|
Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:
TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA KATKI MADDELERİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 ‒ (1) Bu
Yönetmeliğin amacı, gıdalarda, gıda katkı maddelerinde, gıda enzimlerinde
ve gıda aroma vericilerinde kullanılan katkı maddelerinin kullanım
koşullarını ve etiketleme kurallarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 ‒ (1) Bu
Yönetmelik,
a) Gıda katkı maddeleri ile ilgili ürüne ilişkin özel
hükümler saklı kalmak koşuluyla geleneksel gıdalardaki gıda katkı
maddelerinin kullanımını,
b) Özel beslenme amaçlı gıdalara ilişkin mevzuat
kapsamında yer alan gıdaları,
c) Eklerde yer alan ve aynı zamanda tatlandırıcı veya
renklendirici fonksiyonu olan gıda katkı maddelerini,
kapsar.
(2) Bu Yönetmelik gıda katkı maddesi olarak
kullanılmadıkları sürece;
a) İşlem yardımcılarını,
b) Bitki sağlığıyla ilgili mevzuat kapsamında yer alan
bitki ve bitkisel ürünlerin korunmasında kullanılan maddeleri,
c) Gıdalara besin öğesi olarak ilave edilen maddeleri,
ç) 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik kapsamındaki
suların işlenmesinde kullanılan maddeleri,
d) Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme
Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği kapsamındaki gıda aroma
vericilerini,
kapsamaz.
(3) Bu Yönetmelik gıda enzimlerini kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3 ‒ (1) Bu
Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki
Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 23 üncü, 24 üncü ve 26 ncı maddelerine
dayanılarak,
(2) 1333/2008/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi
Tüzüğüne paralel olarak,
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 ‒ (1) 5996
sayılı Kanun, 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu ile
13/8/2010 tarihli ve 27671 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genetik Yapısı
Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelikteki tanımlara
ilave olarak, ikinci fıkrada yer alan tanımlar da geçerlidir.
(2) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Belirlenmemiş miktar (Quantum satis ‒ QS):
Katkı maddelerinin kullanımına ilişkin olarak herhangi bir sayısal maksimum
miktarın belirlenmediğini ve bu maddelerin;
1) İyi üretim uygulamalarına göre,
2) Hedeflenen amacı sağlamak için gerekli olan miktardan
daha yüksek olmayan bir miktarda,
3) Tüketiciyi yanıltmayacak şekilde
kullanılması gerektiğini,
b) Bileşik gıda: İki veya daha fazla gıdadan oluşmuş
gıdayı,
c) Enerjisi azaltılmış gıda: Orijinal gıdaya veya benzeri
ürüne göre enerji değeri en az % 30 azaltılmış gıdayı,
ç) E kodu: Her bir gıda katkı maddesi için Avrupa
Birliği tarafından onaylanarak belirlenen kod numarasını,
d) Fonksiyonel sınıf: Gıda katkı maddesinin gıdadaki teknolojik
fonksiyonunu ortaya koyan ve Ek-1’de yer alan sınıflardan her birini,
e) Gıda katkı maddesi: Tek başına gıda olarak
tüketilmeyen veya gıdanın karakteristik bileşeni olarak kullanılmayan,
besleyici değeri olan veya olmayan, teknolojik bir amaç doğrultusunda
üretim, muamele, işleme, hazırlama, ambalajlama, taşıma veya depolama
aşamalarında gıdaya ilave edilmesi sonucu kendisi ya da yan ürünleri,
doğrudan ya da dolaylı olarak o gıdanın bileşeni olması beklenen maddeleri,
f) İşlem yardımcıları: Tek başına gıda olarak
tüketilmeyen, belirli bir teknolojik amaca yönelik olarak hammaddenin, gıda
veya gıda bileşenlerinin işlenmesi sırasında kullanılan, son üründe
kendisinin veya türevlerinin kalıntılarının bulunması istenmediği halde,
teknik olarak kaçınılmaz olan; ancak kalıntısı sağlık açısından risk
oluşturmayan ve son üründe teknolojik bir etkisi olmayan maddeleri,
g) İşlenmemiş gıda: Bölmenin, parçalamanın, derisini
yüzmenin, kemiğinden ayırmanın, soymanın, temizlemenin, ayıklamanın,
öğütmenin, ezmenin, kesmenin, kıymanın, inceltmenin, dondurmanın, derin
dondurmanın, soğutmanın, ambalajlamanın veya ambalajından çıkarmanın
gıdanın doğal yapısında önemli bir değişikliğe neden olmayacak işlemler
olduğu kabul edilerek; doğal yapısında önemli bir değişikliğe sebep olacak
herhangi bir işlem uygulanmamış gıdayı,
ğ) Sofralık tatlandırıcılar: Diğer gıda katkı maddeleri
veya gıda bileşenlerini içerebilen ve son tüketiciye şeker ikamesi olarak
satışı amaçlanan izin verilmiş tatlandırıcı preparatlarını,
h) Şeker ilavesiz gıda;
1) Herhangi bir monosakkarit veya disakkaritin ilave
edilmediği gıdaları,
2) Monosakkarit veya disakkaritleri içeren ve
tatlandırma özelliğinden dolayı kullanılan gıdaların ilave edilmediği
gıdaları,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Gıda Katkı
Maddelerinin Kullanımı ve Eklerde Yer Almasına İlişkin Koşullar
Uyumlu
olmayan bir gıda katkı maddesinin veya gıdanın piyasaya arzı
MADDE 5 ‒ (1) Bu
Yönetmelik hükümleri ile uyumlu olmayan gıda katkı maddeleri veya bu gıda
katkı maddelerini içeren gıdalar piyasaya arz edilemez.
Gıda katkı
maddelerinin eklerde yer alarak kullanılmasına ilişkin genel koşullar
MADDE 6 ‒ (1) Bu
Yönetmeliğin eklerinde yer almayan bir madde, gıda katkı maddesi olarak
kullanılamaz. Bir gıda katkı maddesi;
a) Mevcut bilimsel kanıtlara dayalı olarak önerilen
katkı maddesinin kullanım miktarı tüketici sağlığı açısından güvenlik riski
doğurmuyorsa,
b) Ekonomik ve teknolojik açıdan uygulanabilir başka
yöntemlerle gerçekleştirilemeyecek, makul teknolojik bir ihtiyaç
bulunuyorsa,
c) Kullanımı tüketiciyi yanıltmıyorsa,
ve çevresel faktörler de dahil olmak üzere, ilgili diğer
mevzuat kurallarını sağlıyorsa bu Yönetmeliğin eklerinde yer alabilir.
(2) Gıda katkı maddelerinin bu Yönetmeliğin eklerinde
yer alabilmesi için, tüketicilere yönelik avantajları ve yararları olması
ve buna bağlı olarak aşağıdaki amaçların biri veya birden fazlasını
karşılaması zorunludur:
a) Gıdanın besin
değerini koruması.
b) Özel beslenme ihtiyaçları olan tüketici gruplarına
yönelik olarak üretilen gıdalar için gerekli bileşenleri ve öğeleri
sağlaması.
c) Gıdanın doğasını, içeriğini veya kalitesini
tüketiciyi yanıltacak şekilde değiştirmemek koşuluyla, kalitesinin ve
stabilitesinin korunmasına katkı sağlaması veya organoleptik özelliklerini
geliştirmesi.
ç) Kusurlu hammaddenin kullanımının veya hijyenik
olmayan uygulama ve yöntemler dahil olmak üzere istenmeyen uygulama ve
yöntemlerin etkilerini maskelemek amacıyla kullanılmaması koşuluyla;
gıdaların, gıda katkı maddelerinin, gıda enzimlerinin veya gıda aroma
vericilerinin üretimi, işlenmesi, hazırlanması, muamelesi, ambalajlanması,
taşınması veya depolanmasında yardımcı olması.
(3) İkinci fıkranın (a) bendine istisna olarak, gıdanın
besin değerini düşüren bir gıda katkı maddesi ancak; gıda, günlük diyetin
önemli bir öğesini oluşturmuyorsa veya özel beslenme ihtiyacı bulunan
tüketici gruplarına yönelik gıdaların üretimi için mutlaka gerekliyse bu
Yönetmeliğin eklerinde yer alabilir.
(4) Avrupa Birliğinde geleneksel ürünlerde kullanılması
yasaklanan gıda katkı maddeleri Ek-2’de gösterilmiştir.
Tatlandırıcıların
eklerde yer almasına ilişkin özel hükümler
MADDE 7 ‒ (1)
Tatlandırıcı fonksiyonuna sahip olan bir gıda katkı maddesi ancak, 6 ncı
maddenin ikinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde yer alan hükümlerden
bir ya da daha fazlasını karşılamasının yanında, aşağıdaki (a), (b) ve (c) bentlerinde yer
alan hükümlerden bir ya da daha fazlasını karşılaması koşuluyla eklerde yer
alabilir:
a) Enerjisi azaltılmış gıdalar, kariyojenik olmayan
gıdalar veya şeker ilavesiz gıdaların üretiminde şekerlerin yerini alması.
b) Gıdaların raf ömrünü uzatmak üzere şekerlerin yerini
alması.
c) Özel beslenme amaçlı gıdalara ilişkin mevzuatta
tanımlanan gıdaların üretilmesi.
Renklendiricilerin
eklerde yer almasına ilişkin özel hükümler
MADDE 8 ‒ (1)
Renklendirici fonksiyonuna sahip olan bir gıda katkı maddesi ancak, 6 ncı
maddenin ikinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde yer alan
hükümlerden bir ya da daha fazlasını karşılamasının yanında, aşağıdaki
bentlerde yer alan hükümlerden bir ya da daha fazlasını karşılaması
koşuluyla eklerde yer alabilir.
a) Gıdanın renginin; işleme, depolama, paketleme ve
dağıtımdan etkilenerek, görsel kabul edilebilirliğinin zarar görmesi
durumunda gıdanın orijinal görümünü geri kazandırması.
b) Gıdayı görsel olarak daha cazip hale getirmesi.
c) Renksiz gıdaya renk vermesi.
Gıda katkı
maddelerinin yer aldığı eklerin içeriği
MADDE 9 ‒ (1) 6 ncı,
7 nci ve 8 inci maddelerdeki koşullara uyan bir gıda katkı maddesi, bu
Yönetmeliğin eklerinde yer alabilir.
(2) Bir gıda katkı maddesinin bu Yönetmeliğin eklerinde
yer alması durumunda, aşağıdaki bentlerdeki hususlar açıkça belirtilir:
a) Gıda katkı maddesinin adı ve E kodu.
b) Gıda katkı maddesinin katılabileceği gıdalar.
c) Gıda katkı maddesinin hangi koşullar altında
kullanılabileceği.
ç) Gerekli görüldüğü durumda, gıda katkı maddesinin
doğrudan son tüketiciye satışında sınırlamaların olup olmadığı.
Gıda katkı
maddelerinin kullanım miktarları
MADDE 10 ‒ (1) Bir
gıda katkı maddesinin bu Yönetmeliğin eklerinde yer alması durumunda, bu
gıda katkı maddesi aşağıdaki koşullara uygun olarak kullanılır.
a) Bir gıda katkı maddesinin kullanım miktarı, istenen
etkiyi yerine getirebilecek gerekli olan en düşük miktar olarak belirlenir.
b) Bir gıda katkı maddesinin kullanım miktarı
belirlenirken;
1) Gıda katkı maddesi için oluşturulmuş kabul edilebilir
günlük alım miktarları veya buna eşdeğer bir değerlendirme ve bu katkı
maddesinin bütün kaynaklardan alınacak muhtemel günlük alım miktarları,
2) Gıda katkı maddesinin özel tüketici grupları
tarafından tüketilen gıdalarda kullanılması durumunda, bu katkı maddesinin
bu tüketici grupları tarafından günlük alınması muhtemel olan miktarları,
dikkate alınır.
(2) Uygun görüldüğü hallerde, gıda katkı maddesi için
maksimum sayısal değer belirlenmez. Bu durumda, gıda katkı maddesi Quantum
Satis prensibine göre kullanılır.
(3) Aksi belirtilmedikçe, Ek-4, Ek-7, Ek-8, Ek-9, Ek-11,
Ek-12, Ek-13, Ek-14 ve Ek-15’te yer alan gıda katkı maddelerinin en yüksek
miktarları, gıdaların piyasaya arz edildiği haline uygulanır. Ancak;
sulandırmaya gerek duyulan toz, kurutulmuş veya konsantre edilmiş gıdalar
için en yüksek miktarlar, etikette beyan edilen kullanım talimatına göre
hazırlanmış gıdaya en düşük seyreltme faktörü hesaba katılarak uygulanır.
(4) Ek-7, Ek-8 ve Ek-9’da belirtilen maksimum miktarlar,
aksi belirtilmedikçe renklendirici preparatındaki renklendirme prensibi
miktarlarına göre uygulanır.
Kaynak
materyal ya da üretim sürecindeki değişiklikler
MADDE 11 ‒ (1) Bu
Yönetmeliğin eklerinde yer alan bir gıda katkı maddesinin, üretim
metotlarında veya kullanıldığı kaynak materyalde önemli bir değişiklik
olduğunda ya da partikül büyüklüğünde bir değişiklik meydana geldiğinde,
böyle bir katkı maddesi farklı ve eklere yeni girecek bir katkı maddesi
olarak değerlendirilir veya piyasada yer almadan önce bu katkı maddesinin
özelliklerinde değişikliğe gidilir.
Genetik
yapısı değiştirilmiş organizmalardan üretilen gıda katkı maddeleri
MADDE 12 ‒ (1)
Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik
kapsamında yer alan bir gıda katkı maddesinin, bu Yönetmeliğin eklerinde
yer alabilmesi için, Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve
Ürünlerine Dair Yönetmeliğe göre izin verilmiş bir katkı maddesi olması
zorunludur.
(2) Bu Yönetmeliğin eklerinde yer alan bir gıda katkı
maddesi;
a) Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve
Ürünlerine Dair Yönetmelik kapsamındaki farklı bir kaynak materyalden
üretilmiş ise,
b) Bu yeni kaynağa, Genetik Yapısı Değiştirilmiş
Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik kapsamında izin verilmiş ise,
c) Bu katkı maddesi, bu Yönetmelik kapsamında
belirlenmiş özelliklerle uyumlu ise,
bu Yönetmelik kapsamında yeni bir değerlendirmeye tabi
tutulmaz.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Gıda Katkı
Maddelerinin Gıdalardaki Kullanımı
Gıda katkı
maddelerinin gıdalardaki kullanımı
MADDE 13 ‒ (1) Gıda
katkı maddelerinin kullanımı aşağıdaki esaslara uygun olmak zorundadır.
a) Aşağıda yer alan maddeler gıda katkı maddesi olarak
değerlendirilemez:
1) Monosakkaritler, disakkaritler veya oligosakkaritler
ve tatlandırma özelliklerinden dolayı kullanılmış olan bu maddeleri içeren
gıdalar.
2) Bileşik gıdaların üretiminde; aromatik, çeşni verici
veya besleyici özellikleri ile birlikte ikincil olarak renklendirici
etkileri nedeniyle kullanılan, aroma vericiler de dahil olmak üzere
kurutulmuş veya konsantre formdaki gıdalar.
3) Gıdalarla birlikte tüketilmesi amaçlanmayan ve
gıdanın bir parçası olmayan sarma veya kaplama malzemelerinde kullanılan
maddeler.
4) Pektin içeren maddeler ve kurutulmuş elma posası veya
turunçgillerin veya ayvaların kabuğundan veya bunların karışımından,
seyreltik asit muamelesini takiben sodyum ve potasyum tuzları ile kısmi
nötralizasyon sonucu elde edilen türev maddeler (sıvı pektin).
5) Sakız
mayaları.
6) Beyaz veya sarı dekstrin, kavrulmuş veya dekstrine
edilmiş nişasta, asit veya alkali muamelesi ile modifiye edilmiş nişasta,
ağartılmış nişasta, fiziksel olarak modifiye edilmiş nişasta ve amilolitik
enzimlerle muamele edilmiş nişasta.
7) Amonyum klorür.
8) Kan plazması, yenilebilir jelatin, protein
hidrolizatları ve bunların tuzları, süt proteini ve gluten.
9) Glutamik asit, glisin, sistein, sistin ve bunların
teknolojik fonksiyonu olmayan tuzları dışındaki aminoasitler ve tuzları.
10) Kazeinatlar
ve kazein.
11) İnülin.
b) Gıda katkı maddeleri bu Yönetmeliğin eklerinde
belirtilmedikçe, işlenmemiş gıdalarda kullanılmaz.
c) Gıda katkı maddeleri, bu Yönetmeliğin eklerinde
belirtilenler hariç olmak üzere, bebeklere ve küçük çocuklara yönelik özel
beslenme amaçlı gıdalara ilişkin mevzuat kapsamındaki bebek formülleri,
devam formülleri ve bebek ve küçük çocuk ek gıdaları kullanılmaz.
ç) Gıda katkı maddesinin bir fonksiyonel sınıfta yer
alması, birkaç fonksiyon için kullanılmasına engel teşkil etmez.
Taşınma
prensibi
MADDE 14 ‒ (1) 17 nci
maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde ve Ek-6’da belirtilen gıdalar
dışında, bir bileşik gıdanın bileşenlerinin birinde kullanımına izin
verilen bir gıda katkı maddesinin, bu bileşik gıdada da bulunmasına izin
verilir.
(2) Bir gıda katkı maddesinin; gıda katkı maddesi, gıda
enzimi veya aroma verici ilave edilmiş bir gıdada bulunmasına;
a) Bu katkı maddesinin; gıda katkı maddesi, gıda enzimi
veya aroma vericide bu Yönetmeliğe göre kullanımına izin verilmişse,
b) Bu katkı maddesi gıdaya; gıda katkı maddesi, gıda
enzimi veya aroma verici ile taşınmışsa,
c) Bu katkı maddesinin son üründe teknolojik bir
fonksiyonu bulunmuyorsa,
izin verilir.
(3) Bir gıda katkı maddesinin, bir bileşik gıdanın
sadece üretilmesinde kullanılacak olan bir gıdada bulunmasına, söz konusu
bileşik gıdanın bu Yönetmelik hükümlerine uygun olması koşuluyla izin
verilir.
(4) Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda yer alan
hükümler, aksi belirtilmedikçe bebeklere ve küçük çocuklara yönelik özel
beslenme amaçlı gıdalara ilişkin mevzuat kapsamındaki bebek formülleri,
devam formülleri ve bebek ve küçük çocuk ek gıdalarına uygulanmaz.
(5) Bir gıdaya ilave edilen; gıda katkı maddesinin veya
gıda enziminin veya aroma vericinin içerdiği bir gıda katkı maddesi; bu
gıdada teknolojik fonksiyona sahipse, bu gıdanın katkı maddesi olarak
değerlendirilir ve bu gıda için belirlenen kullanım koşullarına uygun olur.
(6) Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda yer alan
hükümler saklı kalmak koşuluyla; bir tatlandırıcının, şeker ilavesiz
bileşik gıda, enerjisi azaltılmış bileşik gıda, düşük kalorili diyet amaçlı
bileşik gıda, kariyojenik olmayan bileşik gıda ve raf ömrü uzatılmış
bileşik gıdada bulunmasına; bileşik gıdanın bileşenlerinden birinde
kullanılabilmesi şartıyla izin verilir.
Tatlandırıcıların
gıdalardaki kullanımı
MADDE 15 ‒ (1)
Tatlandırıcıların gıdalardaki kullanımı aşağıdaki esaslara uygun olur.
a) Gıdalarda kullanılacak veya son tüketiciye sunulacak
sofralık tatlandırıcıların, Ek-4’e uygun olması gerekir.
b) Gıdaların üretiminde kullanılacak olan
tatlandırıcılar sadece Ek-4’te
belirtilen koşullar altında kullanılabilir.
c) Ek-4’te belirtilen maksimum miktarlar, kullanım
talimatlarına uygun olarak tüketime hazır hale getirilen ürünlerdeki
değerlerdir.
Renklendiricilerin
gıdalardaki kullanımı
MADDE 16 ‒ (1)
Renklendiriciler aşağıdaki esaslara uygun olarak kullanılır.
a) Sadece Ek-5’te belirtilen gıda katkı maddeleri
gıdalarda renklendirici olarak kullanılabilir.
b) Sadece Ek-7, Ek-8 ve Ek-9’da yer alan gıdalarda ve bu
eklerde belirtilen koşullar altında renklendirici kullanımına izin verilir.
Bu gıdaların, özel beslenme amaçlı gıdalara ilişkin mevzuata uygun olarak
özel kullanımlar için üretilmesi durumunda da renklendiriciler bu eklerde
belirtilen koşullar altında kullanılabilir.
c) Ek-7, Ek-8 ve Ek-9’da belirtilmedikçe, Ek-6’daki
listede yer alan gıdalarda renklendirici kullanılamaz.
ç) Ek-6’da yer alan gıdalarda renklendirici
kullanılmaması hükmü, bileşenlerinden gelebilecek renklendiricilerin gıdaya
taşınmasına engel teşkil etmez.
d) Sadece belirli kullanımlar için olan
renklendiriciler, Ek-8’e uygun olarak kullanılır.
e) Gıdalarda kullanılan renklendiriciler ve kullanım
koşulları Ek-9’a uygun olmak zorundadır.
f) Ek-7, Ek-8 ve Ek-9’da belirtilen maksimum miktarlar,
aksi belirtilmedikçe kullanım talimatlarına uygun olarak tüketime hazır
hale getirilen ürünlerdeki değerler olup, kullanılan renklendirici
preparatındaki renklendirme prensibi miktarlarını ifade eder.
g) Et ve et ürünlerinin damgalanmasında sadece E155
Brown HT, E 133 Briliant blue FCF veya E 129 Allura red AC veya uygun
oranlarda E133 Brilliant blue FCF ile E 129 Allura red AC nin karışımı
kullanılabilir.
ğ) Yumurta kabuklarının süsleme amacıyla
renklendirilmesinde veya damgalanmasında sadece Ek-5’te yer alan
renklendiriciler kullanılabilir.
h) E123, E127, E128, E154, E160b, E161g, E173 ve E180
hariç sadece Ek-5’te verilen renklendiriciler son tüketiciye doğrudan
satılabilir.
Renklendiriciler
ve tatlandırıcılar dışındaki gıda katkı maddelerinin gıdalardaki kullanımı
MADDE 17 ‒ (1)
Renklendiriciler ve tatlandırıcılar dışındaki gıda katkı maddelerinin
kullanımı aşağıdaki esaslara uygun olur.
a) Ek-1’de yer alan fonksiyonel sınıflar için sadece
Ek-10, Ek-12, Ek-13 ve Ek-14’te yer alan gıda katkı maddeleri kullanılır.
b) Ek-11’de yer alan gıdalar hariç olmak üzere,
gıdalarda Ek-1’de belirtilen fonksiyonları yerine getirmek için Ek-10’da
yer alan gıda katkı maddeleri, Quantum Satis prensibine uygun olarak
kullanılabilir.
c) İsmen anılmadıkça (b) bendinde yer alan hüküm;
1) İşlenmemiş gıdalar, bal, bitkisel veya hayvansal
orijinli emülsifiye edilmemiş katı ve sıvı yağlar, tereyağı, UHT dahil
pastörize ve sterilize tam yağlı, yağlı, yarım yağlı ve yağsız sade süt ile
krema ve kaymak, aromalandırılmamış, fermantasyonu durdurulmamış süt
ürünleri, aromalı çözünebilir kahve hariç olmak üzere kahve ve kahve
ekstraktı, aromalandırılmamış yaprak çay, şeker, glutensiz, gluteni
azaltılmış ve düşük proteinli diyet amaçlı makarnalar hariç kuru makarna,
sterilize yayıkaltı hariç olmak üzere aromalandırılmamış doğal yayıkaltına,
2) Ek-15’te yer alan hükümlere tabi olan bebek ve küçük
çocuklar için özel beslenme amaçlı gıdalara ilişkin mevzuat kapsamındaki
gıdalara,
3) Sadece Ek-11’deki gıda katkı maddelerini içerebilen
gıdalara ve Ek-12 ve Ek-13’te kullanım koşulları belirtilen gıda katkı
maddelerine,
uygulanmaz.
ç) Ek-12 ve Ek-13’te yer alan gıda katkı maddeleri
sadece bu eklerde yer alan gıdalarda ve belirtilen koşullarda kullanılır.
d) Sadece Ek-14’de yer alan katkı maddeleri bu ekte
belirtilen koşullar altında gıda katkı maddelerinde, taşıyıcılar ve
taşıyıcı çözücüleri olarak kullanılır.
e) Bu Yönetmelikte yer alan gıda katkı maddelerine
ilişkin maksimum limitler, farklı bir şekilde belirtilmedikçe tüketime
hazır gıdalar için geçerlidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Saflık
Kriterleri ve Etiketleme
Saflık
kriterleri
MADDE 18 ‒ (1) Bu
Yönetmelik kapsamında yer alan katkı maddelerinin saflık kriterleri;
renklendiriciler, tatlandırıcılar ve renklendiriciler ve tatlandırıcılar
dışındaki katkı maddelerinin saflık kriterlerine ilişkin mevzuata uygun
olmak zorundadır.
Son
tüketiciye sunulmayacak gıda katkı maddelerinin etiketlenmesi
MADDE 19 ‒ (1) Bu
Yönetmelik kapsamında yer alan ve son tüketiciye sunulmayacak ürünlerin
etiketlenmesinde aşağıdaki kurallara uyulur:
a) Tek başına veya birbirleriyle veya Türk Gıda Kodeksi
Etiketleme Yönetmeliğinde tanımlanan gıda bileşenleri ile karışım halinde
son tüketiciye sunulmayacak gıda katkı maddelerinin etiketinde, (c)
bendinde yer alan bilgiler kolayca görülebilir, açıkça okunabilir ve
silinmez bir şekilde yer almak ve alıcının kolayca anlayabileceği bir dilde
olmak zorundadır.
b) (c) bendinde yer alan bilgiler Türkçe olmak
zorundadır. Türkçe’nin yanı sıra diğer yabancı resmî diller de
kullanılabilir.
c) Son tüketiciye sunulmayacak gıda katkı maddelerinin
tek başına veya birbirleriyle veya diğer gıda bileşenleriyle veya bunlara
ilave edilmiş diğer maddelerle karışım halinde satılması durumunda, ambalaj
veya kap üzerinde aşağıdaki bilgiler yer alır:
1) Her bir gıda katkı maddesinin bu Yönetmelikte geçen
adı veya E kodu veya her bir katkı maddesinin adı veya E kodunu içeren bir
satış tarifnamesi,
2) “Gıdada kullanım içindir” veya “gıdada kullanımı
sınırlıdır” ifadesi veya gıda katkı
maddesinin kullanımının amaçlandığı gıdayı belirten daha özel bir ifade,
3) Gerekli olduğu durumlarda özel depolama veya kullanım
koşulları,
4) Parti işareti veya numarası,
5) Kullanım talimatı olmadığında, gıda katkı maddesinin
uygun bir şekilde kullanımı mümkün olmayacaksa; gıda katkı maddesinin
kullanım talimatı,
6) Üretici, ambalajlayıcı, ithalatçı veya dağıtıcı
firmanın adı veya ticari unvanı ve adresi,
7) Gıdada kullanım miktarı sınırlı olan her bir katkı
veya katkı grubunun gıdada bulunabilecek en yüksek miktarını belirten bir ifade
veya alıcının bu Yönetmelik veya ilgili diğer mevzuata uyabilmesini
sağlayacak açık ve kolay anlaşılabilir uygun bir bilgi; şayet aynı
fonksiyonu gören katkı grubunun tek başına veya birlikte kullanımında aynı
kullanım limiti uygulanıyorsa, sayısal olarak ya da Quantum Satis
prensibine göre kullanılması gereken limit,
8) Net miktar,
9) Tavsiye edilen tüketim tarihi veya son tüketim
tarihi,
10) Gerektiğinde Türk Gıda Kodeksi Etiketleme
Yönetmeliğinin Ek-1’inde yer alan alerjen bileşenler veya alerjen işlem
yardımcılarına ilişkin bilgi.
ç) Gıda katkı maddelerinin birbirleriyle veya diğer gıda
bileşenleri ile birlikte satılmaları durumunda, ambalaj veya kaplarının
üzerinde bütün bileşenlerin ağırlıkça yüzdeleri azalan sırada yazılır.
d) Gıda katkı maddesine; seyreltilmesini, çözünmesini,
standartlaştırılmasını, satışını veya depolanmasını kolaylaştırmak amacı
ile gıda katkı maddeleri veya diğer gıda bileşenleri gibi maddeler ilave
edilirse, her bir bileşenin ağırlıkça yüzdesi azalan sırada yazılır.
e) “Perakende satış için değildir” ifadesinin son
tüketiciye sunulmayacak gıda katkı maddelerinin kap veya ambalajında
kolayca görülebilen bir yerde bulunması şartıyla, (c) bendinin (5), (6) ve
(7) numaralı alt bentlerinde ve (ç) ve (d) bentlerinde istenilen bilgiler,
sadece sevkiyatla birlikte veya sevkiyat öncesindeki ilgili dokümanlarda
yer alabilir.
f) Gıda katkı maddelerinin tankerlerle temin edilmesi
durumunda, (c), (ç) ve (d) bentlerinde istenen tüm bilgiler, sadece
sevkiyata eşlik eden ilgili dokümanlarda yer alabilir.
Son
tüketiciye sunulacak ürünlerin etiketlenmesi
MADDE 20 ‒ (1) Bu
Yönetmelik kapsamında yer alan ve son tüketiciye sunulacak ürünlerin
etiketlenmesinde Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinde ve Genetik
Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelikte yer alan
hükümlere ilaveten aşağıdaki kurallara uyulur:
a) Son tüketiciye sunulması amaçlanan ve tek başlarına
veya birbirleri ile veya diğer gıda bileşenleri ile karıştırılarak satılan
gıda katkı maddelerinin ambalajlarında;
1) Her bir katkı maddesinin bu Yönetmelikte geçen adı
veya E kodu veya her bir katkı maddesinin adı veya E kodunu içeren bir
satış tarifnamesi,
2)“Gıdada kullanım içindir” veya “gıdada kullanımı
sınırlıdır” ifadesi veya “gıda katkı
maddesinin kullanımının amaçlandığı gıdayı belirten daha özel bir ifade”,
kolayca görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez bir
şekilde yer almak zorundadır.
b) Sofralık tatlandırıcıların etiketinde, bileşiminde
bulunan tatlandırıcı veya tatlandırıcıların isim veya isimlerinin
kullanıldığı “...bazlı sofralık tatlandırıcı” terimi yer alır.
c) Polioller veya aspartam veya aspartam ‒asesülfam
tuzu içeren sofralık tatlandırıcıların etiketlerinde aşağıdaki uyarılar yer
alır:
1) Polioller: Aşırı tüketimi laksatif etkiye neden
olabilir.
2) Aspartam/Aspartam ‒asesülfam tuzu: Fenilalanin
içerir.
ç) Üreticiler, sofralık tatlandırıcıların güvenli olarak
tüketilmesi için gerekli bilgiyi etikette belirtir.
d) (a), (b) ve (c) bentleri için Türk Gıda Kodeksi
Etiketleme Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki hüküm
uygulanır.
(3) Ek-3’te listelenen renklendiricileri içeren
gıdaların etiketlenmesinde Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği
hükümleri saklı kalmak koşuluyla aşağıdaki kurallara uyulur.
a) Ek-3’te listelenen renklendiricileri içeren gıdaların
etiketlerinde bu ekte yer alan ilave bilgi yer alır.
b) (a) bendinde belirtilen ilave bilgi ile ilgili olarak
Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin birinci
fıkrasındaki hüküm uygulanır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli ve
Son Hükümler
İdari
yaptırımlar
MADDE 21 ‒ (1) Bu
Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili
maddelerine göre yaptırımlar uygulanır.
Uyum
zorunluluğu
GEÇİCİ
MADDE 1 ‒ (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce faaliyet
gösteren gıda işletmecileri, 1/1/2013 tarihine kadar bu Yönetmelik
hükümlerine uymak zorundadır. Bu tarihe kadar ilgili mevzuat hükümlerinin
uygulanmasına devam olunur.
Yürürlük
MADDE 22 ‒ (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 23 ‒ (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.
|