trampas ve mlkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hkm ve tasarrufu altndaki yerlerin kiraya verilmesi, mlkiyetin gayri ayni hak tesisi esaslar Maliye Bakanlnca karlacak ynetmelikte belirlenir. Hkmne;

Ecrimisil ve tahliye balkl 75.maddesinde; Devletin zel mlkiyetinde veya hkm ve tasarrufu altnda bulunan tanmaz mallar ve Vakflar Genel Mdrl ile idare ve temsil ettii mazbut vakflara ait tanmaz(1) mallarn, gerek ve tzelkiilerce igali zerine, fuzuli agilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden tanmaz ve deerleme konusunda iin ehli veya uzman kiiden oluan komisyonca tespit tarihinden geriye doru be yl gememek zere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi iin, Hazinenin igalden dolay bir zarara uram olmas gerekmez ve fuzuli agilin kusuru aranmaz.

(Ek cmle: 23/7/2010-6009/24 md.) Ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yzde yirmi, pein denmesi halinde ise ayrca yzde onbe indirim uygulanr. Ecrimisil fuzuli agil tarafndan rzaen denmez ise, 6183 sayl Amme Alacaklarnn Tahsil Usul Hakknda Kanun hkmlerine gre tahsil olunur.

Kira szlemesinin bitim tarihinden itibaren, igalin devam etmesi halinde, szlemede hkm varsa ona gre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alnr.

gal edilen tanmaz mal, idarenin talebi zerine, bulunduu yer mlkiye amirince en ge 15 gn iinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir.

(Ek fkra: 23/7/2010-6009/24 md.)Ky snrlar ierisinde yer alan Hazinenin zel mlkiyetinde veya Devletin hkm ve tasarrufu altnda bulunan tanmazlarn igalcilerinden tahsil edilen ecrimisil gelirlerinin yzde bei, 442 sayl Ky Kanununda belirlenen grevlerde kullanlmak kaydyla, tahsilat izleyen ay iinde bu gelirlerin elde edildii ky tzel kiilii hesabna aktarlmak zere emanet nitelikli hesaplara kaydedilir. Maliye Bakanl bu oran iki katna kadar artrmaya yetkilidir. Hkmne yer verilmitir.

Anlan Yasann 74.maddesi de dayanak alnarak karlan Hazine Tanmazlarnn daresi Hakknda Ynetmeliin 68. maddesinde, kiraya verilecek tanmazlarn kira sresinin on yldan ok olamayaca, yldan fazla sreyle kiraya verme ilerinde nceden Bakanlktan izin alnaca; 74. maddesinde, kira szlemesinin, srenin bitimiyle sona erecei: 89. maddesinde ise, kiraya verilen, irtifak hakk kurulan veya kullanma izni verilen tanmazlardan sresi dolduu hlde tahliye edilmeyen, szlemesi feshedilen veya herhangi bir szlemeye dayanmakszn fuzuli olarak igal edilen Hazine tanmazlarnn tahliyesinin defterdarlk veya malmdrlnn talebi zerine, bulunduu yer mlki amirince en ge onbe gn iinde salanarak, tanmazn darece grevlendirilecek memurlara bo olarak teslim edilecei hkmlerine yer verilmitir.

te yandan; 5302 sayl l zel daresi Kanununun 3. maddesinde, l zel dareleri, l halknn mahall mterek nitelikteki ihtiyalarn karlamak zere kurulan ve karar organ semenler tarafndan seilerek oluturulan, dar ve mal zerklie sahip kamu tzel kiisi olarak tanmlanm; Kanunun 7. maddesinde, l zel idaresinin mallarna kar su ileyenlerin Devlet malna kar su ilemi saylaca, 2886 sayl Devlet hale Kanununun 75 inci maddesi hkmlerinin, il zel idaresi tanmazlar hakknda da uygulanaca belirtilmi; Kanunun 26.maddesinde ise, tanmaz mal satmna, trampa edilmesine ve tahsisine ilikin kararlar uygulamak, sresi yl gememek zere kiralanmasna karar vermek, il zel idaresi encmenin grev ve yetkileri arasnda saylmtr.

Dier taraftan; 18.05.1955 tarihinde kabul edilen 6570 sayl Gayrimenkul Kiralar Hakknda Kanunun 11.maddesinde; Kirac kira mddetinin bitmesinden en az on be gn evvel mecuru tahliye edeceini yaz ile bildirmedii takdirde szleme ayn artlarla bir yl uzatlm saylr.; hkmne, 14. maddesinde 2490 sayl Artrma, Eksiltme ve hale Kanununa tabi olarak kiraya verilen gayrimenkuller hakknda da bu kanun hkmleri tatbik olunur. hkmne yer verilmi; bu hkmde atf yaplan 02.06.1934 tarih ve 2490 sayl Artrma, Eksiltme ve hale Kanunu, sonradan 08.09.1983 tarih ve 2886 sayl Devlet hale Kanununun 94. maddesiyle yrrlkten kaldrlm, ancak, 6570 sayl Kanunun 14. maddesinde bu ynden bir deiiklik yaplmamas nedeniyle, anlan 14. madde, yrrlkte olmayan bir kanuna atf yapan ieriiyle varln srdrm; nihayet, 04/02/2011 tarih ve 27836 sayl Resmi Gazetede yaymlanan 6101 sayl Trk Borlar Kanununun Yrrl ve Uygulama ekli Hakknda Kanun'un 10. maddesi ile yrrlkten kaldrlmtr.

Dava konusu olayda; Aydn-Didim lesi Altnkum Plaj Sitesi Yal Caddesi tapunun 11265 parseli zerinde kaytl, mlkiyeti Aydn l zel daresine ait dkkan ve pansiyonun, yaplan ihale sonucu K. Turizm n. San. ve Tic. Ltd. ti.ne ihale edilmesine ilikin 08/07/1994 tarihli l zel dare Mdrl kararna istinaden, ayn tarihli szleme ile 29/06/1994 tarihinden geerli olmak zere 3 yl sreyle anlan irkete kiraland; 22/12/2004 tarih ve 606 sayl Aydn Valilii l Daimi Encmeni karar ile szlemenin yeniden dzenlendii, 06/04/2005 tarih ve 243 sayl Encmen karar uyarnca, 15/06/2005 tarihli taahhtname alnarak 05/06/2005 tarihinden geerli olmak zere 22/07/2005 tarihli szlemeyle irkete kiraland; l Encmeninin 04/04/2007 tarih ve 202 sayl kararyla, kira bedelinin pazarlk suretiyle yeniden belirlendii, kira sresinin bir (1) yl sre ile uzatld; l zel daresini 2007 ylnda tefti eden mfetti raporunda, kira sresi dolan tanmazlarn yeniden ihale edilmesi yerine, kira srelerinin l Daimi Encmeni karar ile uzatld, uygulamann genel olduunun belirtilmesi zerine, 05/03/2008 tarih ve 104 sayl I Encmen karar ile, aralarnda anlan irket tarafndan kullanlan tanmazn da bulunduu, 2008 yl 4-5 ve 6. aylarnda kira sreleri sona erecek olan kiraclarn kira srelerinin uzatlmamas, szlemelerin yenilenmemesi, l zel idaresi tarafndan tahliye ilemlerinin balatlmas ve yeniden 2886 sayl Devlet hale Kanunu hkmleri uyarnca ihale edilerek kiraya verilmesine ynelik kararn alnd ve bu kararn 28/04/2008 tarih ve 3182 sayl yaz ile davacya bildirilerek, kira szlemesinin son gn olan 04/06/2008 tarihi itibariyle uyumazl