30 Haziran 2012 CUMARTES

Resm Gazete

Say : 28339

KANUN

TRKYE NSAN HAKLARI KURUMU KANUNU

Kanun No. 6332 Kabul Tarihi: 21/6/2012

Ama ve kapsam

MADDE 1 (1) Bu Kanunun amac, insan haklarnn korunmas ve gelitirilmesi konusunda almalar yapmak zere Trkiye nsan Haklar Kurumunun kurulmas ile tekilat, grev ve yetkilerine ilikin esaslar dzenlemektir.

Tanmlar

MADDE 2 (1) Bu Kanunun uygulanmasnda;

a) Kurum: Trkiye nsan Haklar Kurumunu,

b) Kurul: nsan Haklar Kurulunu,

c) Bakan: Kurum ve Kurul Bakann,

ifade eder.

Kurulu ve stat

MADDE 3 (1) Bu Kanunla ve ilgili dier mevzuatla verilen grevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak zere, kamu tzel kiiliini haiz, idari ve mali zerklie sahip ve zel bteli, Trkiye nsan Haklar Kurumu kurulmutur.

(2) Kurum Babakanlkla ilikilidir.

(3) Kurumun merkezi Ankaradadr. Kurum yurt iinde ve says ikiyi gememek zere yurt dnda bro aabilir.

(4) Kurum, bu Kanunla ve dier mevzuatla verilen grev ve yetkilerini kendi sorumluluu altnda, bamsz olarak yerine getirir ve kullanr. Grev alanna giren konularla ilgili olarak hibir organ, makam, merci veya kii, Kurula emir ve talimat veremez, tavsiye ve telkinde bulunamaz.

(5) Kurum, faaliyetleri hakknda kamuoyunu bilgilendirir.

Grevler ve yetkiler

MADDE 4 (1) Kurum, insan haklarnn korunmasna, gelitirilmesine ve ihlallerin nlenmesine ynelik almalar yapmak; ikence ve kt muamele ile mcadele etmek; ikyet ve bavurular incelemek ve bunlarn sonularn takip etmek; sorunlarn zme kavuturulmas dorultusunda giriimlerde bulunmak; bu amala eitim faaliyetlerini yrtmek; insan haklar alanndaki gelimeleri izlemek ve deerlendirmek amacyla aratrma ve incelemeler yapmakla grevli ve yetkilidir.

(2) Kurum, bu Kanun ve dier mevzuatla Kuruma verilen inceleme, aratrma, ziyaret ve bavurular inceleme grevi esnasnda bir suun ilendiini renmesi hlinde, genel hkmlere gre ilem yaplabilmesi iin gerekli grdnde ihbar veya ikyette bulunabilir.

nsan Haklar Kurulu

MADDE 5 (1) nsan Haklar Kurulu, Kurumun karar organdr. Kurul, biri Bakan, biri kinci Bakan olmak zere onbir yeden oluur.

(2) Kurula Bakan ve ye olabilmek iin;

a) Trkiye Cumhuriyeti vatanda olmak,

b) Kamu haklarndan mahrum bulunmamak,

c) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayl Trk Ceza Kanununun 53 nc maddesinde belirtilen sreler gemi olsa bile; kasten ilenen bir sutan dolay bir yl veya daha fazla sreyle hapis cezasna ya da affa uram olsa bile devletin gvenliine kar sular, Anayasal dzene ve bu dzenin ileyiine kar sular, zimmet, irtikp, rvet, hrszlk, dolandrclk, sahtecilik, gveni ktye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat kartrma, edimin ifasna fesat kartrma, sutan kaynaklanan malvarl deerlerini aklama veya kaaklk sularndan mahkm olmamak,

) Askerlik ile iliii bulunmamak,

d) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayl Devlet Memurlar Kanununun 53 nc maddesi hkmleri sakl kalmak kayd ile grevini devaml yapmasna engel olabilecek akl hastal bulunmamak,

e) yelik bavurusu yapt tarih itibaryla herhangi bir siyasi partinin ynetim ve denetim organlarnda grevli veya yetkili bulunmamak,

f) En az lisans dzeyinde yksekrenim yapm olmak,

gerekir.

(3) kinci fkrada belirtilen nitelikleri tayanlardan Kurul yesi olmak isteyenler bu taleplerini yazl olarak Kuruma iletirler. nsan haklar alannda almalar yapan; sivil toplum kurulular, sendikalar, sosyal ve mesleki kurulular, akademisyenler, avukatlar, grsel veya yazl basn mensuplar ve alan uzmanlar da Kurul yesi olabilecek nitelikteki kimseleri yazl olarak teklif edebilirler. Kurum, ye olma niteliklerine sahip olanlar ilgisine gre Cumhurbakanlna, Bakanlar Kuruluna sunulmak zere Babakanla, Yksekretim Kurulu Bakanlna ve baro bakanlarnca seilecek bir ye iin Trkiye Barolar Birliine bildirir.

(4) a) ki ye insan haklar alannda temayz etmi kiiler arasndan Cumhurbakan tarafndan seilir.

b) Yedi ye insan haklar alannda temayz etmi kiiler arasndan Bakanlar Kurulu tarafndan seilir.

c) Bir ye niversitelerin hukuk ve siyasal bilgiler fakltelerinde insan haklar alannda temayz etmi retim yeleri arasndan Yksekretim Kurulu tarafndan seilir.

) Bir ye en az 10 yl avukatlk yapm ve insan haklar alannda temayz etmi avukatlar arasndan baro bakanlar tarafndan seilir. Kurum tarafndan adaylarn bildirildii tarihten itibaren on gn iinde Trkiye Barolar Birlii Bakanl tarafndan belirlenen yer ve zamanda baro bakanlar tarafndan seim yaplr. Her bir baro bakannn bir oy kullanabilecei bu seimde, en fazla oy alan aday ye seilmi saylr.

(5) Bakan ve kinci Bakan, Kurul yeleri tarafndan seilir.

(6) Kurul yesi seimlerinde, insan haklar alannda almalar yapan; sivil toplum kurulular, sendikalar, sosyal ve mesleki kurulular, akademisyenler, avukatlar, grsel veya yazl basn mensuplar ve uzmanlarn oulcu bir ekilde temsiline zen gsterilir.

(7) Bakan ve yelerin grev sresi drt yldr. Sresi bitenler en fazla bir dnem daha yeniden seilebilir.

(8) Bakan ve yelerin grev srelerinin sona erecei tarihten en ge iki ay nce durum, Kurum tarafndan uygun iletiim aralaryla kamuoyuna duyurulur. Duyuruyu takip eden bir ay iinde ikinci fkrada belirtilen artlar tayanlarn bavurular, Kurum tarafndan Cumhurbakanlna, Bakanlar Kuruluna sunulmak zere Babakanla, Yksekretim Kurulu Bakanlna ve baro bakanlarnca seilecek bir ye iin Trkiye Barolar Birliine iletilir. Cumhurbakan, Bakanlar Kurulu, Yksekretim Kurulu ve baro bakanlar tarafndan ye olarak seilenler, yerlerine seildikleri kiilerin yeliklerinin sona ermesini takiben greve balar.

(9) Bakan ve yelerin grev sreleri dolmadan grevlerinin herhangi bir sebeple sona ermesi durumunda, sona erme tarihinden itibaren en fazla bir hafta iinde durum, Kurum tarafndan kamuoyuna duyurulur ve duyuruyu takip eden onbe gn iinde ikinci fkrada belirtilen artlar tayanlarn bavurular, Kurum tarafndan Cumhurbakanlna, Bakanlar Kuruluna sunulmak zere Babakanla, Yksekretim Kurulu Bakanlna ve baro bakanlarnca seilecek bir ye iin Trkiye Barolar Birliine iletilir. Bu ekilde seilenler, yerlerine seildikleri kiilerin kalan sresini tamamlar ve bunlardan iki yl veya daha az sreyle grev yapanlarn bu grevleri seilme dnemi olarak deerlendirilmez.

(10) Kamu grevlisi iken Kurul Bakanlna ve kinci Bakanla seilenlerin nceki kurumlar ve grevleriyle iliikleri sona erer. Bunlar, memuriyete giri artlarn kaybetmemeleri kaydyla, hkimler ve savclar dhil, grev srelerinin sona ermesi veya grevden ayrlma isteinde bulunmalar ve otuz gn iinde nceki kurumlarna bavurmalar durumunda, atamaya yetkili makam tarafndan bavuru tarihinden itibaren en ge bir ay iinde mkteseplerine uygun kadrolara atanr. Grevin sona erdii tarihten atama yaplncaya kadar, almakta olduklar aylk cret ile sosyal hak ve yardmlarn Kurum tarafndan denmesine devam olunur. Bunlarn Kurumda geirdii sreler, zlk ve dier haklar asndan nceki kurum veya kurulularnda geirilmi saylr.

yelik teminat

MADDE 6 (1) Kurul Bakan, kinci Bakan ve yelerin sreleri dolmadan herhangi bir nedenle grevlerine son verilemez. Ancak, seilmeleri iin gerekli artlar tamadklar ya da kaybettikleri Kurulca tespit edilen Bakan ve yelerin grevlerine Bakanlar Kurulunca son verilir. Kurul tutanak ve kararlarn sresi iinde imzalamayan veya kar oy gerekesini sresi iinde yazl olarak bildirmeyen Bakan ve yelerin yeliklerine de ayn usul erevesinde son verilir.

(2) Ar ceza mahkemesinin grevine giren sust hlleri dnda, mnhasran insan haklarnn korunmas ve gelitirilmesine ilikin grevleriyle ilgili olarak su iledii ileri srlen Bakan, kinci Bakan ve yeler yakalanamaz, stleri ve konutlar aranamaz, sorguya ekilemez. Ancak, durum Babakanla derhl bildirilir. Bu fkra hkmlerine aykr hareket eden kolluk kuvvetleri amir ve memurlar hakknda yetkili Cumhuriyet basavcl tarafndan genel hkmlere gre dorudan doruya soruturma ve kovuturma yaplr.

(3) Kurul tarafndan kabul edilebilir mazereti olmakszn bir takvim yl iinde toplam Kurul toplantsna katlmayan; ar hastalk veya sakatlk nedeniyle i gremeyecekleri salk kurulu raporuyla tespit edilen; grevleri ile ilgili olarak iledikleri sulardan dolay haklarnda verilen mahkmiyet karar kesinleen; geici i gremezlik hli aydan fazla sren veya aydan fazla hrriyeti balayc cezaya mahkm edilip de cezasnn infazna fiilen balanan yelerin yelikleri der.

Kurulun grev ve yetkileri

MADDE 7 (1) Kurul, bu Kanun ve dier mevzuatta belirtilen grevler yannda aadaki grevleri yapar ve yetkileri kullanr:

a) Kanunla verilen grevler kapsamnda Kurumun faaliyet alann ve grev nceliklerini belirlemek.

b) Kurumla ve Kurumun grev alanyla ilgili dzenlemeler yaplmasna ynelik kararlar almak.

c) Trkiyenin taraf olduu uluslararas insan haklar szlemelerinin uygulanmasn izlemek. Bu szlemeler tarafndan kurulan inceleme, izleme ve denetleme mekanizmalarna Devletin sunmakla ykml olduu raporlarn hazrlanmas srecinde, ilgili sivil toplum kurulularndan da yararlanmak suretiyle gr bildirmek; bu raporlarn sunulaca uluslararas toplantlara, temsilci gndererek katlmak.

) Kurumun dier lkelerin ulusal ya da uluslararas dzeyde faaliyet gsteren benzeri ileve sahip kurumlaryla ikili ve ok tarafl ilikiler kurmasna karar vermek. Birlemi Milletler ve blgesel insan haklar kurulularyla i birlii yapmak ve ortak faaliyetlerde bulunulmasna karar vermek.

d) Gerek grdnde Kurumun kendi alannda alan uluslararas kurululara ye olmasna veya bu kurulularda Trkiyenin temsil edilmesine karar vermek.

e) nsan haklar alanndaki sorunlar, gelimeler ile kamu kurum ve kurulularnn bu alandaki performanslarn deerlendiren yllk raporlar hazrlamak, bunlar yaymlamak ve ilgili kii ve kurululara datmak. Dzenli yllk raporlar dnda, gerek grldnde insan haklar alanna ilikin zel raporlar yaymlamak.

f) Gerektiinde yeden mteekkil heyetler ile zgrlnden mahrum braklan ya da koruma altna alnan kiilerin bulunduklar yerlere ziyaretler gerekletirmek.

g) Kamu kurum ve kurulular ve sivil toplum kurulularyla birlikte, insan haklarnn gelitirilmesini tevik eden ve hak ihlallerinin giderilmesini hedefleyen kampanya ve programlar yrtmek.

) Kurum tarafndan insan haklar alannda yaplan inceleme ve aratrmalar, hazrlanan raporlar ve benzeri almalar karara balamak.

h) Kurumun stratejik plan ve performans programlar ile ama ve hedeflerine uygun olarak hazrlanan bte teklifini grmek ve karara balamak.

) Kurumun performansn ve mali durumunu gsteren raporlar onaylamak.

i) Tanmaz alm, satm ve kiralanmas konularndaki nerileri grp karara balamak.

Kurulun alma esaslar

MADDE 8 (1) Kurul, en az ayda bir defa olmak zere gerekli hllerde toplanr. Toplantlar Bakan ynetir. Bakann dnda en az be yenin birlikte talep etmesi hlinde Kurul, Bakan tarafndan be gn iinde toplanmak zere derhl olaanst toplantya arlr.

(2) Toplant gndemi Bakan, yokluunda kinci Bakan tarafndan hazrlanarak, toplantdan en az gn nce Kurul yelerine bildirilir. Gndeme yeni madde eklenebilmesi iin toplantda yelerden birinin neride bulunmas ve nerilen maddenin Kurul tarafndan kabul edilmesi gerekir.

(3) Kurul, en az yedi yenin hazr bulunmas ile toplanr ve en az alt yenin ayn yndeki oyuyla karar alr. Kararlarda ekimser oy kullanlamaz.

(4) Kurul kararlar tutanakla tespit edilir ve karar tutana toplant esnasnda veya en ge toplanty izleyen be i gn iinde toplantya katlan tm yeler tarafndan imzalanr. Kurul kararlar, alnd toplant tarihinden itibaren en ge onbe i gn iinde gerekeleri ve varsa kar oy gerekeleri ile birlikte tekemml ettirilir. Gerektiinde, Kurul tarafndan bu sre uzatlabilir.

(5) Bakan ve yeler kendileri, eleri, evlatlklar ve nc derece dhil nc dereceye kadar kan ve ikinci derece dhil ikinci dereceye kadar kayn hsmlaryla ilgili veya kiisel menfaat ilikisi iinde olduklar konularda mzakere ve oylamaya katlamaz. Bu durum karar metninde ayrca belirtilir.

(6) Aksi kararlatrlmadka Kurulun toplantlarndaki mzakereler gizlidir.

(7) htiya duyulmas hlinde grlerinden yararlanlmak zere ilgili kiiler Kurul toplantsna davet edilebilir. Ancak, Kurul kararlar toplantya dardan katlanlarn yannda alnamaz.

(8) Kurul kararlar, tekemml etmesinden itibaren en ge be i gn iinde ilgili kii, kurum ve kurululara gnderilir.

(9) Kurul, gerekli grd durumlarda kararlarn, kiisel verilerin gizlilii ilkesine bal olarak uygun vastalarla kamuoyuna duyurabilir.

(10) Bakann izin, hastalk, grevde bulunmad dier hller ile hangi nedenle olursa olsun grevinin sona ermesi durumunda kinci Bakan, Bakana veklet eder.

(11) Kurul yeleri ile Kurum personelinin uyacaklar mesleki ve etik ilkeler ile Kurulun alma usul ve esaslarna ilikin dier hususlar ynetmelikle dzenlenir.

Tekilat

MADDE 9 (1) Kurumun tekilat Kurul ve Bakanlktan oluur. Bakanlk; Bakan Yardmcs, hizmet birimleri ve alma gruplarndan oluur. Bakanlk, Kurul kararlarn uygulamakla ve dier konularda Bakana ve Kurula yardmc olmakla grevlidir.

(2) Kurum grevlerinin gerektirdii asli ve srekli hizmetler Bakan, kinci Bakan, Bakan Yardmcs ile insan haklar uzmanlar ve uzman yardmclar tarafndan yrtlr.

Bakan

MADDE 10 (1) Bakan, Kurumun en st amiri olup, Kurum hizmetlerini mevzuata, Kurumun ama ve politikalarna, stratejik planna, performans programna ve hizmet kalite standartlarna uygun olarak dzenler, yrtr ve hizmet birimleri arasnda koordinasyonu salar. Bakan, Kurumun genel ynetim ve temsilinden sorumludur. Bu sorumluluk, Kurum almalarnn dzenlenmesi, yrtlmesi, denetlenmesi, deerlendirilmesi ve gerektiinde kamuoyuna duyurulmas grev ve yetkilerini kapsar.

(2) Bakann grev ve yetkileri unlardr:

a) Kurul toplantlarnn gndemini, gn ve saatini belirlemek ve toplantlar ynetmek.

b) Kurul kararlarnn tebliini ve Kurulca gerekli grlenlerin kamuoyuna duyurulmasn salamak ve uygulanmalarn izlemek.

c) Kurum personelini atamak.

) Hizmet birimlerinden gelen nerilere son eklini vererek Kurula sunmak.

d) Kurumun stratejik plann, performans programn hazrlamak, ama ve hedeflerini, hizmet kalite standartlarn belirlemek, insan kaynaklar ve alma politikalarn oluturmak.

e) Belirlenen stratejilere, yllk ama ve hedeflere uygun olarak Kurumun yllk btesi ile mali tablolarn hazrlamak.

f) Kamu kurum ve kurulular iin, insan haklarna aykr uygulamalarn giderilmesine ynelik rehberler hazrlamak ve bunlarn uygulamaya geirilip geirilmediini izlemek.

g) Kurul ile Kurumun ve hizmet birimlerinin uyumlu, verimli, disiplinli ve dzenli bir biimde almas amacyla koordinasyonu salamak, bunlar arasnda kabilecek grev ve yetki sorunlarn zmek.

) Yllk faaliyet raporlarn hazrlamak, yllk ama ve hedeflere, performans ltlerine gre faaliyetlerin deerlendirmesini yapmak ve bunlar Kurula sunmak.

h) Kurumun dier kurulularla ilikilerini yrtmek ve Kurumu temsil etmek.

) Kurum Bakan adna imzaya yetkili personelin grev ve yetki alann belirlemek.

i) Kurumun ynetim ve ileyiine ilikin dier grevleri yerine getirmek.

(3) Bakan, Kuruma ilikin grevlerinde yardmc olmak zere bir Bakan Yardmcs atayabilir. Bakan Yardmcs olarak atanacaklarda;

a) Hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, iletme ve uluslararas ilikiler alannda en az drt yllk lisans eitimi veren ve bunlarn dnda ynetmelikle belirlenen fakltelerden veya bunlara denklii Yksekretim Kurulu tarafndan kabul edilen yurt dndaki yksekretim kurumlarndan mezun olma,

b) Devlet memuriyetinde en az on yllk mesleki tecrbeye sahip olma,

c) 657 sayl Kanunun 48 inci maddesinin birinci fkrasnn (A) bendinin (1), (4), (5), (6) ve (7) numaral alt bentlerinde belirtilen nitelikleri tama,

artlar aranr. Bakan Yardmcsnn grev sresi drt yldr. Grevleri sona erenler yeniden grevlendirilebilir. Bakann grev sresinin herhangi bir nedenle sona ermesi hlinde Bakan Yardmcsnn grevi de sona erer. Bakan Yardmclna atananlar, hkimler ve savclar dhil, grevlerinin sona ermesi durumunda, eski kurum veya kurulularna bavurmalar hlinde atamaya yetkili makamlar tarafndan en ge bir ay ierisinde mkteseplerine uygun bir kadroya atanr; bavurduklar tarihten atandklar tarihe kadar Kurumdaki mali, sosyal ve zlk haklarndan yararlanmaya ve aylklarn almaya devam eder. Bunlarn Kurumda geirdii sreler zlk ve dier haklar asndan nceki kurum veya kurulularnda geirilmi saylr.

(4) Bakan; snrlarn yazl olarak aka belirlemek artyla, Kurula ilikin olmayan grev ve yetkilerinden bir blmn Bakan Yardmcsna devredebilir. Yetki devri, uygun aralarla ilgililere duyurulur.

Hizmet birimleri

MADDE 11 (1) Kurumun hizmet birimleri ile grev ve yetkileri unlardr:

a) hlal ddialarn nceleme Birimi;

1) Her trl insan haklar ihlali iddialarn bavuru zerine veya resen incelemek, aratrmak, deerlendirmek; bunlarn sonularn ilgili kii, kurum ve kurululara bildirmek ve takip etmek, sorumlu bulunanlar hakknda yasal ilemlerin balatlmas iin giriimde bulunmak.

b) kence ve Kt Muameleyle Mcadele Birimi;

1) kencenin ve dier zalimane, insanlk d ya da aalayc muamele ya da cezalarn nlenmesi amacyla almalar yapmak.

2) zgrlnden mahrum braklan ya da koruma altna alnan kiilerin bulunduklar yerlere haberli veya habersiz dzenli ziyaretler gerekletirmek, bu ziyaretlere ilikin raporlar ilgili kurum ve kurululara iletmek, Kurulca gerekli grlmesi durumunda kamuoyuna aklamak; ceza infaz kurumlar ve tutukevleri izleme kurullar, il ve ile insan haklar kurullar ile dier kii, kurum ve kurulularn bu gibi yerlere gerekletirdikleri ziyaretlere ilikin raporlar incelemek ve deerlendirmek. Kamu kurum ve kurulular ile grevliler, bu tr ziyaretler sebebiyle gerekli yardm ve kolayl gstermek zorundadr.

c) Hukuk Birimi;

1) nsan haklar ile ilgili mevzuat taslaklar, mevzuat, uygulamalar ve dier hukuki konular hakknda ilgili kii, kurum ve kurululara veya kamuoyuna talep zerine veya resen gr bildirmek ve tavsiyelerde bulunmak.

2) 26/9/2011 tarihli ve 659 sayl Genel Bte Kapsamndaki Kamu dareleri ve zel Bteli darelerde Hukuk Hizmetlerinin Yrtlmesine likin Kanun Hkmnde Kararname hkmlerine gre hukuk birimlerine verilen grevleri yapmak.

3) Yerli ve yabanc kurum ve kurulularla grev alanyla ilgili konularda i birlii yapmak.

4) nsan haklar ihlali tespiti yapan yarg kararlarnn idare tarafndan gerei gibi uygulanmasn takip etmek.

) Eitim Birimi;

1) nsan haklar bilincinin yaygnlatrlmas iin almak; bu amala ilgili kii, kurum ve kurulularla i birlii yapmak, gr bildirmek ve tavsiyelerde bulunmak.

2) Milli Eitim Bakanl mfredatnda bulunan insan haklar ile ilgili blmlerin hazrlanmasna; Yksekretim Kurulunun koordinesinde niversitelerin insan haklar blmlerinin kurulmasna ve mfredatnn belirlenmesine katkda bulunmak.

3) Kamu kurum ve kurulularnn meslek ncesi ve meslek ii insan haklar eitimlerine ynelik olarak almalarda bulunmak.

4) stekleri hlinde kamu kurum ve kurulular ile zel kurululara ynelik insan haklar konulu eitim programlar dzenlemek.

d) D likiler ve Proje Birimi;

1) Kurumun d ilikilerine ynelik faaliyetlerini dzenlemek ve yrtmek.

2) nsan haklaryla ilgili proje hazrlamak ve yrtmek.

e) Medya ve Halkla likiler Birimi;

1) Medya ile olan ilikileri dzenlemek ve medyay takip etmek.

2) Halkla ilikiler politikasn dzenlemek ve yrtmek.

3) Bu Kanunla ve dier mevzuatla Kuruma verilen grevlerin ifasna ynelik almalarn sonularn ilgili kurum ve kurululara iletmek, Bakann gerekli grmesi durumunda kamuoyuna aklamak.

f) Bilgi ve Dokmantasyon Birimi;

1) nsan haklar konularnda veri taban ve dokmantasyon merkezi oluturmak.

2) Bilgi teknolojileri alannda almalarda bulunmak.

g) Strateji Gelitirme Birimi;

1) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayl Kamu Mal Ynetimi ve Kontrol Kanunu, 22/12/2005 tarihli ve 5436 sayl Kanunun 15 inci maddesi ve dier mevzuatla strateji gelitirme ve mali hizmetler birimlerine verilen grevleri yapmak.

) nsan Kaynaklar ve Destek Birimi;

1) Kurumun personel politikasn belirlemek, personelin eitimi konularnda almalar yapmak ve zlk ilemlerini yrtmek.

2) Kurumun idari, mali ve sosyal hizmetlerini yrtmek.

3) Sivil savunma ve seferberlik hizmetlerini yrtmek.

(2) Birinci fkrada belirtilen birimler Bakan tarafndan belirlenen insan haklar uzmanlarnn egdmnde faaliyet gsterir. Hukuk Biriminin egdmn yrtecek insan haklar uzmannn avukatlk stajn tamamlam olmas gerekir.

(3) Bakann onay ile Kurum personelinden alma gruplar oluturulabilir. Gruplar, Bakan tarafndan grevlendirilecek personelin egdmnde faaliyet gsterir.

(4) Kurum, grev alanna giren konularla ilgili olarak almalarda bulunmak zere kamu kurum ve kurulular, sivil toplum kurulular ve konu ile ilgili uzmanlarn katlm ile geici ve srekli kurullar oluturabilir.

(5) Brolarn kurulmasna veya kaldrlmasna, Kurumun teklifi zerine Bakanlar Kurulu yetkilidir. Brolarn grev ve yetkilerine ve dier hususlara ilikin usul ve esaslar Kurul tarafndan belirlenir.

Bavurular

MADDE 12 (1) nsan haklar ihlalinden zarar grd iddiasnda bulunan her gerek ve tzel kii Kuruma bavurabilir. Bu hakkn etkin bir ekilde kullanlmasna hibir surette engel olunamaz.

(2) Bavurulara ilikin usul ve esaslar Kurum tarafndan karlacak ynetmelikle belirlenir.

nceleme, aratrma ve ziyaretler

MADDE 13 (1) Bu Kanun ve dier mevzuatla Kuruma verilen inceleme, aratrma, ziyaret ve rapor hazrlama grevleri ile dier grevler, insan haklar uzman ve uzman yardmclar ile dier grevliler tarafndan yaplr. Bunlar, Bakann yetkilendirmesi hlinde, tm kamu kurum ve kurulular ile dier gerek ve tzel kiilerden ilgili bilgi ve belgeleri istemeye, incelemeye ve bunlarn rneklerini almaya, ilgililerden yazl ve szl bilgi almaya, zgrlnden mahrum braklan ya da koruma altna alnan kiilerin bulunduklar yerleri ziyaret etmeye, buralarda inceleme yapmaya ve gerekli tutanaklar dzenlemeye yetkilidir. Kamu kurum ve kurulular ile dier gerek ve tzel kiiler, Kurumun taleplerini gecikmeksizin yerine getirmek zorundadrlar.

(2) Kurumun grev ve yetki alanna giren konularda yerinde inceleme ve aratrma yapmak zere, Bakann belirleyecei Kurum personelinin bakanlnda, ilgili kurum ve kurulularn temsilcilerinin ve kiilerin katlmyla heyet oluturulabilir. Heyette grev alacak kamu kurum ve kurulular temsilcileri kendi kurum ve kurulularnca, dier kiiler ise Bakan tarafndan belirlenir. Heyetler tarafndan yaplan inceleme ve aratrma sonular Kurum tarafndan bir rapor hline getirilir. Heyetlerin giderleri Kurum btesinden karlanr.

Dzenli istiareler

MADDE 14 (1) Kurum, insan haklar sorunlarn tartmak ve insan haklar konularnda bilgi ve gr alveriinde bulunmak amacyla, kamu kurum ve kurulular, sivil toplum kurulular, sendikalar, sosyal ve mesleki kurulular, yksekretim kurumlar, basn-yayn kurulular, aratrmaclar ve ilgili dier kii, kurum ve kurulularla en az ayda bir dzenli istiareler gerekletirir.

(2) Kurum, 4 nc maddede saylan grev ve yetkilere ilikin olarak Trkiye Byk Millet Meclisi nsan Haklarn nceleme Komisyonunu ylda en az bir defa bilgilendirir.

Personel ve zlk haklarna ilikin hkmler

MADDE 15 (1) Kurum personeli, 657 sayl Kanuna tabidir. Bakan tarafndan birimlerin egdm iin grevlendirilecek insan haklar uzmanlarna kadrolar iin ngrlen cret gstergesi yzde on artrml olarak denir.

(2) Bakan, kinci Bakan ve Bakan Yardmcsnn sosyal gvenlik hak ve ykmllkleri, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayl Sosyal Sigortalar ve Genel Salk Sigortas Kanununun geici 4 nc maddesi hkmleri sakl kalmak kaydyla, 5510 sayl Kanun hkmlerine gre tespit olunur. Ancak, sigorta primine veya emeklilik keseneine esas alnacak aylk cret ile emekli aylnn hesabnda, Bakan ve kinci Bakan iin Babakanlk genel mdrleri, Bakan Yardmcs iin genel mdr yardmclar iin tespit edilen ek gsterge ve makam tazminat ile temsil veya grev tazminat ve dier deme unsurlar dikkate alnr. Bu grevlerde geirilen sreler makam tazminat veya yksek hkimlik tazminat denmesini gerektiren grevlerde gemi saylr.

(3) Bakana, Babakanlk genel mdrlerine mali haklar kapsamnda fiilen yaplmakta olan her trl demeler toplam tutarnda aylk cret denir. kinci Bakana ise Bakan iin belirlenen cretin yzde doksanbei tutarnda ayn usul ve esaslara gre deme yaplr. Babakanlk genel mdrlerine denenlerden, vergi ve dier yasal kesintilere tabi olmayanlar bu maddeye gre yaplacak demelerde de vergi ve dier yasal kesintilere tabi olmaz. 657 sayl Kanun ve dier ilgili mevzuat uyarnca Babakanlk genel mdrlerinin yararlanm olduu sosyal hak ve yardmlardan, Bakan ve kinci Bakan da ayn usul ve esaslar erevesinde yararlanrlar. Kurul yelerine, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayl Harcrah Kanunu hkmleri sakl kalmak kaydyla, fiilen grev yaptklar her gn iin, uhdesinde kamu grevi bulunanlara (6.000), uhdesinde kamu grevi bulunmayanlara (7.000) gsterge rakamnn memur aylk katsays ile arpm sonucu bulunacak miktarda huzur hakk denir. Bu demeden damga vergisi hari herhangi bir kesinti yaplmaz. Bir ayda fiilen grev yaplan gn saysnn amas hlinde, aan gnler iin huzur hakk denmez.

(4) Kurumda, zel bilgi ve ihtisas gerektiren ilerde, Kurumun faaliyet alanna ilikin konularda en az on yl mesleki tecrbesi bulunanlar ile doktor unvan ve derecesini alanlar arasndan, 657 sayl Kanunun 4 nc maddesinin (B) fkrasna gre szlemeli personel altrlabilir. Bu personele denecek cretlerin net tutar, birinci dereceli insan haklar uzmanna denen net tutar aamaz. Bu fkra uyarnca altrlacaklarn says, Kurumda fiilen alan insan haklar uzman ve uzman yardmcs saysnn yzde onunu geemez.

(5) Bakan ve yeler 5237 sayl Kanun asndan kamu grevlileri gibi yarglanr. 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayl Memurlar ve Dier Kamu Grevlilerinin Yarglanmas Hakknda Kanun uyarnca Bakan ve yeler iin soruturma izinleri Babakan tarafndan verilir. Soruturma izni verilmesi veya verilmemesine ilikin kararlara kar yaplan itirazlar, Dantay tarafndan karara balanr.

nsan haklar uzmanlar ve uzman yardmclar

MADDE 16 (1) Kurumda, nsan Haklar Uzman Yardmclna atanabilmek iin, 657 sayl Kanunun 48 inci maddesinde saylan artlara ek olarak en az drt yllk lisans eitimi veren yurt ii veya denklii Yksekretim Kurulu tarafndan kabul edilen yurt dndaki yksekretim kurumlarndan mezun olma art aranr.

(2) nsan haklar uzman yardmclarnn meslee alnmalar, yetitirilmeleri, yarma snav, tez hazrlama ve yeterlik snavlar ile uzmanla atanmalar ile dier hususlar hakknda 657 sayl Kanunun ek 41 inci maddesi hkmleri uygulanr.

(3) Hukuk Biriminde grevlendirilecek insan haklar uzman yardmclar ile insan haklar uzmanlarnn avukatlk stajn tamamlam olmalar zorunludur.

Kamu kurum ve kurulularndaki personelin grevlendirilmesi

MADDE 17 (1) Merkez ynetim kapsamndaki kamu idarelerinde, sosyal gvenlik kurumlarnda, mahall idarelerde, mahall idarelerin bal kurulularnda, mahall idare birliklerinde, dner sermayeli kurulularda, kanunlarla kurulan fonlarda, kamu tzel kiiliini haiz kurulularda, sermayesinin yzde ellisinden fazlas kamuya ait kurulularda, iktisadi devlet teekklleri ve kamu iktisadi kurulular ile bunlara bal ortaklklar ve messeselerde alanlar kurumlarnn, hkimler ve savclar ise kendilerinin muvafakati ile aylk, denek, her trl zam ve tazminatlar ile dier mali ve sosyal hak ve yardmlar kurumlarnca denmek kaydyla geici olarak Kurumda grevlendirilebilir. Kurumun bu konudaki talepleri, ilgili kurum ve kurulularca ncelikle sonulandrlr.

Yasaklar ve ykmllkler

MADDE 18 (1) Bakan ve yeler 19/4/1990 tarihli ve 3628 sayl Mal Bildiriminde Bulunulmas, Rvet ve Yolsuzluklarla Mcadele Kanununa tabidir. Bakan ve yeler greve baladklar ve grevlerinin sona erdii tarihten itibaren bir ay iinde mal beyannda bulunurlar.

(2) Bakan ve yeler ile Kurum personeli grevlerini yerine getirmeleri srasnda edindikleri kamuya, ilgililere ve nc kiilere ait gizlilik tayan bilgileri, kiisel verileri, Kurumla ilgili gizlilik tayan bilgileri, ticari srlar ve bunlara ait belgeleri bu konuda kanunen yetkili klnan mercilerden bakasna aklayamaz, kendilerinin veya nc kiilerin yararna kullanamaz. Bu ykmllk grevden ayrlmalarndan sonra da devam eder.

Yneticilerin sorumluluklar ve dzenleme yetkisi

MADDE 19 (1) Kurumun her kademedeki yneticileri, grevlerini mevzuata, stratejik plan ve programlara, performans ltlerine ve hizmet kalite standartlarna uygun olarak yrtmekten st kademelere kar sorumludur.

(2) Kurum, grev, yetki ve sorumluluk alanna giren ve nceden kanunla dzenlenmi konularda idari dzenlemeler yapabilir.

Kadrolar ve hizmet satn alma

MADDE 20 (1) Kurum kadrolarnn tespiti, ihdas, kullanm ve iptali ile kadrolara ilikin dier hususlar 13/12/1983 tarihli ve 190 sayl Genel Kadro ve Usul Hakknda Kanun Hkmnde Kararname hkmlerine gre dzenlenir.

(2) Kurum, geici veya belli bir ihtisas gerektiren nitelikteki iler iin hizmet satn alabilir.

Kurumun gelirleri

MADDE 21 (1) Kurumun gelirleri unlardr:

a) Genel bteden tahsis edilecek denekler.

b) Kuruma yaplacak her trl ba, yardm ve vasiyetler.

c) Kurum gelirlerinin deerlendirilmesinden elde edilen gelirler.

) Dier gelirler.

Deitirilen ve yrrlkten kaldrlan hkmler, kadro iptal ve ihdas

MADDE 22 (1) 657 sayl Devlet Memurlar Kanununun;

a) 36 nc maddesinin Ortak Hkmler blmnn (A) fkrasnn (11) numaral bendine Aile ve Sosyal Politikalar Uzman Yardmclar, ibaresinden sonra gelmek zere nsan Haklar Uzman Yardmclar, ve Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanlna, ibaresinden sonra gelmek zere nsan Haklar Uzmanlna,,

b) 152 nci maddesinin II- Tazminatlar ksmnn (A) zel Hizmet Tazminat blmnn () bendine hracat Gelitirme Uzmanlar, ibaresinden sonra gelmek zere nsan Haklar Uzmanlar,,

c) (I) sayl Ek Gsterge Cetvelinin I- Genel dare Hizmetleri Snf blmnn (g) bendine Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanlar, ibaresinden sonra gelmek zere nsan Haklar Uzmanlar,,

ibareleri eklenmitir.

(2) 27/6/1989 tarihli ve 375 sayl Kanun Hkmnde Kararnamenin ek 10 uncu maddesinin birinci fkrasna sosyal gvenlik kurumlar, ibaresinden sonra gelmek zere Trkiye nsan Haklar Kurumu, ibaresi eklenmitir.

(3) 5018 sayl Kanuna ekli (II) sayl cetvelin B) zel Bteli Dier dareler blmne 45) Trkiye nsan Haklar Kurumu ibaresi eklenmitir.

(4) 10/10/1984 tarihli ve 3056 sayl Babakanlk Tekilat Hakknda Kanun Hkmnde Kararnamenin Deitirilerek Kabul Hakknda Kanunun 7 nci maddesinin birinci fkrasnn (m) bendi, 17/A maddesi, ek 4 nc, ek 5 inci ve ek 6 nc maddeleri ile anlan Kanunun eki cetvelin ana hizmet birimlerinin dzenlendii (13) numaral blm yrrlkten kaldrlmtr.

(5) Ekli (1) sayl listede yer alan kadro iptal edilerek, 190 sayl Kanun Hkmnde Kararnamenin eki cetvellerden karlm, ekli (2) sayl listede yer alan kadrolar ihdas edilerek, 190 sayl Kanun Hkmnde Kararnamenin eki (I) sayl cetvele nsan Haklar Kurumu blm olarak eklenmitir.

Gei hkmleri

GEC MADDE 1 (1) Kurum Bakanl ve kinci Bakanlna ilk defa seileceklerin ilk grev sresi alt yl olarak uygulanr. Ad ekme yoluyla yaplacak kura sonularna gre, Kurumun ilk yelerinden drdnn ilk grev sresi alt yl, nn ilk grev sresi drt yl, ikisinin ilk grev sresi de iki yl olarak uygulanr.

(2) a) Kurul yeliklerine ilk defa Cumhurbakan tarafndan seilecek adaylar Cumhurbakanl Genel Sekreterliine, Bakanlar Kurulu tarafndan seilecek adaylar Babakanla, Yksekretim Kurulu tarafndan seilecek adaylar Yksekretim Kurulu Bakanlna ve baro bakanlar tarafndan seilecek adaylar Trkiye Barolar Birlii Bakanlna bu Kanunun yrrle girdii tarihten itibaren en ge otuz gn iinde bavurur veya 5 inci maddenin nc fkrasnda belirtilenler tarafndan teklif edilir. Kurul yeliklerine ilk seimler en ge 23/9/2012 tarihine kadar gerekletirilir.

b) Bavuru tarihinin sona erdii gnden itibaren on gn iinde Trkiye Barolar Birlii Bakanl tarafndan belirlenen yer ve zamanda baro bakanlar tarafndan seim yaplr. Her bir baro bakannn oy kullanabilecei bu seimde, en fazla oy alan aday ye seilmi saylr.

(3) Babakanlk tekilatna ait tanr, ara, gere, malzeme, demirba ve tatlardan, bu Kanunun yrrle girdii tarih itibaryla nsan Haklar Bakanl tarafndan kullanlanlar, Babakanlk ile Kurum arasnda dzenlenecek protokole gre Kuruma devredilir.

(4) Babakanla ait her trl hak ve ykmllklerden; nsan Haklar Bakanln ilgilendirenler, hibir ileme gerek kalmakszn Kuruma devredilmi, tanmazlar ise Kuruma tahsis edilmi saylr.

(5) Bu Kanunun yrrle girdii tarih itibaryla, geici olarak grevlendirilenler de dhil olmak zere, nsan Haklar Bakanlnda grev yapan personelden Kurumda geici olarak grevlendirilmek isteyenler, talepleri zerine 17 nci maddeye gre Kurumda geici olarak grevlendirilebilir.

(6) Kurumun tekilat bu Kanuna gre yeniden dzenleninceye kadar, Kurum tarafndan yrtlecek hizmetlerin nsan Haklar Bakanlnda grevli personel eliyle yrtlmesine devam edilir.

(7) Kurum brolar kuruluncaya kadar, il ve ile insan haklar kurullar, Kurum brosu olarak grev yapar.

(8) Kurumun 2012 mali yl harcamalar, 21/12/2011 tarihli ve 6260 sayl 2012 Yl Merkezi Ynetim Bte Kanununun ilgili hkmne gre yeni bir dzenleme yaplncaya kadar, Babakanln 2012 yl btesinde yer alan nsan Haklar Bakanlna ait deneklerden karlanr.

(9) Bu maddede ngrlen btn gei, devir, temlik ve intikal ilemleriyle dzenlenecek protokoller, her trl vergi, resim, har, cret ve fonlardan mstesnadr.

(10) Bir defaya mahsus olmak zere, insan haklar ile ilgili yarglama, inceleme, aratrma, denetleme, uygulama veya danma konularnda en az yl alm olmak kaydyla, 16 nc maddenin birinci fkrasna gre belirlenecek yksekretim kurumlarn bitirerek meslee zel yarma snav ile giren ve belirli sreli meslek ii eitimden sonra zel bir yeterlik snav sonunda atanm olanlar, hkimler, savclar ile bu meslekten saylanlar ile en az yksek lisans dzeyinde eitim grm niversite retim elemanlarndan,

a) Kamu Personeli Yabanc Dil Bilgisi Seviye Tespit Snavndan en az (C) dzeyinde puan olan veya buna denk kabul edilen ve uluslararas geerlilii bulunan bir belgeye sahip olanlar,

b) nsan Haklar Uzman Yardmclna atanabilme niteliklerini haiz ve krkbe yan doldurmam olanlar,

bu Kanunun yrrle girdii tarihten itibaren bir yl iinde alacak yeterlik snavnda baarl olmalar hlinde, baar sralamas dikkate alnarak insan haklar uzman olarak atanrlar. Bu Kanunun yrrle girdii tarih itibaryla, dier kamu kurum ve kurulularnn kadrosunda olmakla birlikte en az be yldr nsan Haklar Bakanlnda geici olarak grevlendirilen personelden bu fkrada belirtilen nitelikleri haiz olanlar ile Babakanlk nsan Haklar Bakanlnda en az alt ay sreyle grev yapm olan Babakanlk uzmanlar, insan haklar uzman kadrolarna; anlan Bakanlkta en az alt ay sreyle grev yapm olan Babakanlk uzman yardmclar ise nsan Haklar Uzman Yardmcs kadrolarna, bu Kanunun yrrle girdii tarihten itibaren bir yl iinde talepleri hlinde kurumlarnn muvafakatiyle atanabilir. Babakanlk uzman ve uzman yardmclarnn, Babakanlk Uzmanl ve Uzman Yardmclnda geirdii sreler, nsan Haklar Uzmanl ve Uzman Yardmclnda geirilmi saylr ve bunlardan 375 sayl Kanun Hkmnde Kararnamenin geici 12 nci maddesi hkmnden yararlananlarn bu haklar sz konusu kadrolarda bulunduklar srece devam eder. Bu fkra hkmlerine gre nsan Haklar Uzmanlna atanacak olanlarn says, toplam insan haklar uzman ve insan haklar uzman yardmcs kadro saysnn yzde yirmisini geemez. Snava ilikin esaslar Kurum tarafndan hazrlanacak bir ynetmelikle belirlenir.

Yrrlk

MADDE 23 (1) Bu Kanun yaym tarihinde yrrle girer.

Yrtme

MADDE 24 (1) Bu Kanun hkmlerini Bakanlar Kurulu yrtr.

29/6/2012

 

(1) SAYILI LSTE

KURUMU : BABAKANLIK

TEKLATI : MERKEZ

PTAL EDLEN KADRONUN

SINIFI

UNVANI

DERECES

ADED

GH

nsan Haklar Bakan

1

1

 

TOPLAM

 

1

 

 

(2) SAYILI LSTE

KURUMU : TRKYE NSAN HAKLARI KURUMU

TEKLATI : MERKEZ

HDAS EDLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

KADRO

DERECES

SERBEST

KADRO

ADED

TOPLAM

KADRO

ADED

GH

Bakan Yardmcs

1

1

1

GH

nsan Haklar Uzman

1

6

6

GH

nsan Haklar Uzman

2

6

6

GH

nsan Haklar Uzman

3

6

6

GH

nsan Haklar Uzman

4

6

6

GH

nsan Haklar Uzman

5

6

6

GH

nsan Haklar Uzman

7

5

5

GH

nsan Haklar Uzman Yardmcs

9

25

25

GH

Mali Hizmetler Uzman

4

1

1

SH

Sosyal almac

5

1

1

SH

Psikolog

3

1

1

GH

Mtercim Tercman

5

1

1

TH

Ktphaneci

7

1

1

GH

Memur

8

2

2

GH

Memur

9

2

2

GH

Bilgisayar letmeni

7

2

2

GH

Sekreter

7

1

1

GH

Sekreter

8

1

1

GH

Santral Memuru

9

1

1

 

TOPLAM

 

75

75