15 Haziran 2013 CUMARTES

Resm Gazete

Say : 28678

YNETMELK

alma ve Sosyal Gvenlik Bakanlndan:

BYOLOJK ETKENLERE MARUZYET RSKLERNN NLENMES

HAKKINDA YNETMELK

BRNC BLM

Ama, Kapsam, Dayanak ve Tanmlar

Ama

MADDE 1 (1) Bu Ynetmeliin amac, alanlarn iyerindeki biyolojik etkenlere maruziyetinden kaynaklanan veya kaynaklanabilecek salk ve gvenlik risklerinin nlenmesi ve bu risklerden korunmasna dair asgari hkmleri dzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 (1) Bu Ynetmelik;

a) 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayl Sal ve Gvenlii Kanunu kapsamna giren iyerlerinde; alanlarn yaptklar ilerden dolay biyolojik etkenlere maruz kaldklar veya maruz kalabilecekleri ileri,

b) Biyolojik etkenle dorudan allmayan veya biyolojik etkenin kullanlmad ancak, alanlarn biyolojik etkene maruziyetine neden olabilecek EkIde yer alan ileri,

kapsar.

(2) Maruz kalnan ve/veya kalnabilecek etken, alanlar iin tanmlanabilir salk riski oluturmayan grup 1 biyolojik etkenler snfnda ise EkVInn birinci paragrafnda belirtilen hususlara uyulmak kayd ile 9 uncu, 15 inci ve 18 inci maddeler uygulanmaz.

Dayanak

MADDE 3 (1) Bu Ynetmelik;

a) 6331 sayl Kanunun 30 uncu maddesi ile 9/1/1985 tarihli ve 3146 sayl alma ve Sosyal Gvenlik Bakanlnn Tekilat ve Grevleri Hakknda Kanunun 12 nci maddesine dayanlarak,

b) Avrupa Birliinin 18/9/2000 tarihli ve 2000/54/EC sayl Konsey Direktifine paralel olarak

hazrlanmtr.

Tanmlar

MADDE 4 (1) Bu Ynetmelikte geen:

a) Bakanlk: alma ve Sosyal Gvenlik Bakanln,

b) Biyolojik etkenler: Herhangi bir enfeksiyona, alerjiye veya zehirlenmeye neden olabilen, genetik olarak deitirilmi olanlar da dhil mikroorganizmalar, hcre kltrlerini ve insan endoparazitlerini,

c) Hcre kltr: ok hcreli organizmalardan tretilmi hcrelerin invitro olarak gelitirilmesini,

) Mikroorganizma: Genetik materyali replikasyon veya aktarma yeteneinde olan hcresel veya hcresel yapda olmayan mikrobiyolojik varl,

ifade eder.

KNC BLM

Risk Dzeyi ve Risklerin Belirlenmesi

Risk dzeyi

MADDE 5 (1) 4 nc maddenin birinci fkrasnn (b) bendinde tanmlanan biyolojik etkenler, enfeksiyon risk dzeyine gre aadaki 4 risk grubunda snflandrlr:

a) Grup 1 biyolojik etkenler: nsanda hastala yol ama ihtimali bulunmayan biyolojik etkenler.

b) Grup 2 biyolojik etkenler: nsanda hastala neden olabilen, alanlara zarar verebilecek, ancak topluma yaylma olasl olmayan, genellikle etkili korunma veya tedavi imkn bulunan biyolojik etkenler.

c) Grup 3 biyolojik etkenler: nsanda ar hastalklara neden olan, alanlar iin ciddi tehlike oluturan, topluma yaylma riski bulunabilen ancak genellikle etkili korunma veya tedavi imkn olan biyolojik etkenler.

) Grup 4 biyolojik etkenler: nsanda ar hastalklara neden olan, alanlar iin ciddi tehlike oluturan, topluma yaylma riski yksek olan ancak etkili korunma ve tedavi yntemi bulunmayan biyolojik etkenler.

Risklerin belirlenmesi ve deerlendirilmesi

MADDE 6 (1) Biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan herhangi bir almada, alann salk ve gvenliine ynelik herhangi bir riski deerlendirmek ve alnmas gereken nlemleri belirlemek iin, alann maruziyetinin tr, dzeyi ve sresi belirlenir.

(2) Birden fazla grupta yer alan biyolojik etkenlere maruziyetin sz konusu olduu ilerde risk deerlendirmesi, zararl biyolojik etkenlerin tmnn oluturduu tehlike dikkate alnarak yaplr.

(3) Risk deerlendirmesi, alann biyolojik etkenlere maruziyet koullarn etkileyebilecek herhangi bir deiiklik olduunda yenilenir.

(4) Birinci, ikinci ve nc fkralarnda belirtilen risk deerlendirmesinde, 29/12/2012 tarihli ve 28512 sayl Resm Gazetede yaymlanan Sal ve Gvenlii Risk Deerlendirmesi Ynetmeliinde yer alan hkmler ile aada saylan hususlar dikkate alnarak risk deerlendirmesi yaplr:

a) nsan salna zararl olan veya olabilecek biyolojik etkenlerin snflandrlmas.

b) Yetkili makamlarn, alanlarn saln korumak iin biyolojik etkenlerin denetim altna alnmas hakkndaki nerileri.

c) alanlarn yaptklar iler sonucunda ortaya kabilecek hastalklarla ilgili bilgiler.

) alanlarn yaptklar iler sonucunda ortaya kabilecek alerjik veya toksik etkiler.

d) Yaptklar ile dorudan balantl olarak alanlarn yakaland hastalklar ile ilgili bilgiler.

NC BLM

verenlerin Ykmllkleri

kme

MADDE 7 (1) veren, yaplan iin zelliine gre zararl biyolojik etkenleri kullanmaktan kanr ve mevcut bilgiler nda, biyolojik etkenleri kullanm artlarnda durumuna uygun olarak alanlarn sal iin tehlikeli olmayan veya daha az tehlikeli olanlar ile ikame eder.

Risklerin azaltlmas

MADDE 8 (1) veren, iyerinde biyolojik etkenlere maruziyet riskinin azaltlmas iin aadaki nlemleri alr:

a) Yaplan risk deerlendirmesi sonucunda, alanlarn salk ve gvenlii iin risk olduu ortaya karsa, alanlarn maruziyetini nler.

b) Bunun teknik olarak mmkn olmad hallerde, yaplan i ve risk deerlendirmesi dikkate alnarak, salk ve gvenlik ynnden yeterli korumay salayacak ekilde, alanlarn maruziyet dzeyinin en aza indirilmesi iin zellikle aadaki nlemleri alr:

1) Maruz kalan veya kalabilecek alan says, mmkn olan en az sayda tutulur.

2) alma prosesleri ve teknik kontrol nlemleri, biyolojik etkenlerin ortama yaylmasn nleyecek veya ortamda en az dzeyde bulunmasn salayacak ekilde dzenlenir.

3) ncelikle toplu koruma nlemleri alnr veya maruziyetin baka yollarla nlenemedii durumlarda kiisel korunma yntemleri uygulanr.

4) Hijyen nlemleri, biyolojik etkenlerin alma yerlerinden kazara darya tanmas veya szmasnn nlenmesi veya azaltlmasn salamaya uygun olur.

5) EkIIde verilen biyolojik risk iareti ile birlikte 23/12/2003 tarihli ve 25325 sayl Resm Gazetede yaymlanan Gvenlik ve Salk aretleri Ynetmeliinde yer alan ilgili dier uyar iaretleri de kullanlr.

6) Biyolojik etkenleri ieren kazalarn nlenmesine ynelik plan hazrlanr.

7) Gerektiinde, kullanlan biyolojik etkenlerin muhafaza edildikleri ortam dnda bulunup bulunmadnn belirlenmesi iin 6331 sayl Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fkrasnn () bendine gre yrrle konulan Ynetmelie uygun lmler yaplr.

8) Atklarn, gerektiinde uygun ilemlerden geirildikten sonra alanlar tarafndan gvenli bir biimde toplanmas, depolanmas ve iyerinden uzaklatrlmas, gvenli ve zel kaplarn kullanlmas da dhil uygun yntemlerle yaplr.

9) Biyolojik etkenlerin iyeri iinde gvenli bir ekilde kullanlmas ve tanmas iin gerekli dzenlemeler yaplr.

Bakanln bilgilendirilmesi

MADDE 9 (1) Risk deerlendirmesi sonular, alanlarn sal ve gvenlii ynnden risk bulunduunu ortaya koyuyorsa, Bakanlka istenmesi halinde, iveren aadaki konularda gerekli bilgileri alma ve i kurumu il mdrlne verir:

a) Risk deerlendirmesinin sonular.

b) alanlarn biyolojik etkenlere maruz kald veya kalma ihtimali bulunan iler.

c) Maruz kalan alan says.

) yerinde i sal ve gvenlii hizmeti sunan i gvenlii uzman, iyeri hekimi ve dier salk personelinin ad, soyad, unvan ve bu konudaki yeterlilii.

d) alma ekli ve yntemleri de dhil olmak zere alnan koruyucu ve nleyici tedbirler.

e) alanlarn, grup 3 veya grup 4te biyolojik etkenlere ait fiziksel korumalarnn ortadan kalkmas sonucu oluacak maruziyetten korunmas iin yaplan acil eylem plan.

(2) veren, biyolojik etkenin ortama yaylmasna ve insanda ciddi enfeksiyona veya hastala sebep olabilecek herhangi bir kaza veya olay derhal Bakanla ve Salk Bakanlna bildirir.

(3) letmenin faaliyeti sona erdiinde, 13 nc maddesine gre dzenlenen biyolojik etkene maruz kalan alanlarn listesi ile 16 nc maddeye gre tutulan tm tbbi kaytlar alma ve i kurumu il mdrlne verilir.

Hijyen ve kiisel korunma

MADDE 10 (1) verenler, alanlarn biyolojik etkenlerle almaya bal salk veya gvenlik riskleriyle karlatklar btn ilerde, aadaki nlemleri alrlar:

a) alanlarn, biyolojik etkenlerin bulama riskinin olduu alma alanlarnda yiyip imeleri engellenir.

b) alanlara uygun koruyucu giysi veya dier uygun zel giysi salanr.

c) alanlara, gz ykama svlar ve/veya cilt antiseptikleri de dahil, uygun ve yeterli temizlik malzemeleri bulunan ykanma ve tuvalet imkanlar salanr.

) Gerekli koruyucu donanm ve ekipman, belirlenmi bir yerde uygun olarak muhafaza edilir. Her kullanmdan sonra ve mmknse kullanmdan nce kontrol edilip temizlenir. Koruyucu donanm ve ekipman, kullanmndan nce bozuksa tamir edilir veya deitirilir.

d) nsan ve hayvan kaynakl numunelerin alnmas, ilem yaplmas ve incelenmesi yntemleri belirlenir.

(2) Birinci fkrada belirtilen koruyucu giysiler de dahil, biyolojik etkenlerle kirlenmi olabilecek i giysileri ve koruyucu ekipman, alma alanndan ayrlmadan nce karlr ve dier giysilerden ayr bir yerde muhafaza edilir. verence, kirlenmi bu giysilerin ve koruyucu ekipmann dekontaminasyonu ve temizlii salanr, gerektiinde imha edilir.

(3) Birinci ve ikinci fkralara gre alnan nlemlerin maliyeti alanlara yanstlmaz.

alanlarn eitimi ve bilgilendirilmesi

MADDE 11 (1) veren, iyerinde alanlarn ve/veya alan temsilcilerinin uygun ve yeterli eitim almalarn salar ve zellikle aada belirtilen konularda gerekli bilgi ve talimatlar verir:

a) Olas salk riskleri.

b) Maruziyeti nlemek iin alnacak nlemler.

c) Hijyen gerekleri.

) Koruyucu donanm ve giysilerin kullanm ve giyilmesi.

d) Herhangi bir olay annda ve/veya olaylarn nlenmesinde alanlarca yaplmas gereken admlar.

(2) Eitim, biyolojik etkenlerle temas ieren almalara balanmadan nce verilir. Deien ve ortaya kan yeni risklere uygun olarak yenilenir. Gerektiinde periyodik olarak tekrarlanr.

zel durumlarda alann bilgilendirilmesi

MADDE 12 (1) veren; biyolojik etkenlerle alma srasnda oluan ciddi bir kaza veya olay durumunda veya grup 4 biyolojik etkenlerle yaplan almalarda, iyerinde asgari takip edilecek prosedrleri ieren yazl talimatlar salar ve mmkn olduu yerlerde uyarlar grnr ekilde asar.

(2) alanlar, biyolojik etkenlerin kullanm srasnda meydana gelen herhangi bir kaza veya olay, iyerinde grevli i gvenlii uzman, iyeri hekimi veya iveren veya iveren vekiline derhal bildirir.

(3) verenler, biyolojik etkenlerin ortama yaylmasndan doan ve insanda ciddi enfeksiyona ve/veya hastala neden olabilecek kaza veya olay, alanlara ve/veya alan temsilcilerine derhal bildirir. verenler, kazann sebeplerini ve durumu dzeltmek iin alnan nlemleri de en ksa zamanda alanlara ve/veya alan temsilcilerine bildirir.

(4) Her alan, 13 nc maddede belirtilen ve kiisel olarak kendisini ilgilendiren bilgilere ulama hakkna sahiptir.

(5) alanlarn ve/veya alan temsilcilerinin, altklar konu ile ilgili ortak bilgilere ulaabilmeleri salanr.

(6) verenler, 9 uncu maddenin birinci fkrasnda belirtilen bilgileri istemeleri halinde alanlara ve/veya alan temsilcilerine verir.

Biyolojik etkenlere maruz kalan alanlarn listesi

MADDE 13 (1) verenler, grup 3 ve/veya grup 4 biyolojik etkenlere maruz kalan alanlarn listesini, yaplan iin trn, mmknse hangi biyolojik etkene maruz kaldklarn ve maruziyetler, kazalar ve olaylarla ilgili kaytlar, uygun bir ekilde tutar.

(2) Bu liste ve kaytlar, maruziyet sona erdikten sonra en az onbe yl saklanr; ancak aada belirtilen enfeksiyonlara neden olabilecek biyolojik etkenlere maruziyet sz konusu olduunda, bu liste, bilinen son maruziyetten sonra en az krk yl boyunca saklanr:

a) Kalc veya gizli enfeksiyona neden olduu bilinen biyolojik etkenlere maruziyet.

b) Eldeki bilgi ve verilere gre, seneler sonra hastaln ortaya kmasna kadar tehis edilemeyen enfeksiyonlara sebep olan biyolojik etkenlere maruziyet.

c) Hastaln gelimesinden nce uzun kuluka dnemi olan enfeksiyonlara sebep olan biyolojik etkenlere maruziyet.

) Tedaviye ramen uzun sreler boyunca tekrarlayan hastalklarla sonulanan biyolojik etkenlere maruziyet.

d) Uzun sreli ciddi hasar brakabilen enfeksiyonlara sebep olan biyolojik etkenlere maruziyet.

(3) yerinde grevli iyeri hekimi, i gvenlii uzman veya bu konuyla ilgili dier sorumlu kiilerin birinci fkrada belirtilen listeye ulaabilmeleri salanr.

alanlarn grlerinin alnmas ve katlmnn salanmas

MADDE 14 (1) veren, bu Ynetmelikte belirtilen konularda 6331 sayl Kanunun 18 inci maddesine uygun olarak, alanlarn ve/veya temsilcilerinin grlerini alr ve katlmlarn salar.

Bakanla bildirim

MADDE 15 (1) verenler, aadaki biyolojik etkenlerin ilk kez kullanmnda alma ve i kurumu il mdrlne n bildirimde bulunur:

a) Grup 2 biyolojik etkenler.

b) Grup 3 biyolojik etkenler.

c) Grup 4 biyolojik etkenler.

(2) Bu bildirim iin balamasndan en az otuz gn nce yaplr. nc fkrasnda belirtilen hususlar sakl kalmak kayd ile iveren, grup 4te yer alan her bir biyolojik etkeni veya geici olarak kendisinin yapt snflandrmaya gre grup 3te yer alan yeni bir biyolojik etkeni ilk defa kullandnda da n bildirimde bulunur.

(3) Grup 4 biyolojik etkenlerle ilgili tan hizmeti veren laboratuvarlar iin, hizmetin ierii hakknda balangta bildirimde bulunulur.

(4) yerinde bildirimi geersiz klan, proses ve/veya ilemlerde salk veya gvenlii nemli lde etkileyecek byk deiiklikler olduunda, bildirim yeniden yaplr.

(5) Birinci, ikinci ve nc fkralarda sz edilen bildirim;

a) yerinin unvan ve adresini,

b) yerinde i sal ve gvenlii hizmeti sunan i gvenlii uzman, iyeri hekimi ve dier salk personelinin ad, soyad, unvan ve bu konudaki yeterliliini,

c) Risk deerlendirmesinin sonucunu,

) Biyolojik etken trlerini,

d) ngrlen korunma ve nleme tedbirlerini,

ierir.

Salk gzetimi

MADDE 16 (1) Biyolojik etkenlerle yaplan almalarda iveren alanlarn, almalara balamadan nce ve iin devam sresince dzenli aralklarla salk gzetimine tabi tutulmalarn salar.

(2) Yaplan risk deerlendirmesi, zel koruma nlemleri alnmas gereken alanlar tanmlar.

(3) Maruz kaldklar veya kalm olabilecekleri biyolojik etkene kar henz bakl olmayan alanlar iin gerektiinde, Salk Bakanlnn iyerinin bulunduu ildeki yetkili birimleri ile ibirlii iinde uygun alar yaplr. verenler, a bulundurduklarnda Ek-VIIde belirtilen hususlar dikkate alr.

(4) Bir alann, maruziyete bal olduundan kukulanlan bir enfeksiyona ve/veya hastala yakaland saptandnda, iyeri hekimi, benzer biimde maruz kalm dier alanlarn da ayn ekilde salk gzetimine tabi tutulmasn salar. Bu durumda maruziyet riski yeniden deerlendirilir.

(5) Salk gzetiminin yapld bu durumlarda, kiisel tbbi kaytlar, maruziyetin son bulmasndan sonra en az onbe yl sre ile saklanr. 13 nc maddenin ikinci fkrasnda belirtilen zel durumlarda kiisel tbbi kaytlar bilinen son maruziyetten itibaren krk yl sre ile saklanr.

(6) yeri hekimi her bir alan iin alnmas gerekli koruyucu ve nleyici tedbirler ile ilgili olarak nerilerde bulunur.

(7) Maruziyetin sona ermesinden sonra yaplacak herhangi bir salk gzetimi ile ilgili olarak alanlara gerekli bilgi ve tavsiyeler verilir.

(8) alanlar, kendileriyle ilgili salk gzetimi sonular hakknda bilgi edinebilir ve ilgili alanlar veya iveren, salk gzetimi sonularnn gzden geirilmesini isteyebilir.

(9) alanlarn salk gzetimi ile ilgili hususlar Ek-IVte verilmitir.

(10) Biyolojik etkenlere mesleki maruziyet sonucu meydana gelen her hastalk veya lm vakalar Bakanla bildirilir.

DRDNC BLM

zel Hkmler

Tan laboratuvarlar dnda kalan insan sal ve veterinerlikle ilgili hizmetler

MADDE 17 (1) Tan laboratuvarlar dnda kalan, insan sal ve veterinerlik hizmeti verilen iyerlerinde risk deerlendirmesi yaplrken, aadaki hususlara zellikle dikkat edilir:

a) Hasta insanlarda veya hayvanlarda ve onlardan alnan maddelerde ve rneklerde biyolojik etkenlerin varl hakkndaki belirsizlikler.

b) Hasta insanlarda veya hayvanlarda ve onlardan alnan maddelerde ve rneklerde var olduu bilinen veya var olduundan phe edilen biyolojik etkenlerin oluturduu tehlike.

c) in doasndan kaynaklanan riskler.

(2) alanlar salk ve gvenlik ynnden korumak iin aadaki hususlar da ieren uygun nlemler alnr:

a) Uygun dekontaminasyon ve dezenfeksiyon yntemlerinin belirlenmesi.

b) Biyolojik etkenlerin bulat atklarn risksiz bir ekilde ilenmesini ve ortadan kaldrlmasn salayacak uygun yntemlerin kullanlmas.

(3) Grup 3 veya grup 4 biyolojik etkenlerle enfekte olan veya olduundan phelenilen hasta insanlarn veya hayvanlarn bulunduu izolasyon yerlerinde, enfeksiyon riskini en aza indirmek iin, Ek-Vin (A) stununda belirtilen nlemler alnr.

Endstriyel ilemler, laboratuvarlar ve hayvan barnaklar iin zel nlemler

MADDE 18 (1) Tehis laboratuvarlar da dahil, laboratuvarlarda ve grup 2, grup 3 ve grup 4 biyolojik etkenlerle bilhassa enfekte edilmi veya bunlar tayan veya tadklarndan phe edilen laboratuvar hayvanlarnn barnaklarnda aadaki nlemler alnr:

a) Aratrma, gelitirme, retim veya tan amacyla grup 2, grup 3 ve grup 4 biyolojik etkenlerle almalarn yrtld laboratuvarlarda, enfeksiyon riskini asgariye indirmek iin Ek-Vte belirtilen nlemler alnr.

b) Risk deerlendirmesini takiben biyolojik etkenin risk derecesine gre fiziksel koruma dzeyi tespit edilir ve Ek-Vte belirtilen nlemler alnr. Aada belirtilen biyolojik etkenlerle almalar;

1) Grup 2 biyolojik etkenler iin koruma dzeyi en az 2 olan,

2) Grup 3 biyolojik etkenler iin koruma dzeyi en az 3 olan,

3) Grup 4 biyolojik etkenler iin koruma dzeyi en az 4 olan,

alma alanlarnda yrtlr.

c) nsanda hastala yol aabilecek fakat asl amalar kltr veya onlarn konsantre halinde bulunmalar gibi biyolojik etkenlerle almak olmayan, biyolojik etkenleri ierip iermedii belirsiz olan maddelerle yaplan laboratuvar almalarnda koruma dzeyi en az 2 olan nlemler uygulanr. Bakanlka daha alt dzeydeki koruma nlemlerinin yeterli olduu belirtilmedike, gerekli olduu bilinen ya da phelenilen durumlarda koruma dzeyi 3 veya 4 olan nlemler uygulanr.

(2) Grup 2, grup 3 veya grup 4te yer alan biyolojik etkenlerin kullanld sanayi proseslerinde aadaki nlemler alnr;

a) Birinci fkrann (b) bendinde tanmlanan koruma ilkeleri, Ek-VIda belirtilen uygulamaya ynelik nlemler ve uygun prosedrler esas alnarak sanayi proseslerine de uygulanr.

b) Grup 2, grup 3 veya grup 4te yer alan biyolojik etkenlerin kullanlmas ile ilgili risk deerlendirmesine gre, bu etkenlerin sanayide kullanlmasnda alnmas gereken nlemlerin neler olduuna karar vermeye Bakanlk yetkilidir.

(3) alanlar iin ciddi salk riski oluturabilecek, ancak kesin bir deerlendirme yaplamayan biyolojik etkenlerle almalarn yapld tm iyerlerinde koruma dzeyi en az 3 olan nlemler alnr.

BENC BLM

eitli ve Son Hkmler

Yrrlkten kaldrlan ynetmelik

MADDE 19 (1) 10/6/2004 tarihli ve 25488 sayl Resm Gazetede yaymlanan Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin nlenmesi Hakknda Ynetmelik yrrlkten kaldrlmtr.

Yrrlk

MADDE 20 (1) Bu Ynetmelik yaym tarihinde yrrle girer.

Yrtme

MADDE 21 (1) Bu Ynetmelik hkmlerini alma ve Sosyal Gvenlik Bakan yrtr.

 

Ynetmeliin Ekleri