14 Haziran 2013 CUMA

Resm Gazete

Say : 28677

TEBL

Gmrk ve Ticaret Bakanlndan:

BAIMSIZ DENETME TAB OLACAK TARIM SATI KOOPERATF

BRLKLERNN BELRLENMESNE DAR TEBL

BRNC BLM

Ama, Kapsam, Dayanak ve Tanmlar

Ama ve kapsam

MADDE 1 (1) Bu Tebliin amac, bamsz denetime tabi olacak tarm sat kooperatif birliklerinin belirlenmesine ilikin usul ve esaslar dzenlemektir.

(2) Bu Tebli, tarm sat kooperatif birliklerinin bamsz denetime tabi olmasna, bamsz denetim kapsamndan kmasna ve uygulamaya ilikin hususlar kapsar.

Dayanak

MADDE 2 (1) Bu Tebli, 1/6/2000 tarihli ve 4572 sayl Tarm Sat Kooperatif ve Birlikleri Hakknda Kanunun 3 nc maddesinin son fkras ile 5 inci maddesinin birinci fkrasna dayanlarak hazrlanmtr.

Tanmlar

MADDE 3 (1) Bu Tebliin uygulanmasnda;

a) Bakanlk: Gmrk ve Ticaret Bakanln,

b) Birlik: Tarm sat kooperatifleri birliini,

c) Deneti: 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayl Trk Ticaret Kanununun 400 nc maddesinde tanmlanan denetiyi,

) Denetim: Usul ve esaslar Kamu Gzetimi Muhasebe ve Denetim Standartlar Kurumu tarafndan belirlenen bamsz denetimi,

d) Genel Mdrlk: Gmrk ve Ticaret Bakanl Kooperatifilik Genel Mdrln,

e) Kooperatif: Birlik orta kooperatifleri,

f) Trkiye Denetim Standartlar (TDS): 26/9/2011 tarihli ve 660 sayl Kanun Hkmnde Kararname uyarnca yrrle konulan, bilgi sistemleri denetimi dahil olmak zere, denetim alannda uluslararas standartlarla uyumlu eitim, etik, kalite kontrol ve denetim standartlar ile bu alana ilikin dier dzenlemeleri,

g) Trkiye Muhasebe Standartlar (TMS): 660 sayl Kanun Hkmnde Kararname uyarnca Kamu Gzetimi, Muhasebe ve Denetim Standartlar Kurumu tarafndan onaylanarak Trkiye Muhasebe Standard ve Trkiye Finansal Raporlama Standard adyla yaymlanan muhasebe standartlar ile bu alana ilikin dier dzenlemeleri,

ifade eder.

(2) Bal ortaklk ve itirak kavramlar, denetime tabi olunup olunmadnn belirlenmesinde esas alnan ve yrrlkteki mevzuat uyarnca hazrlanm finansal tablolardaki anlamlaryla dikkate alnr.

KNC BLM

Denetime Tabi Olma

Denetime tabi olma artlar

MADDE 4 (1) Aadaki drt arttan en az n salayan birlikler, 6102 sayl Kanun erevesinde bamsz denetime tabidir:

a) Aktif toplam : Elli milyon ve st Trk Liras,

b) Yllk net sat haslat : Yetmibe milyon ve st Trk Liras,

c) Bal kooperatiflerin ortak says : bin ve st,

) alan says : kiyzelli ve st.

(2) Birliin aktif toplam, yllk net sat haslat ve alan saysnn hesabnda birliin bal ortaklklarnn, itiraklerinin ve ortak kooperatiflerinin aktif toplamlar, yllk net sat haslatlar ve alan saylar da bu Teblide yer alan esaslara gre dikkate alnr.

(3) Birlikler, birinci fkrada belirtilen drt arttan en az n art arda iki hesap dneminde salamalar durumunda, mteakip hesap dneminden itibaren denetime tabi olur. Birbirini takip eden dnemlerde salanan artlarn ayn artlar olmas aranmaz.

(4) Denetim, birliin konsolide finansal tablolarnn yannda mnferit finansal tablolarn ve gerektiinde 4572 sayl Kanun ve ilgili mevzuat erevesinde Genel Mdrlk tarafndan belirlenen ortaklk ilemlerini de ierir.

(5) Bu Tebli uyarnca denetime tabi olma artlarn tamayan bir birlik, sadece bal ortaklnn veya itirakinin denetime tabi olmas nedeniyle denetime tabi olmaz. Ayrca, birliin denetime tabi olmas nedeniyle bal ortaklklar, itirakleri ve ortak kooperatifleri de denetime tabi tutulmaz.

(6) Denetime tabi olunup olunmadnn belirlenmesinde, birlik ile bu birlie bal kooperatifleri, ortaklklar ve itiraklerinin aktif toplam ve yllk net sat haslat hesaplanrken vergi mevzuat erevesinde kamu idarelerine sunulmak zere hazrlanan son iki hesap dnemine ilikin bilano ve gelir tablosu dikkate alnr. Denetim kapsamna girildikten sonra bu Tebliin 8 inci maddesi hkm uygulanr.

Aktif toplam ve yllk net sat haslatnn hesaplanmas

MADDE 5 (1) Aktif toplam ve yllk net sat haslatnn hesabnda, 4 nc maddesinin altnc fkrasnda belirtilen finansal tablolar erevesinde, birliin ortak kooperatifleri ile varsa bal ortaklklarnn ve itiraklerinin aktif toplam ve yllk net sat haslat da dikkate alnr.

(2) Birliklerin aktif toplam ve yllk net sat haslat tutarlarnn hesabnda ortak kooperatifler ile bal ortaklklar veya itiraklerinin aktif toplam ve yllk net sat haslatlar dikkate alnrken aadaki ilemler yaplr:

a) Aktif toplamnn hesabnda, birliin kendi aktif toplamndan, bal ortaklklarnn ve itiraklerinin kaytl deerleri karlr. Bu ekilde bulunan tutara, ortak kooperatiflerin ve bal ortaklklarnn aktif toplamnn tamam ve itiraklerinin aktif toplamnn birliin kendi itirak hissesi payna denk den ksm eklenir.

b) Yllk net sat haslatnn hesabnda, birliin kendi yllk net sat haslatna bal ortaklklarnn yllk net sat haslatnn tamam, itiraklerinin yllk net sat haslatnn kendi itirak hissesi payna denk den ksm eklenir. Bu ekilde bulunan tutara, ayrca ortak kooperatiflerin birlik haricindeki taraflara yapt satlardan elde ettii yllk net sat haslat eklenir.

c) Bal ortaklk ve itiraki bulunan birliklerin, bal ortaklk ve itirakleriyle olan ilemlerden doan varlk, bor, gelir ve giderlerden, bal ortaklklarla olanlarn tamam, birliin ve bal ortaklklarn dorudan itirakleriyle olanlarnn ise hisselerine den pay indirilebilir.

(3) Birliklerin bal ortaklklar araclyla dolayl olarak sahip olduklar bal ortaklklar ve itirakler, birliin bal ortakl ve itiraki olarak deerlendirilir.

(4) Birliklerin veya bal ortaklklarn itiraklerinin sahip olduu bal ortaklklar ve itirakler, ilgili itirakin finansal tablolarndaki deerler zerinden dikkate alnr. Birliin veya bal ortaklklarn itiraklerinin bal ortaklklar ve itirakleri bu maddenin ikinci fkrasnn (c) bendi erevesinde indirim ilemine dahil edilmez.

Bal kooperatif ortaklar ile alanlarn saysnn hesaplanmas

MADDE 6 (1) Birliin alan saysnn belirlenmesinde, muhtasar beyannamede bildirilen aylk toplam alan saysnn yllk ortalamas dikkate alnr. Sz konusu yllk ortalama, aylar itibaryla aylk alan saylarnn toplamnn on ikiye blnmesiyle elde edilir. raklk ve mesleki eitim szlemesi kapsamnda birlikte mesleki eitim gren raklar ve staj yapan renciler alan saysnn hesabnda dikkate alnmaz.

(2) Ortalama alan saysnn belirlenmesinde, birliin ve ortak kooperatifler ile bal ortaklklarn bu maddeye gre hesaplanan alan saylarnn toplam dikkate alnr. tiraklerin bu maddeye gre hesaplanan alan says ise birliin itirakteki hissesi orannda dikkate alnr.

rnein, aada aylk alan saylar belirtilen, bal ortakl B irketi ve % 20 itiraki C irketi olan A Birliinin ilgili hesap dnemine ilikin ortalama alan says aadaki ekilde hesaplanr:

 

Aylar

A Birlii

Bal Ortaklk B irketi

tirak C irketi

Austos

950

135

160

Eyll

950

140

170

Ekim

850

165

180

Kasm

820

165

180

Aralk

805

170

140

Ocak

800

170

180

ubat

805

180

170

Mart

800

185

145

Nisan

810

195

150

Mays

810

185

150

Haziran

850

180

160

Temmuz

890

170

160

Toplam

10.140

2.040

1.945

Yllk ortalama
(Toplam/12)

845

170

162,08

 

Yukardaki tabloda, birlik ve irketler itibaryla yllk alan says ve ortalama alan says hesaplanmtr. Buna gre, A Birliinin yllk ortalama alan says hesaplanrken; A Birlii ve B irketinin yllk ortalama alan saylarnn tamam ile C irketinin yllk ortalama alan saysnn sadece A Birliin bu irketteki hissesi olan %20si toplanr. Dolaysyla, A Birlii iin toplam yllk ortalama alan says (845 + 170 + (162,08 x %20) = ) 1.047,42dir.

(3) Birlie bal kooperatiflerin ortak saylarnn belirlenmesinde, bal kooperatiflerin kaytl aylk toplam ortak saylarnn yllk ortalama toplamlar dikkate alnr. Sz konusu yllk ortalama, aylar itibaryla kaytl kooperatif ortak saylarnn toplamnn on ikiye blnmesiyle elde edilir.

 

Aylar

A
Kooperatifi

B

Kooperatifi

C

Kooperatifi

Austos

10.250

1.000

6.000

Eyll

10.500

1.000

6.000

Ekim

10.500

1.000

6.000

Kasm

10.500

1.000

6.500

Aralk

10.500

1.000

6.500

Ocak

10.000

1.000

5.000

ubat

10.500

1.000

5.000

Mart

10.250

1.000

5.500

Nisan

10.250

1.000

5.500

Mays

10.250

1.000

5.500

Haziran

10.750

1.000

6.000

Temmuz

10.500

1.000

6.000

Toplam

124.750

12.000

79.500

Yllk ortalama (Toplam/12)

10.395

1.000

6.625

 

NC BLM

Denetim Kapsamndan kma

Denetimin kapsamndan kma

MADDE 7 (1) Bamsz denetime tabi birlikler, bu Tebliin 4 nc maddesinde belirtilen artlardan en az ne ait snrlarn art arda iki hesap dneminde altnda kalmalar ya da bir hesap dneminde sz konusu artlardan en az nn snrlarnn yzde yirmi veya daha fazla altnda kalmalar durumunda, mteakip hesap dneminden itibaren denetim kapsamndan kar. Birbirini takip eden hesap dnemlerinde snrlarn altnda kalnan artlarn ayn olmas art deildir. Aadaki tabloda rnek bir birlik iin hesap dnemleri itibaryla artlarn salanmas ve denetime tabi olma durumu gsterilmitir:

 

Hesap dnemleri

Bilano aktif toplam 50 milyon TL veya zeri midir?

Yllk net sat haslat

75 milyon TL veya zeri midir?

alan says

250 veya zeri midir?

Bal kooperatiflerin ortak says

3 bin veya zeri midir?

artlardan en az n salyor mu?

Denetime tabi midir?

1/8/2010-31/7/2011

Evet

Hayr

Evet

Evet

Salyor

Referans yl

1/8/2011-31/7/2012

Evet

Evet

Hayr

Evet

Salyor

Referans yl

1/8/2012-31/7/2013

Evet

Hayr

Evet

Evet

Salyor

Tabidir

1/8/2013-31/7/2014

Hayr

Hayr

Evet

Hayr

Salamyor

Tabidir

1/8/2014-31/7/2015

Hayr

Hayr

Hayr

Evet

Salamyor

Tabidir

1/8/2015-31/7/2016

Evet

Hayr

Evet

Evet

Salyor

Tabi deildir

 

Esas alnacak finansal tablolar

MADDE 8 (1) Denetime tabi birlikler, finansal tablolarn 6102 sayl Kanun ve TMSye gre hazrlar. Bu birlikler daha sonraki hesap dnemlerinde denetim kapsamnda olup olmadklarn deerlendirirken, aktif toplamnn ve yllk net sat haslatnn hesabnda 6102 sayl Kanun ve TMSye gre hazrladklar finansal tablolar dikkate alr. Bu durumda, bal ortaklk ve itirak kavramlar 6102 sayl Kanun ve TMSdeki anlamlaryla dikkate alnr. artlarn belirlenmesinde; bal ortaklklarn tam konsolidasyon yntemine, itiraklerin ise zkaynak yntemine gre konsolide edilen finansal tablolar kullanlr.

(2) Aktif toplam ve yllk net sat haslatnn hesabnda, birliin TMSye gre hazrlanm finansal tablolarnda yer alan tutarlara, ortak kooperatiflerin 4 nc maddenin altnc fkras uyarnca hazrladklar finansal tablolarda yer alan ilgili tutarlar 5 inci maddede ngrlen esaslara gre dahil edilir.

(3) Ortak kooperatiflerin ortak saylar ile alan saylarnn hesabnda 6 nc madde hkmleri uygulanr.

Denetim kapsamndan klmasndan sonra esas alnacak finansal tablolar

MADDE 9 (1) Denetime tabi olan bir birliin sonraki hesap dnemlerinde denetim kapsamndan kmas durumunda, sz konusu birliin mteakip hesap dnemlerinde denetime tabi olup olmayacann tespitinde 4 nc maddenin son fkras, 5 ve 6 nc madde hkmleri uygulanr.

DRDNC BLM

eitli ve Son Hkmler

Karlatrmal olarak sunulan finansal tablolar

MADDE 10 (1) Denetime tabi olunan hesap dnemlerine ilikin finansal tablolar denetimden gemi olarak sunulur. Gemi hesap dnemi veya dnemlerine ilikin finansal tablolarn karlatrmal olarak sunulmas esastr. Gemi hesap dnemlerinde denetime tabi olunmam ise, denetimden gemi finansal tablolarla karlatrmal olarak sunulan gemi dnem finansal tablolarnn denetimden gemi olmas zorunlu deildir.

lk uygulama

GEC MADDE 1 (1) Hesap dnemi takvim yl olan birlikler asndan; 2013 hesap dnemi finansal tablolarnn denetime tabi olup olmadnn belirlenmesinde, 1/1/2013 tarihinden nce sona eren son iki hesap dnemine ait (1/1/2011-31/12/2011 ve 1/1/2012-31/12/2012 tarihli) bilanolar ve gelir tablolar kullanlr.

(2) zel hesap dnemini uygulayan birlikler asndan; denetime tabi olunup olunmadnn belirlenmesinde, 2011 ve 2012 yllarnda sona eren hesap dnemlerine ait dnem sonu (rnein, 31/7/2011 ve 31/7/2012 tarihli) finansal tablolar kullanlr.

(3) Denetime tabi birliklerin, kaldrlan birlik denetim kurullarnca 4572 sayl Kanuna ve ana szlemelerine gre hesap dnemi sonuna kadar denetlenmemi finansal tablolar ve ynetim kurulu yllk faaliyet raporlar sz konusu denetimi yaptrana kadar dzenlenmemi saylr. Bunlar denetleyecek denetiler, 31/7/2013 tarihine kadar genel kurulca belirlenir veya birliklerin talebi zerine, 6102 sayl Kanunun 399 uncu maddesi erevesinde birlik merkezinin bulunduu yerdeki asliye ticaret mahkemesince atanr.

(4) Bu Tebliin 8 inci maddesi, 1/1/2014 tarihinden sonra balayan hesap dneminden itibaren uygulanr.

Yrrlk

MADDE 11 (1) Bu Tebli, denetime tabi birliin iinde bulunduu hesap dneminin balang tarihinden geerli olmak zere yaym tarihinde yrrle girer.

Yrtme

MADDE 12 (1) Bu Tebli hkmlerini Gmrk ve Ticaret Bakan yrtr.