|
Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:
TÜRK GIDA
KODEKSİ AROMA VERİCİLER VE AROMA VERME ÖZELLİĞİ
TAŞIYAN
GIDA BİLEŞENLERİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu
Yönetmeliğin amacı, tüketici ve insan sağlığını, tüketici haklarını, gıda
satışında adaletin sağlanmasını ve uygun durumlarda çevrenin korunmasını da
göz önünde bulundurarak, gıdalarda kullanılan aroma vericileri, aroma verme
özelliği taşıyan gıda bileşenlerini, bunların üretimlerinde kullanılan
kaynak materyaller ile bunların kullanım koşulları ve etiketleme
kurallarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik
gıdalarda kullanılan veya kullanılması amaçlanan aroma vericileri, aroma
verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerini, aroma verici ve/veya aroma verme
özelliği taşıyan gıda bileşenlerini içeren gıdaları, aroma vericilerin
ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin kaynak
materyallerini ve tütsü aroma vericilerinin üretim koşullarını kapsar.
(2) Bu Yönetmelik;
a) Sadece tatlı, ekşi veya tuzlu tada sahip maddeleri,
b) İşlenmemiş gıda maddelerini,
c) Gıda bileşenleri olarak kullanılmadıkları sürece;
taze, kurutulmuş veya dondurulmuş baharat ve/veya otlar, çay karışımları ve
infüzyon karışımlar gibi bileşik olmayan gıdaları ve karışımları
kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelik,
a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri,
Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 23, 24 ve 26 ncı maddelerine
dayanılarak,
b) 1334/2008/EC sayılı ve 2065/2003/EC sayılı Avrupa
Parlamentosu ve Konseyi Tüzükleri ile 1999/217 sayılı Komisyon Kararına
paralel olarak,
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) 5996
sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, 18/3/2010
tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu ile 13/8/2010 tarihli ve 27671
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar
ve Ürünlerine Dair Yönetmelikteki tanımlara ilave olarak, ikinci fıkrada yer alan tanımlar da
geçerlidir.
(2) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aroma öncülü: Kendisinin aroma verme özelliğine sahip
olması gerekmeyen, gıda işleme sırasında parçalanarak veya diğer
bileşenlerle reaksiyona girerek aroma oluşturan ve sadece aroma oluşturmak
amacıyla gıdalara istenilerek ilave edilen, gıda ve/veya gıda olmayan
kaynak materyallerden elde edilebilen ürünü,
b) Aroma verici: Olduğu haliyle tüketilmesi
amaçlanmayan, tat ve/veya koku vermek veya değiştirmek amacıyla gıdalara
eklenen aroma verici maddeler, aroma verici preparatlar, ısıl işlem aroma
vericileri, tütsü aroma vericileri, aroma öncülleri veya diğer aroma
vericiler ya da bunların karışımlarından yapılan veya oluşan ürünü,
c) Aroma verici madde: Aroma verme özelliği olan
tanımlanmış kimyasal maddeyi,
ç) Aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşeni: Esas
olarak gıdaya aroma vermek veya gıdanın mevcut aromasını değiştirmek
amacıyla ilave edilen ve gıdada doğal olarak oluşan istenmeyen bazı
maddelerin önemli ölçüde artmasına katkıda bulunan, aroma vericiler
dışındaki gıda bileşenini,
d) Aroma verici preparat:
1) Uygun fiziksel, enzimatik veya mikrobiyolojik
işlemlerle; ya işlenmemiş ya da EK-2’de listelenen geleneksel gıda
hazırlama işlemlerinden biri veya birden fazlası ile insan tüketimi için
işlenmiş gıdadan ve/veya,
2) Uygun fiziksel, enzimatik veya mikrobiyolojik
işlemlerle; ya olduğu haliyle ya da EK-2’de listelenen geleneksel gıda
hazırlama işlemlerinden biri veya birden fazlası ile hazırlanmış bitkisel,
hayvansal ve mikrobiyal orijinli gıda dışındaki materyalden,
elde edilen aroma verici madde dışındaki ürünü,
e) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
f) Birincil tar kısmı: Yoğuşturulmuş tütsünün suda çözünmeyen,
yüksek yoğunluklu tar fazının saflaştırılmış kısmını,
g) Birincil tütsü kondensatı: Yoğuşturulmuş tütsünün
saflaştırılmış su bazlı kısmını,
ğ) Birincil ürünler: Birincil tütsü kondensatları ve
birincil tar kısımlarını,
h) CAS numarası: Kimyasal Abstraktlar Servisi kayıt
numarasını,
ı) CoE numarası: Avrupa Konseyi tarafından verilen
numarayı,
i) Diğer aroma verici: Tat ve/veya koku vermek amacıyla
gıdalara ilave edilen veya ilave edilmesi amaçlanan; aroma verici madde,
doğal aroma verici madde, aroma verici preparat, ısıl işlem aroma vericisi,
tütsü aroma vericisi ve aroma öncülü tanımına girmeyen aroma vericiyi,
j) Doğal aroma verici madde: İşlenmemiş halde ya da
EK-2’de listelenen geleneksel gıda hazırlama işlemlerinden biri veya birden
fazlası ile insan tüketimi için işlendikten sonra; bitkisel, hayvansal ve
mikrobiyal orijinli materyalden uygun fiziksel, enzimatik veya
mikrobiyolojik işlemlerle elde edilen doğada tanımlanmış ve doğal olarak
bulunan aroma verici maddeyi,
k) EINECS numarası: Avrupa Mevcut Ticari Kimyasal
Maddeler Envanterinde yer alan numarayı,
l) FEMA numarası: Amerika Birleşik Devletleri Aroma ve
Ekstrakt Üreticileri Birliği tarafından verilen numarayı,
m) FL numarası: Avrupa Birliğinin aroma bilgi sisteminde
yer alan numarayı,
n) Isıl işlem aroma vericisi: En az biri azot/amino ve
diğeri indirgen şeker içeren, kendiliğinden aroma verme özelliği olması
gerekmeyen gıda ve/veya gıda dışındaki kaynak materyallerden oluşan
karışımdan ısıl işlem sonrasında elde edilen ürünü,
o) Kaynak materyal: Aroma vericilerin veya aroma verme
özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin üretildiği; bitkisel, hayvansal,
mikrobiyal veya mineral orijinli gıda veya gıda dışındaki kaynak materyali,
ö) Suda çözünmeyen yağlı faz: Birincil ürünlerin üretimi
sırasında oluşan yan ürünü,
p) Tütsü aroma vericisi: Kazanımları bu fıkranın (f),
(g) ve (r) bentlerinde tanımlanan birincil tütsü kondensatı, birincil tar
kısmı ve/veya tütsü aroma vericisi türevleri olan yoğuşturulmuş tütsüden
ayrımsal damıtma ve saflaştırma yöntemleri ile elde edilen ürünü,
r) Tütsü aroma vericisi türevleri: Gıdalara tütsü aroma
vericisi vermek için kullanılan veya kullanılması amaçlanan, birincil
ürünlerin ileri işlenmesiyle üretilen aroma vericileri,
s) Uygun fiziksel işlem: EK-2’de listelenen geleneksel
gıda hazırlama işlemleri saklı kalmak koşuluyla, aroma vericilerin
bileşenlerinin kimyasal doğasını isteyerek değiştirmeyen ve bunun yanı sıra
tekli oksijen, ozon, inorganik katalizörler, metal katalizörler,
organometalik reaktifler ve/veya UV radyasyon kullanımını içermeyen
fiziksel işlemi,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Genel ve
Özel Hükümler
Genel
hükümler
MADDE 5 – (1) Bu
Yönetmelik kapsamında yer alan ürünlerin gıdalarda kullanımı ile ilgili
genel hükümler aşağıda belirtilmiştir.
a) Gıdalarda sadece, mevcut bilimsel kanıtlar temelinde
tüketicinin sağlığı açısından herhangi bir güvenlik riski doğurmayan ve
kullanımları tüketiciyi yanıltmayan aroma vericiler veya aroma verme
özelliği taşıyan gıda bileşenleri kullanılır.
b) Aroma vericiler; gıdalarda kullanılmasına izin
verilen gıda katkı maddelerini ve/veya depolama, standardizasyon, seyreltme
veya çözünme ve stabilizasyon gibi teknolojik amaçlar doğrultusunda ilave
edilmiş olan gıda bileşenlerini içerebilir.
c) Kullanımları bu Yönetmelik hükümleri ile uyumlu
olmayan aroma vericiler veya içinde aroma vericiler ve/veya aroma verme
özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin bulunduğu gıdalar piyasaya arz
edilemez.
Özel
hükümler
MADDE 6 – (1) Bu
Yönetmelik kapsamında yer alan ürünlerin gıdalarda kullanımı ile ilgili
özel hükümler aşağıda belirtilmiştir.
a) Gıdalarda kullanılan aroma verici maddeler EK-1’e
uygun olur.
b) EK-3 Bölüm A’ da listelenen maddeler, listede
belirtilen formuyla gıdalara ilave edilemez.
c) Distile alkollü içkiler ile ilgili gıda kodeksi
hükümleri saklı kalmak koşuluyla, aroma vericilerin ve/veya aroma verme
özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin bazı bileşik gıdalara eklenmesi
sonucunda, yapılarında doğal olarak bulunan bazı maddelerin eklendikleri bu
gıdalarda bulunabilecek en yüksek miktarları EK-3 Bölüm B’deki listede yer
almaktadır. Aksi belirtilmedikçe EK-3’te yer alan maddelerin en yüksek
miktarları, gıdalara piyasaya arz edildiği haline uygulanır. Ancak
sulandırmaya gerek duyulan kurutulmuş ve/veya konsantre edilmiş gıdalar
için en yüksek miktarlar, üretici talimatına göre etikette beyan edilen
kullanım talimatına göre hazırlanmış gıdaya en düşük seyreltme faktörü
hesaba katılarak uygulanır.
ç) EK-4 Bölüm A’da yer alan kaynak materyaller, aroma
vericilerin ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin
üretiminde kullanılmaz.
d) EK-4 Bölüm B’de yer alan kaynak materyallerden
üretilen aroma vericiler ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda
bileşenleri, sadece bu bölümde belirtilen koşullar altında kullanılır.
e) Aşağıda yer alan aroma vericiler ve aroma verme
özelliği taşıyan gıda bileşenleri, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a)
bendine uymak koşuluyla EK-1’e bakılmaksızın kullanılır:
1) Uygun fiziksel, enzimatik veya mikrobiyolojik
işlemlerle; ya işlenmemiş ya da EK-2’de listelenen geleneksel gıda
hazırlama işlemlerinden biri veya birden fazlası ile insan tüketimi için
işlenmiş gıdadan elde edilen aroma verici preparatlar,
2) EK-5 Bölüm A’ da belirtilen koşulları sağlayan, EK-5
Bölüm B’ de yer alan en yüksek miktarlar ile uyumlu olan ve gıdadan elde
edilen ısıl işlem aroma vericileri,
3) Gıdadan elde edilen aroma öncülleri,
4) Aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri.
f) Isıl işlem aroma vericilerinin üretim koşulları ve
ısıl işlem aroma vericilerinde bulunan bazı maddelerin en yüksek miktarları
EK-5’e uygun olur.
g) Birincil ürünlerin üretim koşulları EK-6’ ya uygun
olur.
ğ) Tütsü aroma vericisi türevleri, Bakanlıkça
belirlenmiş birincil ürünlerin uygun fiziksel işlemlerle ileri işlenmesiyle
üretilir.
h) Birincil ürünlerin üretimi sırasında yan ürün olarak
oluşan suda çözünmeyen yağlı faz, tütsü aroma vericisi üretiminde
kullanılmaz.
ı) Aroma verici preparat, ısıl işlem aroma vericisi,
aroma öncülü ve kaynak materyal tanımında yer alan kaynak materyaller,
günümüze kadar aroma vericilerin üretiminde kullanımı önemli ölçüde
ispatlanmışsa bu Yönetmelik kapsamında gıda olarak kabul edilir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Katkı
Maddeleri
Katkı
maddeleri
MADDE 7 – (1) Aroma
vericilerin üretimi, depolanması ve kullanımı için gerekli katkı maddeleri
ile taşıyıcı ve çözücüler, Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri
Yönetmeliğine uygun olur.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Etiketleme
Etiketleme
MADDE 8 – (1) Bu
Yönetmelik kapsamında yer alan ve son tüketiciye sunulmayacak aroma
vericilerin etiketlenmesinde aşağıdaki kurallara uyulur:
a) Son tüketiciye sunulmayacak aroma vericilerin
etiketinde, birinci fıkranın (c) bendinde ve üçüncü fıkrada yer alan
bilgiler kolayca görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez bir şekilde yer
alır, alıcının kolayca anlayabileceği bir dilde olur.
b) Birinci fıkranın (c) bendinde yer alan bilgiler
Türkçe olur. Türkçe’nin yanı sıra diğer yabancı resmi diller de
kullanılabilir.
c) Son tüketiciye sunulmayacak aroma vericilerin, tek başına
veya birbirleriyle ve/veya diğer gıda bileşenleriyle ve/veya 7 nci maddenin
birinci fıkrasına uygun olarak ilave edilmiş katkı maddeleri ile karışım
halinde satılması durumunda, ambalaj veya kaplarının üzerinde aşağıdaki
bilgiler yer alır:
1) “Aroma verici” kelimesi veya aroma vericinin daha
özel bir ismi veya tanımı,
2) “Gıdada kullanım içindir” veya “kullanımı gıda ile
sınırlıdır” ifadesi veya aroma
vericinin kullanım amacının gıda olduğunu belirten daha özel bir ifade,
3) Gerekli olduğu durumlarda özel depolama, muhafaza
ve/veya kullanım koşulları,
4) Parti işareti veya numarası,
5) Ürün bileşiminde yer alan aroma vericilerin kategori
isimlerinin ağırlıkça azalan sıraya göre listesi ile diğer madde ve
materyallerin her birinin isimlerinin varsa E kodları ile birlikte
ağırlıkça azalan sıraya göre listesi.
6) Üretici, ambalajlayıcı, ithalatçı veya dağıtıcı
firmanın adı veya ticari unvanı ve adresi,
7) Gıdadaki kullanım miktarı sınırlandırılmış her bir
bileşenin veya bileşen grubunun en yüksek miktarını ifade eden ve/veya
ürünü satın alanın bu Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine
uymasını sağlayacak açık ve anlaşılır bilgi,
8) Net miktar,
9) Minimum dayanıklılık tarihi veya son tüketim tarihi,
10) Gerektiğinde aroma vericilere veya bu maddede
belirtilen diğer maddelere yönelik olarak, Türk Gıda Kodeksi Etiketleme
Yönetmeliğinin EK-1’inde yer alan alerjen bileşenler veya işlem
yardımcılarına ilişkin bilgi.
ç) “Perakende satış için değildir” ifadesinin son
tüketiciye sunulmayacak aroma vericilerin konteyner veya ambalajında
kolayca görülebilen bir yerde bulunması şartıyla, birinci fıkranın (c)
bendinin (5) ve (7) numaralı alt bentlerinde istenilen bilgiler, sadece
sevkiyata eşlik eden veya sevkiyat öncesindeki ilgili dokümanlarda yer
alabilir.
d) Aroma vericilerin tankerlerle temin edilmesi
durumunda, birinci fıkranın (c) bendinde istenen tüm bilgiler, sadece
sevkiyata eşlik eden ilgili dokümanlarda yer alabilir.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ve son tüketiciye
sunulacak ürünlerin etiketlenmesinde Türk Gıda Kodeksi Etiketleme
Yönetmeliğinde, 13/8/2010 tarihli ve 27671 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair
Yönetmelikte ve gıdaların ait olduğu partiyi tanımlayan işaretler veya
numaralar ile ilgili mevzuatta yer alan hükümlerin yanı sıra aşağıdaki
kurallara uyulur:
a) Son tüketiciye sunulması amaçlanan ve tek başlarına
veya birbirleri ile veya diğer gıda bileşenleri ile veya eklenen diğer
maddeler ile karıştırılarak satılan aroma vericilerin ambalajlarında,
“Gıdada kullanım içindir” veya “Gıdada kullanımı sınırlıdır” ifadesi veya “aromanın kullanımının
amaçlandığı gıda maddesini belirten daha özel bir ifade”, kolayca
görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez bir şekilde yer alır.
(3) Birinci fıkranın (c) bendinin (1) numaralı alt
bendini karşılayan son tüketiciye sunulacak veya sunulmayacak aroma
vericilerin ürün tanımında “doğal” ifadesinin kullanılabilmesi için aşağıda
belirtilen koşulların sağlanması gerekir:
a) Aroma vericiler için “doğal” ifadesi; aroma vericiyi
oluşturan bileşenler, sadece aroma verici preparatlar ve/veya doğal aroma
verici maddelerden oluşursa kullanılır.
b) Aroma vericiler için “doğal aroma verici madde /
maddeler” ifadesi; aroma vericiyi
oluşturan bileşenler, sadece doğal aroma verici maddelerden oluşursa
kullanılır.
c) “Doğal aroma verici” ifadesi; aroma vericiyi oluşturan bileşenler,
farklı kaynak materyallerden elde edilmişse ve bu kaynak materyaller kendi
tat veya aromalarını yansıtmayacaksa kullanılır.
ç) “Doğal” ifadesinin bir gıda, gıda grubu veya bitkisel
ya da hayvansal aroma verici kaynak ile birlikte kullanılabilmesi için,
aroma vericiyi oluşturan bileşenlerin tamamının ya da ağırlıkça en az %
95’inin referans gösterilen kaynaktan elde edilmiş olması gerekir. Bu
durumda aroma verici, ‘doğal “gıda/gıdalar veya gıda grubu veya kaynak/kaynaklar”
aroma vericisi’ şeklinde tanımlanır.
d) Doğal “gıda/gıdalar veya gıda grubu veya
kaynak/kaynaklar” aroma vericisi ile diğer doğal aroma vericiler’ ifadesi,
eğer aroma verici bileşen kısmen, referans gösterilen ve aroması kolayca
ayırt edilebilen kaynak materyalden elde edilirse kullanılır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli ve
Son Hükümler
İdari
yaptırım
MADDE 9 – Bu
Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili
maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce faaliyet
gösteren gıda işletmecileri, en geç 1/1/2013 tarihine kadar bu Yönetmelik
hükümlerine uymak zorundadır.
(2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce faaliyet
gösteren gıda işletmecileri, bu Yönetmelik hükümlerine uyum sağlayana
kadar, 16/11/1997 tarihli ve 23172 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk
Gıda Kodeksi Yönetmeliği hükümlerine uymak zorundadır.
Yürürlük
MADDE 10 – (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 11 – (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.
|