|
Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:
TÜRK GIDA
KODEKSİ GIDA İLE TEMAS EDEN MADDE
VE
MALZEMELER YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu
Yönetmeliğin amacı, gıda ile doğrudan ya da dolaylı olarak temas eden veya
temas etmesi beklenen madde ve malzemelerin; insan sağlığının yüksek
seviyede korunmasının sağlanması ve tüketici ihtiyaçlarının karşılanması da
dikkate alınarak, üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarındaki
özelliklerini belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik, aktif ve akıllı madde ve malzemeler de dâhil olmak üzere son
hali ile;
a) Gıda ile temas etmesi amaçlanan,
b) Gıda ile temas etmekte olan ya da bu amaç için
üretilmiş,
c) Gıda ile temas etmesi muhtemel olan ya da normal veya
öngörülen kullanım koşullarında bileşenlerinin gıdaya geçmesi beklenen,
madde ve malzemeleri kapsar.
(2) Bu Yönetmelik hükümleri, bireysel tüketime sunulan
suların temas ettiği madde ve malzemelere de uygulanır.
(3) Bu Yönetmelik, peynirleri, hazırlanmış et ürünlerini
veya meyveleri muhafaza eden malzemeler gibi kaplama veya muhafaza olarak
kullanılan, gıdanın bir bölümünü oluşturan ve gıda ile birlikte
tüketilebilen madde ve malzemeleri, topluma veya bireye su tedarik etmek
için projelendirilmiş sabit su sağlama ünitelerini ve antika olarak tedarik
edilen madde ve malzemeleri kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelik,
a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner
Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 23 ve 24 üncü maddelerine
dayanılarak,
b) 1935/2004/EC sayılı Gıda ile Temas Eden Madde ve
Malzemeler Hakkında Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Tüzüğüne paralel olarak,
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) 5996
sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde yer alan tanımlar, “izlenebilirlik” ve
“piyasaya arz” tanımları hariç olmak üzere, bu Yönetmelik için de
geçerlidir.
(2) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Akıllı madde ve malzeme: Gıda ile temas eden akıllı
madde ve malzemeyi,
b) Aktif madde ve malzeme: Gıda ile temas eden aktif
madde ve malzemeyi,
c) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
ç) Gıda ile temas eden akıllı madde ve malzemeler:
Ambalajlı gıdanın veya gıdanın içinde bulunduğu ortamın durumunu gösteren
madde ve malzemeleri,
d) Gıda ile temas eden aktif madde ve malzemeler:
Bileşenlerini gıdaya ya da gıdanın bulunduğu ortama bırakacak ya da
ambalajlı gıdadan veya gıdanın bulunduğu ortamdan maddeleri absorbe edecek
şekilde tasarlanan, ambalajlı gıdanın raf ömrünü uzatması veya mevcut
durumunu koruması ya da iyileştirmesi beklenen madde ve malzemeleri,
e) İşletme: Kâr amaçlı olsun ya da olmasın, madde ve
malzemelerin üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasında;
kamu, gerçek veya tüzel kişi tarafından yürütülen her türlü faaliyeti,
f) İşletmeci: Kontrolü altındaki işletmede, bu
Yönetmelikte yer alan gerekliliklerin yerine getirilmesini sağlamaktan
sorumlu olan gerçek ya da tüzel kişiyi,
g) İzlenebilirlik: Bu Yönetmelik kapsamında yer alan
ürünlerin üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında madde veya malzemeyi
izleyebilme ve takip edebilmeyi,
ğ) Piyasaya arz: Bedelli veya bedelsiz olarak madde ve
malzemelerin satışa sunma veya her türlü nakliyesini de kapsayacak şekilde;
satış amacıyla bulundurulmasını, satışını, dağıtımını ve her türlü
nakliyesini,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Genel
Kurallar, Aktif ve Akıllı Madde ve Malzemeler İçin Özel Kurallar,
Madde ve
Malzeme Grupları İçin Özel Kurallar ve Etiketleme
Genel
kurallar
MADDE 5 – (1) Bu
Yönetmelik kapsamında yer alan madde ve malzemeler iyi üretim
uygulamalarına uygun olarak üretilir ve normal veya beklenen kullanım
koşullarında madde ve malzemeyi oluşturan bileşenlerden gıdaya;
a) İnsan sağlığını tehlikeye sokacak veya
b) Gıdanın bileşiminde istenmeyen değişimlere neden
olacak veya
c) Duyusal özelliklerinde değişikliğe neden olacak
miktarda geçiş olamaz.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ürünlerin etiketi,
reklamı ya da tanıtımı tüketiciyi yanıltıcı olamaz.
Aktif ve akıllı
madde ve malzemeler için özel kurallar
MADDE 6 – (1) 5 inci
maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde yer alan hükümlerin
uygulanmasında, aktif madde ve malzemeler, gıdanın bileşiminde ya da
duyusal özelliklerinde değişime neden olabilir. Ancak bu değişimler Türk
Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği ve ilgili diğer gıda mevzuatı
hükümlerine uygun olur.
(2) Aktif ve akıllı madde ve malzemeler ile ilgili
olarak özel kurallar belirleninceye kadar, gıdaya ya da gıdanın bulunduğu
ortama geçecek olan ve aktif ve akıllı malzemelere bilinçli olarak eklenmiş
maddelerin kullanımına, gıda mevzuatı çerçevesinde izin verilir. Bu
maddeler Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinde yer alan bileşen
tanımı kapsamında değerlendirilir.
(3) Aktif madde ve malzemeler, gıdanın bileşiminde veya
duyusal özelliklerinde, bozulmuş gıdayı maskelemek gibi tüketiciyi
yanıltabilecek değişimlere neden olamaz.
(4) Akıllı madde ve malzemeler, gıdanın durumuna ilişkin
olarak tüketiciyi yanıltabilecek bilgi veremez.
(5) Gıda ile temas etmekte olan aktif ve akıllı madde ve
malzemelerin tüketilmemesi gereken kısımları, tüketicilerin bu kısımları
ayırt edebilmesine imkân verecek şekilde etiketlenir.
(6) Aktif ve akıllı madde ve malzemeler, aktif ve/veya
akıllı olduklarını belirtecek şekilde etiketlenir.
Madde ve
malzeme grupları için özel kurallar
MADDE 7 – (1) Gıda
ile temas eden madde ve malzeme grupları veya uygun olması halinde bunların
kombinasyonları veya bunların üretiminde kullanılacak geri dönüştürülmüş
madde ve malzemelere ilişkin hususlar Bakanlıkça düzenlenir.
Etiketleme
MADDE 8 – (1) Bu
Yönetmelik kapsamında yer alan madde ve malzemelerin etiketlenmesinde
uyulması gereken kurallar aşağıda belirtilmiştir;
a) İlgili mevzuatta yer alan kurallar saklı kalmak
koşuluyla, henüz gıda ile temas etmemiş madde ve malzemeler piyasaya arz
edildiğinde beraberlerinde;
1) “Gıda ile temasa uygundur” ifadesinin veya “çorba
kaşığı”, “şarap şişesi” ya da “kahve
makinesi için” gibi madde ve/veya malzemenin kullanımına özgü ifadelerin
veya EK-1’de yer alan sembol,
2) Gerektiğinde, güvenilir ve uygun kullanım için özel
talimatlar,
3) Üreticinin, ithalatçının, işleyenin veya piyasaya
arzdan sorumlu olan satıcının adının veya ticari unvanı ve adresi,
4) Madde veya malzemenin izlenebilirliğinin, 10 uncu
maddede belirtilen şekilde sağlanabilmesi için uygun etiketleme veya
tanımlama,
5) Aktif madde ve malzemeler söz konusu olduğunda, bu
madde ve malzemeleri kullanan gıda işletmecisinin, bunları ilgili tüm
mevzuata uyumlu olarak kullanabilmesini sağlayacak şekilde, madde ve
malzemelerin izin verilen kullanımlarının ve aktif bileşen tarafından açığa
çıkarılacak maddelerin ismi ve miktarı gibi diğer gerekli bilgiler,
bulundurulur.
b) Gıda ile temas etmek üzere kullanılacağı açık olan
madde ve malzemeler için (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan
bilgilerin belirtilmesi zorunlu değildir.
c) (a) bendinde yer alan bilgiler; belirgin, silinmez ve
açıkça okunabilecek şekilde olur.
ç) (a) bendinin (1), (2) ve (5) numaralı alt bentlerinde
yer alan bilgilerin, Türkçe dışında bir dilde olması durumunda madde ve
malzemelerin perakende ticareti yasaklanır.
d) Madde veya malzemelerin üzerindeki bilgiler Türkçenin
yanı sıra diğer resmi dillerde de verilebilir.
e) Perakende aşamasında (a) bendinde yer alan bilgiler;
1) Madde veya malzemelerin üzerinde veya ambalajı
üzerinde,
2) Madde ve malzemeye ya da bunların ambalajına
yapıştırılmış etiket olarak,
3) Teknik sebeplerden dolayı üretim ya da pazarlama
aşamalarında etiketleme ya da baskı yapılamadığı durumlarda (a) bendinin
(3) numaralı alt bendinde yer alan bilgilerin alıcının kolayca görebileceği
şekilde madde veya malzemenin satışa sunulduğu yerde bir not olarak,
bulunur.
f) Perakende dışındaki pazarlama aşamalarında (a)
bendinde yer alan bilgiler;
1) Madde veya malzemenin beraberindeki dokümanlarla,
2) Etiketi ya da ambalajı üzerinde,
3) Madde ve malzemelerin üzerinde,
bulunur.
g) (a) bendinin (1), (2) ve (5) numaralı alt bentleri
gereği belirtilmesi gereken bilgiler sadece;
1) 5 inci maddede ve uygulanabilir olduğunda 6 ncı
maddede yer alan kurallara,
2) 7 nci maddeye göre belirlenen özel kuralları içeren
mevzuata veya eğer varsa, söz konusu madde ve malzemelere uygulanabilecek
diğer mevzuata
uygun madde ve malzemeler için kullanılır.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Uygunluk
Beyanı, İzlenebilirlik, Koruma Tedbirleri,
Numune Alma
ve Analiz Metotları
Uygunluk
beyanı
MADDE 9 – (1) Bu
Yönetmelik kapsamında yer alan ve 7 nci maddeye göre belirlenen özel
kurallara göre üretilmiş olan madde ve malzemelerle birlikte, madde ve
malzemelerin bu kurallara uygun olarak üretildiklerini bildiren yazılı
beyan bulundurulur ve Bakanlığın talep etmesi halinde, bu uyumu gösteren
uygun dokümanlar beyan edilir.
İzlenebilirlik
MADDE 10 – (1)
Kontrolün kolaylaştırılması, kusurlu ürünlerin geri çağırılması,
tüketicinin bilgilendirilmesi ve sorumluluğun belirlenmesi için madde ve
malzemelerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarında izlenebilirlik
sağlanır.
(2) Teknolojik olarak uygulanabilirliği de göz önünde
bulundurularak işletmeciler, yürüttükleri faaliyetlerin hangi madde veya
malzemeden hangisine doğru olduğunu tanımlamaya imkân veren ve uygun olduğu
durumlarda, üretimde kullanmak üzere tedarik ettikleri ve bu Yönetmelik
kapsamında yer alan madde veya ürünlere ilişkin yerinde sistem ve prosedür
bulundurur ve Bakanlığın talep etmesi halinde bu bilgileri beyan eder.
(3) Piyasaya arz edilmiş olan madde ve malzemeler,
etiketleme veya ilgili dokümantasyon veya bilgi aracılığıyla
izlenebilirliklerini sağlayacak uygun bir sistemle tanımlanabilir şekilde
olur.
Koruma
tedbirleri
MADDE 11 – (1) İlgili
özel kurallarla uyumlu olarak üretilmiş olsa bile yeni bir bilginin ortaya
çıkması halinde veya mevcut bilginin yeniden değerlendirilmesi sonucunda,
madde veya malzemenin kullanımının insan sağlığını tehlikeye sokacağına
dair ciddi dayanaklara ulaşılması halinde Kanunun 26 ncı maddesinde yer
alan ihtiyati tedbirler uygulanır.
Numune alma
ve analiz metotları
MADDE 12 – (1) Bu
Yönetmelik kapsamında yer alan madde ve malzemelerden numune alınmasında ve
bunların analizlerinde varsa özel mevzuatında yer alan hükümler, hüküm
bulunmaması halinde ise uluslararası kabul görmüş metotlar uygulanır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Özel
Hükümler
Özel
hükümler
MADDE 13 – (1) Geri
dönüştürülmüş plastikler gıda ile temas eden madde ve malzeme üretiminde
kullanılamaz. Ancak üretim çapakları ve kenar fireleri geri dönüştürülmüş
plastik olarak değerlendirilmez ve işletme dışına çıkarılmadan, üretimin
bir parçası olarak, iyi üretim uygulamaları çerçevesinde ve bu Yönetmelik
ile ilgili diğer mevzuatta yer alan hükümlere uygun olarak üretilmesi
koşuluyla kullanılabilir.
(2) Gıdaya doğrudan temas etmekte olan ve piyasaya
arzında gıdayı dış etkenlerden koruyan plastik madde ve malzemeler bir kez
kullanılır. Ancak plastik esaslı su damacanaları, yapısı ve şeklinin
değiştirilmemesi ve hijyen gerekliliklerinin sağlanması koşuluyla tekrar
kullanılabilir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli ve
Son Hükümler
İdari
yaptırım
MADDE 14 – (1) Bu
Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili
maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.
Geçiş hükmü
MADDE 15 – (1) 7 nci
maddeye göre hazırlanacak olan mevzuat yürürlüğe girinceye kadar gıda ile
temas eden;
a) Kâğıt esaslı madde ve malzemeler EK-2’de,
b) Metal esaslı madde ve malzemeler EK-3’te,
c) Cam esaslı madde ve malzemeler EK-4’te,
ç) Plastik madde ve malzemelerde kullanılacak boyar
maddeler EK-5’te
yer alan kurallara uygun şekilde olur.
Yürürlük
MADDE 16 – (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17 – (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.
|