17 Mays 2014 CUMARTES

Resm Gazete

Say : 29003

YNETMELK

Trkiye nsan Haklar Kurumundan:

NSAN HAKLARI HLAL DDALARINA LKN BAVURULARIN

NCELENMESNE DAR USUL VE ESASLAR

HAKKINDA YNETMELK

BRNC BLM

Ama, Kapsam, Dayanak ve Tanmlar

Ama ve kapsam

MADDE 1 (1) Bu Ynetmelik, gerek ve tzel kiiler tarafndan, insan haklar ihlali iddiasyla Trkiye nsan Haklar Kurumuna yaplacak bavurularn incelenmesine ve sonulandrlmasna ilikin usul ve esaslar kapsar.

Dayanak

MADDE 2 (1) Bu Ynetmelik, 21/6/2012 tarihli ve 6332 sayl Trkiye nsan Haklar Kurumu Kanununun 12 nci maddesine dayanlarak hazrlanmtr.

Tanmlar

MADDE 3 (1) Bu Ynetmelikte geen;

a) Bakan: Trkiye nsan Haklar Kurumu Bakann,

b) Bavuru: nsan haklar ihlali iddiasnda bulunan gerek ve tzel kiiler tarafndan 8 inci maddede belirtilen yollarla yaplan mracaat,

c) Bavurucu: nsan haklar ihlali iddiasyla Kuruma bavuru yapan gerek ve tzel kiileri,

) Bavurunun taraflar: Bavurucu ile ihlali gerekletirdii iddia olunan kii, kurum ve kurulular,

d) Birim: hlal ddialarn nceleme Birimini,

e) nceleme yetkilisi: Bavurular inceleyen uzman, uzman yardmcs ve uzmanlklarndan yararlanmak zere dier kurumlardan grevlendirilen personeli,

f) Kanun: 6332 sayl Trkiye nsan Haklar Kurumu Kanununu,

g) Koordinatr: hlal ddialarn nceleme Biriminin egdmnden sorumlu Kurum personelini,

) Kurul: nsan Haklar Kurulunu,

h) Kurum: Trkiye nsan Haklar Kurumunu,

) Uzman: nsan haklar uzmann,

i) Uzman yardmcs: nsan haklar uzman yardmcsn,

j) ye: nsan Haklar Kurulu yelerini,

ifade eder.

KNC BLM

Bavuru, hbar ve Resen nceleme

Bavuru hakk

MADDE 4 (1) Herkes, Anayasa, Trkiyenin taraf olduu insan haklar szlemeleri ve kanunlar ile tannan temel hak ve zgrlklerden herhangi birinin kamu gc, zel hukuk tzel kiileri ya da gerek kiilerce ihlal edildii iddiasyla Kuruma bizzat veya avukat ya da kanuni temsilcisi araclyla bavuruda bulunabilir.

(2) Bavuru, ihlale yol at ileri srlen ilem, eylem ya da ihmal nedeniyle gncel ve kiisel bir hakk dorudan etkilenenler tarafndan yaplabilir. Bu hak, muhtemel madurlar tarafndan da kullanlabilir.

(3) Tzel kiiler kendilerini veya yelerini ilgilendiren konularda bavuruda bulunabilirler.

(4) Madur lehine gerek ya da tzel kiilerce yaplan bavurularda madur ya da varsa bir yakn ile iletiime geilerek rzas aranr. Rza bildirilmemesi halinde, karar verilmesine yer olmadna karar verilir. Ancak, konusu su tekil eden hallerde ya da madurun menfaatine olan durumlarda rza aranmayabilir.

(5) Bavurulardan har ve benzeri herhangi bir cret alnmaz.

nsan haklar alannda faaliyet gsteren sivil toplum kurulular ile kamu kurumu niteliindeki meslek kurulularnn bavurular

MADDE 5 (1) nsan haklar alannda faaliyet gsteren sivil toplum kurulular ile kamu kurumu niteliindeki meslek kurulular, kendilerine yaplan bavuru zerine veya resen incelemeye aldklar ihlal iddialaryla ilgili olarak bavuru yapabilirler.

(2) Bu madde hkmlerine gre bavuru yaplmas halinde temsile ilikin belge aranmaz. Ancak, lehine bavuru yaplan kiilerin, 9 uncu maddenin ikinci fkrasnda belirtilen bilgilerine yer verilir.

(3) Lehine bavuru yaplan madur ya da varsa bir yakn ile iletiime geilerek rzas aranr. Rza bildirilmemesi halinde, karar verilmesine yer olmadna karar verilir. Ancak, konusu su tekil eden hallerde ya da madurun menfaatine olan durumlarda rza aranmayabilir.

(4) Bavuru hakknda verilen karar, bavurucuya ve lehine bavuru yaplan kiiye bildirilir.

hbar yoluyla bavuru

MADDE 6 (1) Kurumun grev ve yetki alanna giren konularda inceleme ve aratrma yaplmak zere ihbarda bulunulabilir.

(2) hbarlar, niteliine uygun dt lde, bavurularn incelenmesine ve sonulandrlmasna dair usul ve esaslara gre incelenir ve sonulandrlr.

Resen inceleme

MADDE 7 (1) hlale dair emarelerin varl halinde, resen inceleme yaplmasna Kurul tarafndan karar verilir. Gecikmesinde saknca bulunan hallerde Bakan tarafndan da resen inceleme karar alnabilir.

(2) Resen inceleme karar alnmadan nce, ihlal madurunun ya da bir yaknnn rzas aranr. Ancak, konusu su tekil eden hallerde ya da madurun menfaatine olan durumlarda rza aranmayabilir.

(3) Resen inceleme, niteliine uygun dt lde, bavurularn incelenmesine ve sonulandrlmasna dair usul ve esaslara tabidir.

Bavuru yeri ve usul

MADDE 8 (1) Bavurular Kuruma yaplr.

(2) Bavuru, dileke ile dorudan yaplabilecei gibi mektup ya da faks yoluyla, Kurumun resm internet sitesinde bir rnei yer alan elektronik formun doldurulmas suretiyle veya E-Devlet Kapsndan yaplabilir. Gecikmesinde saknca bulunan hallerde, bizzat ya da telefon yoluyla szl olarak da bavuru yaplabilir.

(3) Telefon, faks ya da elektronik formun doldurulmas yoluyla yaplan bavurularda, slak imzal dileke veya formun ve ilgili belgelerin, bavurunun kayt altna alnmasndan itibaren onbe gn iinde Kuruma ulatrlmas zorunludur. Aksi durumda, resen ilem tesisini gerektirmeyen bavurular hakknda incelenemezlik karar verilir.

(4) Engelli bireylerin bavurularn kolaylatrmak iin gerekli tedbirler Kurumca alnr.

Bavuru dilekesi

MADDE 9 (1) Bavuru dilekesinde ihlal iddias, iddiann dayanan oluturan olaylar ak ve anlalr bir ekilde ifade edilir. hlalin meydana geldii yer ve zaman ile biliniyorsa ihlali yapan kii ya da kurumlar dilekede belirtilir. Dilekeler slak imza ile imzalanr. Ancak, bavurunun mobil imza, elektronik imza veya Trkiye Cumhuriyeti kimlik kart ile yaplm olmas durumunda slak imza art aranmaz.

(2) Bavuru dilekesinde aadaki hususlarn yer almas zorunludur:

a) Bavurucunun ad, soyad, Trkiye Cumhuriyeti vatanda ise Trkiye Cumhuriyeti kimlik numaras, doum tarihi, adresi, varsa telefon numaralar ve elektronik posta adresi.

b) Bavurucu tzel kii ise unvan, adresi ve temsil yetkisini haiz kiinin kimlik bilgileri, varsa telefon numaralar ve elektronik posta adresi.

c) Avukat veya kanuni temsilci vastasyla yaplan bavurularda bu kiilerin ad, soyad, adresi, varsa telefon numaras ve elektronik posta adresi.

(3) Trkiye Cumhuriyeti vatanda olmayanlar uyruu olduklar lkeyi, herhangi bir lke vatanda olmayanlar ise bu durumlarn belirtirler.

(4) Varsa, ihlal iddiasn destekleyecek nitelikte video kayd, fotoraf, karar, haber ve yazma rnekleri ve benzeri belgeler dilekeye eklenir veya bavuru tarihinden itibaren en ge onbe gn iinde Kuruma gnderilir.

(5) Avukat veya kanuni temsilci vastasyla yaplan bavurularda temsil veya yetki belgesi dilekeye eklenir veya bavuru tarihinden itibaren en ge onbe gn iinde gnderilir.

NC BLM

n nceleme

Bavuru ve n nceleme Masasnn oluumu ve grevleri

MADDE 10 (1) Bavuru ve n nceleme Masas, Bakan tarafndan uygun grlecek sre ve sralamayla grevlendirilen yeteri kadar inceleme yetkilisi ile memurdan oluur.

(2) Bavuruculara danmanlk, 8 inci maddenin ikinci fkrasnda belirtilen szl bavurularn tutanaa balanarak kabul edilmesi, bavurularn kayd ve 11 inci maddede belirtilen ilemlerin yaplarak Koordinatre sunulmas ilemleri bu masa tarafndan yerine getirilir.

n inceleme

MADDE 11 (1) Bavuru ve n nceleme Masas tarafndan n incelemesi tamamlanan bavurular esas ynnden incelenmek zere Birime gnderilir. Ancak;

a) nsan hakk ihlali iddiasnn aka dayanaksz olduu anlalan,

b) Mnhasran baka kurum ve kurulularn grev alannda olup Kurumun grev alanna girmeyen,

c) nsan hakk ihlali nitelii tamadka kiiler arasndaki zel hukuk ilikilerinden kaynaklanan uyumazlklara ilikin olan,

) 8 inci maddenin nc fkrasnda belirtilen eksiklikleri sresinde tamamlanmayan, 9 uncu maddede belirtilen artlar tamayan ve verilen srede eksikleri tamamlanmayan bavurular ile konusu ve bavurucusu ynlerinden mkerrer olan,

bavurular hakknda incelenemezlik karar tasla yazlarak Koordinatre gnderilir. ncelenemezlik karar Kurulca alnr.

(2) ncelenemezlik karar verilmesi halinde bavuru dilekesi ilgili idareye gnderilebilir.

DRDNC BLM

Bavurunun Esas Ynyle ncelenmesi

nceleme yetkisine sahip olanlar

MADDE 12 (1) Bavurular, inceleme yetkilileri tarafndan incelenerek sonulandrlr. Kurul karar ile yeler tarafndan da inceleme yaplabilir.

ncelemeye esas ilkeler

MADDE 13 (1) Bavurular Anayasa, usulne gre yrrle konulmu temel hak ve hrriyetlere ilikin milletleraras andlamalar, bu andlamalarla kurulan denetim organlarnn kararlar, ilgili mevzuat, temel hak ve hrriyetlere ilikin uluslararas gelimeler ile Kurulun yerleik kararlar esas alnarak incelenir ve deerlendirilir.

(2) nceleme ve aratrmalar tarafszlk, adalet ve eitlik anlay iinde gerekletirilir.

(3) Bavurular; her trl insan hakk ihlalinin, dokunulmaz olan insan onurunu hedef ald ve incelemenin gecikmesi halinde telafisi imknsz zararlarn ortaya kaca dncesiyle geciktirilmeksizin sonulandrlr.

(4) yeler ile inceleme yetkilileri kendileri, eleri, evlatlklar ve nc dereceye kadar (bu derece dhil) kan ve kayn hsmlaryla ilgili bavurular hakknda veya tarafszlklar hakknda phe uyandrabilecek hallerde inceleme yapamaz ve toplantlara katlamazlar.

nceleme ve sonulandrma sreleri

MADDE 14 (1) nceleme ve sonulandrma sreleri aada belirtilen aamalardan oluur:

a) nceleme: hlal iddiasnn vasflandrlmas, iddiann taraflarnn ve varsa zararn niteliinin belirlenmesi, konuya ilikin mevzuatn, yargsal itihatlarn, Kurulun yerleik kararlarnn ve bilimsel grlerin tetkik edilmesi.

b) Aratrma: lgili kii, kurum ve kurululara ihlal iddiasnn bildirilerek cevaplarnn alnmas, 16 nc madde kapsamnda bilgi ve belgelerin toplanmas, 17 nci madde kapsamnda taraflardan yazl ve szl bilgi alnmas ve yerinde inceleme yaplmas.

c) Deerlendirme: Aratrma sonularnn analizi, ihlalin niteliinin belirlenmesi ve varsa ihlalcinin tespiti, ihlalin ortadan kaldrlmas ve zararn giderilmesi iin yaplmas gereken ilemler ile alnmas gereken nlemlerin tespiti.

) Bildirim: Kurumca verilen kararn bavurunun taraflarna bildirilmesi.

d) Takip: Kurum tarafndan verilen kararlar zerine yaplan ilemlerin izlenmesi.

nceleme ve sonulandrma usul

MADDE 15 (1) n incelemesi tamamlanarak Birime gnderilen bavurularn inceleme yetkilisine havalesi Koordinatr tarafndan yaplr. nceleme, bavuru srasna gre yaplr. Gecikmesinde saknca bulunan ya da zel nemi haiz bavurular ncelikle incelenir.

(2) Esastan incelemeye alnan bavurular ile bunlarn incelenmesine ve sonulandrlmasna ilikin ilemler hakknda Koordinatr ya da ilgili inceleme yetkilisi tarafndan Bakana bilgi verilir. nceleme ve aratrma srecinde Bakan tarafndan gerekli grlen bavurular Kurul gndemine alnr.

(3) Bavuru konusu ile ilgili ilave aklama, bilgi veya belgeye ihtiya duyulmas halinde bavurucu ile ncelikle telefon ya da varsa elektronik posta ile iletiime geilir, bu mmkn deilse bavurucuya yaz yazlarak talepler iletilir. Yazl bildirime ramen, verilen sre iinde istenilen aklama, bilgi ve belgelerin gnderilmemesi ve bu durumun inceleme ve aratrmann srdrlmesini imknsz klmas halinde karar verilmesine yer olmadna karar verilir.

(4) ncelenmekte olan bavuru, iddialarn cevaplandrlmas ve iddiaya ilikin bilgi ve belgelerin sunulabilmesi iin ikyet olunan kamu kurum ve kurulular ile gerek ve tzel kiilere gnderilir. Gnderme yazsnda bavuru konusu ksaca zetlenir ve bavuru konusu hakka ilikin Kurumun yerleik kararlar ile ulusal ve uluslararas ilke ve standartlara vurgu yaplabilir.

(5) ikyet olunan ahs ya da kurum ve kurulularca ihlal iddias yerinde grlerek ihlalin btn sonularyla ortadan kaldrlmas ve bavurucunun da bavurusunu geri almas halinde karar verilmesine yer olmadna karar verilir. Ancak, ayn konuya ilikin yaygn bir ihlal veya bavuru sz konusu ise ya da takibinde kamu menfaati grlmekte ise inceleme ve aratrma bavurudan bamsz olarak srdrlebilir.

(6) ikyet olunan ahs ya da kurum ve kurululardan alnan cevapta;

a) Bavuru konusu ilem, eylem ya da olgunun sabit olmadnn veya ihmalin bulunmadnn ortaya konulmas ve inceleme yetkilisi tarafndan yaplan aratrma neticesinde de ayn sonuca varlmas halinde ihlal iddiasnn reddine dair karar tasla hazrlanr.

b) Bavuru konusu ilem, eylem, ihmal ya da olgunun sabit olduu ancak bu durumun insan hakk ihlaline yol amad savunulmakta ise konu inceleme yetkilisince deerlendirilerek ihlalin varlna ya da ihlal iddiasnn reddine dair karar tasla hazrlanr.

(7) nceleme ve karar tasla yazm aamalarnda elde edilen yeni bilgi ve belgeler bavurucu ve cevap veren ilgililerle paylalabilir. Her aamada yeni bilgi ve belge talep edilebilir.

(8) nceleme yetkilisince hazrlanan karar tasla, Kurul kararna balanmak zere srasyla Koordinatre ve Bakana iletilir.

(9) nceleme yetkilisinin nerisi zerine veya resen;

a) Sebebi ve konusu benzer olan bavurularn birletirilerek incelenmesine,

b) Gerekli grlmesi halinde bavurularn ayrlarak incelenmesine,

koordinatr tarafndan karar verilebilir.

(10) 11 inci maddede belirtilen hallerin varlnn bavurunun esasnn incelenmesi srasnda tespit edilmesi halinde de incelenemezlik karar verilir.

(11) Bavurunun incelenmesi srasnda yaam hakk veya kii hrriyeti ve gvenliinin tehdit altnda olduu, ikence ve kt muamele ihtimalinin bulunduu ve gecikmesi halinde telafisi imknsz zararlarn ortaya kaca anlalmakta ise, ilgisine gre mlki idare amirliine, cumhuriyet savclna, kolluk glerine veya ilgili kuruma derhal bilgi verilerek nlem alnmas talep edilir.

Bilgi ve belge istenmesi

MADDE 16 (1) Kurum, tm kamu kurum ve kurulular ile gerek ve tzel kiilerden bavuru konusu ihlal iddias ile ilgili her trl bilgi ve belgeyi istemeye ve bunlarn rneklerini almaya yetkilidir.

(2) Kamu kurum ve kurulular ile gerek ve tzel kiiler, Kurumun taleplerini gecikmeksizin (en ge onbe gn iinde) yerine getirmek zorundadrlar. Bu fkra hkmne aykr hareket edenler hakknda yasal yollara bavurulabilir.

Yazl ve szl bilgi alnmas ve yerinde inceleme yaplmas

MADDE 17 (1) htiya duyulmas halinde; Bakan, Kurulun yetkilendirmesi halinde yeler, Bakann yetkilendirmesi halinde Koordinatr ya da inceleme yetkilisi yerinde inceleme ve aratrma yapabilir, ilgililerden yazl ve szl bilgi alabilir. Bu amala, ilgililer Kuruma davet edilebilir ya da onlarn bulunduklar yere gidilebilir.

(2) Bavurunun taraflarndan birinin istei zerine ya da resen, inceleme yetkilisinin bakanlnda ya da Kurul huzurunda toplant dzenlenebilir. Toplantya, varsa tanklar ile ihtiya duyulmas hlinde grlerinden yararlanlmak zere ilgili kiiler de davet edilebilir.

(3) Kamu kurum ve kurulular ile gerek ve tzel kiiler, Kurumun taleplerini gecikmeksizin yerine getirmek zorundadrlar.

Uzlama

MADDE 18 (1) Kurumca, temel hak ve zgrlklere ilikin bir mdahalenin varlnn tespit edilmesi halinde, ihlal karar vermeden nce taraflara uzlama yolu nerilebilir.

Karar trleri

MADDE 19 (1) Bavurunun esas ynnden incelemesi sonucunda;

a) hlalin varlna,

b) hlal iddiasnn reddine,

c) Karar verilmesine yer olmadna,

Kurul tarafndan karar verilir.

Kararlarda bulunmas gereken hususlar

MADDE 20 (1) Kararlarda aadaki hususlar yer alr:

a) Bavuru numaras ile karar tarihi,

b) Bavurucunun ve varsa vekili veya kanuni temsilcisinin ad, soyad ve adresi,

c) ikyet edilen gerek veya tzel kiiler,

) Bavuru konusu ve talep,

d) Yaplan inceleme ve aratrmann sonular ile Karara esas bilgi ve belgeler,

e) Verilen karar ve gerekesi,

f) hlal karar verilmesi halinde ihlal edilen hak ve hrriyetler ve ihlalin nlenmesi ve btn sonularyla ortadan kaldrlmas amacyla yaplmas gereken ilem ile gerekiyorsa alnmas gereken tedbirlere ilikin tavsiyeler,

g) Karar toplantsna katlan yelerin isim ve imzalar ile varsa kar oylar ve gerekeleri.

Kurul kararlar zerine yaplacak ilemler

MADDE 21 (1) Kararlar, tekemml etmesini takiben en ge 5 i gn iinde bavurunun taraflarna, ilgili kii ve kurumlara gnderilir. Gerekli grlmesi halinde Cumhuriyet savclna su duyurusunda bulunulur.

(2) Karar zerine ilgili kii, kurum ya da kurulularca yaplmas gereken ilemler ile alnmas gereken nlemlerin takibi Birim tarafndan yaplr. Takibin, inceleme ve sonulandrmay yapan inceleme yetkilisi tarafndan yaplmas esastr.

(3) Kurul karar ve karar zerine ilgili kii, kurum ya da kurulularca yaplan ilem ve alnan nlemler, kiisel veriler korunmak suretiyle, kamuoyu ile paylalabilir, zel olarak raporlanabilir ya da yllk raporda dile getirilebilir.

Kararlarn yeniden incelenmesi

MADDE 22 (1) Bavurunun taraflar, tebliinden itibaren 30 gn iinde kararn maddi hata ya da elikiler barndrd iddiasyla yeniden inceleme talebinde bulunabilir.

(2) Yeniden inceleme talebine ilikin dilekede, maddi hata ya da elikiler gerekeli olarak aklanr. Aksi halde, yeniden inceleme talebi reddedilir.

(3) nceleme talebi Kurul tarafndan ncelikle grlerek kesin olarak sonulandrlr.

nceleme ve aratrmann sonlandrlmas

MADDE 23 (1) nceleme ve aratrmann herhangi bir aamasnda ihlalin ortadan kalkmas, bavurunun geri alnmas ve benzeri hallerde inceleme ve aratrma sonlandrlarak karar verilmesine yer olmadna karar verilir.

(2) Ancak, ayn konuya ilikin yaygn bir ihlal veya bavuru sz konusu ise ya da takibinde kamu menfaati grlmekte ise inceleme ve aratrma bavurudan bamsz olarak srdrlebilir.

Karar verme sresi

MADDE 24 (1) Bavurular alt ay iinde karara balanr. Bu srenin almas halinde, gecikmenin gerekesi talep zerine bavurucuya bildirilir.

BENC BLM

eitli ve Son Hkmler

Bavuru hakknn ktye kullanlmas

MADDE 25 (1) Gerei yanstmayan bilgi ve belgeye dayanlarak bavuru yapldnn anlalmas, bavuru hakknn ktye kullanlmas ve benzeri hallerde karar verilmesine yer olmadna karar verilir.

Gizlilik talebi

MADDE 26 (1) Bavurucunun veya madurun talebi zerine ya da Kurumca gerekli grlmesi halinde, kiisel verilerin gizlilii ilkesi erevesinde, kiilerin kimlii ya da bavuru gizli tutulabilir.

(2) Kiilerin kimliinin ya da bavurunun gizli tutulmas inceleme ve aratrmay imknsz klmakta ise, bu durum bavurucu ve/veya madura bildirilir, kiinin gizlilik talebinden vazgemesi halinde inceleme srdrlr, aksi halde karar verilmesine yer olmadna karar verilir.

Bavuru istatistikleri

MADDE 27 (1) Bavuru istatistikleri, resmi istatistik program kapsamnda yllk olarak hazrlanr ve faaliyet yln takip eden yln ubat ay ierisinde yaynlanr. Gerek grlmesi halinde, farkl zaman aralklar esas alnarak da istatistik yaynlanabilir.

Bavurulara ilikin yllk rapor

MADDE 28 (1) Yllk raporda, ihlal edildii tespit edilen hak ve hrriyetler, ihlal sebepleri ve alnmas zaruri olan nlemler, kamu kurum ve kurulularnn insan haklar alanndaki performanslarnn deerlendirilmesi, mevzuat deiiklii teklifleri, 27 nci maddede belirtilen istatistikler ile gerekli grlen dier hususlar yer alr.

(2) Rapor, Kurumun ilgili birimleri tarafndan hazrlanr ve Kurulun onayna sunulur.

(3) Rapor, faaliyet yln takip eden yln ubat ay sonuna kadar tamamlanarak kamuoyuna duyurulur ve ilgili makamlara gnderilir.

(4) Yllk raporlar haricinde, belli konulara zg raporlar da hazrlanabilir.

Kurumun bavurulara ilikin verdii kararlarn nitelii

MADDE 29 (1) Kurum kararlar tavsiye niteliindedir. Kararlar, baka bir organ ya da makamn onayna tabi deildir.

(2) Kuruma yaplan bavurular, dier kamu kurum ve kurulularna yaplacak mracaatlara engel tekil etmez.

(3) Kuruma yaplan bavurular, dava ama ve zaman am sresini durdurmaz.

Hkm bulunmayan haller

MADDE 30 (1) Bavurularn incelenmesinde ve sonulandrlmasnda, bu Ynetmelikte hkm bulunmayan hllerde Kanun ve konuyla ilgili dier mevzuat hkmlerine gre ilem yaplr.

Yrrlk

MADDE 31 (1) Bu Ynetmelik yaym tarihinde yrrle girer.

Yrtme

MADDE 32 (1) Bu Ynetmelik hkmlerini Bakan yrtr.