18 Haziran 2014 ARAMBA

Resm Gazete

Say : 29034

YNETMELK

Sivil Havaclk Genel Mdrlnden:

HAVA TRAFK HZMETLER LE BALANTILI EMNYET OLAYLARININ

RAPOR EDLMES VE DEERLENDRLMESNE DAR YNETMELK

(SHY 65-02)

BRNC BLM

Ama, Kapsam, Dayanak, Tanmlar ve Ksaltmalar

Ama

MADDE 1 (1) Bu Ynetmeliin amac, Trk hava sahas ile havalimanlarnda uu emniyetini etkileyen, hava trafik ynetim hizmetleri emniyet performansyla balantl her trl hava olaynn rapor edilmesi, deerlendirilerek muhtemel risk alanlarnn belirlenmesi, olaylarn tekrarnn nlenmesi, emniyet artrc gerekli tedbirlerin alnmas ve Trk hava sahas dnda Trk tescilli hava aralarnn karlat hava olaylarnn raporlanmas, deerlendirilmesi ve emniyet artrc gerekli nlemlerin alnmas iin yaplacak olan almalar ile olaylar raporlamann, rapor eden kiiye herhangi bir sulama veya sorumluluk yklemeyeceine ve gnll raporlamann tevikine ilikin hususlar dzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 (1) Bu Ynetmelik, Trk hava sahas ierisinde hava seyrsefer kontrol hizmeti salayan kurulular, hava trafik hizmetleri ile balantl sivil hava aralarn, sivil ATS hizmeti salanan sivil veya askeri hava aralarn, askeri ATS niteleri tarafndan hizmet salanan sivil hava aralarn, Trk hava sahas dnda Trk tescilli hava aralarn ve yabanc tescilli uak ileten Trk havayolu iletmecilerini ve bu hizmetlerle ilgili kiileri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 (1) Bu Ynetmelik,

a) 10/11/2005 tarihli ve 5431 sayl Sivil Havaclk Genel Mdrl Tekilat ve Grevleri Hakknda Kanunun 4 nc ve 22 nci maddeleri ile 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayl Trk Sivil Havaclk Kanununun 41 inci ve 46 nc maddelerine dayanlarak,

b) EUROCONTROL Tekilat tarafndan yaymlanan ESARR-2 Hava Trafik Ynetimi Balantl Emniyet Olaylarnn Rapor Edilmesi ve Deerlendirilmesi dzenlemesine ve 20 Ekim 2010 tarihli ve 996/2010 sayl Avrupa Komisyonu Tzne paralel olarak,

hazrlanmtr.

Tanmlar ve ksaltmalar

MADDE 4 (1) Bu Ynetmelikte geen;

a) ACAS: Havada arpmay nleyici, ikincil gzetim radar transponder sinyallerine dayanan ve hava aracnda yer alan bir sistemi,

b) ACAS raporu: Hava aralarnn ACAS tavsiyesine uygun olarak yapt manevra sonrasnda, ilgili ATS nitesine hava arac kaptan tarafndan yaplan raporlama ve/veya bilgilendirmeyi,

c) AIRPROX: Hava aralarnn yakn gemesini gstermek iin hava trafik olaynda kullanlan kod kelimeyi,

) Asgari ayrma deerinin ihlali: Hava aralar arasnda tavsiye edilmi ayrma deerinin muhafaza edilmemi olmas durumunu,

d) ATC: Hava trafik kontrol hizmetini,

e) ATM: Hava trafik ynetimini,

f) ATS: Hava trafik hizmetlerini,

g) ATS birimleri: Saha, yaklama ya da meydan kontrol merkezi anlamlarnda kullanlan genel bir terimi,

) ATS hava sahalar: Snrlar belirlenmi, alfabetik olarak dzenlenmi operasyon kurallar ile hava trafik hizmetlerinin tanmland hava sahalarn,

h) ATS hizmet personeli: Hava trafik hizmetlerini salamakla grevli personeli,

) ATS koridor a: ATS yollarnn btnn,

i) Bakanlk: Ulatrma, Denizcilik ve Haberleme Bakanln,

j) Ciddi hava olaylar: Kaza riski olmamakla birlikte hava arac operasyonlaryla balantl olarak hava aralar veya manialarla yakn geme olarak ortaya kan, emniyet tedbirlerinin garanti altna alnamad olaylar,

k) ok ciddi hava olaylar: Eldeki mevcut bilgi ve belgelerle kaza riski tad tespit edilen olaylar,

l) DHM: Devlet Hava Meydanlar letmesi Genel Mdrln,

m) Dorudan etki: Olayn meydana gelmesinde ATS kaynakl en az bir olayn direkt olarak etken olduu kararna varlmasn,

n) Dolayl etki: Olayn meydana gelmesinde ATS kaynakl bir olay direkt olarak etken olmad halde, potansiyel riski arttran veya hava aracnn karlat olaya dolayl olarak neden olan ATS kaynakl en az bir olayn varln,

o) Emniyet zerinde etkisi belirlenemeyen olaylar: Elde yeterli bilgi ve belgenin olmamas nedeniyle emniyet zerinde potansiyel etkisi belirlenemeyen olaylar,

) ESARR-2: Hava trafik ynetimi balantl emniyet olaylarnn rapor edilmesi ve deerlendirilmesine dair dzenlemeyi,

p) EUROCONTROL Tekilat: Avrupa Hava Seyrsefer Emniyeti Tekilatn,

r) FIR: Uu bilgi blgesini,

s) GAT: ICAO usul ve kurallarna gre dzenlenen tm uular,

) Geli: Alal zirvesinden, pist terk edie ya da pist zerinde tamamen durana kadar olan safhay,

t) Genel havaclk operasyonu: Ticari bir hava tamacl operasyonu ya da havaclk i operasyonlar dnda kalan hava arac operasyonunu,

u) Genel Mdrlk: Sivil Havaclk Genel Mdrln,

) Gizlilik: Gerektiinde hava olayn rapor eden kii ve hava olay ile ilgili nc ahslarn kimliini ortaya karabilecek her trl ahsi ve teknik detaylarn gizli tutularak deifre olmasnn engellenmesini,

v) Hava arac tipi: Hava aralarnn uygun ICAO hava arac tantcs ile ya da ICAO tantclarnn mevcut olmad yerlerde ak lisanla tanmlanmasn,

y) Hava aracnn ATC msaadesi dna kmas: Bir hava aracnn kontrol salayan ATC nitesinin veya hava trafik hizmetlerinin tanmlad zel koullara uymamas durumunu,

z) Hava sahas yaps: Hava trafiinin zel kullanm iin hava sahasnn yapsn,

aa) Hava sahasna izinsiz giri: Uygun otorite veya niteden n izin alnarak girilmesi gerekli bir hava sahasna izin alnmadan girilmesini,

bb) Hava seyrsefer hizmet salayc: Hava seyrsefer hizmetlerini salamaktan sorumlu kurulular,

cc) Hava trafik hizmet niteleri: Hava trafik hizmeti, hava trafik ak, hava sahas ynetimi hizmet niteleri ve bu nitelere destek amacyla iletiim, gzlem ve seyrsefer alt yaps salamaktan sorumlu niteleri,

) Hava trafik hizmetleri zerinde muhtemel bir etkisi olmayan olaylar: Hava trafik hizmetlerinin emniyetli olarak salanmas zerinde etkisi olmayan kayplar ve arzalar,

dd) Hava trafik hizmetleri sistem gvenliinin salanamamas: Yangn, duman, takn, bomba tehdidi, patlama ya da sabotaj gibi ngrlemeyen bir byk tehlike nedeniyle ATS hizmetlerinin salanamamas ya da kesintiye uramasn,

ee) Hava trafik hizmetlerinin emniyetli olarak en alt dzeyde salanmas: Hava trafik hizmetlerinin en alt dzeyde saland, ancak muhtemel bir risk dzeyinin belirlenemedii olaylar,

ff) Hava trafik hizmetlerinin emniyetli olarak salanmasnn tmyle kayb: Hava trafik hizmetlerinin salanmasnn herhangi bir safhada tmyle kaybolmasn,

gg) Hava trafik hizmetlerinin emniyetli olarak salanmasnn ciddi dzeyde kayb: Hava arac operasyonlar zerinde, belirli bir zaman dilimi iinde potansiyel olarak olumsuz etkisi olan olaylar veya Hava trafik hizmetlerinin, ani gelien durumlar nedeniyle salanamamasn,

) Hava trafik hizmetlerinin emniyetli olarak salanmasnn ksmi dzeyde kayb: Hava trafik hizmetlerinin salanmasnda karlalan beklenmedik ve ksmi kayplar,

hh) Hava trafik hizmetlerinin salanamamas: Hava trafik hizmet sistemlerinin, hava trafiinin emniyetini etkileyecek ekilde, kullanlamaz, performanslarnn yetersiz veya kesintili olmas sonucunda meydana gelen olay,

) ICAO: Uluslararas Sivil Havaclk Tekilatn,

ii) Kalk: Kalk kousunun balamasndan trman zirvesine kadar olan safhay,

jj) Meydan kontrol hizmeti: Meydan trafii iin hava trafik kontrol hizmetini,

kk) Olay: Kaza ile sonulanmayan ancak uu emniyetini etkileyen veya etkileme ihtimali bulunan, hava arac ve kullanlmakta olan hava seyrsefer sisteminde yaanan bir kesinti, eksiklik veya bozukluk ile hava aracnn operasyonu ve hava trafik ynetim hizmetlerinin salanmas ile ilgili tm olaylar ve olaand durumlar,

ll) nemli hava olaylar: ok ciddi veya ciddi olaylara yol aabilecei varsaylan ancak, durumun telafi edilebilecei olaylar,

mm) Radar kontrol hizmeti: Radardan alnan bilgilerin hava trafik kontrol hizmetinin salanmasnda direkt olarak kullanldn belirtmekte kullanlan terimi,

nn) Saha kontrol hizmeti: Kontroll blgelerdeki kontroll uular iin salanan hava trafik kontrol hizmetini,

oo) Sektorizasyon: Trafiin devri amacyla nceden belirlenmi ltler esas alnarak hava sahasnn yatay ve dikey olarak blnmesini,

) SSR: kincil gzetleme radarn,

pp) Taksi: Park yerinden kalk kousuna balayana kadar olan kalk taksi ve geli taksi kavramlarn iine alan safhay,

rr) Tehlikeli saha: erisindeki faaliyetlerin hava aracnn uuuna belirli zamanlarda tehlike tekil edebilecek ekilde olduu, boyutlar tanml hava sahasn,

ss) Uu Kurallar:

1) Aletli uu kurallar: Aletli meteorolojik artlar altnda dzenlenen uularn bal olduu kurallar btnn,

2) Grerek uu kurallar: Grerek uu artlar altnda dzenlenen uularn bal olduu kurallar btnn,

) nc ahslar: Bir hava arac kazasndan veya olayndan uu ekibi ve yolcular haricinde etkilenen kiileri,

tt) Yaklama kontrol hizmeti: Kalkan ve inen kontroll uular iin ATC hizmetini,

uu) Yasak saha: erisinde hava aralarnn uuunun yasakland, boyutlar tanml hava sahasn,

ifade eder.

KNC BLM

Hava Olaynn ncelenmesi ve Deerlendirilmesi, nceleme ve Deerlendirme

Sonularnn Paylam ve Geri Bildirim

Uygulama

MADDE 5 (1) Trk hava sahas ile btn havalimanlarnda sivil havaclk emniyeti ile ilgili olaylarn tm aklyla rapor edilmesi, gerek veya potansiyel olarak havaclk ve hava trafik hizmetlerinin salanmasnda emniyeti tehdit eden ve bu Ynetmeliin ekinde yer alan Ek-Ada snflandrlm uu emniyeti ve hava trafik hizmetleri ile balantl tm hava olaylarnn rapor edilmesi ve deerlendirilmesi zorunludur.

(2) Sivil havaclk operasyonlarnda grev alan ahslarn ahit olduklar hava olaylaryla ilgili yapacaklar gnll raporlamalar tevik edilir ve deerlendirmeye alnr.

Olaylarn rapor edilmesi

MADDE 6 (1) Hava trafik kontrolrleri, pilotlar, havaclk iletmeleri, ATS hizmet nitelerinde alan dier personel ve hava trafik teknik alt yapsnn tesisi, tadilat, bakm ve onarmn yapan personel ile seyrsefer sistemlerinin uu kontrol ile grevli personeli tarafndan, bu Ynetmeliin ekinde yer alan Ek-Ada belirtilen tanmlara uyan tm olaylarn rapor edilmesi zorunludur.

(2) Pilotlarn uu esnasnda frekanstan veya inii mteakip telefon vastasyla ATC nitelerine ya da sivil havaclk iletmelerine ilettikleri szl raporlar da, yazl raporlar gibi ilem grr.

(3) Ayrca, nc kiiler tarafndan bu Ynetmelik kapsamnda rapor edilen tm hava olaylar da ayn ilemi grr.

(4) Bir hava olayna ait rapor, ilgili ahs veya birimlerce, en ge yetmi iki saat ierisinde ve en seri aralarla Genel Mdrle, hava seyrsefer hizmet salaycsnn ATC birimleri veya bu amala tespit edilecek temas noktalarna iletilir.

(5) Trk hava sahas dnda, Trk tescilli hava aralar veya Trk iletmecilerinin ve uucu personelin, yabanc lke hava sahalarnda karlat hava olaylar en ge yetmi iki saat ierisinde Genel Mdrle rapor edilir.

(6) Hava Seyrsefer Hizmet Salaycnn tm ilgili ATS nitelerinden meydana gelen hava trafik olaylar ile ilgili bilgi ve belge talep edilmesi halinde belgeler Genel Mdrle iletilir.

(7) Hava seyrsefer hizmet salayc tarafndan hava sahas kullanclarn, dier kurumlar, dier lke havaclk otoritelerini ilgilendiren olaylar n deerlendirme raporuyla birlikte Genel Mdrle iletilir. ok ciddi ve ciddi olduu tespit edilen hava trafik olaylarna ilikin bilgi ve belgeler olay tarihi itibariyle en ge on drt gn ierisinde Genel Mdrle iletilir.

Bilgi ve belgelerin temini

MADDE 7 (1) Raporu veren veya alan kii ve kurulular, rapor verme veya hava trafik ynetim hizmet niteleri tarafndan raporun alnmas ilemlerinin yan sra, olayn mteakip soruturma ve incelenmesine kaynak tekil edebilecek her trl bilgi ve belgenin temin ve muhafazasndan ve bu bilgi ve belgeleri ilgili usuller erevesinde hava seyrsefer hizmet salaycsnn belirtecei temas noktalarna, ayrca talep edilmesi durumunda Genel Mdrle ulatrlmasndan sorumludur.

Sorumluluk

MADDE 8 (1) Sivil havaclk iletmeleri, ATS hizmet niteleri, hava trafik kontrolrleri, pilotlar veya nc ahslar, karm olduklar veya tank olduklar gereklemi olaylar ile uu emniyetine potansiyel tehlike tekil edebilecei veya hava trafik ynetim hizmetlerinde emniyet kabiliyetini azaltabilecei dnlen tm olaylarn Genel Mdrle ve Hava Seyrsefer Hizmet Salaycsna rapor edilmesinden sorumludur.

Hava trafik olay rapor formu

MADDE 9 (1) Hava olaylaryla ilgili raporlarn sunulmas ve kabul edilmesinde Trkiye Havaclk Bilgi Yaynlarnn Hava Trafik Olaylar balkl ENR 1.14 blmnde yer alan ICAO hava trafik olay rapor formu modeli (Form No: SHGM-HSS/2005-001) ve Trk Silahl Kuvvetleri birimleri tarafndan kullanlan Hava Trafik Olay Format formu kullanlr.

Askeri ATS niteleri ve uu ekipleri tarafndan olaylarn bildirilmesi

MADDE 10 (1) Askeri ATS niteleri, sivil hava aralarnn kart olaylar yrrlkteki mevzuatlarna gre en ksa srede Genel Mdrle bildirir.

(2) Askeri hava aralarnn uu ekipleri sivil ATS nitelerinin yol at hava olaylarn yrrlkteki mevzuatlarna uygun olarak Genel Mdrle ve Hava Seyrsefer Hizmet Salaycsna bildirir.

(3) Askeri ATS niteleri tarafndan hizmet verilen sivil hava aralarnn kart hava olaylar ilgili askeri birimler tarafndan yrrlkteki mevzuatlarna gre incelenerek, deerlendirme sonular tm bilgi ve belgeleriyle birlikte Genel Mdrle gnderilir.

(4) Genel Mdrlk gerektiinde ivedi inceleme ve deerlendirme amacyla sesli ve grntl kayt rnekleri ve ilgili dier belgelerin gnderilmesi iin Hava Kuvvetleri Komutanl Deerlendirme Denetleme Bakanlna nce telefonla daha sonra resmi yaz ile bavurur.

Kaytlarn saklanmas ve devreye verilmesi

MADDE 11 (1) Olaylarn soruturma ve incelenmesine kaynak tekil edecek tm bilgi ve belgeler ilgili ATC nitesi tarafndan, hava seyrsefer hizmet salaycsna ilikin mevzuatta belirlenmi yntemlere uygun olarak, ikinci bir bildirime kadar kayt altna alnr.

(2) Meydana gelen hava olayyla ilgili kayt, bilgi ve belgeler baka bir kurum ya da kurulua veya nc kiilere Genel Mdrln onay olmadka verilemez.

(3) Konu hakknda olay sonulanncaya kadar szl ve yazl aklama yaplamaz. lgili tm bilgiler ve kaytlar, olay sonulandrlana kadar muhafaza altnda tutulur, Genel Mdrln onay ile tekrar devreye verilebilir.

(4) Meydana gelen hava olaynn ve ilgili tm kaytlarn tekrar devreye verilebileceine ilikin Genel Mdrlk tarafndan uygun grlmesi halinde Hava Seyrsefer Hizmet Salaycya dzenli aralklarla geri bildirim yaplr.

Hava trafik olaylarnn incelenmesi

MADDE 12 (1) Trk hava sahasnda meydana gelen hava olaylar, Hava Seyrsefer Hizmet Salayc tarafndan ilgili ATC birimi veya merkezde grevlendirilen hava trafik kontrol personelinden oluturulan en az kiilik komisyon tarafndan incelenerek deerlendirilir. Bu amala uluslararas kullanm bulunan rapor, kayt ve risk deerlendirme yazlm ve donanmlar da kullanlr.

(2) Komisyon olayn niteliine uygun uzmanlk ve yeterlilie sahip sivil ve askeri personelden oluturulur. Genel Mdrln gerek grmesi veya hava seyrsefer hizmet salaycs tarafndan talep edilmesi halinde, Genel Mdrlkten ve dier ilgili kamu/zel sektrden de yeterli tecrbe ve uzmanla sahip personel komisyona katlr.

(3) Hava Seyrsefer Hizmet Salaycs tarafndan deerlendirme sonularna gre; kendi hizmet alan ile ilgili gerekli nlemlerin alnmas salanr.

(4) Komisyon tarafndan olayn inceleme ve deerlendirilmesinin tamamlanmasn mteakip n inceleme ve deerlendirme raporu en ge on gn ierisinde Hava Seyrsefer Hizmet Salaycs tarafndan Genel Mdrle gnderilir. Genel Mdrlk tarafndan gerekli grlmesi halinde sz konusu olay ilgili mevzuatlar erevesinde komisyon marifetiyle yeniden deerlendirilir.

(5) Hava Seyrsefer Hizmet Salaycs tarafndan, inceleme ve deerlendirmesi tamamlanarak sonulandrlm hava olaylar ICAO ve/veya EUROCONTROL Tekilat tarafndan yaymlanm olan risk derecesi tablolarna gre snflandrlarak bir sonraki yln Mart ay sonuna kadar Genel Mdrle gnderilir. nceleme sreci devam edenler sonulandrldnda ilgili yln istatistiklerine yanstlr.

Hava trafik hizmetleri emniyet gelitirme platformu

MADDE 13 (1) Hava Seyrsefer Hizmet Salaycs tarafndan hava trafik ve uu emniyetinin srekli olarak gelitirilmesini teminen bir Emniyet Gelitirme Platformu kurulur. Hizmet salaycs merkez ve havalimanlarnn ATC nitelerinin temsilcileri ile hava yolu iletmelerinin emniyet, operasyon veya performans birimlerinin temsilcileri bu platformu oluturur. Ayrca, Hizmet Salayc tarafndan belirlenecek havalimanlarnn Hava Trafik Kontrol niteleri kendi emniyet platformlarn oluturur.

(2) Gerektiinde askeri hizmet salayc, uu eitim organizasyonlar, meteoroloji hizmet salayc ve sektrn dier paydalar almalara katlr.

(3) Hizmet salayc merkezi tarafndan ylda en az iki defa dzenlenecek platforma Genel Mdrlk temsilcisi de katlr. Havalimanlarnda oluturulacak platform ylda en az defa toplanr.

(4) Bu platformlar tarafndan, olay sonular, hava olaylarnn tekrarn nlemeye ynelik alnacak tedbirler, hava trafik ve uucu personelin ibirliinin gelitirilmesi, emniyete ynelik tavsiye ve nerilerinin deerlendirilmesi ve benzeri almalar yaplr.

(5) Hava Seyrsefer Hizmet Salayc platform almalarnn zet raporlar eklinde tanzim edilerek kayt altna alnmasn salar.

Tavsiye ve izleme kurulu

MADDE 14 (1) Hava trafik hizmetleri ve balantl konularn deerlendirilmesi, emniyet kltrnn en st dzeyde muhafazas iin bireysel ve kurumsal uygulamalar ve dzenlemelerin tespiti amacyla, havaclk sektrnde yer alan kurulularn katlmyla Tavsiye ve zleme Kurulu oluturulur.

(2) Genel Mdrlk bu kurulun yl ierisinde drt ay gemeyen aralklarla toplanmasn salar. Genel Mdrlk tarafndan bu sre dikkate alnmadan ilave toplantlar dzenlenir.

Tavsiye ve izleme kurulunun yaps

MADDE 15 (1) Tavsiye ve zleme Kurulu, almalarnda bamsz olup kanunlarla aka verilmi bir yetkiye dayanlmadka Kurulun almalarna mdahale edilemez.

(2) Sz konusu kurul Genel Mdrlk temsilcisinin bakanlnda aada yer alan temsilcilerden oluur:

a) Sivil hava seyrsefer hizmet salayc temsilcisi.

b) Askeri hava seyrsefer hizmet salayc temsilcisi (Gerektiinde ilgili Kuvvet Komutanlklar temsilcisi).

c) Hava trafik eitimi veren niversite temsilcisi.

) Pilot, hava trafik kontrolrleri, havayollar ve hava trafik emniyetiyle ilgili dernek ve sivil toplum kuruluu temsilcileri.

(3) kinci fkrann (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan kurum ve kurulular, Genel Mdrle bir asl ve iki yedek ye ismi bildirir. Kurum ve kurulular, kurulun almalarna isimleri onaylanan en fazla iki temsilci ile katlabilirler. Kurul sekretaryas Genel Mdrlk tarafndan yrtlr.

(4) Gerekli grmesi halinde Genel Mdrlk, ikinci fkrada yer alanlar dnda, konusunda uzman kii ya da kurulu temsilcilerini de gzlemci olarak kurul almalarna davet edebilir.

Tavsiye ve izleme kurulunun grevleri

MADDE 16 (1) Kurul, sektrel dzenleme veya mevzuat deiiklii gerektiren konular ve hava olaylarnn tekrarnn nlenmesine ynelik genel yaklam, alnmas gerekli tedbirleri belirler.

(2) Kurul tarafndan tespit edilip Genel Mdrlk tarafndan ilgili kurum ve kurululara bildirilen alnmas gerekli tedbirler ve uygulanmas gerekli yaptrmlar, ivedilikle yerine getirilerek sonucu Genel Mdrle bildirilir. Genel Mdrlk dzeltici uygulamalarn da izlenmesinden sorumludur.

(3) Hava Seyrsefer Hizmet Salayc ve Genel Mdrlk tarafndan hazrlanan yllk zet raporlar da Tavsiye ve zleme Kurulunda ele alnr.

(4) Genel Mdrlk tarafndan hazrlanan nihai rapor Genel Mdrn onaynn ardndan ilgili kurum ve kurululara gnderilir.

Olaylarn aratrlmas ve deerlendirilmesi

MADDE 17 (1) Hava Seyrsefer Hizmet Salayc tarafndan incelenerek deerlendirilen olaylarn sonu raporunda; olayn uu emniyeti ve hava trafik hizmetlerinin emniyetli biimde salanmas zerindeki etkileri belirlenir, zm nerileri tespit edilir ve kuruluun hizmet alanna giren her konuda gerekli tedbirler alnr.

(2) Hava Seyrsefer Hizmet Salayc tarafndan belirlenecek havalimanlarnda uygun grlmesi halinde; emniyet zerinde etkisi olmayan ve etkisi belirlenemeyen olay kategorisindeki olaylar incelenerek, sonular ilgili taraflarla paylalr. Gerek havalimanlarnn ilgili birimleri gerekse olayn dier taraflar benzer olaylarn tekrarna ynelik her trl tedbiri alr.

(3) Havalimanlar yukarda belirtilen olaylarn sonularn ve ok ciddi, ciddi ve nemli olay kategorisinde deerlendirilen olaylarn tm bilgi, belge ve kaytlar en ge yedi gn ierisinde hava seyrsefer hizmet salaycnn merkez birimine iletir.

(4) Hava Seyrsefer Hizmet Salayc ok ciddi ve ciddi olay kategorisinde deerlendirilen olaylarn n inceleme deerlendirme raporlarn tamamlanmasn mteakip en ge yedi i gn iinde daha nce gnderilmi bilgi ve belgelere ek olarak gnderilmesi gerekli grlen tm bilgi ve belgeleri ile birlikte Genel Mdrle gnderir.

(5) Genel Mdrlk inceleme ve deerlendirme mekanizmasnn etkinliine ynelik gerekli gzetim ve denetim faaliyetlerini yrtr. Bu amala grevlendirilen personele almalar srasnda ilgili kii, kurum ve kurulular tarafndan gerekli ibirlii salanmak zorundadr.

(6) Genel Mdrlk, bu Ynetmeliin ekinde yer alan Ek-Bdeki snflandrmaya uygun ekilde hazrlanan yllk zet raporlarn ilgili uluslararas kurululara bildirir.

(7) Trk hava sahas dnda, Trk tescilli hava aralar veya Trk iletmecilerinin ve uucu personelin, yabanc lke hava sahalarnda karlat hava olaylar Genel Mdrlk tarafndan incelenip deerlendirilerek, tekrarnn nlenmesi iin gerekli tedbirlerin alnmas salanr.

(8) Uluslararas kurulular, dier lkelerin sivil havaclk kurulular, hava yolu iletmeleri veya uu ekiplerince olaylarn sonularna ynelik olarak yeniden deerlendirmeyi gerektirecek bir talep bulunmas ve talebin Genel Mdrlk tarafndan uygun bulunmas durumunda, hava olay Genel Mdrlk ve ilgili taraflarn temsilcilerinden oluan bir komisyon tarafndan yeniden incelenir.

Olaylarn risk ve sklk derecelerinin belirlenmesi

MADDE 18 (1) Hava trafik olaylarna aada belirtilen risk snflandrmas uygulanr:

 

(A)

ok Ciddi

(B)

Ciddi

(C)

nemli

(D)

Emniyet zerinde etkisi belirlenemeyen olaylar

(E)

Emniyet zerinde etkisi bulunmayan olaylar

-   Standart ayrmann byk lde azalmas (ayrma minimalarnn yarsndan daha az olmas) uu ekibi veya Hava Trafik Kontrol nitesinin tamamen kontrol kaybetmesi veya durumun telafi edilememesi.

-   Kendilerine verilen msaadeden sapma gsteren bir veya birden fazla uan dier bir uakla veya mania ile arpmay nlemek amacyla ani bir manevra yapmas (ya da kanma faaliyetinin uygun olmamas durumunda).

-   Uak, grevli yer aralar,vb. aralarn Hava Trafik Kontrolrnn bilgisi olmadan pisti ihlal etmesi.

-   Standart ayrmann byk lde azalmas (ayrma minimalarnn yarsndan daha az olmas) uu ekibi veya Hava Trafik Kontrol nitesinin tamamen kontrol kaybetmesi ve durumun telafi edilmesi.

-Uu ekibi veya Hava Trafik nitesinin kontrol olmakszn standart ayrmann kk lde azalmas (ayrma minimalarnn yarsndan fazla olmas) bu sebeple durumun telafisinin tehlikeye atlmas.

-Hava Trafik Kontrolr veya uu ekibinin artan i yk meydana gelen standart ayrmann kk lde azalmas (ayrma minimalarnn yarsndan fazla olmas).

-Uu ekibi veya Hava Trafik nitesinin kontrolnde standart ayrmann kk lde azalmas (ayrma minimalarnn yarsndan fazla olmas).

Emniyet zerine etkisinin belirlenememesi.

Emniyet zerine dorudan veya dolayl etkisinin olmamas.

(2) Hava Trafik sistemlerinin ve hizmetlerinin emniyetli olarak salanmas zerindeki etkilerine gre risk snflandrmalar:

(aa)

Hava Trafik hizmetlerinin emniyetli olarak salanmasnn tmyle kayb

(a)

Hava Trafik hizmetlerinin emniyetli olarak salanmasnn ciddi dzeyde kayb

(b)

Hava Trafik hizmetlerinin emniyetli olarak salanmasnn ksmi dzeyde kayb

(c)

Hava Trafik hizmetlerinin emniyetli olarak en alt dzeyde salanmas

(d)

Hava Trafik hizmetleri zerinde muhtemel bir etkisi olmayan olaylar

(e)

Etkisi belirlenemeyen olaylar

Hava Trafik hizmeti veya durumsal farkndaln ani ve ynetilemeyen btnsel kayb veya ATM hizmetinin tamamyla bozulmas veya ATS personeline bozuk bilginin salanmas.

 

 

 

Hava Trafik Hizmetlerinin herhangi bir derecesini salamada neredeyse tamamyla ve ani yetersizlii ile balantl olay.

 

 

Hava Trafik Hizmetlerinin salanmasnda ani ve ksmi yetersizlikle ilikili olay.

Hava Trafik hizmetlerinin icrasnda uygulanan snrlamalara ramen ATS personeli tarafndan ynetilemeyen Emniyetli ve seviyesi alalmam ATM hizmetlerini salamak iin toplam, ciddi veya ksmi yetersizlik

gsteren durumlar ieren olay.

Hava Trafik hizmetlerini salamak konusundaki yeterlilii zerinde etkisi olmayan olaylar.

 

Emniyet zerine dorudan ya da dolayl olarak etkisinin olmamas.

Karar verilmesi iin yeterli bilginin bulunmamas.

(3) Hava Trafik Olaylar ile Hava Trafik Sistem ve Hizmetlerindeki olaylarn sklk snflandrmas:

ok Nadir

Nadir

Ara Sra

Sk

ok Sk

Olayn gerekletii tarihe kadar benzer hibir hava trafik olaynn gereklemedii durum.

Bir yl iinde benzer olaylarn 5 kere ve altnda gerekletii durumlar.

Bir yl iinde benzer olaylarn 6-10 kere gerekletii durumlar.

Bir yl iinde benzer olaylarn 11-15 kere gerekletii durumlar.

Bir yl iinde benzer olaylarn 16 ve zerinde gerekletii durumlar.

(4) Hava Trafik Olaylar ile Hava Trafik Sistem ve Hizmetlerindeki olaylarn derece snflandrmalar:

Hava Trafik Hizmetleri Balant

Olaylarn

Risk Derecesi

A

ok Ciddi

A1

A2

A3

A4

A5

B

Ciddi

B1

B2

B3

B4

B5

C

nemli

C1

C2

C3

C4

C5

D

Emniyet zerinde etkisi belirlenemeyen olaylar

D1

D2

D3

D4

D5

E

Emniyet zerinde etkisi bulunmayan olaylar

E1

E2

E3

E4

E5

 

 

1

2

3

4

5

ok Nadir

Nadir

Ara Sra

Sk

ok Sk

Sklk Derecesi

 

Hava Trafik Sistemleri Balantl

Olaylarn

Risk Derecesi

aa

Hava Trafik hizmetlerinin emniyetli olarak salanmasnn tmyle kayb

aa1

aa2

aa3

aa4

aa5

a

Hava Trafik hizmetlerinin emniyetli olarak salanmasnn ciddi dzeyde kayb

a1

a2

a3

a4

a5

b

Hava Trafik hizmetlerinin emniyetli olarak salanmasnn ksmi dzeyde kayb

b1

b2

b3

b4

b5

c

Hava Trafik hizmetlerinin emniyetli olarak en alt dzeyde salanmas

c1

c2

 

c3

c4

c5

d

Hava Trafik hizmetleri zerinde muhtemel bir etkisi olmayan olaylar

d1

d2

d3

d4

d5

e

Etkisi belirlenemeyen olaylar

e1

e2

e3

e4

e5

 

 

 

 

1

2

3

4

5

ok Nadir

Nadir

Ara Sra

Sk

ok Sk

Sklk Derecesi

 

NC BLM

eitli ve Son Hkmler

Teknik dzenlemeler

MADDE 19 (1) Bu Ynetmelikte yer almayan ve istisnai zellik arz eden teknik konular ile bu Ynetmelikte belirtilen konularda ICAO ve EUROCONTROL Tekilat tarafndan yaplan deiikliklere ilikin dzenlemeler Genel Mdrlk tarafndan yaplr.

Yrrlkten kaldrlan ynetmelik

MADDE 20 (1) 30/1/2007 tarihli ve 26419 sayl Resm Gazetede yaymlanan Hava Trafik Ynetim Hizmetleri ile Balantl Emniyet Olaylarn Rapor Edilmesi ve Deerlendirilmesine Dair Ynetmelik (SHY 65-02) yrrlkten kaldrlmtr.

Yrrlk

MADDE 21 (1) Bu Ynetmelik yaym tarihinde yrrle girer.

Yrtme

MADDE 22 (1) Bu Ynetmelik hkmlerini Sivil Havaclk Genel Mdr yrtr.

 

EK A

Rapor Edilmesi Zorunlu ATS Balantl Olaylar

 

Bu ek; rapor edilmesi ve deerlendirilmesi zorunlu ATS balantl hava olaylar ile kayt altna alnacak olaylarn temelinde yer alan bilgileri iermektedir.

A-1 Rapor edilecek ve sonulandrlacak ATS balantl hava olaylar:

A-1.1 Yakn geme: Pozisyonlar itibari ile birbirlerine ok yakn olduklar deerlendirilen hava aralar, dier aralar, insan ya da manialar;

a) Asgari ayrma deerinin ihlali,

b) Yetersiz ayrma,

c) Manialarla yakn geme,

) Kandrma gerektiren pist ihlalleri,

olarak snflandrlr.

A-1.2 Potansiyel arpma veya yakn geme: Herhangi bir arpma veya yakn geme ile sonulanmayan, ancak potansiyel olarak bir arpma veya yakn gemeye neden olabilecei deerlendirilen olaylar;

a) Kandrma hareketi gerektirmeyen pist ihlalleri,

b) Hava aralarnn izinsiz pist ihlalleri,

c) Hava aracnn ATC msaadesi dna kmas,

) Hava aracnn uygulanmas gereken ATS usul ve dzenlemelerine uymamas,

1. Hava aracnn yaynlanm usul ve dzenlemeler ile ATS yntemlerine uymamas,

2. Hava sahas ihlali,

3. Tanmas ve altrlmas zorunlu hava arac ekipman ve uygulamalarna riayet edilmemesi,

olarak snflandrlr.

A-1.3 ATS balantl dier olaylar:

Hava trafik ynetimi hizmetlerinin salanamamas

1. Hava trafik hizmetlerinin salanamamas,

2. Hava sahas ynetim hizmetlerinin salanamamas,

3. Hava trafik ak idaresi hizmetlerinin salanamamas,

olarak snflandrlr.

A-1.3.1 ATS balantl dier olaylar ile ilgili rnekler aada belirtilmitir:

1. Hava trafik kontrol, ATIS, meteoroloji hizmetleri, seyrsefer veritaban, haritalar, grafikler, chart ve manuellerde yanl, yetersiz ya da yanltc bilgi verilmesi,

2. Belirlenen mania msaadelerinin daha altnda bir ayrma salanmas,

3. Basn referans bilgisinin yanl verilmesi,

4. nemli mesajlarn yanl gnderilmesi, alnmas veya aklanmas,

5. Asgari ayrma deerlerinin ihlali,

6. Hava sahasnn izinsiz ihlali,

7. Radyo haberlemesine kanunsuz giriimde bulunulmas,

8. Hava seyrsefer hizmetlerinin yer ve uydu sistemlerinde yaanan arzalar,

9. Meydan altyapsndaki nemli eksiklikler,

10. Meydan hareket sahasnn hava arac, ara, hayvan veya yabanc maddeler tarafndan tehlike yaratacak ekilde ihlal edilmesi,

11. Meydan hareket sahas zerindeki manialarn tehlike yaratacak ekilde yanl veya yetersiz iaretlenmesi,

12. Meydan klandrmasnn arzalanmas, bozulmas veya olmamas.

A-2 Olaylarla ilgili toplanmas ve muhafazas zorunlu bilgiler

A-2.1 Aadaki listede yer alan bilgiler, kaza veya olayn trne bal olarak toplanarak kayt altna alnacaktr.

a) Olay ile ilgili hava arac says,

b) Olay ile ilgili ara says,

c) Olay ile ilgili kii says,

) Olay ile ilgili hayvan says,

d) ATS nitesi/niteleri,

e) Olay tarihi,

f) nc kiilerin says.

A-2.2 Olay ile ilgili hava aralarna ve hava trafik hizmetine ilikin kayt altna alnacak bilgiler

a) Hava arac tipi,

b) Uu tipi (Ticari Hava Tamacl/Genel uu operasyonlar),

c) Operasyon Tipi (Genel Hava Trafii/Operasyonel Hava Trafii),

) Hava Trafik hizmetinin dzeyi,

d) Hava Trafik hizmet tr,

e) Hava sahas ve snf,

f) Dier hava sahalar (Tahditli/yasak/tehlikeli),

g) Rapor tipi (AIRPROX, ACAS raporu vb.),

) Gzetim uyar sistem ikazlar (ACAS),

h) Sesli ve grntl ortam kaytlar,

) Yazl kaytlar,

i) Yazl olmak kaydyla; bireysel rapor, gr veya birim grleri.

A-3 Deerlendirme sonular:

A-3.1 Olaylarn deerlendirmeleri, olaylarn olu skln da ierecektir.

A-3.2 Olaylarn aratrma/deerlendirmeleri, ATS sistemlerinin yer elementlerinden kaynaklanan hata dzeylerini belirlemelidir.

Bu dzeyler;

-Dorudan,

-Dolayl,

-ATS katks olmayan eklinde snflandrlmaldr.

A-3.3 Olay deerlendirmeleri; olaylarn meydana geli aamalarn, nedenlerini ve zm nerilerini ierecek ve nleyici tedbirlerin alnmasn salamaya yardmc olacak ekilde yaplacaktr.

A-3.3.1 Olaylarn sonularyla ilgili ATS kaynakl nedenler iin aada belirtilen kategoriler dikkate alnacaktr.

-ATS hizmet personeli kategorisinde;

-Fiziksel, psikolojik, psiko-sosyal,

-alma ortam,

- yk,

-Hava trafik kontrol yntemleri,

-Dier ATS hizmet yntemleri,

-Mhendislik ve bakm yntemleri,

dikkate alnacaktr.

-Hava Trafik hizmet niteleri arasndaki ilikiler dikkate alnacaktr.

-Hava Trafik hizmet alt yaps/kolaylklar/teknik sistemler;

-Donanm ve yazlm,

-Sistemler ve cihazlar aras entegrasyon,

-Havaalan alt yaps ve evresel faktrler dikkate alnacaktr.

-Hava sahas yaps kategorisinde;

-ATS koridorlarnn yaps,

-Kapasite,

-Sektrizasyon,

-ATS hava sahalarna ilikin dier faktrler,

dikkate alnacaktr.

-Kurumsal yap ve ynetim politikalar kategorisinde;

-Mevcut alma dzeni,

-Emniyet ynetim sistemi,

-Kurumsal dzenlemeler,

-Ynetim ve personel politikas,

dikkate alnacaktr.

-Dzenleyici aktiviteler kategorisinde;

-Dzenlemeler ve onay sreleri dikkate alnacaktr.

EK B

Yllk zet Raporlarnn Asgari erikleri

 

yesi bulunduumuz ilgili uluslararas kurululara yakn geme vb. olaylara ilikin yllk raporlar aada belirtilen konular ierecek biimde verilir.

B-1 lkenin yllk toplam trafik says, toplam hareketler ve uu saatleri belirtilmelidir.

B-2 lkede bir ylda meydana gelen toplam olaylarn says; olu skl, uuun aamas, uuun tipi, operasyon ve hava sahas snflandrmas ltlerine gre snflanacak olup, hava trafik hizmetlerinin dolayl ya da dorudan katksnn olup olmad her bir durumda belirtilmelidir.

B-3 lkede meydana gelen toplam olaylarn says; olu skl, uuun aamas, uuun tipi, operasyon ve hava sahas snflandrmas ltlerine gre snflandrlacaktr. Her bir durumda hava trafik hizmet btnnn dolayl ya da dorudan katksnn olup olmad belirtilmelidir.

Olaylar aada belirtilen kategorilere gre snflandrlmaldr.

-Asgari ayrma deerinin ihlali,

-Yetersiz ayrma,

-Manialarla yakn geme,

-Kandrma gerektirmeyen pist ihlalleri,

-ATC msaadesinden sapma,

-Hava aracnn uygulanan ATS dzenlemesinden sapmas,

-Hava aracnn yaynlanm ATS yntemlerinden sapmas,

-Hava sahas ihlali,

-Uygulanmas zorunlu ATS balantl ekipman ve uygulamalardan sapma.

B-4 ATS balantl olaylarn toplam says olu sklklarna gre snflanmaldr. Bu olaylar aada belirtilen kategorilerle ele alnmaldr.

-ATS hizmetlerinin salanamamas,

-Hava trafik hizmetlerinin ksmen veya tamamen salanamamas,

-Hava sahas ynetim hizmetlerinin ksmen veya tamamen salanamamas,

-Hava trafik ak ynetimi hizmetlerinin ksmen veya tamamen salanamamas,

-Muhabere kayb,

-Radar fonksiyonlarnn ksmen veya tamamen kayb,

-Bilgi ileme ve datm fonksiyonlarnn ksmen veya tamamen kayb,

-Seyrsefer yardmclar fonksiyonunun ksmen veya tamamen kayb,

-ATS sistem gvenliinin ksmen veya tamamen kayb.