28 Haziran 2012 PERŞEMBE

Resmî Gazete

Sayı : 28337

YÖNETMELİK

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:

BANKALARIN İÇ SİSTEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

 

BİRİNCİ KISIM

Başlangıç Hükümleri

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, bankaların kuracakları iç kontrol, iç denetim ve risk yönetim sistemlerine ve bunların işleyişine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Dayanak

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 23, 24, 29, 30, 31, 32 ve 93 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;

a) Acil ve beklenmedik durum planı: Faaliyetlerde ani ve planlanmamış bir kesintiye, iş kaybına veya krize neden olması muhtemel bir durumda risklerin ve sorunların yönetilebilmesi amacıyla alınacak tedbirlerin ve gerçekleştirilecek öncelikli eylemlerin belirlendiği, iş sürekliliği planının bir parçası olan planı,

b) Alım satım hesapları: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan alım satım hesaplarını,

c) Artık risk: Kullanılan kredi riski azaltım tekniklerinin beklenildiği kadar etkin olmamasından kaynaklanan riskleri,

ç) Banka: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları,

d) Bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riski: Alım satım hesaplarında izlenen kalemler ile 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Özkaynaklarına İlişkin Yönetmelik uyarınca özkaynak hesaplamasında dikkate alınan sermaye benzeri borçlar dışındaki kalemler hariç olmak üzere, faize duyarlı tüm bilanço içi ve bilanço dışı kalemlerinden kaynaklanan faiz oranı riskini,

e) Baz riski: Bankaca yapılan ikili veya çok taraflı işlemlerde baz olarak kullanılan farklı faiz oranlarından birinin diğerine göre artması veya azalmasının bankanın net faiz gelirleri veya ekonomik değerini olumsuz etkilemesinden kaynaklanan zarar olasılığını,

f) Bilgi sistemleri süreklilik planı: Faaliyetlerin sürdürülmesini sağlayan bilgi sistemleri servislerinin, bir kesinti durumunda sürekliliğinin sağlanmasına yönelik hazırlanan ve iş sürekliliği planının bir parçası olan planı,

g) Birincil sistemler: Bankacılık faaliyetlerinin yürütülmesini ve Kanunda, Kanuna ilişkin alt düzenlemelerde ve ilgili diğer mevzuatta bankalar için tanımlanan tüm sorumlulukların yerine getirilmesi açısından gerekli olan bütün bilgilerin, elektronik ortamda güvenli ve istenildiği an erişime imkan sağlayacak şekilde kaydedilmesini ve kullanılmasını sağlayan altyapı, donanım, yazılım ve veriden oluşan sistemin tamamını,

ğ) Dolaylı ülke riski: Yabancı bir ülkedeki ekonomik, sosyal veya siyasi koşulların bozulması sonucunda o ülkeyle iş bağlantısı olan yerel bir borçlunun yükümlülüklerini yerine getirme gücünün azalması nedeniyle bankanın zarar etme olasılığını,

h) Ekonomik değer: Nakit akışlarının bugüne indirgenmiş değerini,

ı) Felaket: Faaliyet veya sistemlerde uzun süreli kesintiye sebep olabilecek düzeyde insan, doğa veya diğer faktörlerden kaynaklanan olayı,

i) Faiz oranı riski: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan faiz oranı riskini,

j) Finansal araç: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan finansal aracı,

k) Fonlamaya ilişkin likidite riski: Bankanın öngörülebilen ya da öngörülemeyen tüm nakit akışı gereksinimini, günlük operasyonları ya da finansal yapıyı etkilemeksizin gereğince karşılayamaması sonucu bankanın zarar etme olasılığını,

l) Hazine riski: Yabancı bir hükümetin doğrudan veya dolaylı yabancı para cinsinden yükümlülüklerini yerine getirme istek ve kapasitesinde meydana gelecek değişimler neticesinde bankanın zarar etme olasılığını,

m) İcrai görevi bulunmayan yönetim kurulu üyesi: Kendisine bağlı icrai mahiyette faaliyet gösteren bir birim bulunmayan yönetim kurulu üyesini,

n) İcrai mahiyette faaliyet gösteren birim: Doğrudan gelir getirici faaliyetlerin icra edildiği birimi,

o) İç sistemler: İç denetim, iç kontrol ve risk yönetim sistemlerini,

ö) İkame maliyeti riski: İki tarafa da yükümlülük getiren bir işlemde, taraflardan birinin yükümlülüğünü vadesinde yerine getirememesi durumunda, diğer tarafın aynı işlemi gerçekleştirmek için katlanacağı maliyeti,

p) İkincil sistemler: Birincil sistemler aracılığı ile yürütülen faaliyetlerde bir kesinti olması halinde, bu faaliyetlerin iş sürekliliği planında belirlenen kabul edilebilir kesinti süreleri içerisinde sürdürülür hale getirilmesini ve Kanunda, Kanuna ilişkin alt düzenlemelerde ve ilgili diğer mevzuatta bankalar için tanımlanan tüm sorumlulukların yerine getirilmesi açısından gerekli olan bütün bilgilere kesintisiz ve istenildiği an erişilmesini sağlayan birincil sistem yedeklerini,

r) İş etki analizi: İş süreçlerinin ve bir faaliyet kesintisinin iş süreçleri üzerinde yaratabileceği etkilerin analiz sürecini,

s) İş sürekliliği planı: İş sürekliliği yönetiminin bir parçası olan ve bir kesinti durumunda bankanın öncelikleriyle uyumlu olarak faaliyetlerin sürdürülmesine ve mevzuata uyum sağlanmasına yönelik politika, standart ve prosedürlerden oluşan yazılı plan veya planlar bütününü,

ş) İş sürekliliği yönetimi: Felaket, kriz veya kesinti durumunda etkin önlem alınabilmesi; itibarın, marka değerinin, değer yaratan faaliyetlerin ve paydaşların çıkarlarının korunabilmesi amaçlarıyla belirlenen operasyonların sürekliliğinin temin edilmesi veya hedeflenen zaman diliminde kurtarılabilmesinin sağlanması ve kriz öncesi duruma dönülmesine yönelik, potansiyel risklerin belirlenmesini de içeren politika, standart ve prosedürleri içeren bütünsel yönetim sürecini,

t) İtibar riski: Mevcut veya potansiyel müşteriler, ortaklar, rakipler ve denetim otoriteleri gibi tarafların banka hakkındaki olumsuz düşüncelerinden ya da mevcut yasal düzenlemelere uygun davranılmaması neticesinde bankaya duyulan güvenin azalması veya banka itibarının zedelenmesi nedeniyle bankanın zarar etme olasılığını,

u) Kanun: 5411 sayılı Bankacılık Kanununu,

ü) Kesinti: Bir bankanın faaliyetlerinde veya bir sistemin fonksiyonlarında sürekliliğin, planlı geçişler haricinde mücbir sebeplerle sekteye uğramasını,

v) Karşı taraf kredi riski: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan karşı taraf kredi riskini,

y) Kredi: Kanunun 48 inci maddesinde sayılan işlemleri,

z) Kredi riski: Kredi müşterisinin yapılan sözleşme gereklerine uymayarak yükümlülüğünü kısmen veya tamamen zamanında yerine getirememesinden dolayı bankanın maruz kalabileceği zarar olasılığını,

aa) Kredi riski azaltımı: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan kredi riski azaltımını,

bb) Kur riski: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan kur riskini,

cc) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,

çç) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,

dd) Likidite riski: Fonlamaya ilişkin likidite riski ile piyasaya ilişkin likidite riskini,

ee) Makroekonomik risk: Yabancı bir ülkedeki borçlunun, o ülke hükümetinin ekonomik nedenlerle para politikası ya da maliye politikasına ilişkin aldığı kararlardan ötürü yükümlülüklerini yerine getirme gücünün azalması neticesinde bankanın zarar etme olasılığını,

ff) Menkul kıymetleştirme: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan menkul kıymetleştirmeyi,

gg) Menkul kıymetleştirme kurucusu banka: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan menkul kıymetleştirme kurucusu bankayı,

ğğ) Operasyonel risk: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan operasyonel riski,

hh) Opsiyonalite riski: Gömülü olanlar da dahil olmak üzere opsiyon hakkı/yükümlülüğü içeren finansal ürünlerin bankanın net faiz gelirleri veya ekonomik değerini olumsuz etkilemesinden kaynaklanabilecek zarar olasılığını,

ıı) Piyasa riski: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan piyasa riskini,

ii) Piyasaya ilişkin likidite riski: Piyasalarda derinliğin olmaması veya aşırı dalgalanma nedeniyle bankanın herhangi bir pozisyonunu, piyasa fiyatlarından kapatamaması veya dengeleyememesi sonucu maruz kalabileceği zarar olasılığını,

jj) Risk: Bir işleme ya da faaliyete ilişkin bir parasal kaybın ortaya çıkması veya bir giderin ya da zararın oluşması halinde ekonomik faydanın azalması ihtimalini,

kk) Risk iştahı: Bankanın, risk kapasitesini göz önünde bulundurarak, hedeflerine ulaşmak için taşımak istediği riskin düzeyini,

ll) Risk kapasitesi: Bankaca yasal sınırlamalar ve oranlar dikkate alınarak hesaplanan üstlenilebilecek azami risk sınırını,

mm) Risk profili: Bankanın maruz kaldığı ya da kalmayı beklediği risk türleri ve risk türü bazındaki risk tutarlarını,

nn) Risk toleransı: Strateji ve politikalar kapsamındaki hedeflere ulaşmak için, bankanın taşımak istediği tüm risk türlerine ve büyüklüklerine ilişkin risk iştahı çerçevesinde belirlediği üst sınırı,

oo) Sermaye yükümlülüğü: Kanunun 45 inci maddesi uyarınca yapılan hesaplamalarda öngörülen riskler için hesaplanan sermaye gereksinimini,

öö) Stratejik risk: Bankanın yanlış ticari seçimlerden veya yapılan ticari seçimlerin yanlış şekilde uygulanmasından ya da sektörel değişikliklerin iyi analiz edilmemesi veya yorumlanmaması neticesinde söz konusu değişiklikler ile bu değişikliklerden ileride doğabilecek fırsat ve tehditlere uyumlu karar alınmaması ve uygun hareket edilememesinden dolayı bankanın zarar etme olasılığını,

pp) Takas riski: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan takas riskini,

rr) Transfer riski: Borçlunun yabancı para birimine ulaşamaması nedeniyle yurtdışı yükümlülüğünü yerine getirmede karşılaştığı sorunlardan kaynaklı olarak bankanın zarar etme olasılığını,

ss) Ülke riski: Ekonomik, sosyal ve siyasi koşullarda meydana gelen belirsizlikler nedeniyle bir ülkedeki borçluların dış yükümlülüklerini yerine getirememeleri veya yerine getirmekten kaçınmaları sonucunda bankanın maruz kalabileceği zarar olasılığını,

şş) Üst düzey yönetim: Banka genel müdür ve genel müdür yardımcıları, iç sistemler kapsamındaki birimlerin yöneticileri ile başka unvanlarla istihdam edilseler dahi, danışmanlık birimleri dışındaki birimlerin, yetki ve görevleri itibarıyla genel müdür yardımcısına denk veya daha üst konumlarda görev yapan yöneticileri,

tt) Üst yönetim: Banka yönetim kurulu ile üst düzey yönetimi,

uu) Verim eğrisi riski: Verim eğrisinin şeklinde meydana gelebilecek değişimlerin bankanın net faiz gelirlerini veya ekonomik değerini olumsuz etkilemesinden kaynaklanabilecek zarar olasılığını,

üü) Yasal risk: Kanun veya düzenlemelerin iyi bilinmemesinden ya da doğru yorumlanmamasından veya Kanun veya düzenlemelerdeki öngörülemeyen değişikliklerden veya sözleşmelerin yasal engeller nedeniyle uygulanamaz hale gelmesinden dolayı bankanın maruz kalacağı zarar olasılığını,

vv) Yayılma riski: Bir ülkedeki olumsuz ekonomik, siyasi ve sosyal gelişmelerin sadece o ülkenin değil aynı zamanda ülkenin bulunduğu bölgedeki diğer ülkelerin de kredi değerliliğinin azalması veya likidite sıkışıklığına yol açması neticesinde bankanın zarar etme olasılığını,

yy) Yeniden fiyatlama riski: Faiz oranlarındaki olası değişimlerin aktif pasif vade yapısına göre bankanın net faiz gelirleri ve ekonomik değerini olumsuz etkilemesinden kaynaklanabilecek zarar olasılığını

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

İç Sistemlerin Kurulması ve Üst Yönetimin Sorumlulukları

İç sistemlerin kurulması

MADDE 4 – (1) Bankalar, maruz kaldıkları risklerin izlenmesi ve kontrolünün sağlanması amacıyla, faaliyetlerinin kapsamı ve yapısıyla uyumlu ve değişen koşullara uygun, tüm şube ve birimleri ile Kanuna istinaden yürürlüğe konulan düzenlemelere göre konsolidasyona tâbi tutulan ortaklıklarını kapsayan, bu Yönetmelikte öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde yeterli ve etkin iç sistemler kurmak ve işletmekle yükümlüdürler.

(2) İç sistemler kapsamındaki birimler banka organizasyon yapısı içerisinde yönetim kuruluna bağlı olarak kurulur. Yönetim kurulu, denetim komitesinin görüş, öneri, değerlendirme ve benzeri işlemlerine dayalı yapılacak olanlar hariç olmak üzere iç sistemler kapsamındaki görev ve sorumluluklarını kısmen veya tamamen iç sistemler sorumlusuna devredebilir. Görev ve sorumlulukları iç sistemler kapsamında yer alan birimler bazında ayrıştırılmak kaydıyla, birden fazla iç sistemler sorumlusu da belirlenebilir. İç sistemler sorumluluğu görevi ancak icrai görevi bulunmayan yönetim kurulu üyelerinden birine veya bu nitelikteki yönetim kurulu üyelerinden oluşan komitelere ya da denetim komitesine verilebilir. İç sistemler sorumlusu olan üyenin veya üye sayısının ikiden az olması sonucunu doğurması kaydıyla iç sistemler sorumlusu olan komite üyesinin görevden ayrılması, görevden alınması ya da aranan nitelikleri kaybetmesi durumunda onbeş gün içinde yerine aynı nitelikleri haiz bir yönetim kurulu üyesinin atanması zorunludur.

(3) İkinci fıkranın uygulaması bakımından, iç sistemler kapsamındaki birimlerin yöneticilerinin, banka organizasyon yapısında genel müdürle hiyerarşik bağı bulunmayan ve performans ile mali ve özlük haklarına ilişkin değerlendirmeleri yönetim kurulu ya da denetim komitesi tarafından yapılan genel müdür yardımcısı veya dengi unvanda bir üst yönetici vasıtasıyla yönetim kuruluna bağlı olması, bu birimlerin doğrudan yönetim kuruluna bağlı olmadığı sonucunu doğurmaz.

(4) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla bankalar, kendi faaliyetlerinin kapsamını ve yapısal özelliklerini de dikkate alarak iç sistemlerinin organizasyon yapısına ve işleyişine ilişkin usul ve esasları belirler.

Yönetim kurulunun sorumlulukları

MADDE 5 – (1) İç sistemlerin bu Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde oluşturulması, etkin, yeterli ve uygun bir şekilde işletilmesi, muhasebe ve finansal raporlama sisteminden sağlanan bilgilerin doğruluğu, güvenilirliği ve muhafazası hususlarında her türlü tedbirin alınması, banka içindeki yetki ve sorumlulukların belirlenmesi nihai olarak yönetim kurulunun sorumluluğundadır.

(2) Banka yönetim kurulu, birinci fıkra çerçevesinde;

a) Bankanın organizasyon yapısını ve insan kaynakları politikasını oluşturmak, üst düzey yönetimin atanmasında aranılacak kriterleri belirlemek,

b) İç sistemler sorumlusunun görev ve sorumluluklarını açık bir şekilde yazılı olarak belirlemek ve faaliyetlerini izlemek,

c) İç sistemler kapsamındaki birimlerin faaliyetlerine ilişkin strateji ve politikalar ile uygulama usullerini yazılı olarak belirlemek, bunların etkin bir şekilde uygulanmasını ve idame ettirilmesini, birbirleri ile koordinasyonunu sağlamak,

ç) İç sistemler kapsamındaki birimlerin ve yöneticilerinin görev, yetki ve sorumluluklarını açık ve görev çatışmaları olmayacak şekilde belirlemek ve bu birimlerde görevlendirilen personelin çalışma usul ve esaslarını onaylamak, gerekli kaynakların tahsisini sağlamak,

d) İç sistemlere ilişkin uygulamalar ile ilgili olarak Kurumca ya da bağımsız denetçilerce tespit edilen veya banka denetim komitesince yönetim kurulu gündemine getirilen hata veya eksiklikleri zamanında dikkate alarak gidermek için gerekli önlemleri almak; tespit edilen eksiklik ve hataları değerlendirerek aynı veya benzer eksiklik ve hataların oluşabileceği alanlara ilişkin iç kontrol ve iç denetim faaliyetlerinin yönlendirilmesini sağlamak,

e) İç sistemler kapsamındaki birimlerin yöneticilerinin seçimine ve görevden alınmasına karar vermek,

f) İç sistemler kapsamındaki birimlerde görev yapan personelin mesleki yeterlilik ve gelişimlerini teminen ulusal ve uluslararası düzeyde konuları ile ilgili alanlarda sertifika edinmelerine yönelik eğitim programlarına katılımlarını sağlamak,

g) Stratejik karar alma sürecini belirlemek, izlemek ve planlama politikalarının oluşturulmasını sağlamak,

ğ) Bankanın maruz kaldığı riskler ve bu risklerin ölçüm yöntemleri ile yönetimi konusunda bilgi sahibi olmak,

h) Bankanın genel olarak ve her bir risk türü itibarıyla risk yönetimine ilişkin politika ve stratejilerini, alabileceği risk seviyesini ve bunlara ilişkin uygulama usullerini yazılı olarak belirlemek, birimler ve yöneticileri ya da bu birimlerde çalışan personel itibarıyla azami risk limitleri tahsis etmek,

ı) Bankanın gelir ve giderlerini önemli ölçüde etkileyecek risklerin alınmasına, izlenmesine, yönetilmesine ve raporlanmasına ilişkin politikaları ve bu politikalardaki değişiklikleri onaylamak ve bunların uygulanmasını gözetmek,

i) Üst düzey yönetimin bankanın karşı karşıya olduğu önemli riskler konusunda kendisine zamanında ve güvenilir raporlamalar vermesini sağlamak,

j) Veri yönetimi politikalarını belirlemek, ilgili sistemlerin en etkili şekilde işleyişlerini temin etmeye yönelik kontrol süreçlerini oluşturmak ve uygulanmasını sağlamak,

k) İç sistemlerin etkinliğini izlemek,

l) Müşterilerin şikayetlerinin araştırılmasını ve sonucu hakkında ilgililere cevap verilmesini sağlayacak bir sistem geliştirilmesini ve bunların belirlenecek hususları ihtiva edecek şekilde kendisine düzenli raporlanmasını ve şikayet edilen hususlara ilişkin gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak

ile yetkili ve sorumludur.

Denetim komitesi üyelerinin nitelikleri

MADDE 6 – (1) Yönetim kurulu denetim ve gözetim faaliyetlerinin yerine getirilmesinde kendisine yardımcı olmak üzere üyeleri arasından seçeceği icrai görevi bulunmayan asgari iki üyesini banka denetim komitesi üyeleri olarak görevlendirir. Bu üyelerin;

a) Atamanın yapıldığı tarihten önceki son iki yıl da dahil olmak üzere;

1) Bankada icrai görevi bulunan yönetim kurulu üyelerinden olmaması,

2) İç sistemler ile mali kontrol ve muhasebe birimlerinde görev yapanlar hariç, bankanın ve/veya konsolidasyona tabi ortaklıklarının personeli olmaması,

3) Bankanın ve/veya konsolidasyona tabi ortaklıklarının bağımsız denetimini ya da derecelendirmesini veya değerlemesini yapan kuruluşların ya da bu kuruluşlar ile hukuki bağlantısı bulunan yurt dışındaki kuruluşların ortağı veya personeli olmaması veya bağımsız denetim, derecelendirme ya da değerleme sürecinde yer almaması,

4) Bankaya ve/veya konsolidasyona tabi ortaklıklarına danışmanlık veya destek hizmeti veren kuruluşların ortağı veya personeli olmaması veya bu hizmeti veren kişilerden olmaması,

b) Bankada ve/veya konsolidasyona tabi ortaklıklarda nitelikli pay sahibi olmaması,

c) Hakim ortağın, icrai görevi bulunan yönetim kurulu üyelerinin veya genel müdürün eşi veya ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan veya sıhrî hısımı olmaması,

ç) Aralıklı veya sürekli olarak, dokuz yıldan fazla bir süreyle aynı bankanın denetim komitesinde görev yapmamış olması,

d) Ana sözleşme hükmüne veya genel kurul kararına dayalı olarak tüm personele kârdan yapılan ödemeler hariç olmak üzere, bankadan ve/veya konsolidasyona tabi ortaklıklardan, bunların kârlılığına dayalı olarak herhangi bir ad altında ücret veya benzeri bir gelir sağlanmaması,

e) En az lisans düzeyinde öğrenim görmüş olması ve bankacılık veya finans alanında en az on yıllık deneyime sahip olması,

f) Eş ve/veya çocuklarının bankada ve/veya konsolidasyona tabi ortaklıklarında genel müdür, genel müdür yardımcısı veya dengi pozisyonda yönetici olmaması ve (1) ve (2) numaralı alt bendi hariç olmak üzere birinci fıkranın (a) bendi ile aynı fıkranın (b) bendinde aranan nitelik ve şartları haiz olması,

g) Aşağıda belirtilen kuruluşlar dışında başka bir ticari kuruluşta görev almaması;

1) Yönetim kurulu üyeliği görevi ile sınırlı olmak üzere konsolide denetime tabi ortaklıklar,

2) Bankada doğrudan ya da dolaylı pay sahibi olan yurt içinde ya da yurt dışında kurulu tüzel kişiliğe sahip ortaklıklar,

3) Bankanın gerçek kişi ortaklarının ya da (2) numaralı alt bentte belirtilen ortaklarının birlikte veya tek başlarına, doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol ettikleri ya da sınırsız sorumlulukla katıldıkları yurt içinde ya da yurt dışında kurulu kredi kuruluşları ile finansal kuruluşlar,

şarttır. Bu fıkranın (a) bendinin (2) numaralı alt bendi, denetim komitesi üyesinin aynı zamanda iç sistemler ile mali kontrol ve muhasebe birimlerinde görev yapabileceği anlamına gelmez.

(2) Denetim komitesi üyelerinin seçiminde aranan nitelikler üyelerin söz konusu görevleri süresince aranır. Atanacak denetim komitesi üyelerinden en az bir tanesinin, hukuk, iktisat, maliye, bankacılık, işletme, kamu yönetimi ve dengi dallarda en az lisans düzeyinde; mühendislik alanında lisans düzeyinde öğrenim görmüş ise belirtilen alanlarda lisansüstü düzeyde öğrenim görmüş ve komite üyelerinden en az birinin yurt içinde yerleşik olması zorunludur.

(3) Türkiye’de şube olarak faaliyet gösteren bankalarda ise kendisine bağlı icrai mahiyette faaliyet gösteren bir birim bulunmayan müdürler kurulu üyelerinden biri denetim komitesinde görevlendirilir. Bu üyede, birinci fıkranın (a) bendinin (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen nitelikler aranır. Bu üyenin eş ve/veya çocuklarının; bankada kendisine bağlı icrai mahiyette faaliyet gösteren bir birim bulunmayan müdürler kurulu üyesi, merkez şubesi müdürü, merkez şubesi müdür yardımcısı veya dengi pozisyonda yönetici olmaması, atamanın yapıldığı tarihten önceki son iki yıl da dahil olmak üzere, bankanın bağımsız denetimini, derecelendirmesini ya da değerlemesini yapan kuruluşların ortağı veya personeli olmaması veya bağımsız denetim, derecelendirme ya da değerleme sürecinde yer almaması, atamanın yapıldığı tarihten önceki son iki yıl da dahil olmak üzere danışmanlık veya destek hizmeti veren kuruluşların ortağı veya personeli olmaması veya bu hizmeti veren kişilerden olmaması şarttır.

(4) Denetim komitesi üye sayısının herhangi bir nedenle ikinin altına düşmesi halinde, yönetim kurulu en geç onbeş gün içerisinde bu maddede aranan nitelikleri haiz yeter sayıda üyesini denetim komitesine atamak zorundadır. Yönetim kurulunda bu maddede aranan nitelikleri haiz üye bulunmaması halinde icrai görevi bulunmayan yönetim kurulu üyeleri geçici süreyle denetim komitesine atanabilir. Geçici süreli atamalarda, atama tarihinden itibaren icrai görevi bulunmayan üye niteliğini haiz olması şartı aranır. Yönetim kurulu, geçici görevle atanan denetim komitesi üyesi yerine atama tarihinden itibaren bir ay içerisinde bu maddede belirtilen nitelikleri haiz yönetim kurulu üyesi atanabilmesi için yeni yönetim kurulu üyesi seçimi amacıyla genel kurulun olağanüstü toplantıya çağrılması da dahil olmak üzere gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.

Denetim komitesi üyelerinin yetki ve sorumlukları

MADDE 7 – (1) Denetim komitesi, yönetim kurulu adına bankanın iç sistemlerinin etkinliğini ve yeterliliğini, bu sistemler ile muhasebe ve raporlama sistemlerinin Kanun ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde işleyişini ve üretilen bilgilerin bütünlüğünü gözetmek, bağımsız denetim kuruluşları ile derecelendirme, değerleme ve destek hizmeti kuruluşlarının yönetim kurulu tarafından seçilmesinde gerekli ön değerlendirmeleri yapmak, yönetim kurulu tarafından seçilen ve sözleşme imzalanan bu kuruluşların faaliyetlerini düzenli olarak izlemek, Kanuna istinaden yürürlüğe giren düzenlemeler uyarınca konsolidasyona tâbi ortaklıkların iç denetim faaliyetlerinin konsolide olarak sürdürülmesini ve eşgüdümünü sağlamakla görevli ve sorumludur.

(2) Denetim komitesi, birinci fıkra kapsamında;

a) İç kontrol, iç denetim ve risk yönetimine ilişkin bu Yönetmelikte yer alan hükümlere ve yönetim kurulunca onaylanan banka içi politika ve uygulama usullerine uyulup uyulmadığını gözetmek ve alınması gerekli görülen önlemler konusunda yönetim kuruluna önerilerde bulunmak,

b) İç sistemler kapsamındaki birimlerin personelinin doğrudan kendisine ulaşabilmesini sağlayacak iletişim kanallarını oluşturmak,

c) İç denetim sisteminin bankanın mevcut ve planlanan faaliyetlerini ve bu faaliyetlerden kaynaklanan risklerini kapsayıp kapsamadığını gözetmek, yönetim kurulunun onayıyla yürürlüğe girecek iç denetime ilişkin banka içi düzenlemeleri incelemek,

ç) İç sistemler kapsamındaki birimlerden denetim komitesine bağlananların yöneticilerinin seçimine yönelik yönetim kuruluna önerilerde bulunmak, yönetim kurulunun bunları görevden alması sırasında görüş vermek,

d) İç sistemlere ilişkin olarak üst düzey yönetimin görüş ve önerilerini almak ve bunları değerlendirmek,

e) Banka içi usulsüzlüklerin doğrudan kendisine veya iç denetim birimine ya da müfettişlere bildirilmesini sağlayacak iletişim kanallarının tesis edilmesini sağlamak,

f) Müfettişlerin görevlerini bağımsız ve tarafsız şekilde yerine getirip getirmediklerini izlemek,

g) İç denetim planlarını incelemek,

ğ) Yönetim kuruluna, iç sistemler kapsamındaki birimlerde görev yapacak personelde aranması gereken nitelikler ile ilgili önerilerde bulunmak,

h) İç denetim raporlarında tespit edilen hususlar konusunda üst düzey yönetimin ve bunlara bağlı birimlerin aldığı önlemleri izlemek,

ı) İç sistemler kapsamındaki birimlerde görevli yönetici ve personelin mesleki eğitim düzeylerini ve yeterliliğini değerlendirmek,

i) Bankanın taşıdığı risklerin tespit edilmesi, ölçülmesi, izlenmesi ve kontrol edilmesi için gerekli yöntem, araç ve uygulama usullerinin mevcut olup olmadığını değerlendirmek,

j) Müfettişler ve bankanın bağımsız denetimini yürüten bağımsız denetim kuruluşunun bağımsız denetçileri ile düzenli aralıklarla yılda dört defadan az olmamak üzere belirlenecek program ve gündemler dahilinde görüşmelerde bulunmak,

k) Görev ve sorumlulukları kapsamındaki işlerin gereğine göre yerine getirilmesi, etkinliğinin sağlanması ve geliştirilmesi için ihtiyaç duyulan uygulamalar konusunda ilgili üst düzey yönetimin, risk yönetimi, iç kontrol ve iç denetim birimlerinde çalışan personel ve bağımsız denetim kuruluşunun görüş ve değerlendirmeleri hakkında yönetim kurulunu bilgilendirmek,

l) Bankanın muhasebe uygulamalarının Kanuna ve ilgili diğer mevzuata uygunluğu kapsamında bağımsız denetim kuruluşunun değerlendirmelerini gözden geçirmek, ilgili üst düzey yönetimin tespit edilen tutarsızlıklar konusundaki açıklamasını almak,

m) Üst düzey yönetim ve bağımsız denetçiler ile birlikte, bağımsız denetimin sonuçlarını, yıllık ve üçer aylık mali tablolar ile bunlara ilişkin dokümanları, bağımsız denetim raporunu değerlendirmek ve bağımsız denetçinin tereddüt ettiği diğer konuları çözüme kavuşturmak,

n) Bankanın sözleşme imzalayacağı derecelendirme kuruluşları, bilgi sistemleri denetimi yapanlar da dahil olmak üzere bağımsız denetim kuruluşları ve değerleme kuruluşları ile bunların yönetim kurulu başkan ve üyeleri, denetçileri, yöneticileri ve çalışanlarının banka ile ilişkili faaliyetlerinde bağımsızlığını ve tahsis edilen kaynakların yeterliliğini değerlendirmek, değerlendirmelerini bir rapor ile yönetim kuruluna sunmak, hizmet alınması halinde de sözleşme süresince, üç aydan fazla olmamak üzere, düzenli bir şekilde bu işlemleri tekrarlamak,

o) Bankanın alacağı destek hizmetine ilişkin risk değerlendirmesi yapmak, değerlendirmelerini bir rapor halinde yönetim kuruluna sunmak, hizmet alınması halinde de sözleşme süresince, üç aydan fazla olmamak üzere, düzenli bir şekilde bu işlemleri tekrarlamak ve ayrıca, destek hizmeti kuruluşunun sağladığı hizmetlerin yeterliliğini izlemek,

ö) Bankanın finansal raporlarının gerçek ve yansıtılması gereken tüm bilgileri kapsayıp kapsamadığını, Kanuna ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığını gözetmek, tespit edilen hata ve usulsüzlükleri düzelttirmek,

p) Finansal raporların, bankanın mali durumunu, yapılan işlerin sonuçlarını ve bankanın nakit akımlarını doğru olarak yansıtıp yansıtmadığı ve Kanunda ve ilgili diğer mevzuatta belirlenen usul ve esaslara uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığı konusunda bağımsız denetçiler ile görüşmek,

r) Altı aylık dönemi aşmamak kaydıyla, dönem içerisinde icra ettiği faaliyetleri ve bu faaliyetlerin sonuçlarını yönetim kuruluna raporlamak, raporda bankada alınması gereken önlemlere, yapılmasına ihtiyaç duyulan uygulamalara ve bankanın faaliyetlerinin güven içinde sürdürülmesi bakımından önemli gördüğü diğer hususlara ilişkin görüşlere yer vermek,

s) Kredi açma yetkisini haiz olanların, kendileri ile eş ve velâyeti altındaki çocuklarının veya bunlarla risk grubu oluşturan diğer gerçek ve tüzel kişilerin taraf olduğu kredi işlemlerine ilişkin değerlendirme ve karar verme aşamalarında yer alıp almadığını takip etmek ve bu hususların kendilerine bildirilmesini sağlayacak iletişim kanallarını oluşturmak

ile görevli ve yetkilidir.

Üst düzey yönetimin görev ve sorumlulukları

MADDE 8 – (1) Üst düzey yönetim;

a) Görev ve sorumlulukları kapsamındaki işlerin gereklerine göre yerine getirilmesi, etkinliğinin sağlanması ve geliştirilmesi için ihtiyaç duyulan uygulamalar konusunda öneriler geliştirmek,

b) Sorumlu oldukları birimlerde görev yapan banka personelini koordine etmek, yeterliliklerini gözeterek görev dağılımı yapmak ve görev ve sorumluluklarını etkin olarak yerine getirip getirmediklerini izlemek,

c) Sorumlu oldukları birimlerde ortaya çıkan eksiklik veya hataları çözümlemek ve bunları ya da alınması gerekli görülen tedbirleri ilgili iç sistemler sorumlusuna raporlamak,

ç) Beklenmedik durumların ortaya çıkması halinde kendilerine tanınan yetki çerçevesinde inisiyatif kullanmak,

d) Bankanın karşı karşıya olduğu önemli riskler konusunda yönetim kuruluna zamanında ve güvenilir raporlama yapmak,

e) Yönetim kurulunca verilen diğer görevleri yerine getirmek

ile görevli ve sorumludur.

(2) İç sistemler kapsamındaki birimlerin üst düzey yöneticileri, aynı zamanda birimlerine ilişkin 5 inci maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca banka yönetim kurulu tarafından onaylanan strateji ve politikaları uygulamak ve ilgili iç sistemler sorumlusu tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmekle görevli ve sorumludur.

İKİNCİ KISIM

İç Kontrol Sistemi

BİRİNCİ BÖLÜM

İç Kontrol Sisteminin Amaç ve Kapsamı

İç kontrol sisteminin amacı ve kapsamı

MADDE 9 – (1) İç kontrol sisteminin amacı, bankanın varlıklarının korunmasını, faaliyetlerin etkin ve verimli bir şekilde Kanuna ve ilgili diğer mevzuata, banka içi politika ve kurallara ve bankacılık teamüllerine uygun olarak yürütülmesini, muhasebe ve finansal raporlama sisteminin güvenilirliğini, bütünlüğünü ve bilgilerin zamanında elde edilebilirliğini sağlamaktır.

(2) İç kontrol sisteminden beklenen amacın sağlanabilmesi için;

a) Banka bünyesinde işlevsel görev ayrımının tesis edilmesi ve sorumlulukların paylaştırılması,

b) Muhasebe ve finansal raporlama sisteminin, bilgi sisteminin ve banka içi iletişim kanallarının etkin çalışacak şekilde tesis edilmesi,

c) İş sürekliliği planı ve ilgili diğer planların hazırlanması,

ç) İç kontrol faaliyetlerinin oluşturulması,

d) Bankanın iş süreçleri üzerinde kontrollerin ve iş adımlarının gösterildiği iş akım şemalarının oluşturulması

zorunludur.

(3) İç kontrol sistemi, bankanın yurt içi ve yurt dışı şubeleri ile genel müdürlük birimlerini, konsolidasyona tabi ortaklıklarını ve tüm faaliyetlerini kapsayacak şekilde yapılandırılır.

İşlevsel görev ayrımı

MADDE 10 – (1) Banka nezdinde, hata ve sahtekarlığın, menfaat çatışmalarının, bilgi manipülasyonunun ve kaynakların kötüye kullanımının önlenmesi amacıyla aynı konudaki faaliyetlere ilişkin görev ayrıştırması yapılarak, banka içindeki tüm birimlerin, personelin ve komitelerin yetki ve sorumlulukları açıkça ve yazılı olarak belirlenir. Menfaat çatışması doğabilecek faaliyetlerin tespit edilerek mümkün olduğunca en aza indirilmesi ve risk doğuran bir işlemin yapılmasına karar verilmesi, işlemin muhasebeleştirilmesi ve işlemden kaynaklanan riskin yönetilmesi işlevlerinin farklı personelin sorumluluğuna verilmesi sağlanır.

Bilgi sistemlerinin tesisi

MADDE 11 – (1) Banka içinde tesis edilecek bilgi sistemlerinin yapısının bankanın ölçeği, faaliyetlerinin ve sunulan ürünlerin niteliği ve karmaşıklığı ile uyumlu olması zorunludur.

(2) Bilgi sistemleri asgari olarak;

a) Bankacılık faaliyetlerinin yürütülmesi ve Kanunda, Kanuna ilişkin alt düzenlemelerde ve ilgili diğer mevzuatta bankalar için tanımlanan tüm sorumlulukların yerine getirilmesi açısından gerekli olan bütün bilgilerin, elektronik ortamda güvenli ve istenildiği an erişime olanak sağlayacak şekilde kaydedilmesine ve kullanılmasına,

b) Risk ölçüm yöntem veya modelleri kullanılarak risklerin ölçülebilmesine ve zamanında ve etkin bir şekilde raporlanabilmesine,

c) Sunulan ürünler, faaliyet türleri, coğrafya veya risk doğuran gruplar bazında veri toplulaştırması yapılabilmesine,

ç) Yıllık bütçe ve hedeflerden sapmaların tespit edilebilmesine,

d) Önceden belirlenen risk limitlerine yaklaşılması halinde uyarıcı bilgiler üretilebilmesine,

e) Belirlenen azami risk düzeylerine ilişkin aşımların ve istisnaların zamanında raporlanabilmesine, risk limitleri ya da risk düzeylerine ilişkin aşımlara istisna getirilmediği durumlarda aşımı engelleyebilecek otokontrol noktalarının kurulabilmesine,

f) Risk alma düzeyine göre sunulan hizmetlere ve faaliyetlere ilişkin sermaye yükümlülüğünün tahsisine,

g) Stres testi ve senaryo analizi yapılabilmesine,

ğ) Muhasebe kayıtlarının işlem bazında Tek Düzen Hesap Planına ve Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun olarak, dördüncü fıkra uyarınca yurt içinde tesis edilmesi gereken birincil sistemler üzerinden ve arada başka bir muhasebe sistemini referans almaksızın doğrudan oluşturularak tutulabilmesine,

imkan verecek bir yapıda tesis edilir.

(3) Bilgi sistemlerinin güvenilirliğinin sağlanması ve düzenli olarak güncellenerek gerekli değişikliklerin yapılması zorunludur.

(4) Bankaların birincil ve ikincil sistemlerini yurt içinde bulundurmaları zorunludur.

(5) Bankaların bilgi sistemlerinin unsurları ile kontrolüne ilişkin asgari usul ve esasları belirlemeye Kurul yetkilidir.

(6) Birincil ve ikincil sistemler kapsamında destek hizmeti alınıp alınmadığına bakılmaksızın, bu sistemler için iş sürekliliğini sağlamaya yetecek nitelik ve sayıda yurt içinde personel istihdam edilmesi zorunludur.

(7) İkinci fıkranın (ğ) bendi uygulaması bakımından, yasal defterlere ilişkin mevzuat hükümleri ile bu bentte aranan diğer koşullar saklı kalmak kaydıyla, bankalar, işlemlerini asgari seviyede işlem türü, finansman konusu, teminat türü, risk derecesi, taraf türü, yerleşiklik, açılış tarihi, vade, valör, tabi olunan yasal kesintiler, aynı faiz oranı uygulanması, aynı ücret/komisyon gibi kesintilere tabi olma bakımından toplulaştırmak suretiyle muhasebeleştirebilirler. Bu durumlarda, her bir toplu muhasebeleştirme kaydının içerdiği işlemlerin, istenildiğinde işlem bazında muhasebeleştirmeyi mümkün kılacak şekilde ve işlem bazlı muhasebe detayı da dahil her türlü ayrıntıları ile birlikte sorgulanma yapılabilir biçimde bilgi sisteminde tutulması şarttır.

İletişim yapısı ve iletişim kanallarının tesisi

MADDE 12 – (1) Bankanın organizasyon yapısı içinde bilginin, bilgi güvenliği dahilinde ilgili yönetim kademeleri ile sorumlu personele ulaşacak biçimde dikey ve yatay akışı ve bankanın amaçları, stratejileri, politikaları, uygulama usulleri ve beklentileri hakkında alt birim yöneticilerinin ve operasyonda görevli personelin tam anlamıyla bilgi sahibi olması sağlanır. Personele yönlendirilecek bilgilerin içeriğinde banka faaliyetlerine ilişkin politikalara, bunların uygulama usullerine ve bankanın faaliyet performansına ilişkin verilere yer verilir. Banka personelinin görev ve sorumluluklarına ilişkin kuralları bilmeleri ve gerekli bilgilerin ilgili personele hızlı bir biçimde ulaşması sağlanır.

(2) Yatay bilgi akışının sağlanması suretiyle banka içindeki veya bankanın kontrol ettiği kuruluşlara ait bir birimin sahip olduğu bilginin, o bilgiye gereksinim duyan diğer birimlerle paylaşılması temin edilir.

(3) Banka personelinin karşılaştığı problemlerin kendi birimlerindeki yönetim kademeleri ile iç kontrol birimine, mutat uygulamalara göre şüpheli gördükleri veya tereddüt ettikleri hususların ise problemlerin bildirildiği yönetim kademeleri ve birim ile birlikte ayrıca iç denetim birimine raporlamalarını sağlayacak banka bünyesinde uygun iletişim kanallarının tesisi ve idamesi zorunludur.

(4) Tesis edilecek iletişim kanallarının Kanunun 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen sır saklama yükümlülüğüne aykırılık oluşturmaması için her türlü tedbir alınır.

İş sürekliliği yönetimi ve planı

MADDE 13 – (1) Bankaların, bir kesinti anında faaliyetlerinin sürdürülmesi veya zamanında kurtarılmasını sağlamak üzere operasyonel, finansal, yasal ve itibari olumsuz etkileri en aza indirmeyi amaçlayan yönetim kurulu tarafından onaylanmış bir iş sürekliliği yönetim yapısı oluşturmaları zorunludur.

(2) İş sürekliliği yönetimi kapsamında, iş sürekliliğinin gereklerini yerine getirmek üzere gerekli süreçler tesis edilir ve gereken tedbirler alınır.

(3) İş sürekliliği planlamasına yönelik olarak iş etki analizi çalışmaları yapılır ve kurtarma stratejileri belirlenir. Bu çalışmalar ışığında bir iş sürekliliği planı oluşturulur ve bu plan yönetim kurulu tarafından onaylanır.

(4) İş etki analizi kapsamında, ilgili çalışanların katılımıyla, iç ve dış bağımlılıklar belirlenir ve meydana gelebilecek bir kesinti durumunda gereken faaliyet düzeyini ortaya koymak üzere operasyonlar önem düzeyleri açısından sınıflandırılır. Farklı kesinti senaryolarının faaliyetler üzerinde yaratabileceği muhtemel riskler ve bunların potansiyel etkileri değerlendirilir.

(5) İş etki analizini temel alan, kurtarma öncelikleri ve hedeflerini ortaya koyan bir kurtarma stratejisi geliştirilir. Kurtarma stratejisinin uygulanması ile ilgili detaylara iş sürekliliği planında yer verilir.

(6) İş sürekliliği planının bankanın hedefleri ve öncelikleriyle uyumlu, güncel ve yeterli olması esastır. Risklerin açık ve net olarak tanımlandığı bu planda, faaliyet kesintilerinin yönetilmesi için görev ve sorumlulukların belirlenmesi, plan dâhilinde önemli göreve sahip personele ulaşılamaması durumunda yetki ve karar verme yapısının sürdürülebilmesi ve planın hangi koşullarda uygulamaya alınacağı hususlarına yer verilir. Plan geliştirilirken, varsa destek hizmeti alınan kuruluşlar da dikkate alınır. Personel, iş sürekliliği planı ile ilgileri çerçevesinde bilgilendirilir, görev ve sorumlulukları konusunda eğitilir.

(7) Herhangi bir acil veya beklenmedik durumda öncelikli gerçekleştirilecek eylemleri ve alınacak tedbirleri belirlemek üzere iş sürekliliği planının bir parçası olarak acil ve beklenmedik durum planı oluşturulur. Karşılaşılan durum bu plan kapsamında çözülemediği takdirde iş sürekliliği planının diğer kısımları devreye alınır.

(8) Acil ve beklenmedik durum planı kapsamında, ortaya çıkabilecek sorun ya da kriz ile başa çıkmak amacıyla gerekli önlemler alınır, gerektiğinde kullanılmak üzere ana hizmetlerin verildiği ortam ile aynı risklere maruz olmayan bir yönetim ve çalışma ortamı tesis edilir. Acil ve beklenmedik durum planında:

a) Muhtemel acil ve beklenmedik durumlar karşısında, her banka operasyonu için bir öncelik sırası, yetki devri, durumun gerektirdiği personelin teminine ilişkin düzenlemeler, yönetim ile personelin temas düzeni, sırası ve yöntemi açık olarak belirlenir.

b) Ödeme ve mutabakat sistemlerine ilişkin muhtemel acil ve beklenmedik bir duruma yönelik olarak, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası yetkilileri, bankalararası ödeme, mutabakat ve takas sistemleri sorumluları ve Kurum ile muhtemel haberleşme düzeni; halkla ve müşterilerle ilişkilere yönelik kamuya açık bir haberleşme kanalı ya da ağı tesis edilmesi sağlanır.

c) Müşteriler ve yayın organlarının zamanında ve doğru haber almasının teminine yönelik kullanılacak iletişim yöntemlerinin belirtildiği bir haberleşme stratejisi belirlenir.

ç) Genel müdürlük ve şubeler arasında, buna ilaveten bilgi işlem merkezi ile şubeler arasında özel hatlar kullanılarak çoklu haberleşme metotlarının kullanımı güvence altına alınır.

d) Bankanın faaliyetlerini sürdürebilmek için ihtiyaç duyabileceği tüm kaynaklar dikkate alınır, varlıkların korunmasına yönelik tedbirler ve hasar gören varlıkların değerlendirilmesine yönelik usuller belirlenir.

e) Müşterilerin ve personelin güvenliğine azami önem verilir.

(9) İş sürekliliği planı ve bu plan kapsamındaki diğer planlar, ilgili tüm birimlere görev ve sorumlulukları çerçevesinde belirlenmiş bir içerikle basılı halde iletilir. Personelin plan ve bu plan dahilinde üstlendiği sorumluluk hakkında alternatif iletişim kanalları üzerinden bilgi sahibi olması sağlanır. Planda belirtilen hususların eşgüdümü için yetkili bir birim belirlenir.

(10) Bilgi sistemlerinin sürekliliği, iş sürekliliği planı kapsamında hazırlanan ve yönetim kurulu tarafından onaylanmış bilgi sistemleri süreklilik planı ve acil ve beklenmedik durum planında ele alınır. İş süreklilik planı kapsamındaki planlar ayrı ayrı hazırlanabileceği gibi tek bir planın parçası da olabilirler.

(11) İş sürekliliği planı kapsamındaki planları gözden geçirecek bir sistem oluşturulur. Bankanın iş süreçlerini veya bilgi sistemlerini etkileyecek değişikliklerden sonra planlar gözden geçirilerek güncellenir. Bu planlar, otomatik ve manuel işleyen süreçlerde olası kısa veya uzun süreli kesintiler dikkate alınarak genel müdürlük ve örnek şubeler ile diğer birimlerde yılda en az bir kez test edilir. Testlere varsa kritik iş süreçlerine destek veren bilgi teknolojileri sistemlerinin ayağa kaldırılmasında rol oynayacak destek hizmeti kuruluşları da dahil edilir. Test sonuçları uygun bir değerlendirmeyi müteakip üst yönetime raporlanır ve gerekmesi halinde planın güncellenmesinde kullanılır.

İç kontrol faaliyetleri

MADDE 14 – (1) İç kontrol faaliyetleri asgari olarak aşağıdaki kontrolleri kapsar:

a) Faaliyetlerin icrasına yönelik işlemlerin kontrolü,

b) İletişim kanalları ile bilgi sistemlerinin ve finansal raporlama sisteminin kontrolü,

c) Uyum kontrolleri.

(2) İç kontrol faaliyetleri, bankanın günlük tüm faaliyetlerinin bir parçasını oluşturur. İç kontrole ilişkin yazılı politika ve uygulama usullerinin, önce faaliyeti gerçekleştiren personel tarafından sonra iç kontrol personeli tarafından icra edilecek bir yaklaşımla geliştirilmesi sağlanır ve bankanın tüm personeli gerçekleştirdikleri faaliyetlere ilişkin geliştirilen iç kontrol faaliyetlerine dair politika ve uygulama usulleri hakkında bilgilendirilir.

İKİNCİ BÖLÜM

İç Kontrol Faaliyetleri Kapsamındaki Kontroller

Faaliyetlerin icrasına yönelik işlemlerin kontrolü

MADDE 15 – (1) Bankaların faaliyetlerinin icrasına ilişkin işlemler operasyonel faaliyetleri oluşturur. Operasyonel faaliyetlere ilişkin kontroller ile operasyonların verimliliği ve etkinliğinin sağlanması amaçlanır.

(2) Operasyonel faaliyetlere ilişkin olarak aşağıda belirtilen kontrol faaliyetlerinin bankalar tarafından uygulanması şarttır.

a) Raporlama: Üst yönetime sunulmak üzere, günlük, haftalık veya aylık bazda olağanüstü durum, şüpheli işlem, aykırılık ve genel performans raporları hazırlanması,

b) Fiziki kontrol: Bankaya ait veya müşteriler ve diğer taraflar adına saklanan nakit para, menkul kıymetler gibi finansal varlıklar da dahil olmak üzere maddi varlıklara erişilebilmesine, bunların kullanımına ve saklanmasına yönelik kurallar ve sınırlamalar konulması, tüm maddi varlıkların düzenli aralıklarla envanterinin çıkarılması,

c) Onaylama ve yetkilendirme: Çift taraflı ve çapraz kontrol ve imza usullerinin tesis edilmesi, belirli limitlerin üzerindeki işlemler için onay ya da yetki alınması,

ç) Sorgulama ve mutabakat sağlama: İşlemlerin detaylarının, faaliyetlerin ve risk yönetim modellerine ait çıktıların doğruluğunun sorgulanması, hesapların karşılaştırılması, düzenli aralıklarla mutabakatların gerçekleştirilmesi,

d) Limitlere uygunluk incelemeleri, aşım ve aykırılıkların takibi: Genel ve özel risk limitlerine uyulup uyulmadığının incelenmesi ve limit aşımlarının izlenmesi.

İletişim kanallarının ve bilgi sistemlerinin kontrolü

MADDE 16 – (1) Bankanın iletişim kanallarının ve bilgi sistemlerinin kontrolü ile, banka bünyesinde elde edilen bilginin güvenilir, tam, izlenebilir, tutarlı ve ihtiyacı karşılayacak uygun biçim ve nitelikte olması ve ilgili birim ve personel tarafından zamanında erişilebilmesi imkanının sağlanması amaçlanır.

(2) İletişim kanallarına ilişkin kontroller;

a) Banka içinde ya da konsolidasyona tabi ortaklıklarında üretilen ve Kanun ve ilgili diğer mevzuat ile banka yönetim kurulunca onaylanan politika ve stratejilere göre herhangi bir sınırlamaya tabi tutulması gereken bilgilerden ilgili birim ve personele erişim imkanı tanınanlar üzerinde sınırlamalar bulunup bulunmadığına,

b) Banka, çalıştığı birim ve kendi performansı hakkında personele düzenli olarak bilgi verilip verilmediğine,

c) Kanunda ve ilgili diğer mevzuatta yapılan değişiklikler ile yeni ürün veya faaliyetler hakkında personelin bilgilendirilip bilgilendirilmediğine,

ç) Karşılaşılan problemler, mutat uygulamalara göre tereddüt edilen hususlar hakkında ilgili personel tarafından kendi birimlerindeki yönetim kademelerine ve iç kontrol birimine ne kadar sıklıkla raporlama yapıldığına,

ilişkin kontrol faaliyetlerinden oluşur.

(3) Bilgi sistemlerine ilişkin kontroller, genel bilgi sistemi kontrolleri ve uygulama kontrollerinden oluşur. Genel bilgi sistemi kontrolleri, bilgi sistemi ve yönetimine ilişkin faaliyet ve bu faaliyetlere ilişkin süreçlerin kontrollerini kapsar. Uygulama kontrolleri, bilgi sistemleri içerisinde yer alan ve bankacılık faaliyetlerini yürütmek veya desteklemek için kullanılan finansal verilerin tanımlanması, üretilmesi, kullanılması, bütünlük ve güvenilirliğinin sağlanması, verilere erişimin yetkilendirilmesi gibi tüm iş süreçlerinde kullanılması gereken iç kontrolleri kapsar. Uygulama kontrolleri kapsamında asgari olarak veri oluşturma/yetkilendirme kontrolleri, girdi kontrolleri, veri işleme kontrolleri, çıktı kontrolleri ve sınır kontrolleri gerçekleştirilir. Kurul, genel bilgi sistemi kontrolleri ile uygulama kontrolleri çerçevesinde icra edilecek asgari kontrollerin kapsamına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

Finansal raporlama sistemlerinin kontrolü

MADDE 17 – (1) Finansal raporlama sistemlerinin kontrolü, muhasebe ve raporlama sistemlerinin bütünlüğünün ve güvenilirliğinin sağlanmasını hedefler. Bu kapsamda gerçekleştirilecek kontroller, asgari olarak;

a) Finansal tablolara dahil edilmemesi veya finansal tablolarda yanlış ifade edilmesi halinde, kullanıcıların finansal tablolardaki bilgilerden yararlanarak aldıkları ekonomik kararları etkileme düzeyi yüksek olan bilgiler dikkate alınarak, finansal raporlarda yer alan bilgilerin özel kontrolü ve kontrol edilen bilgilere dayanak teşkil eden işlemlerin kontrolünü,

b) İşlemlerle, varlık ve yükümlülüklerin kayda alınması ile finansal raporlara yansıtılması arasında uygulanan süreçte oluşabilecek hataların ve eksikliklerin saptanabilmesine yönelik kontrolü,

c) Finansal raporların Kanuna ve Kanuna istinaden yürürlüğe konulan düzenlemelere uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığının kontrolünü

içerir.

Uyum kontrolleri

MADDE 18 – (1) Uyum kontrolleri vasıtasıyla, bankanın gerçekleştirdiği ve gerçekleştirmeyi planladığı tüm faaliyetlerin ve yeni işlemler ile ürünlerin Kanuna ve ilgili diğer mevzuata, banka içi politika ve kurallar ile bankacılık teamüllerine uyumunun sağlanması hedeflenir. Kanun ve ilgili diğer mevzuat ile banka içi politika ve kurallardaki değişiklikler hakkında, banka personelinin en kısa sürede bilgilendirilmesi sağlanır.

(2) Uyumun kesintisiz kontrolü, iç kontrol birimi veya uyum kontrolüyle görevlendirilecek ve iç kontrol birimi ile aynı iç sistemler sorumlusuna bağlı olarak çalışacak bankanın diğer faaliyetlerinden bağımsız olarak örgütlendirilecek bir birim tarafından gerçekleştirilir.

(3) Yeni ürün ve işlemler ile gerçekleştirilmesi planlanan faaliyetler için yönetim kurulundan onay alınmadan önce ikinci fıkra uyarınca görevlendirilen birimden görüş alınır.

(4) Bankanın yurt dışı şubelerinde ve konsolidasyona tâbi ortaklıklarında, yurt dışı düzenlemelere uyumu kontrol edecek asgari birer personel görevlendirilir ve ikinci fıkra uyarınca, uyum kontrolüyle görevlendirilmiş birime bağlı olarak raporlama yapmaları sağlanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İç Kontrol Birimi ve İç Kontrol Personeli

İç kontrol birimi

MADDE 19 – (1) İç kontrol sistemi ile iç kontrol faaliyetleri ve bunların nasıl icra edileceği, bankanın gerçekleştirdiği tüm faaliyetlerin nitelikleri dikkate alınarak, iç kontrol birimi tarafından ilgili birimlerin üst düzey yöneticileri ile birlikte tasarlanır.

(2) İç kontrol biriminde bir yönetici ile bankanın ölçeği, faaliyetlerinin niteliği ve karmaşıklığına göre yeterli sayıda ve mesleki uzmanlığa sahip iç kontrol personeli görev yapar. İç kontrol birimi fiziken banka genel müdürlüğünde yer alır. Türkiyede şube açarak faaliyet gösteren yurt dışında kurulu bankalarda iç kontrol birimi, merkez şubede tesis edilir.

(3) İç kontrol faaliyetlerinin yerine getirilip getirilmediği, kurallara ve sınırlamalara uyulup uyulmadığı, hedeflere ulaşılıp ulaşılamadığı hususları, belirlenen değişik yönetim kademelerinde ve ilgili kontrol basamak ve noktalarında kontrol edilerek tespitlerin niteliği de dikkate alınmak suretiyle normal veya acil bir şekilde iç kontrol personelince iç kontrol birimine bildirilmesi temin edilir.

(4) İç kontrol faaliyetlerinin, bankanın operasyonel faaliyetlerini gerçekleştiren personel ile iç kontrol personeli arasında dağılımına ilişkin usul ve esaslar ile her iç kontrol faaliyeti için tahsis edilecek iç kontrol personeli sayısı ve hangi kontrol mekanizma ve yöntemlerinin kullanılacağı, iç kontrol birimi yöneticisi ve ilgili üst düzey yönetim tarafından birlikte belirlenir. İç kontrol personelinin görev yaptığı mahaldeki bankanın faaliyetlerini yürüten diğer personelle eşgüdümü ve işbirliği iç kontrol birimi tarafından sağlanır.

(5) İç kontrol birimine raporlanan kontrol sonuçları bu birim bünyesinde muhafaza edilir. Raporlamalar, operasyonel faaliyetleri yürüten banka personeli ve iç kontrol personeli tarafından yapılanlar olarak ayrıştırılır ve bunlar da niteliklerine göre sınıflandırılır. Belirtilen şekilde gruplandırılan raporlamalar iç kontrol birimi yöneticisi ve ilgili üst düzey yönetim tarafından değerlendirilir ve iç kontrol sisteminin geliştirilmesi ya da iç kontrol faaliyetlerinin aksamadan yürütülmesi için gerekli görülen tedbirler alınır.

(6) Beşinci fıkra kapsamındaki uygulamalar hakkında en fazla üçer aylık dönemler itibarıyla denetim komitesine bilgi verilir.

(7) İç kontrol birimi yöneticisinin en az yedi yıllık bankacılık deneyimine sahip olması şarttır. İç kontrol birimi yöneticisi, iç kontrol personelinin görev, yetki ve sorumluluklarının gerektirdiği nitelikleri haiz olup olmadıklarını değerlendirir, mesleki bilgi, beceri ve yeteneklerinin geliştirilmesine yönelik eğitim programları hazırlar ve bunların görevlerini icrai birimlerin etkisinde kalmaksızın tarafsız olarak icra edip etmediklerini izler.

(8) İç kontrol birimi faaliyetlerinin bir iç kontrol personeli ile sürdürülmesinin mümkün olduğu bankalarda iç kontrol birimi yöneticisi görev, yetki ve sorumluluklarını da haiz olmak üzere iç kontrol birimi faaliyetleri bu personel tarafından icra olunur.

İç kontrol personelinin görev ve yetkileri

MADDE 20 – (1) İç kontrol birimine bağlı iç kontrol personeli görevlerini, operasyonel faaliyetlerin gerçekleştirildiği birim veya şubelerde ve genel müdürlükte yürütürler. Bankalar, şube faaliyetlerinin banka toplam işlem hacmi içerisindeki payı, taşıdıkları operasyonel riskleri, bankanın risk profili içerisindeki etkisi, personel sayısı ve günlük faaliyetlerin merkezden kontrol edilebilme imkanları gibi hususları da dikkate alarak bazı şubelerde sürekli iç kontrol personeli bulundurulabilir. İç kontrol personelinin görev yerleri, iç kontrol birimi yöneticisi tarafından uygun görülecek sürelerde değiştirilir. İç kontrol personeli, iç kontrol faaliyetleri dışında bir faaliyette bulunamazlar.

(2) İç kontrol personeli, bankanın tüm faaliyetlerinin güvenli bir biçimde icra edilmesini izlemek, incelemek ve kontrol etmek amacıyla ilgili birimlerden raporlamaya dayalı bilgi talebinde bulunurlar, çeşitli kontrol dokümanları ve araçları üzerinden genel veya özel gözlemlere ve izlemeye dayalı kontrol ya da inceleme yaparlar, tespitlerini raporlara bağlarlar veya uyarı mesajları hazırlayarak ilgili birimlere tebliğ ederler. İç kontrol personeline, izledikleri, inceledikleri ve kontrol ettikleri hususlara ilişkin olarak banka personelinden ilave açıklama isteme ve bunların fikirlerine başvurma yetkileri verilir.

(3) İç kontrol birimi tarafından hazırlanan, ilgili iç sistemler sorumlusu tarafından uygun görülen ve yönetim kurulu tarafından onaylanarak kabul edilen iç kontrol birimi yönetmeliğinde iç kontrol personelinin öğrenim durumu, deneyim, bilgi ve beceri seviyeleri ile diğer niteliklere yer verilir.

 

ÜÇÜNCÜ KISIM

İç Denetim Sistemi

 

BİRİNCİ BÖLÜM

İç Denetimin Amacı, Kapsamı, Organizasyonu ve Mesleki Özen

İç denetim sisteminin amacı ve kapsamı

MADDE 21 – (1) İç denetim sisteminin amacı, üst yönetime banka faaliyetlerinin Kanun ve ilgili diğer mevzuat ile banka içi strateji, politika, ilke ve hedefler doğrultusunda yürütüldüğü ve iç kontrol ve risk yönetimi sistemlerinin etkinliği ve yeterliliği hususunda güvence sağlamaktır.

(2) İç denetim sisteminden beklenen amacın sağlanabilmesi için, iç denetim faaliyetleriyle; banka içi herhangi bir kısıtlama olmaksızın bankanın tüm faaliyetleri, yurt içi ve yurt dışı şube ve genel müdürlük birimleri dahil diğer birimleri dönemsel ve riske dayalı olarak incelenir ve denetlenir, eksiklik, hata ve suistimaller ortaya çıkarılır, bunların yeniden ortaya çıkmasının önlenmesine ve banka kaynaklarının etkin ve verimli olarak kullanılmasına yönelik görüş ve önerilerde bulunulur ve Kuruma ve üst yönetime iletilen bilgi ve raporlamaların doğruluğu ve güvenilirliği değerlendirilir.

(3) Dönemsel ve riske dayalı denetimlerde;

a) İç kontrol ve risk yönetimi sistemlerinin yeterliği ve etkinliği değerlendirilir.

b) Elektronik bilgi sistemi ile elektronik bankacılık hizmetleri de dahil olmak üzere ve 13/1/2010 tarihli ve 27461 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bağımsız Denetim Kuruluşlarınca Gerçekleştirilecek Banka Bilgi Sistemleri ve Bankacılık Süreçlerinin Denetimi Hakkında Yönetmeliğin, Bilgi Sistemleri ve Bankacılık Süreçleri Denetimine İlişkin Esaslar başlıklı Beşinci Bölümünde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bilgi sistemleri gözden geçirilir.

c) Muhasebe kayıtları ile finansal raporların doğruluğu ve güvenilirliği incelenir.

ç) Operasyonel faaliyetlerin, belirlenmiş olan usullere uygunluğu ile bunlara ilişkin iç kontrol uygulama usullerinin işleyişi test edilir.

d) İşlemlerin, Kanuna ve ilgili diğer mevzuata, banka içi strateji, politika ve uygulama usulleri ile diğer iç düzenlemelere uygunluğu denetlenir.

e) Banka içi düzenlemeler çerçevesinde yönetim kurulu ve denetim komitesine yapılan raporlamalar ile yasal raporlamaların doğruluğu, güvenilirliği ve zaman kısıtlamalarına uygunluğu denetlenir.

(4) Bankada risk ölçüm modeli kullanılması halinde, risk ölçüm modelleriyle ilgili olarak;

a) Risk ölçüm model ve yöntemleriyle elde edilen sonuçların günlük risk yönetimine dahil edilip edilmediği,

b) Bankanın kullandığı fiyatlama modelleri ile değerleme sistemleri,

c) Bankanın kullandığı risk ölçüm modellerinin kapsadığı riskler,

ç) Risk ölçüm modellerinde kullanılan verinin ve varsayımların doğruluğu ve uygunluğu,

d) Risk ölçüm modellerinde kullanılan verinin kaynağının güvenilirliği, bütünlüğü ve zamanında elde edilebilirliği,

e) Risk ölçüm modelleri için kullanılan geriye dönük testlerin doğruluğu,

denetime tabi tutulur.

(5) Bankanın konsolidasyona tabi ortaklıkları da iç denetime tabi tutulur.

(6) İç denetim sistemi kapsamında bankanın sermaye gereksinimi içsel değerlendirme süreci, bu sürece ilişkin mevzuat ve banka içi düzenlemeler çerçevesinde denetlenir.

İç denetim birimi

MADDE 22 – (1) Bankalarda iç denetim görevi, iç denetim birimi tarafından yürütülür. İç denetim biriminde bankanın büyüklüğüne, faaliyetlerinin karmaşıklığına, yoğunluğuna, kapsamına ve risklilik düzeyine bağlı olarak, Kanun ve ilgili mevzuat ile banka içi düzenlemelerde öngörülen denetim hizmetlerinin aksatılmadan ve bu hizmetlerin gerektirdiği seviyede yerine getirilmesi amacıyla yeterli sayıda müfettiş ve iç denetim elemanı çalıştırılır.

(2) İç denetim birimi yöneticisinin en az yedi yıllık bankacılık deneyimine sahip olması şarttır. İç denetim birimi yöneticisi, iç denetim faaliyetlerini denetim faaliyetlerine yönelik politika ve uygulama usulleri ile iç denetim planları çerçevesinde yürütür.

(3) İç denetim birimi yöneticisi;

a) İç denetim faaliyetlerine yönelik politika ve uygulama usullerini belirler, denetim komitesinin uygun görüşünü alır ve yönetim kurulunun onayıyla uygulamaya koyar.

b) İç denetim faaliyetlerini gözetler, denetim politika, program, süreç ve uygulamalarını izler ve yönlendirir.

c) Müfettişlerin görev, yetki ve sorumluluklarının gerektirdiği nitelikleri haiz olup olmadıklarını değerlendirir, mesleki bilgi, beceri ve yeteneklerinin geliştirilmesine yönelik eğitim programları hazırlar ve bunların görevlerini mesleki özen ve dikkat çerçevesinde bağımsız ve tarafsız olarak icra edip etmediklerini izler.

(4) Denetim faaliyetlerinin bir müfettiş ile sürdürülmesinin mümkün olduğu bankalarda iç denetim birimi yöneticisi görev, yetki ve sorumluluklarını da haiz olmak üzere denetim faaliyetleri bu müfettiş tarafından icra olunur.

(5) Dönemsel ve riske dayalı denetimler haricinde, yönetim kurulu veya denetim komitesinin talebi üzerine, iç denetimin amacına uygun olarak özel denetimler de iç denetim birimi tarafından yerine getirilir.

Müfettişlerin nitelikleri ve yetkileri

MADDE 23 – (1) Müfettişler görev ve sorumluluklarını tarafsız ve bağımsız olarak icra eder. Bu amaçla müfettişlerin iç denetim birimi yöneticisi, ilgili iç sistemler sorumlusu ve yönetim kurulu haricinde banka yönetiminde yer alan hiçbir kişiye karşı hesap verme sorumluluğu bulunmaması ve görevlerinin icrasında kişisel veya akrabalık ilişkileri ya da bankadaki konumu gibi hususlardan kaynaklı menfaat çatışmalarından uzak olmaları sağlanır.

(2) Müfettişler, bağımsızlıklarını ve tarafsızlıklarını zedeleyici nitelikteki hususların bulunması halinde bunları denetim öncesinde iç denetim birimi yöneticisine ve denetim komitesine bildirir ve görevden çekilir. Müfettişler, daha önce bulunduğu görevler nedeniyle sorumluluğu bulunan işlemlerin denetiminde yer alamazlar.

(3) Yönetim kurulunca, müfettişlere görev ve sorumluluklarını etkin bir şekilde yerine getirebilmeleri için, bankanın tüm bölüm ve birimlerinde inisiyatif kullanabilecek, bankanın herhangi bir personelinden bilgi alabilecek ve bankanın tüm kayıt, dosya ve verilerine ulaşabilecek yetkiyi haiz olmaları sağlanır.

(4) İç denetim birimi tarafından hazırlanan, ilgili iç sistemler sorumlusu tarafından uygun görülen ve yönetim kurulu tarafından onaylanarak kabul edilen iç denetime yönelik düzenlemelerinde müfettişlerin yeterlilikleri için aranan öğrenim durumu, deneyim, bilgi ve beceri seviyeleri ile diğer niteliklere yer verilir. Müfettişlerden, bankanın bilgi teknolojilerinin denetimini icra edeceklerin bilgi teknolojileri ile bilgi teknolojilerine dayalı denetim teknikleri konularında öğrenim alanları itibariyle veya aldıkları eğitim sertifikalarıyla kanıtlanabilir asgari bilgi ve beceriye sahip olmaları zorunludur. Bu zorunluluk, 22 nci maddenin dördüncü fıkrası kapsamında bankalarda görev yapan müfettiş hakkında da uygulanır.

İç denetimde mesleki özen

MADDE 24 – (1) Müfettişler, görevlerini mesleki özen ve dikkat içerisinde yerine getirmekle yükümlüdür. Mesleki özen ve dikkat asgari olarak;

a) Görevin gerektireceği çalışmanın kapsamını,

b) İlgili mevzuat, iç düzenleme ve uygulama usullerini ve bunların denetlenecek alan bakımından önem ve gerektirdiği çalışmanın boyutunu,

c) Denetime konu faaliyetlere ilişkin risk yönetimi ve iç kontrol sistemlerinin etkinliği ve yeterliliğini,

ç) Denetime konu faaliyet ve işlemlerde önemli hata, usulsüzlük ve kasıtlı aykırılıkların olma ihtimalini,

d) Yararlanılabilecek bilgisayar destekli denetim teknikleri ile veri analiz tekniklerini,

e) Denetim konusu faaliyet veya işlemden kaynaklanabilecek riskleri,

f) Danışmanlık hizmetinde bulunulması halinde, hizmetin gerektirdiği çalışmanın sonuçlandırılma süresi ve raporlanması dahil bundan yararlanacak kişilerin ihtiyaç ve beklentileri ile bu hizmetin gerektirdiği çalışmanın kapsamı ve karmaşıklık düzeyini

belirleme yetkinliğine sahip olmayı gerektirir.

İKİNCİ BÖLÜM

İç Denetim Faaliyetleri ve Çalışma Esasları

İç denetim faaliyetleri

MADDE 25 – (1) Bankaların dönemsel ve riske dayalı iç denetim faaliyetleri, iç denetim planının hazırlanması, yürürlüğe konulması, çalışma programları aracılığıyla icrası, sonuçların iç denetim birimi yönetimine, ilgili birim yönetimine ve ilgili iç sistem sorumlusuna, denetim komitesine, denetim komitesi aracılığıyla yönetim kuruluna raporlanması ve denetim raporları çerçevesinde ilgili birim yönetimlerince alınan önlemlerin izlenmesi faaliyetlerini kapsar.

Riske dayalı denetim

MADDE 26 – (1) Etkin bir iç denetim sistemi, iç denetim biriminin risk değerlendirmelerine dayalı olarak gerçekleştirilir. İç denetimde risk değerlendirmeleri, iç denetim birimi tarafından bankanın maruz kaldığı riskler ve bunlara ilişkin kontroller dikkate alınarak denetim çalışmalarında öncelik verilecek alanların, dikkate alınacak ayrıntıların ve denetimin sıklığının belirlenmesine yönelik yürütülen bir işlemdir.

(2) Her yıl itibariyle risk değerlendirmelerinin yapılabilmesi için;

a) Tüm işlemler, ürün çeşitleri, sunulan hizmetler ve görevler tanımlanır.

b) Tanımlanan işlemler, ürün çeşitleri, hizmet ve görevler kapsamında icra edilen faaliyetler ve bunlara yönelik Kanun hükümleri ve ilgili diğer mevzuat konuları belirlenir.

c) Önemli iş birimleri ve ürünler ile bunlara ilişkin faaliyet ve kontrol riskleri belirlenir ve risk yönetimi ve iç kontrol sistemlerinin yapısına ilişkin dokümanlar tespit edilir.

ç) Önemli iş birimleri ve ürünlere ilişkin faaliyet ve kontrol risklerinin değerlendirilmesi ve önem derecelerinin belirlenmesi için risk ölçüm ve derecelendirme sistemleri kullanılır.

(3) Önemli iş birimleri ve ürünlere ilişkin faaliyet ve kontrol risklerinin değerlendirilmesi ve önem derecelerinin belirlenmesi, konsolidasyona dahil her kuruluşu da kapsayacak şekilde, Ek-1’deki matris yardımıyla yapılır. İç denetim birimi tarafından yapılacak risk değerlendirmesinde, bankanın taşıdığı risk kompozisyonları asgari olarak Ek-1’deki matriste belirtilen faaliyet alanları itibariyle izlenmek ve değerlendirilmek zorundadır.

(4) Birim ve faaliyetlere ilişkin risk değerlendirmeleri, birim yöneticileri ile birlikte yapılır. Risk değerlendirmelerinde iç kontrol ve risk yönetimi birimlerinin görüşleri de alınır. Risk değerlendirmelerine ilişkin nihai karar iç denetim biriminin sorumluluğundadır.

(5) Risk değerlendirmeleri düzenli olarak gözden geçirilir. Yeni ürünler, yeni sistemler, Kanun ve ilgili diğer mevzuattaki değişiklikler, organizasyonda veya önemli görevlerde bulunan personelde değişiklikler ya da yürütülen faaliyetlere ilişkin işlem hacminde ve tutarlarda yaşanan dikey değişimler gibi risk değerlendirmelerini etkileyebilecek olaylar, birim yöneticileri tarafından iç denetim birimine bildirilir. İç denetim birimi bu tür değişiklikleri dikkate alarak risk değerlendirmelerini gözden geçirir.

(6) İç denetim birimi yöneticisi risk değerlendirmelerini ve değişikliklerini inceler ve uygunluğunu onaylar.

İç denetim planı

MADDE 27 – (1) İç denetim planı, 26 ncı madde kapsamında yapılan risk değerlendirmelerine dayalı olarak oluşturulur. Plan hakkında üst düzey yönetimin görüşü de alınır. İlgili iç sistemler sorumlusu tarafından uygun görülen planlar yönetim kurulunun onayıyla yürürlüğe konulur.

(2) İhtiyaç hasıl olması halinde, iç denetim birimi, tesis edilmiş politikalara uygun olarak denetim planlarını günceller ve güncellenen plan ilgili iç sistemler sorumlusuna sunulur. Denetim planlarında yapılan önemli değişiklikler ve güncellemeler, ilgili iç sistemler sorumlusunun uygun görüşü alınarak ve yönetim kurulunun onayıyla yürürlüğe konulur. Güncellenen planda, güncelleme tarihine kadar gerçekleştirilmiş olan denetim çalışmaları ile bunlara ayrılan zamana ve yapılan önemli değişikliklerin nedenlerine ilişkin açıklamalara yer verilir.

(3) İç denetim planları, dönem içerisinde gerçekleştirilecek özel tahkikatlar, danışmanlık hizmetleri ve alınacak eğitimler de dikkate alınarak hazırlanır. İç denetim planlarında;

a) Riske dayalı değerlendirmeler sonucunda önem ve öncelik sıralamasına da yer verilerek dönem içerisinde denetlenecek alanlara,

b) Denetimin amacına,

c) Denetlenecek her bir alan veya faaliyet ile ilgili özet risk değerlendirmelerine ve Kanun ve ilgili diğer mevzuata,

ç) Planlanan denetim çalışmasının gerçekleştirileceği zamana ve denetim dönemine,

d) Denetim faaliyetleri için gerekli olan kaynaklara ve kaynak kısıtlamalarının olası etkilerine,

yer verilir.

Denetim dönemi

MADDE 28 – (1) Denetim dönemi, denetimlerin sıklığını ifade eder. Denetim dönemini olağan koşullarda, denetlenecek faaliyetler ve alanlar ile müfettişler ve denetimin yapılabileceği zaman belirler. Risk değerlendirmeleri neticesinde daha riskli olduğu değerlendirilen alanlar, diğerlerine göre daha fazla sıklıkta denetlenir.

Çalışma programları

MADDE 29 – (1) İç denetim planında belirlenen denetim alanları kapsamında verilen her bir denetim görevi için, bankanın denetim alanındaki tüm işlemleri, kullanılacak denetim teknikleri, bilgi elde etmede izlenecek yollar, belgelendirmeye ilişkin uygulamalar, ulaşılan sonuçlar ve denetim raporunun sunulmasını kapsayacak şekilde bir çalışma programı hazırlanır. Çalışma programında denetim hedefi ve bu hedefe ulaşılması için yapılacak çalışmalara ayrıntılı olarak yer verilir.

(2) Denetimde kullanılan denetim usulleri çalışma kâğıtları şeklinde belgelendirilir. Çalışma kâğıtlarının, denetim görevinin çalışma programında öngörülen şekilde tamamlanıp tamamlanmadığını ve görevin icra ediliş şeklini gösterecek mahiyette tutulması ve ilgili müfettişin adı ve soyadı belirtilerek imzalanması esastır.

(3) Çalışma programları olağan koşullarda asgari olarak aşağıdaki hususlara ilişkin uygulamaları içerir:

a) Gerek duyulması halinde yapılacak beklenmedik denetimler,

b) Denetlenecek kayıtların kontrolü,

c) İç kontrol sistemlerinin, politikaların ve uygulama usullerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi,

ç) Risk değerlendirmeleri,

d) Kanunun ilgili maddesi ya da ilgili kanun, düzenleme ve kuralların gözden geçirilmesi,

e) Örnekleme metot ve tekniklerinin kullanımı,

f) Seçilmiş işlemlerin ve hesap bakiyelerinin asgari olarak aşağıdaki uygulamalar yoluyla teyidi;

1) Yardımcı hesaplar, büyük defter kayıtları ve kontrol kayıtlarının birbirleriyle tutarlığının incelenmesi,

2) Kayıtlara esas belgelerin incelenmesi,

3) İstisnai uygulamaların doğrudan incelenmesi ve uygun izleme faaliyetleri,

4) Fiziksel denetimler.

Örnekleme metot ve teknikleri

MADDE 30 – (1) Örnekleme metot ve teknikleri denetimlerde, ilgili döneme ilişkin hesap bakiyelerinin, işlemlerin seçilmesi, doğrulanması ve bunlarla ilgili iç kontrol uygulamalarının test edilmesi amacıyla kullanılır. Çalışma programlarında, test hedefleri, bu hedeflere ulaşmak için uygulanacak işlemler ve inceleme kapsamına alınacak işlem ve hesap sayısına yer verilir.

(2) Kullanılacak örnekleme metot ve tekniği, örneğin temsil ettiği grubun karakteristik özellikleri, içerdiği işlem ve hesap sayısı, söz konusu gruba ilişkin iç kontrollerin etkinliği ile maliyet kısıtı gibi hususlar dikkate alınarak belirlenir. Seçilen örneğin temsil ettiği grubun karakteristik özelliklerinin örnekle benzer olması, grubun içerdiği işlem veya kalem sayısının yüksek olması gibi durumlarda istatistiksel metotların, aksi haller veya istatistiksel metotların maliyetli olması gibi durumlarda ise istatistiksel olmayan metotların kullanılması tercih edilir.

(3) Müfettişler, örnekleme metot ve tekniklerinin seçimi ve uygulaması kapsamında;

a) Örnekleme hedefinin oluşturulması,

b) Örneklenen grubun büyüklüğü ve incelenen özellikleri,

c) Örnek boyutunun belirlenmesi,

ç) Örnekleme metodolojisinin seçilmesi

hususlarına çalışma kağıtlarında yer vermek zorundadır.

İç denetim raporları

MADDE 31 – (1) İç denetim raporları, bir birimin veya faaliyetin Kanun ve ilgili diğer mevzuat ile banka içi politika ve uygulama usullerine uygunluğu, işletilen süreçlerin ve iç kontrollerin etkinliği ve alınması gerektiği düşünülen düzeltici işlemler hakkında üst yönetime bilgi verecek mahiyette düzenlenir. Müfettişler bulgularını ve önerilerini ilgili taraflarla paylaşmak, denetim raporlarını acil bir durum öngörülmediği sürece denetim çalışması tamamlandıktan sonra mümkün olduğu kadar kısa süre içinde iç denetim birimi aracılığıyla denetim komitesine ve yönetim kuruluna ulaştırmakla yükümlüdür. Müfettişlerce düzenlenecek çalışma kâğıtları raporları destekler mahiyette olmak zorundadır. Rapor ile birlikte çalışma kağıtları da iç denetim birimine tevdi edilir.

(2) İç denetim raporları denetlenen alan ve iç denetim gereklerine uygun olarak hazırlanır. Bu raporlarda;

a) Tespit edilen sorunlar ve sonuçlara ilişkin özete,

b) Denetimin kapsam ve amaçlarına,

c) Detaylı denetim sonuçlarına (tespit edilen hususlar çerçevesinde denetlenen konuya verilen önem derecesi ve ayrıntılı nedenleri),

ç) Varsa önerilere ve bunların faydalarına,

d) Üst yönetim tarafından ihtiyaç duyulabilecek diğer bilgilere,

yer verilir.

(3) Denetim tamamlandıktan sonra, taslak denetim raporunu müzakere etmek, yanlış bilgilerin düzeltilmesini sağlamak, ilgili birim yönetiminin tespitlere ve alınacak önlemlere ilişkin değerlendirmelerini almak üzere müfettişler ilgili birim yöneticisiyle görüşür. Bu görüşmeden sonra denetim raporunun nihai hali, ilgili birim yönetiminin varsa görüşleri de eklenerek, düzeltici önlemleri almaya yetkili yöneticilere intikal ettirilmek üzere iç denetim birimine sunulur.

(4) İç denetim birimi yöneticisi, asgari üç ayda bir denetim komitesine iç denetim birimi tarafından icra edilmiş faaliyetlere ilişkin bir rapor sunar ve bunları denetim komitesi ile birlikte mütalaa eder. Denetim komitesi gelen bu raporu, mütalaası ile birlikte, en geç on iş günü içinde yönetim kuruluna sunar. Söz konusu raporda asgari olarak aşağıdaki hususlara yer verilir:

a) Tamamlanan, devam eden, ertelenen ve iptal edilen denetim faaliyetleri ve yıllık denetim planına uyum düzeyi,

b) Müfettişlerin raporlama döneminde aldıkları eğitimler,

c) Önemli muhasebe sorunları ile Kuruma yapılan raporlamalara ve denetim bulgularına ilişkin tereddütlü hususlar,

ç) Bilgi sistemlerine ilişkin yapılan denetimlerin özeti,

d) Risk değerlendirmeleri ve bunların özeti,

e) Denetime ve iç kontrollere ilişkin hata raporları,

f) Düzeltici önlemleri almaya yetkili yöneticilere intikal ettirilen önemli zayıflıkların giderilmesine yönelik görüşler,

g) Denetim komitesi ve iç denetim birimi tarafından yer alması uygun görülen diğer konular.

İzleme faaliyetleri

MADDE 32 – (1) Müfettişler iç denetim raporlarında önerdikleri ve iç denetim birimince düzeltici önlemleri almaya yetkili yöneticilere intikal ettirilen hususlara yönelik uygulamaları izlerler.

(2) Müfettişler birinci fıkra kapsamındaki izleme faaliyetlerinin sonuçlarını ve değerlendirmelerini denetim komitesine iletilmek üzere iç denetim birimine raporlarlar. Bu raporlar gelecek dönemlerde yapılacak iç denetim planlarında dikkate alınır.

Danışmanlık hizmetleri

MADDE 33 – (1) Bankalarda yeni ürünler ve hizmetler veya politika ve uygulama usulleri konusunda iç denetim biriminden danışmanlık hizmeti alınabilir. Ancak verilen danışmanlık hizmetleri, danışmanlık konusuna giren hususlara onay verildiği anlamına gelmez.

Konsolidasyona tabi ortaklıkların denetimi

MADDE 34 – (1) Bankalar, kendi iç denetim biriminin, konsolidasyon kapsamındaki ortaklıkların bütün faaliyetlerini ve birimlerini sınırlama olmaksızın inceleyebilmesini sağlamak için gerekli bütün tedbirleri alır.

 

DÖRDÜNCÜ KISIM

Risk Yönetimi Sistemi

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Risk Yönetim Politikaları ve İlkeleri, Risklerin Ölçülmesi, İzlenmesi ve Risk Yönetimi Biriminin Sorumlulukları

Risk yönetiminin amacı

MADDE 35 – (1) Risk yönetimi sisteminin amacı, bankanın gelecekteki nakit akımlarının ihtiva ettiği risk-getiri yapısını, buna bağlı olarak faaliyetlerin niteliğini ve düzeyini izlemeye, kontrol altında tutmaya ve gerektiğinde değiştirmeye yönelik olarak belirlenen politikalar, uygulama usulleri ve limitler vasıtasıyla, maruz kalınan risklerin konsolide ve konsolide olmayan bazda tanımlanmasını, ölçülmesini, raporlanmasını, izlenmesini, kontrol edilmesini ve risk profilleriyle uyumlu içsel sermaye gereksiniminin belirlenmesini sağlamaktır.

(2) Banka içinde uygun ve yeterli bir risk yönetim sisteminin tesis edilmesi için;

a) Faaliyetlerden kaynaklanan risklerin farklı boyutlarını yönetmeye imkân verecek yeterli politikalar, uygulama usulleri ve limitler,

b) Risk yönetimi faaliyetleri

bu kısımda belirtilen usul ve esaslara uygun olarak açıkça tanımlanır.

(3) Risk yönetim sisteminin kapsamlılık düzeyi bankaların büyüklüğü ve faaliyetlerinin karmaşıklığı ile orantılı olarak oluşturulur. Kurum tarafından bu düzeyin yetersiz bulunması halinde, yapılması gereken işlemlerin boyutuna göre onbeş günden az olmamak üzere verilecek süre içerisinde bu yetersizliğin giderilmesi zorunludur.

Risk yönetimi politikaları ve uygulama usulleri

MADDE 36 – (1) Risk yönetimi politika ve uygulama usullerinin belirlenmesinde asgari olarak aşağıdaki hususlar dikkate alınır;

a) Bankanın faaliyetlerine ilişkin stratejiler, politikalar ve uygulama usulleri,

b) Bankanın faaliyetlerinin hacmine, niteliğine ve karmaşıklığına uygunluk,

c) Bankanın risk stratejisi ve alabileceği risk düzeyi,

ç) Bankanın risk izleme ve yönetme kapasitesi,

d) Bankanın geçmiş deneyimi ve performansı,

e) Faaliyetleri yürüten birimlerin yöneticilerinin alanları ile ilgili konulardaki uzmanlık düzeyleri,

f) Kanunda ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen yükümlülükler.

(2) Risk yönetimi politika ve uygulama usullerinin değişen koşullara uyum sağlaması zorunludur. Yönetim kurulu veya ilgili iç sistemler sorumlusu bunların yeterliliğini düzenli olarak değerlendirir ve gerekli değişiklikleri yapar.

(3) Risk yönetimi politika ve uygulama usulleri, riskten korunma, sigorta veya kredi türevleri gibi risk azaltım tekniklerinin kullanımını da kapsamalıdır.

Risk limitleri

MADDE 37 – (1) Bankalar tarafından, risk limitlerinin önerilmesi, değerlendirilmesi, onaylanması, banka içerisinde duyurulması, izlenmesi ve denetlenmesi süreçlerine ilişkin uygulama esasları belirlenir ve belirlenen esaslar yönetim kurulunca onaylanır. Bankaca üstlenilen risklerin, risk limitleri dahilinde olduğu ve banka üst yönetimi tarafından izlendiği konusundaki gözetim sorumluluğu yönetim kuruluna aittir.

(2) Risk limitleri; bankanın alabileceği risk düzeyine, faaliyetlerine, ürünlerinin ve hizmetlerinin büyüklüğü ve karmaşıklığına uygun olarak, asgari olarak personel, birim, banka geneli veya bankanın dahil olduğu grup bazında belirlenir. Risk limitleri uygulamadaki gelişmelerin güncelliğini yansıtacak şekilde düzenli olarak gözden geçirilir ve piyasa koşullarında ve banka stratejisindeki değişmelere göre uyarlanır. Gözden geçirme konusundaki aslî sorumluluk, limit belirleme yetkisini haiz olan yönetim kuruluna aittir. Gözden geçirme süreci, limitlerin, riskler ve bankanın risk iştahı karşısında anlamlı ve yeterli olup olmadığını belirlemeye yönelik olmalıdır.

(3) Risk limitlerinin ilgili birimlere iletilmesi ve ilgili personelin bunları anlaması sağlanır.

(4) Limit kullanımları yakından izlenir, limit aşımları gerekli tedbirlerin alınması için üst düzey yönetime anında bildirilir.

(5) Limitlerin risk bazlı olarak belirlenmesi esastır. Bu limitler, parasal büyüklüklere bağlı nominal tutarların yanı sıra, ortalama riske maruz değerin yüzdesi, risk ağırlıklı varlıkların yüzdesi gibi risk ölçüm sonuçlarına dayalı oransal limitler ya da sektörel ya da borçlu bazında sınırlamalar gibi yoğunlaşmaya yönelik limitler şeklinde de olabilir. Belirlenecek risk limitleri mevzuatta bu konulara ilişkin getirilmiş olan sınır ve limitlerin dışına çıkamaz.

(6) Risk limitleri, önemlilik ilkesi çerçevesinde banka tarafından uygun görülecek tüm risk kategorilerinde tesis edilir. Bankalarca, asgari olarak piyasa, kredi ve operasyonel risklere ilişkin risk limitlerinin tesisi zorunludur. Bankanın risk limiti yapısı içerisinde, limit aşım istisnaları tanımlanır ve istisnaların tabi olacağı kurallar yazılı olarak belirlenir. Ayrıca, erken uyarı limitleri belirlenerek bu limitlerin aşılması halinde yapılması gereken hususlara ilişkin uygulama esasları yönetim kurulunca tanımlanır.

Risk yönetimi faaliyetleri

MADDE 38 – (1) Risk yönetimi faaliyetleri, risk yönetimi birimi ve personeli tarafından yürütülür.

(2) Risk yönetimi faaliyetleri;

a) Risk ölçümü,

b) Risklerin izlenmesi,

c) Risklerin kontrolü ve raporlanması

faaliyetlerinden oluşur.

Yeni ürünler ve hizmetler

MADDE 39 – (1) Bankalar tarafından yeni sunulan ürün ve hizmetler dikkatli değerlendirmeye tabi tutulur. Bu ürün ve hizmetlerin sunulması için gerekli personel, teknoloji ve mali kaynakların bulunduğundan ve üst yönetim tarafından yeni ürün ve hizmetlerden kaynaklanacak risklerin tamamıyla anlaşıldığından emin olunur.

(2) Yeni ürün ve hizmet sunmaya ilişkin teklifler aşağıdaki unsurları içerir:

a) Ürün veya hizmetin tanımı,

b) Ürün veya hizmetlerden kaynaklanabilecek risklere ilişkin detaylı değerlendirme,

c) Ürün veya hizmete ilişkin fayda ve maliyet analizi,

ç) Risk yönetimi uygulamalarının değerlendirilmesi ve yeni ürün ve hizmet için etkin bir risk yönetiminin yapılması için gerekli kaynakların belirlenmesi,

d) Yeni ürün ve hizmete ilişkin gerçekleştirilecek faaliyetlerin bankanın mali bünyesi ve sermayesi ile ilişkilendirilmesine yönelik analiz,

e) Yeni ürün ve hizmetten kaynaklanacak risklerin ölçülmesi, izlenmesi, raporlanması ve kontrol edilmesinde izlenecek uygulama usulleri.

(3) İlgili tüm birimlerin, yeni ürün veya hizmetin sunulmasına ilişkin görüşleri alınır.

(4) Banka tarafından yeni ürün veya hizmetin sunulmasından sonra değerlendirme yapılır ve bu değerlendirme, gelecekte benzer ürün veya hizmetlerin geliştirilmesi halinde dikkate alınır.

Risk yönetimi birimi ve personeli

MADDE 40 – (1) Risk yönetimi birimine asgari olarak aşağıdaki sorumluluklar verilir:

a) Risk yönetim sistemini tasarlamak ve uygulamak,

b) Risk yönetim stratejileri esas alınarak, risk yönetim politikaları ve uygulama usullerini belirlemek,

c) Risk yönetimi politika ve uygulama usullerinin uygulanmasını ve bunlara uyulmasını sağlamak,

ç) Bir işleme girilmeden önce risklerin anlaşılmasını ve yeterli değerlendirmenin yapılmasını sağlamak,

d) Risk ölçüm modellerinin tasarımı, seçilmesi, uygulamaya konulması ve ön onay verilmesi sürecine katılmak, modelleri düzenli olarak gözden geçirmek ve gerekli değişiklikleri yapmak,

e) Bankanın kullandığı risk ölçüm modellerinden günlük raporlar üretmek ve raporları analiz etmek,

f) Sayısallaştırılabilen risklerin belirlenen limitler dahilinde kalmasını sağlamak ve bu limitlerin kullanımını izlemek,

g) Her bir risk için birim bazında belirlenen limitleri toplulaştırarak bankanın tümü bazında belirlenen limitlere uyumunu izlemek,

ğ) Risk ölçümü ve risk izleme sonuçlarının yönetim kuruluna veya ilgili iç sistemler sorumlusuna ve üst düzey yönetime düzenli ve zamanında raporlanmasını sağlamak.

(2) Risk yönetimi birimi tarafından hazırlanan, ilgili iç sistemler sorumlusu tarafından uygun görülen ve yönetim kurulu tarafından onaylanarak kabul edilen risk yönetimine yönelik düzenlemede risk yönetimi birimi personelinde aranan öğrenim durumu, deneyim, bilgi ve beceri seviyeleri ile diğer niteliklere yer verilir.

(3) Risk yönetimi birimi yöneticisinin en az yedi yıllık bankacılık deneyimine sahip olması şarttır. Risk yönetimi birimi yöneticisi, birim personelinin görev, yetki ve sorumluluklarının gerektirdiği nitelikleri haiz olup olmadıklarını değerlendirir, mesleki bilgi, beceri ve yeteneklerinin geliştirilmesine yönelik eğitim programları hazırlar ve bunların görevlerini icrai birimlerin etkisinde kalmaksızın tarafsız olarak icra edip etmediklerini izler.

(4) Risk yönetimi birimi tarafından icra edilen faaliyetlerin bir personel ile sürdürülmesinin mümkün olduğu bankalarda risk yönetimi birimi yöneticisi görev, yetki ve sorumluluklarını da haiz olmak üzere risk yönetimi birimi faaliyetleri bu personel tarafından icra olunur.

Risk ölçümü ve ölçüm süreci

MADDE 41 – (1) Bankalar maruz kaldıkları sayısallaştırılabilen risklerin ölçümü ve sayısallaştırılamayan risklerin değerlendirilmesi için güvenilir ve bütünlük içinde uygulanabilen; yapıları, ürün çeşitleri ve faaliyet alanları ile uyumlu etkin sistemlere sahip olmalıdır.

(2) Bankalar, risk ölçüm sisteminin ürettiği sonuçların doğru yorumlanması için gerekli tüm tedbirleri almalıdır. Bankalar, risk ölçüm sisteminin sonuçlarının karar alma süreçlerine dahil edilmesinde hata ve noksanlıklardan kaynaklanabilecek yorumlama hatalarına karşı gerekli tüm tedbirleri almalıdır.

(3) Bankalar, risk analiz ve değerlendirmelerinin bankanın risk profilini doğru şekilde yansıtacak yöntemlerle yapılmasını, risk profilinin izlenmesini ve kontrol altına alınmasını sağlar.

(4) Risklerin ölçümü ve değerlendirilmesi için farklı ölçüm yöntemleri ve modelleri kullanılabilir. Risk ölçümünde kullanılacak yöntemlerin veya modellerin belirlenmesinde bankalar aşağıda belirtilen hususları dikkate alır:

a) Faaliyetlerin yapısı, hacmi ve karmaşıklığı,

b) Model veya yöntemin ihtiyaç nedeni,

c) Yöntemin veya modelin varsayımları,

ç) Kullanılacak verinin elde edilebilirliği,

d) Bilgi sistemlerinin elverişliliği,

e) Personelin deneyimi.

(5) Yönetim kurulu veya ilgili iç sistemler sorumlusu ile üst düzey yönetim, kullanılan modele ilişkin varsayımları ve sınırlamaları, riskleri ölçmek için kullanılan temel varsayımları, veri kaynakları ve uygulama usullerinin yeterliliğini ve uygunluğunu değerlendirmek zorundadır.

(6) Risk ölçüm yöntemi veya modelinin doğruluğu ve güvenilirliği, gerçekleşen sonuçlar kullanılarak geriye dönük testler yoluyla tespit edilir. Risk ölçüm yöntemi ve modeller değişen piyasa koşullarının yansıtılması için periyodik güncellemelere tabi tutulur.

(7) Banka içinde, risk ölçüm sistemlerinin işleyişine ilişkin yazılı politika ve uygulama usulleri oluşturulur ve bu politika ve uygulama usullerine uyumun izlenmesine yönelik yöntemler geliştirilir. Risk ölçüm sistemlerinin işleyişine ilişkin yazılı politika ve uygulama usullerinde veri yönetim süreci de düzenlenir.

Veri yönetimi süreci

MADDE 42 – (1) Veri yönetim süreci; veri kalitesini ve verinin zamanında, tutarlı ve güvenilir şekilde temini ile veri güvenliğini sağlayacak şekilde oluşturulur.

(2) Veri kalitesinin sağlanmasında uygulanan tüm kriterler ve usuller, yazılı şekilde belirlenir. Risk ölçüm sistemi kapsamında kullanılacak verinin kalitesinin temininde aşağıdaki hususlar dikkate alınır;

a) Verinin hazırlanmasına, toplanmasına ve raporlanmasına ilişkin görev paylaşımını içeren içsel düzenlemelerin olması,

b) Yeterli personel, gerekli bilgisayar ağı ve diğer teknik donanımların sağlanmış olması,

c) Verinin hazırlanmasında izlenen politikaların belli bir temele dayanması, kaynak ve istatistiki tekniklerin seçiminde azami faydanın gözetilmesi ve bunun açık bir biçimde ortaya konması,

ç) Verinin hangi koşullar ve dönemler içerisinde toplandığına ve hazırlanma sürecine ilişkin açıklama yapılabilir durumda olunması,

d) Kullanılan yönteme ilişkin kavram ve tanımlamaların, uluslararası alanda kabul görmüş tanımlarla uyumlu olması,

e) Veri kaynağının, istatistik hazırlamaya yetecek kapasiteye sahip olması,

f) Verilerin belirli aralıklarla ve zamanında raporlamaya konu edilebilmesi.

(3) Veri teminine ilişkin süreçler banka faaliyetleri ve ölçeği ile uyumlu olarak, verinin zamanında, tutarlı ve güvenilir bir şekilde temin edilmesini ve veri güvenliğini etkileyebilecek tüm riskler dikkate alınarak tesis edilir. Bankalar, tarihsel verilerin ölçüme uygunluğunun devamlılığını sağlamaya yönelik yazılı usuller ile değerlendirmelere, ölçek ve benzeri yöntemlere göre ayarlamalara, bunların hangi kapsamda yapılabileceğine ve bu konudaki yetki dağılımına ilişkin yazılı usulleri oluştururlar.

(4) Banka içi verilerin risk ölçümü için yeterli olmadığı koşullarda, banka dışı veriler istatistiki yöntemlerle uygun hale getirilerek, banka veri tabanına dahil edilir. Bankalar, risk ölçümüne konu edecekleri dışsal veriyi, bankanın faaliyet alanı, yapısı, iç kontrol ortamı ve ölçeğine uygun yapıda temin etmek zorundadırlar. Dışsal veri, gerçekleşen kayıp miktarlarına, ilgili iş kolundaki faaliyetlerin ölçeğine, kayıp olayının nedenlerine ve ortaya çıktığı koşullara ilişkin bilgileri içerecek şekilde temin edilir.

(5) Bankalar, brüt kayıp tutarlarına ilişkin bilgilerin yanı sıra kayıp olayının gerçekleşme zamanı, kaybın karşılanmasına yönelik olarak yapılan geri ödemeler, kayıp olayının nedeni ve etkenleri hakkında açıklayıcı bilgileri kayıt altına alırlar. Bu bilgilerin detay seviyesi, ilgili brüt kayıp tutarının büyüklüğü ile uyumlu şekilde belirlenir.

(6) Risk ölçüm süreci kapsamında kullanılan teknik alt yapı, olası gelişmelere ve değişikliklere uyarlanabilmesini sağlayacak, ölçümleme sürecini aksatmayacak esneklikte kurulur. İstisnai nedenlerle zorunlu hale gelmedikçe veri setleri üzerinde geçmişe yönelik düzeltme yapılmaz. Zorunlu nedenlerle yapılacak düzeltmelerin gerekçesi ve niteliği bu düzeltmelere ilişkin yazılı kayıtlarda açıklanır.

(7) Veri güvenliği açısından, farklı kaynaklardan bilgi akışı bulunan veri tabanlarında bilgi girişine, bilginin izlenmesine ve bilgi erişimine yönelik güvenli bir yapı tesis edilir. Verilerin kalitesinin düzenli kontrolü için veri yönetim süreci kapsamındaki işlemlere ilişkin sorumluluklar ile süreç tanımları ve kapsamı yazılı olarak belirlenir.

İKİNCİ BÖLÜM

Sermaye Gereksinimi İçsel Değerlendirmesi

Sermaye gereksinimi strateji ve süreçleri

MADDE 43 – (1) Bankalar, maruz kaldıkları veya kalabilecekleri riskleri karşılamak için yeterli gördükleri sermayenin, çeşitleri, bileşenleri ve dağılımının sürekli olarak değerlendirilmesi ve idame ettirilmesine yönelik sağlam, etkin ve eksiksiz strateji ve süreçler tesis eder.

(2) Bankalar, mevcut ve gelecekteki sermaye gereksinimlerini stratejik amaçları ile birlikte analiz eder. Stratejik plan, sermaye gereksinimlerini, beklenen sermaye maliyetlerini, hedeflenen sermaye düzeyini ve sermaye kaynaklarını içermelidir.

(3) Strateji ve süreçler, banka faaliyetlerinin niteliği, ölçeği ve karmaşıklık düzeyi ile uyumlu ve kapsamlı olması ve idame ettirilmesi için düzenli içsel değerlendirmelere tabi tutulur.

Sermaye gereksinimi içsel değerlendirme süreci temel ilkeleri

MADDE 44 – (1) Bankalar, risk profillerine uygun bir sermaye gereksinimi içsel değerlendirme sürecine sahip olmalı, risk profiline, faaliyet ortamı ve stratejik planlarla uyumlu sermaye hedefleri belirlemelidir.

(2) İçsel değerlendirme süreci, içinde bulunulan koşullara ve gereksinimlere göre şekillendirilmelidir. Bu süreçte içsel girdi ve tanımlar kullanılmalıdır.

(3) Sermaye gereksinimi içsel değerlendirme süreci asli olarak bankanın sorumluluğundadır. İçsel değerlendirme sürecinde kullanılacak modeller için destek hizmeti alınması bankanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Sürecin tasarımı

MADDE 45 – (1) Sermaye gereksinimi içsel değerlendirme süreci ve sermaye yeterliliği politikası tamamen yazılı hale getirilmiş ve yönetim kurulunca onaylanmış olmalıdır. İçsel değerlendirme sürecinin sorumluluğu, banka üst yönetimine aittir.

(2) Sermaye gereksinimi içsel değerlendirme sürecinin tasarlanması ve yürütülmesi risk yönetimi birimi tarafından yerine getirilir. Asgari olarak kapsamı, genel metodolojiyi ve amaçları içeren kavramsal tasarım hakkında bankaların iç sistemler kapsamındaki diğer birimlerinden görüş alınır.

(3) Sermaye planlamasının ve yönetiminin genel risk yönetimi kültürü ve yaklaşımının bütünleşik bir parçası haline getirilmesinden banka üst yönetimi sorumludur. Banka üst yönetimi, sermaye planlaması ve yönetimi politikalarının ve usullerinin banka geneline tebliğ edilerek uygulanmasını ve yeterli yetki ve kaynaklar ile desteklenmesini sağlamalıdır.

(4) İçsel değerlendirme sürecinin sonuçları, banka üst yönetimine raporlanır.

Sürecin yönetim ve karar alma süreci ile ilişkisi

MADDE 46 – (1) İçsel değerlendirme süreci, bankanın yönetim ve karar alma sürecinin bütünleşik bir parçasını oluşturmalıdır.

(2) İçsel değerlendirme süreci, faaliyetlerden kaynaklanan ve banka için önem arz eden risklerin devamlı olarak değerlendirilmesine imkan vermelidir.

Düzenli gözden geçirme

MADDE 47 – (1) Risklerin yeterli ölçüde kapsanması ve sermaye düzeyinin bankanın gerçek risk profilini yansıtması amacıyla sermaye gereksinimi içsel değerlendirme süreci yılda en az bir kez olmak üzere gerekli görülen sıklıkta üst yönetim tarafından düzenli olarak gözden geçirilir.

(2) Bankanın stratejilerinde, iş planlarında, faaliyet ortamında ya da sermaye gereksinimi içsel değerlendirme sürecinde kullanılan varsayım ve yöntemleri önemli ölçüde etkileyebilecek diğer faktörlerde değişiklik olması halinde, sermaye gereksinimi içsel değerlendirme sürecinde gerekli düzeltmeler yapılır. Banka faaliyetlerinde yeni risklerin ortaya çıkması halinde, bu riskler tanımlanmalı ve sürece dâhil edilmelidir.

Risk odaklılık

MADDE 48 – (1) İçsel değerlendirme süreci risk odaklı olmalıdır.

(2) Bankalarca, sermaye gereksiniminin belirlenmesinde hedeflenen dış derecelendirme notu, piyasa itibarı ve stratejik hedefler gibi unsurlar da dikkate alınır.

(3) Bu Yönetmelikte açıkça belirtilmiş olanlar haricinde sürece dahil edilmiş olan diğer unsurların, sermaye gereksiniminin belirlenmesine ilişkin banka kararlarını ne şekilde etkilediği bankalar tarafından açıklanabilir olmalıdır.

(4) İçsel değerlendirme sürecinde, sayısallaştırılamayan risk türleri için daha çok nitel değerlendirme, risk yönetimi ve azaltımı gibi teknikler kullanılır. Sayısallaştırılabilen ve sayısallaştırılamayan riskler bankaca açıkça belirlenmelidir.

Kapsamlılık

MADDE 49 – (1) İçsel değerlendirme süreci, asgari olarak aşağıdakiler olmak üzere karşılaşılabilecek her türlü önemli riski kapsamalıdır;

a) Sermaye yükümlülüğü hesaplamasında ve sermaye gereksinimi içsel değerlendirme sürecindeki ele alınış farklılıklarını da içerecek şekilde kredi riski, piyasa riski ve operasyonel risk,

b) Kredi riski, piyasa riski ve operasyonel riske ilişkin sermaye yükümlülüğü hesaplamalarında kullanılan yöntemlerin tam olarak kapsamadığı riskler,

c) Bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riski, yoğunlaşma riski, likidite riski, itibar riski ve stratejik risk gibi kredi riski, piyasa riski ve operasyonel risk dışında kalan tüm önemli riskler,

ç) Yukarıda bahsedilenlere dahil olmayan, düzenleyici veya ekonomik ortama ya da faaliyet ortamına bağlı olarak oluşan banka dışı risk faktörleri.

Geleceğe yönelik olması

MADDE 50 – (1) İçsel değerlendirme süreci geleceğe yönelik olmalıdır.

(2) İçsel değerlendirme süreci, bankanın stratejik planlarını ve bunların makroekonomik faktörlerle ilişkisini dikkate almalıdır. Bankalarca, kredi büyüme beklentileri, gelecekteki fon kaynakları ve fon kullanımı, temettü politikası ile kredi riski, piyasa riski ve operasyonel risk için asgari sermaye yükümlülüklerinin ekonomik döngüye bağlı olarak değişimi gibi faktörleri içeren sermaye yeterliliğinin idamesine yönelik bir strateji geliştirilmelidir.

(3) Bankaların, hedeflerini ve bu hedeflere ulaşmak için öngörülen takvimi, genel hatlarıyla sermaye planlaması sürecini ve bu sürecin sorumluluklarını tayin eden, açık ve onaylanmış bir sermaye planı olmalıdır. Plan aynı zamanda, bankanın gelecekteki sermaye gereksinimine uyumunu, özkaynaklarla ilgili sınırlamaları, hedeflerden sapmalara ve beklenmedik olaylara yönelik genel bir beklenmedik durum planını içermelidir.

(4) Bankalar, ülke risklerini ve ekonomik döngünün belirli aşamalarına ilişkin risk faktörleri gibi değişkenleri dikkate alan stres testleri uygulamalıdır. Bankalar, kendi performansları üzerinde etkisi olan mevzuat değişiklikleri, rakiplerinin olası davranışları gibi faktörleri de analiz etmelidir.

Uygun ölçme ve değerlendirme süreci

MADDE 51 – (1) İçsel değerlendirme süreci uygun ölçme ve değerlendirme süreçlerine dayanmalıdır.

(2) Bankalar, yazılı risk değerlendirme süreçlerine sahip olmalıdır.

(3) İçsel değerlendirme sürecinin sonuçları ve bulguları, bankanın stratejisinin ve risk iştahının değerlendirilmesi sürecinde dikkate alınır.

(4) Bankanın ölçeği, faaliyetlerinin niteliği ve karmaşıklığına bağlı olarak içsel sermaye değerlendirme sürecinde ekonomik sermaye ve benzeri diğer modeller kullanılabilir.

(5) Uygulamaların zaman içindeki gelişimine bağlı olarak, bankalar sermaye gereksinimi içsel değerlendirme süreçlerini farklı şekillerde tasarlayabilir.

İçsel değerlendirme süreci sonuçları

MADDE 52 – (1) İçsel değerlendirme süreci, genel bir sermaye tutarı ve değerlendirmesi ortaya koymalıdır.

(2) Banka, önemli bütün riskleri kapsayan sermaye gereksinimi içsel değerlendirme süreci ile sermaye yükümlülüğü arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları yeterli ve makul bir şekilde açıklayabilmelidir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Risk Yönetim Uygulamalarına İlişkin Risk Türüne Dayalı Genel Esaslar

Risk yönetim uygulamalarının tesisi

MADDE 53 – (1) Bankalar, bu Kısmın Birinci Bölümünde belirtilen ilke ve esasları da dikkate alarak; kredi riski, piyasa riski, operasyonel risk, likidite riski, bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riski, karşı taraf kredi riski, yoğunlaşma riski, menkul kıymetleştirme riski, ülke ve transfer riski, artık risk ve diğer riskleri için etkin ve riski doğuran faaliyetlerinin yoğunluk ve karmaşıklık düzeyine uygun risk yönetim uygulamalarını tesis etmekle yükümlüdürler.

Kredi riski yönetimi uygulamalarına ilişkin genel esaslar

MADDE 54 – (1) Bankalar, kredi riskinin değerlendirilmesine yönelik yöntemlere sahip olmalıdır. Bankalar, kredi risklerini ölçmek, karşı tarafın malî gücünü düzenli olarak analiz etmek, izlemek, gerekli bilgi ve belgeleri temin etmek ve bunlara ilişkin esasları belirlemek zorundadır. Kredilerin onaylanması, değiştirilmesi, yenilenmesi ve yeniden yapılandırılmasına ilişkin süreçler açık ve net olarak belirlenir. Sermaye gereksinimi kapsamında yapılacak kredi riski değerlendirmesine, krediler için ayrılan karşılıklar da dahil edilir.

(2) Karmaşık faaliyet yapısına sahip bankaların sermaye gereksinimi kapsamında kredi riski değerlendirmesi asgari olarak; risk derecelendirme sistemleri, portföy analizi veya toplulaştırması, menkul kıymetleştirme ve karmaşık yapıdaki kredi türevleri ile büyük krediler ve risk yoğunlaşmaları unsurlarını içerir.

(3) İçsel risk derecelendirmesinin kullanıldığı hallerde, bu derecelendirmeler tüm kredi işlemlerinden kaynaklanan riskin tanımlanması ve ölçülmesini destekleyecek, tüm varlıklar için detaylı dereceler sağlayacak ve kredi riski ve sermaye gereksinimine ilişkin bankanın diğer analizleri ile bütünleşik olacak şekilde tesis edilir.

(4) Kredi riski analizinde, riskteki yoğunlaşmayı da içerecek şekilde portföy düzeyindeki zayıflıklar belirlenir, kredi yoğunlaşmasının ve diğer portföy konularının yönetiminde menkul kıymetleştirme ve karmaşık kredi türevleri gibi işlemlerden kaynaklanan riskler yeterli ölçüde dikkate alınır.

(5) Bankalar hedef ürün ve müşteri kitlesini ve genel kredi stratejilerini de dikkate alarak kredi portföylerinin yeterince çeşitlendirilmesini sağlamakla yükümlüdürler.

Piyasa riski yönetimi uygulamalarına ilişkin genel esaslar

MADDE 55 – (1) Bankalar, piyasa riskinin ölçülmesi ve yönetimini sağlayan politika ve süreçlere sahip olmalıdır. Banka açısından önemli düzeyde piyasa riski yaratan faktörlerin ve söz konusu risklerin olası etkilerinin ölçülmesi ve yönetilmesine yönelik politika ve süreçlerin tesis edilmesi ve işletilmesi zorunludur.

(2) Piyasa riskinin değerlendirilmesinde kullanılan süreçler düzenli olarak incelemelere tabi tutulur.

(3) Kurum, karmaşık faaliyet yapısına sahip bankalardan sermaye gereksinimi içsel değerlendirme sürecinin piyasa riskine ilişkin kısmında, likidite ve yoğunlaşma risklerine yönelik analizleri de içerecek şekilde, risk ölçüm modelleri ile stres testlerinin kullanılmasını zorunlu tutabilir.

(4) Bankanın risk ölçüm modeli, alım satım faaliyetinden kaynaklanan tüm riskleri belirleyip ölçebilecek nitelikte ve sermaye gereksinimi içsel değerlendirme süreci ile bütünleşik yapıda oluşturulur. Risk ölçüm modeli, risk faktörü şokları ya da tarihi veya varsayımsal bütünleşik senaryolar gibi stres testleri ve diğer uygun risk yönetim teknikleri ile desteklenir.

(5) Yoğunlaşma riskinin aktif olarak ve risk gerçekleşmeden önce yönetilmesi ve değerlendirilmesi, yoğunlaşılan pozisyonların da mutat olarak üst yönetime raporlanması sağlanır.

(6) Risk ölçüm modellerini kullanan bankalar, modelin piyasa riskine ilişkin toplam sermaye gereksinimi tutarına nasıl ulaştığını açıkça düzenlerler.

(7) Piyasa riski açısından risk toleranslarına ilişkin limit sistemleri kurulur. Alım satım portföyü işlemleri eş zamanlı olarak limitlerle karşılaştırılır ve pozisyondan sorumlu kişiler ilgili limitler ve mevcut kullanım seviyesi hakkında bilgilendirilir. Risk pozisyonlarındaki geçici değişiklikler nedeniyle oluşanlar da dahil olmak üzere bankalarca limit aşımlarını giderici önlemler geliştirilir.

(8) Alım satım portföyü pozisyonları günlük olarak değerlemeye tabi tutulur. Toplam risk pozisyonu, değerleme sonuçları ve limit kullanım seviyeleri risk yönetim birimi yöneticisine bir sonraki iş gününde raporlanır.

Operasyonel risk yönetimi uygulamalarına ilişkin genel esaslar

MADDE 56 – (1) Bankalar, operasyonel risk yönetimi için gerekli sistemleri oluşturur ve bu sistemler kapsamında sermaye gereksinimini hesaplar. Bu sistem, operasyonel risk profilini, risk toleransını ve riskin banka dışına hangi kapsamda ve şekilde transfer edileceğine ilişkin hususları içerir. Bunlar, bankanın operasyonel risk yönetim politikalarında açıkça belirlenir.

(2) Bankalarca, operasyonel riskler yılda en az bir defa tanımlanır ve değerlendirilir, bu risklerin hesaplanması için uygun ölçümler geliştirilir.

(3) Etkisi yüksek olan düşük sıklıktaki vakaları da kapsayacak şekilde maruz kalınan operasyonel risklerin tanımlanmasına, izlenmesine, değerlendirilmesine, kontrol edilmesine veya azaltılmasına ve yönetilmesine yönelik politikalar ve yöntemler oluşturulması zorunludur. Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde yapılan tanıma uygun olmak koşuluyla, bankalarca operasyonel risk kapsamında ele alınacak riskler, söz konusu politika ve yöntemler çerçevesinde belirlenir.

(4) Operasyonel risklerden kaynaklanan kayıpların nedenleri ivedilikle analiz edilir ve bu nedenler risk yönetimi birimi tarafından kayıt altına alınır.

(5) Operasyonel riske ilişkin üst yönetime sunulacak raporlar, riske neden olan durumların düzeltilmesi için önlemler alınıp alınmayacağı, önlem alınması durumunda, bunların neler olacağı hususlarında alınacak kararlara esas teşkil eder. Bu önlemlerin uygulaması banka üst yönetimince izlenir.

(6) Bankalarca, faaliyetlerin önemli ölçüde kesintiye uğraması sebebiyle maruz kalınabilecek zararların sınırlandırılması zorunludur.

(7) Bankaların operasyonel risk yönetimi süreçlerinin yasal riski kapsaması zorunludur.

Likidite riski yönetimi uygulamalarına ilişkin genel esaslar

MADDE 57 – (1) Bankalar, net likidite pozisyonunun ve likidite gereksiniminin devamlı olarak ve geleceğe dönük olarak ölçülmesi, izlenmesi, kontrol edilmesi ve yönetilmesi için politika ve süreçler tesis etmek ve işletmek zorundadır. Alternatif senaryolar da değerlendirilerek net likidite pozisyonuna ilişkin kararların dayandığı varsayımlar düzenli olarak gözden geçirilir.

(2) Bankalarca likidite riski, normal piyasa koşulları ve olası piyasa dalgalanmaları açısından ayrı ayrı değerlendirilir. Bankalar, ilgili para birimlerini de dikkate almak suretiyle ödeme yükümlülüklerini sürekli olarak yerine getirebilmek için, varlıkları ile yükümlülüklerinde gerekli çeşitlendirmeyi sağlamak zorundadır.

(3) Bankalar düzenli şekilde, fon girişleriyle fon çıkışlarını karşılaştıran ve belirli bir zaman dilimini kapsayan likidite incelemeleri yürütmelidirler. Bu incelemede, beklenen fon giriş ve fon çıkışları ile bunların dayandığı varsayımlar, bankanın varlıklarını nakde çevirme kabiliyet ve olanağı ile Merkez Bankasından sağlanabilecek likidite kolaylıkları, piyasa dalgalanmaları söz konusu olduğunda varlıkların nakde çevrilmesi sırasında oluşabilecek değer düşüşleri dikkate alınır; belirli varlık sınıflarına ilişkin piyasa koşulları tahlil edilir.

(4) Banka bazında ve piyasa bazında düzenli bir biçimde senaryo ve duyarlılık analizleri gerçekleştirilir ve senaryolar düzenli olarak gözden geçirilir.

(5) Bankalar, olağan faaliyetleri kapsamında likidite riski artışının önlenmesine yönelik mekanizmalara ve nitelik ve şiddeti açısından farklılaştırılmış likidite sıkışıklıklarını ve kullanılacak iletişim kanallarını da içerecek şekilde, bir acil eylem planına sahip olmak zorundadır. Elverişli likidite kaynakları, tüm likidite sıkışıklıkları dikkate alınarak belirlenir.

Bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riski yönetimi uygulamalarına ilişkin genel esaslar

MADDE 58 – (1) Bankalar, bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riskinin ölçülmesini ve yönetimini sağlayan yazılı politika ve uygulama usullerine sahip olmalıdır.

(2) Bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riski; yeniden fiyatlama riski, verim eğrisi riski, baz riski ve opsiyonalite riskini içerir. Bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riski ölçüm süreci, bankacılık hesaplarında yer alan bankanın tüm faiz oranı pozisyonlarını içerecek ve ilgili tüm yeniden fiyatlama ve vade verilerini dikkate alacak şekilde oluşturulur ve yürütülür. Bu amaçla, araçlar ve portföylerle ilişkili hesapların güncel bakiyeleri ve sözleşme faiz oranları, anapara ödemeleri, faiz oranı belirleme tarihleri, vade, yeniden fiyatlamada kullanılan oranlara ilişkin endeksler ve değişken faizli olanlar için sözleşmeyle belirlenen faiz oranı tavan veya taban fiyatları verileri kullanılır. Bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riskine ilişkin olarak tesis edilen değerlendirme sistemi yazılı hale getirilmiş varsayımlara ve tekniklere dayandırılır.

(3) Bankaların, bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riskiyle orantılı düzeyde sermaye bulundurmaları esastır. Bu kapsamda bankalar, faiz oranı değişimlerinin bankanın ekonomik değeri ve gelirleri üzerindeki muhtemel etkilerini düzenli olarak ölçmekle yükümlüdür. Bankalarca bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riskiyle orantılı düzeyde sermaye ayrılmadığının tespiti halinde, Kurum riskin azaltılması veya ilave sermaye bulundurulması gibi önlemler almaya yetkilidir.

(4) Bankalarca, bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riskinin tüm unsurlarını içeren, içsel varsayımlarla desteklenen yöntemlerin kullanılması ve bu ölçümlerin düzenli olarak raporlanarak üst düzey yönetimle paylaşılması zorunludur.

(5) Bankalar, risk yapıları ve faaliyet alanlarını dikkate alarak, birinci fıkrada belirtilen politikalar ile uyumlu olarak belirleyecekleri banka içi uygulamalarda asgari olarak;

a) Banka varlık ve yükümlülüklerini değerleme için kullanılan yöntemlerin bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riskinin ölçümüne olası etkilerinin değerlendirilmesi,

b) Banka içi hesaplamalarda kullanılacak değişik şokların büyüklüğü ve hesaplama yöntemlerinin belirlenmesi,

c) Faiz oranı şoku uygulamalarında kullanılacak dinamik ve/veya statik yöntemlerin tespiti,

ç) Değişik para birimleri bazında oluşan pozisyonların toplulaştırılması,

d) Verim eğrisi riski, baz risk ve opsiyonalite riskinin ele alınması,

e) Mevduat hesaplarının dikkate alınmasında kullanılan, bireysel, ticari ve kamu mevduatı gibi her bir mevduat türü için yapılan varsayımların belirlenmesi,

f) Konveksitenin ve opsiyonlar gibi getiri yapısı doğrusal olmayan ürünlerin hesaplamalara etkisi ile bunların hesaplamalarda dikkate alınması

hususlarına yer verirler.

Karşı taraf kredi riski yönetimi uygulamalarına ilişkin genel esaslar

MADDE 59 – (1) Bankalar, tezgah üstü türev işlemler gibi çift taraflı işlemlerden kaynaklanan karşı taraf kredi risklerinin sınırlandırılması için, risk kapasitelerini de göz önünde bulundurarak gerekli tedbirleri almak zorundadır. Bankalar; basiretli ve bütünlük içinde uygulanan karşı taraf kredi riski yönetim politikalarına, işleyişlerine ve sistemlerine sahip olmalıdır. Karşı taraf kredi riski yönetimi; karşı taraf kredi riskinin tanımlanmasını, ölçümünü, yönetimini, onayını ve raporlamasını içerir.

(2) Risk yönetimi politikaları; karşı taraf kredi riskinin bileşenlerini dikkate alır.

(3) Karşı taraf kredi riskine maruz tutar için hazırlanan günlük raporlar yeterli kıdem ve yetkiye sahip bir yönetim düzeyinde gözden geçirilir.

(4) Bankalar karşı taraf kredi riski yönetim sistemlerini belirlenmiş olan kredi ve işlem sınırları ile uyumlu şekilde tesis ederler.

(5) Karşı taraf kredi riskinin ölçülmesi, tahsis edilen kredi limitlerinin günlük olarak ve güniçi ne ölçüde kullanıldığını içermek zorundadır.

(6) Karşı taraf kredi riski yönetim sisteminin işleyişiyle ilgili politika, kontrol ve süreçlere uyum iç denetim sistemi kapsamında düzenli olarak gözden geçirilir.

(7) Bir karşı tarafla yapılan bütün işlemler, bu karşı tarafın kendi limitleri içerisinde dikkate alınır. Limitlerin belirlenmesinde ikame maliyeti riski ile takas riski dikkate alınır. Bu pozisyonlardan sorumlu banka personeli, uygulanan limitler ve mevcut kullanım düzeyleri konusunda zamanında bilgilendirilir.

(8) Limitlerin aşıldığı durumlar sorumlu yöneticilere günlük olarak raporlanır ve bu aşımlara yönelik alınan tüm önlemlerle kayıt altında tutulur.

(9) Sektör kaynaklı riskler, hacim ve tür bazında risklerin dağılımı ve uygun durumlarda ülke riskleri ile yoğunlaşma riskleri gibi diğer önemli riskler de dikkate alınır ve izlenir.

(10) İlgili üst düzey yönetim, karşı taraf kredi riski kontrol sürecine aktif olarak katılır, karşı taraf kredi riski için model kullanılan bankalarda modelin kısıtları, varsayımları ve bu durumların modelin sonucunun güvenilirliği üzerinde oluşturabileceği etkiler hakkında bilgi sahibi olur.

Yoğunlaşma riski yönetimi uygulamalarına ilişkin genel esaslar

MADDE 60 – (1) Yoğunlaşma riski; bireysel olarak kredilerin portföy içinde, belirli sektörler bazında ve belirli bir coğrafi alandaki kredi yoğunlaşmasından kaynaklanan risk; mevduat ve diğer finansman sağlayanlardan kaynaklanan yoğunlaşma riski; belirli iş süreçleri veya teknoloji sistemlerinden kaynaklanan operasyonel kayıplara ilişkin operasyonel yoğunlaşma riski, genel piyasa riski, hisse senedi riski ve kur riski gibi risklerden kaynaklanan piyasa yoğunlaşma risklerini içerir.

(2) Bankalar, yoğunlaşma riskinin tanımlanması, ölçülmesi, izlenmesi ve kontrol edilmesi için yönetim kurulu tarafından onaylanmış etkili, açık, şeffaf politika, sistem ve kontrolleri tesis etmek zorundadır.

(3) Bankalar, yoğunlaşma riskinin tanımlanması, yönetilmesi, denetlenmesi ve raporlanmasına ilişkin olarak faaliyetlerin ölçeği ve karmaşıklığı ile uyumlu süreçleri oluşturmakla yükümlüdür.

(4) Yoğunlaşma riski yönetimine ilişkin politikalar, prosedürler ve bunlara ilişkin raporlamalar, risk kapasitesi ve ekonomik gelişmelere uygun bir şekilde gözden geçirilir.

(5) Yoğunlaşma riskine ilişkin yönetim çerçevesi, açık ve yazılı bir şekilde oluşturulur ve banka için uygun bir yoğunlaşma riski tanımını, bu yoğunlaşmaların ve bunlara ilişkin limitlerin nasıl hesaplanacağını içerir. Limitler, bankanın özkaynaklarına, toplam aktiflerine ya da yeterli ölçütlerin bulunması halinde tüm risk düzeyine dayalı olarak belirlenir.

(6) Yoğunlaşma riskine yönelik politikalar, bankanın maruz kalabileceği aşağıda belirtilen kredi riski yoğunlaşmalarını da kapsar:

a) Bir gerçek veya tüzel kişiye veya risk grubuna kullandırılan büyük krediler.

b) Aynı sektörde veya coğrafi bölgede bulunan müşterilere yönelik kredi tutarları.

c) Bankanın kredi riski azaltım faaliyetlerinden kaynaklanan tek bir teminat türüne veya tek bir tarafın sağladığı kredi korumasına yönelik risk tutarları gibi dolaylı risk yoğunlaşmaları.

Menkul kıymetleştirme riski yönetimi uygulamalarına ilişkin genel esaslar

MADDE 61 – (1) Menkul kıymetleştirme işleminin ekonomik niteliği risk değerlendirme ve yönetim kararlarına tam olarak yansıtılması ve bu kapsamda, bankaların kurucu, yatırımcı veya yüklenici olduğu menkul kıymetleştirme işlemlerinden doğan itibar riski dahil tüm risklere yönelik politika ve yöntemler oluşturulması zorunludur.

(2) Erken itfa opsiyonu içeren rotatif menkul kıymetleştirme işlemlerinde menkul kıymetleştirme kurucusu bankalar, vadede ve erken itfa durumunda yükümlüklerinin karşılanmasına yönelik likidite planları oluşturulmakla yükümlüdür.

(3) Menkul kıymetleştirme kurucusu bankanın sermaye yükümlülüğünde indirim imkânını elde edebilmesi için menkul kıymetleştirme ile gerçekleştirilen risk transferinin Kurum tarafından önemli olarak kâbul edilmesi zorunludur.

(4) Bankalar, portföy yönetimindeki veya iş stratejilerindeki değişimlerin ilave gelir üzerindeki etkileri ile erken itfanın gerçekleşmesi halinde oluşabilecek etkilerini de göz önünde bulundurur.

Ülke ve transfer riski yönetim uygulamalarına ilişkin genel esaslar

MADDE 62 – (1) Bankalarca, uluslararası kredilendirme ve yatırım faaliyetlerinden dolayı maruz kalınabilecek ülke ve transfer risklerindeki gelişmelerin değerlendirilmesi, izlenmesi ve gerekli tedbirlerin alınması zorunludur. Bu riskler her bir ülke bazında tanımlanır ve izlenir.

(2) Bankalar ülke riski kapsamında, transfer riski, kur riski, yayılma riski, makroekonomik risk, hazine riski ile dolaylı ülke riskini de dikkate alır.

(3) Bankaların ülke riski yönetimi için belirlenmiş uygun politika ve süreçlere ve ülke riskiyle ilintili yoğunlaşma riskinin yönetimi amacıyla uygun kontrollere sahip olması gereklidir. Bu gereklilik sınır ötesi faaliyetlerin büyüklüğüne ve karmaşıklığına uygun olarak yerine getirilir.

(4) Bankaların ülke riski yönetimi için yönetim kurulu veya kredi komitesi tarafından onaylanmış ve açıkça tanımlanmış, yazılı ülke riski politikasına sahip olmaları gereklidir. Ülke riski politikası, genel kredi politikasının veya büyük krediler ve yoğunlaşma riski politikasının bir eki olarak düzenlenebilir. Bu politika en azından yıllık bazda yönetim kurulu tarafından gözden geçirilir. Ülke riski politikasının uygulanmasını takip etmekten üst yönetim sorumludur.

(5) Bankaların ülke riski politikası asgari olarak aşağıdaki hususları içerir:

a) Sınır ötesi borçları ve istisnaları da kapsayacak biçimde, ülke riski yönetim sorumluluğu ve hesap verebilirlik için açık hiyerarşik yetki düzeni,

b) Bankanın maruz kalabileceği risk türleri ve bunların yönetimi için uygulanacak süreçler,

c) Ülke riski için genel ve özel limitler,

ç) Belirli ülkelere yönelik risk analizinde kullanılacak standartlar ve kriterler,

d) Varsa, içsel ülke derecelendirme sistemi veya ülke riski unsurlarının bankanın mevcut kredi sınıflandırma sisteminde nasıl dikkate alındığı,

e) Ülke riskinin ölçümünde kullanılan yöntem,

f) Ülke riski için karşılık ayırma politikası,

g) Ülke riski azaltımında kullanılmasına izin verilen teminat, garanti, finansal araçlar ve finansal koruma stratejilerinin kabul edilme kriterleri ve teminatın yüksek koruma sağlayabilmesi için yerine getirilmesi gereken şartlar,

ğ) Kredi verilen her ülkede, yerel mevzuatla uyumlu olacak şekilde kredi dokümantasyonunda uygulanacak asgari standart koşullar,

h) Teminatın dokümantasyonunun ve yüksek koruma sağlar hale getirildiğinin teyidi için alınan hukuk danışmanlığı hizmetine ilişkin bilgiler,

ı) Bir ülkedeki koşulların bozulması durumunda uygulanacak acil durum planlarına ve pozisyon kapatma stratejilerine ilişkin süreçler,

i) Ülke riskine ilişkin hazırlanacak raporlar.

(6) Bankalar, belirlenen genel ve özel limitlere uyumun sağlanmasına yardımcı olan ve ülke bazında bankanın maruz kaldığı riskleri doğru bir biçimde takip eden ve raporlayan bilgi yönetimi, iç kontrol ve risk yönetimi sistemlerini tesis etmekle yükümlüdür.

Artık risk yönetimi uygulamalarına ilişkin genel esaslar

MADDE 63 – (1) Artık risklerin yazılı politikalar ve yöntemler çerçevesinde değerlendirilmesi ve kontrol edilmesi zorunludur.

(2) Bankalarca düzenli olarak bu politika ve prosedürlerin uygunluğu, etkinliği ve kullanımı gözden geçirilir.

(3) Bankalar, kredi riski azaltım politika ve prosedürlerinde, kredi riski azaltımı aracının değerinin tamamının dikkate alınmasının uygun olup olmadığını göz önünde bulundurmak ve kredi riski azaltım araçlarının sağladığı korumanın, sermaye avantajı düzeyi ile uyumlu olduğunu göstermek zorundadır.

Diğer riskler

MADDE 64 – (1) Bankalar, itibar riski ve stratejik risk ile bu bölümde sayılanların dışında kalan diğer önemli risklerin tüm unsurlarıyla yönetimi için gerekli teknikler ile politika ve süreçlere sahip olmalıdır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Risklerin Raporlanması

Risk raporlaması

MADDE 65 – (1) Bankalar, risk yönetim sistemi kapsamında, maruz kalınan risklerin etkin olarak analiz edilip değerlendirilmesini sağlayacak bir raporlama sistemi oluşturmak zorundadır.

(2) Bankalar, risklerin yönetimi, stratejilerin belirlenmesi ve kararların alınmasında kullanılmak üzere likidite, piyasa, kredi ve operasyonel riskler ile diğer risklere ilişkin kapsamlı raporlamalar sağlayan sistemler tesis ederler.

(3) Raporlar, risk tutarlarını ve gelişimini, risklerin sermaye düzeyine etkisini ve maruz kalınan risklere yönelik ekonomik sermaye bulundurulup bulundurulmadığını, sermaye yeterliliğinin bankanın hedeflerine uyumluluğunu, muhtemel sermaye gereksinimlerini, stratejik planlarda bu gereksinimlere bağlı olarak yapılabilecek değişiklikleri içerecek şekilde oluşturulur.

(4) Raporların, yönetim kurulu ve üst yönetimle birlikte, riskin oluşmasından ve izlenmesinden sorumlu birimlere düzenli aralıklarla sunulması sağlanır.

Piyasa riski raporlarının içereceği bilgiler

MADDE 66 – (1) Piyasa riski raporları, risk ölçümünde kullanılan yönteme göre, asgari olarak aşağıdaki bilgileri içerir;

a) Risk gelişimi ve piyasa riskine maruz pozisyonların kârlılık durumu hakkında genel açıklamalar,

b) Riske maruz değerin, ilgili pozisyonun bugünkü değerine veya nominal değerine oranı gibi risk iştahı göstergelerinin gelişimi,

c) Limitler ve kullanımları ile limitlerin aşıldığı durumlar,

ç) Piyasa riski değerlendirme sürecinin temelini oluşturan varsayımlar ve parametreler ile bunlardaki değişiklikler,

d) Riske maruz değer hesaplamaları,

e) İçsel sermaye gereksinimi ve sermaye yükümlülükleri,

f) Stres testi ve geriye dönük test uygulamaları ve sonuçları.

Kredi riski raporlarının içereceği bilgiler

MADDE 67 – (1) Kredi riski raporları, risk ölçümünde kullanılan yönteme göre, asgari olarak aşağıdaki bilgileri içerir:

a) Sektör, ülke, risk sınıfı, büyüklük veya teminat kategorisine göre, kredi portföyünün performansı,

b) Tahsis edilen limitler ve kullanımları ile limitlerin aşıldığı durumlar,

c) Büyük riskler ve büyük tutardaki sorunlu kredilere ilişkin değerlendirmeler,

ç) Tahsili gecikmiş alacaklar ile donuk alacaklara ilişkin bilgiler,

d) Mümkün olduğu durumlarda, ülke risklerine ilişkin ayrı bir analiz,

e) Sebepleri ile birlikte, limitlerin önemli derecelerde aşıldığı örnek vaka,

f) Riske ayarlı getiri hesaplamaları,

g) Derecelendirilmiş portföy tanımları (tutar, borçlu sayısı, derece bazında toplam portföyün ne kadarlık kısmının kapsama alındığı, sektörlerdeki, alt portföylerdeki ve iş kollarındaki geçişmeler),

ğ) Toplam portföyün dereceler bazında dağılımı,

h) Stres testi sonuçları,

ı) Sermaye yükümlülüğü ve içsel sermaye gereksinimi hesaplamaları,

i) Yeni ürün analizi,

j) Risklere ilişkin ayrılan karşılıkların gelişimi,

k) Olağan kredi politika ve prosedürlerden sapma gösteren kredilendirme kararları,

l) Kredi riski azaltım teknikleri ve risk transfer stratejileri.

Operasyonel risk raporlarının içereceği bilgiler

MADDE 68 – (1) Operasyonel risk raporları, risk ölçümünde kullanılan yönteme göre, asgari olarak aşağıdaki bilgileri içerir:

a) Kayıp türleri, nedenleri, kapsamı, alınabilecek önlemler,

b) Yasal ve içsel sermaye hesaplamaları,

c) Yeni ürünlerden kaynaklanan operasyonel riske ilişkin risk yönetim politikaları, prosedürleri ve uygulamaları,

ç) Risk azaltım teknikleri ve risk transfer stratejileri,

d) Önemli operasyonel risk olayları ve tetikleyicileri, iş kolları arasındaki operasyonel risk tutarlarının dağılımı, yönü ve geçişmeleri,

e) Zayıf alanların tanımlanması,

f) Operasyonel risk yönetimindeki nitel gelişmeler, hesaplama süreçleri ve sistemleri.

Senaryo analizi ve stres testi

MADDE 69 – (1) Bankaların, risk faktöründeki değişimin gelir ve giderlerine etkisini ölçebilecek kapasiteye sahip olması ve beklenmeyen piyasa koşullarının temel faaliyet konularına etkisini değerlendirecek şekilde düzenli olarak stres testi ve senaryo analizleri uygulayacak bir sistem tesis etmesi zorunludur.

(2) Stres testleri, piyasa koşulları ve ekonomik konjonktür nedeniyle uğranabilecek zararları ve bu zararları karşılayacak ekonomik sermayeyi tahmin etmeye yönelik, bankayı olumsuz bir şekilde etkileyebilecek muhtemel olayları veya piyasa koşullarındaki muhtemel değişmeleri tanımlayan, tek faktörlü duyarlılık analizleri ile çok faktörlü senaryo analizlerinden oluşur. Stres testleri, piyasada oluşan fiyatların değişimini, verim eğrisindeki kaymalar ile bu eğrinin eğim ve şeklinde ortaya çıkabilecek ani değişiklikleri, riskin ölçümünde kullanılan varsayımların geçerliliğini yitirdiği koşulları, geçmiş dönemde yaşanan aşırı hareketleri, geçmiş ve gelecekte oluşması muhtemel görülen kriz etkilerini yansıtır ve yapılacak analizler tüm finansal araçlar ve portföyleri içerir.

(3) Bankalar, mali durumlarını olumsuz bir şekilde etkileyebilecek piyasa koşullarındaki potansiyel değişmelerin belirlenmesi ve bunlar için gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla stres testlerinin sonuçlarını değerlendirmeye tabi tutarlar. Stres testi sonuçları, yönetim kurulu ve/veya üst yönetim tarafından değerlendirilir ve bankanın politika ve limitlerine yansıtılır.

(4) Sermaye yeterliliğinin hesaplanmasında içsel model kullanım izni olan bankalar, model kullanım iznine ilişkin esasları da dikkate alarak sıklıkla uygulanan kapsamlı bir stres testi programı oluştururlar.

(5) Bankalar düzenli aralıklarla, stres testlerinin yeterliliğini ve stres testlerinin oluşturulması aşamasında yapılan varsayımların doğruluğunu değerlendirir.

(6) Bankalar günlük risk ölçüm modeli çıktılarına dayanan karşı taraf kredi riski analizine ek olarak ayrıntılı bir stres testi programı kullanmak ve stres testlerini bankanın büyüklüğünü, işlemlerinin karmaşıklığını dikkate alarak asgari ayda bir kez tekrarlamakla yükümlüdür.

(7) Stres testlerinin, getiri profili doğrusal ve doğrusal olmayan ürünler üzerindeki etkisi dikkate alınır. Stres testi programında büyük kayıplara yol açabilecek durumlar değerlendirmeye alınır. Pozisyonlar arasındaki korelasyon yapısında oluşabilecek değişiklikler büyük kayıplara yol açabilecek durumlar kapsamında değerlendirilir.

(8) Bankalarca finansal teminatların değerini olumsuz yönde etkileyebilecek durumlar belirlenir, stres testi sonuçlarının teminatlar için beklenenden daha düşük bir değer göstermesi halinde uygulanmakta olan limitlerde ayarlamalar yapılır.

(9) Bankalar, piyasa ve fonlama likiditesi dikkate alınarak oluşturulacak senaryolar ile nakit akışı projeksiyonları yapar ve bu projeksiyonları oluşturacağı acil eylem planlarında değerlendirmeye alır.

(10) Bankalarca, stres testinde oluşturulacak yöntemlerde kredi riski, yoğunlaşma riski, alım satım portföyüne ilişkin faiz oranı riski ve bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riski gibi maruz kalınan başlıca riskler ile önemli olduğu düşünülen ve bağımsız olarak tanımlanan risk faktörleri için duyarlılık analizi yapılır.

(11) Bankalar, risk iştahları, risk kapasitesi, risk toleransı ve stres testi sonuçlarını değerlendirerek gerekli görülen alanlarda önlemler alır. Bankalarca gerçekleştirilen stres testleri sonuçları Kurumca gözden geçirilir. Kurum, stres testleri sonucunda sermaye ihtiyacı ortaya çıkan bankalardan risk azaltımına gitmesini ve/veya ilave sermaye/karşılık bulundurmasını isteyebilir.

BEŞİNCİ KISIM

Çeşitli ve Son Hükümler

Bildirim yükümlülüğü

MADDE 70 – (1) Bankalar, iç sistemler sorumlusu üye ya da komite üyeleri ve denetim komitesi üyeleri ile bu sistemler kapsamındaki birimlerin üst düzey yöneticilerinin görevlendirilmelerini ve görevden ayrılmalarını, bu konudaki kararların alınmasını izleyen yedi iş günü içinde Kuruma bildirmek zorundadır.

(2) Bankalar, denetim komitesinin, iç sistemler sorumlusunun görev, yetki ve sorumlulukları ile iç denetim birimi, risk yönetimi birimi ve iç kontrol biriminin teşkilat yapısına, görev yetki ve sorumluluklarına ilişkin iç düzenlemelerini bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren üç ay içerisinde Kuruma raporlarlar. Raporlama konusu hususlardaki değişiklikler, değişikliği izleyen on gün içinde Kuruma bildirilir.

(3) Bankalar, onaylanmış olan risk yönetimi politika ve uygulama usullerini bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren üç ay içerisinde Kuruma raporlarlar. Bu politika ve uygulama usullerindeki değişiklikler, değişikliği izleyen on gün içinde Kuruma bildirir.

(4) 27 nci madde uyarınca hazırlanan iç denetim planları ile bu planda kullanılan ve 26 ncı madde uyarınca yapılan risk değerlendirmelerinin, iç denetim planlarının onaylanmasını izleyen on gün içinde Kuruma gönderilmesi zorunludur.

(5) Bankalarca, 31 inci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca yönetim kuruluna sunulan iç denetim birimi raporlarının, on gün içinde Kuruma gönderilmesi gereklidir.

(6) Bankalarca gerçekleştirilen stres testleri sonuçları, gerçekleştirildikleri tarihi izleyen 30 gün içerisinde Kuruma gönderilir. Bu süre, sermaye ihtiyacı bulunduğunu gösteren stres testi sonuçları bakımından beş işgünüdür.

Türkçe yapılacak uygulamalar

MADDE 71 – (1) Bankalar, bu Yönetmelik çerçevesinde yapacakları;

a) İç sistemler kapsamındaki birim ve bu birim personelinin üst yönetime, üst düzey yönetimin üst yönetime ve denetim komitesinin yönetim kuruluna yapacağı raporlamalar ile operasyonel faaliyetlere ilişkin kontrol faaliyetleri kapsamında üst yönetime yapılacak raporlar dahil her türlü raporlamalarını,

b) Her ne ad altında olursa olsun tesis edeceği strateji, politika, uygulama usulü gibi her türlü iç kurallarını,

c) İç yazışmalarını

Türkçe tutmak zorundadır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 72 – (1) 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların İç Sistemleri Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

(2) Diğer düzenlemelerde, bu Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılan 1 inci fıkrada belirtilen düzenlemeye yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.

Yürürlük

MADDE 73 – (1) Bu Yönetmelik 1/7/2012 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 74 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.

 

Eki için tıklayınız.