|
Gümrük
ve Ticaret Bakanlığından:
SEBZE
VE MEYVE TİCARETİ İLE HAL KAYIT SİSTEMİ
HAKKINDA
TEBLİĞ
(2011/1)
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 – (1) Bu
Tebliğin amacı, sebze ve meyve ticaretinin kaliteli, standartlara ve gıda
güvenilirliğine uygun olarak serbest rekabet şartları içinde yapılmasını
sağlamak, toptancı hali içinde veya dışında işlem gören sebze ve meyvelere
ilişkin bilgileri elektronik ortamda tutmak, izlemek ve duyurmak, meslek
mensupları ile diğer ilgilileri kayıt altına almak, bunlara yönelik veri
tabanı oluşturmak ve toptancı halleri arasında ortak bilgi paylaşımını ve
iletişimi sağlamaktır.
(2) Bu Tebliğ, bildirimcilere, bildirim işlemlerine, hal
rüsumu ve paylaşımına, hal kayıt sistemine ve bu sistemi kullanacaklara
ilişkin görev, yetki ve sorumlukların belirlenmesine yönelik usul ve
esaslar ile sebze ve meyve ticaretine ilişkin diğer hususları kapsar.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu
Tebliğ, 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği
Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 15 inci ve
16 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu
Tebliğde;
a) Bakanlık: Gümrük ve Ticaret Bakanlığını,
b) Banka: Hal rüsumunun tahsilini ve ilgili belediye ile
işletmelere dağılımını yapmak üzere Bakanlıkça belirlenen bankayı,
c) Belediye: 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir
Belediyesi Kanunu ile 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununa
tabi belediyeleri,
ç) Belediye toptancı hali: Belediyelerce işletilen veya
işletim yetkisi Kanuna göre işletmelere devredilen toptancı hallerini,
d) Hal rüsumu: Malları satın alanlarca toptan satış bedeli
üzerinden toptancı hali bulunan belediye veya işletmelere ödenen meblağı,
e) İlgili birim: İç Ticaret Genel Müdürlüğünü,
f) İlgili yönetmelik: 5957 sayılı Kanuna istinaden
çıkarılan yönetmelikleri,
g) Kanun: 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler
ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin
Düzenlenmesi Hakkında Kanunu,
ğ) Komisyoncu: Malların toptan satışı amacıyla kendi
adına ve başkası hesabına komisyon esası üzerinden çalışan meslek
mensuplarını,
h) Mal: Organik ve iyi tarım uygulamaları kapsamında
üretilen sertifikalı ürünler dâhil ticarete konu sebze ve meyveleri,
ı) MERSİS: Merkezi Sicil Kayıt Sistemini,
i) Meslek mensubu: Malların ticaretiyle iştigal eden
ilgili meslek odalarına kayıtlı kişileri,
j) Pazar yerleri: Belediyelerce tespit edilecek yer ve
günlerde kurulan üretici ve semt pazarlarını,
k) Pazarcı: Mallar ile belediyece müsaade edilen diğer
gıda ve ihtiyaç maddelerini semt pazarlarında doğrudan tüketicilere
perakende olarak satan meslek mensuplarını,
l) Perakendeci: Malları toptan temin ederek doğrudan
tüketicilere perakende olarak satan meslek mensuplarını,
m) Sistem: Bakanlık bünyesinde elektronik ortamda
kurulan ve internet tabanlı çalışan merkezi hal kayıt sistemini,
n) Sistem internet
sayfası: www.hal.gov.tr’yi,
o) Toptancı hali: Kanunda yer alan asgarî koşulları
taşıyan projeler çerçevesinde belediyeler ile gerçek veya tüzel kişiler
tarafından kurulan, malların ayrı ayrı yahut birlikte toptan alım ve satımı
ile kaydının yapıldığı yerleri,
ö) Tüccar: Malların toptan satışı amacıyla kendi adına
ve hesabına çalışan meslek mensuplarını,
p) Özel toptancı hali: Gerçek veya tüzel kişiler
tarafından kurulan toptancı hallerini,
r) Toptan satış miktarı: Kilogram ile yapılan satışlarda
100 kilogram, bağ ile yapılan satışlarda 50 bağ, adet ile yapılan
satışlarda 150 adedi,
s) Tüketim yeri: Malların tüketildiği il, ilçe veya
belde belediye sınırları ve mücavir alanlarını,
ş) Üretici örgütü: Üreticilerce kurulan ve üretici örgütü
belgesi almış olan tüzel kişilikleri,
t) Üretici: Malları üretenleri,
u) Üretim yeri: Malların üretildiği il, ilçe veya belde
belediye sınırları ve mücavir alanlarını,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Sisteme Kayıt ve Bildirim
Bildirimci
ve diğer kişiler ile bunların sisteme kaydı
MADDE 4 – (1)
Bildirimciler, organik ve iyi tarım uygulamaları kapsamında üretilen
sertifikalı ürünler dâhil toptan satış miktarı veya üzerindeki sebze ve
meyvelerin her ne şekilde olursa olsun alımı, satımı ve devrini yapan
gerçek veya tüzel kişilerdir. Bu kişiler şunlardır:
a) Sınaî üretimde kullanmak üzere mal satın alan
sanayiciler,
b) İhraç etmek üzere mal satın alan ihracatçılar,
c) İlgili mevzuatı çerçevesinde mal ithal eden
ithalatçılar,
ç) Üretici örgütleri,
d) Komisyoncular,
e) Tüccarlar,
f) Üreticiden temin ettiği malları, tüketiciye satan
market, manav, pazarcı ve diğer perakendeciler,
g) Üreticiden temin ettiği malları münhasıran kendi
tüketiminde kullanan lokanta, otel, yemekhane, hastane ve yurt gibi
kuruluşlar.
(2) Bildirimciler, sisteme kaydolmak zorundadır. Birinci
fıkrada belirtilen sıfatlardan birden fazlasına sahip olanların kaydında,
her bir sıfata ilişkin bilgiler sisteme işlenir.
(3) Malların depolandığı, işlendiği veya sevk edildiği
depo, şube, tesis veya dağıtım merkezleri de sisteme kaydolur.
(4) Kendilerince üretilen ve henüz satışa konu olmayan
malları depolama veya başka amaçlarla sevk eden üreticiler de sisteme
kaydolur. Toptan satış miktarının altındaki malları sevk eden üreticiler
hakkında bu hüküm uygulanmaz.
(5) Kayıt işlemi, toptancı hallerinde faaliyet
gösterenler için toptancı hallerince, toptancı hali dışında faaliyet
gösterenler için ise Bakanlık il müdürlüklerince yapılır. Sisteme
kaydolmayanlar, bildirimde bulunamaz.
(6) Bildirimciler ile diğer kişilerin kaydı sırasında,
sistem internet sayfasında yer alan bilgi ve belgeler istenir. Bu bilgi ve
belgeler Bakanlıkça belirlenir.
(7) Toptancı hallerinde faaliyet gösterenler dışında,
birinci fıkranın; (a), (b), (c), (d), (e) ve (f) bendinde belirtilenler
kayıtlı olduğu ticaret sicil memurluğu ya da esnaf sicil müdürlüğünün
bulunduğu, (ç) bendinde belirtilenler kuruluş merkezinin bulunduğu, (g)
bendi ile üçüncü ve dördüncü fıkralarda belirtilenler ise kayıtlı olduğu
ticaret sicil memurluğu, esnaf sicil müdürlüğü ya da faaliyet gösterdiği
yerdeki il müdürlüğüne istenilen bilgi ve belgelerle birlikte başvurur.
Birden fazla sıfata sahip olanlar, her bir sıfatının kaydı için bu fıkra
uyarınca başvuracağı il müdürlüklerinden herhangi birine başvurabilir.
(8) Kayıt başvuruları, gerçek kişilerde bizzat kendisi
veya vekâlet verdiği kişi tarafından, tüzel kişilerde ise yetkili
temsilcisi tarafından yapılır.
(9) Sisteme kaydolanlara, kullanıcı adı ve şifresi
verilir.
Bildirim
MADDE 5 – (1) Bildirim;
toptan satış miktarı veya üzerindeki malların üretildiği yerden veya
girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden her ne sebeple olursa olsun
sevkinden önce bildirimciler tarafından sisteme yapılan beyan işlemidir.
(2) Bildirim, ithal edilen mallar için malın girdiği
gümrük kapısının bulunduğu yerdeki, diğer mallar için ise malın üretildiği
yerdeki toptancı haline doğrudan başvurularak yapılır. Bildirim, sistem
internet sayfası üzerinden çevrimiçi veya çağrı merkezi üzerinden telefonla
da yapılabilir.
(3) Çevrimiçi veya çağrı merkezi yoluyla yapılan
bildirimler, malın üretildiği yerdeki veya malın girdiği gümrük kapısının
bulunduğu yerdeki toptancı haline yapılmış sayılır.
(4) Malların üretildiği veya girdiği gümrük kapısının
bulunduğu yerde toptancı hali bulunmaması halinde, bildirim işlemi karayolu
mesafesi esas alınmak üzere o yere en yakın il, ilçe veya belde
merkezindeki belediye toptancı haline yapılır. Denizyoluyla ulaşımın mümkün
olduğu yerlerde bildirim yapılacak toptancı halinin belirlenmesinde
denizyolu mesafesi de dikkate alınır.
(5) Bildirim işlemi;
a) Toptancı haline doğrudan başvurularak yapılacak
bildirimlerde, bildirimcinin veya yetkilendirdiği kişinin beyanına göre
toptancı halinde görevli personelce,
b) Sistem internet sayfası üzerinden çevrimiçi yapılacak
bildirimlerde, doğrudan bildirimcilerce,
c) Çağrı merkezi üzerinden telefonla yapılacak
bildirimlerde ise, bildirimcinin beyanına göre çağrı merkezinde görevli
personelce,
sistem üzerinden yapılır.
(6) Toptancı haline doğrudan başvurularak yapılacak
bildirimlerde, bildirim işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için
hal yönetimince toptancı hali bünyesinde gerekli tedbirler alınır.
(7) Bildirim işlemi sırasında, mallara, bildirimciye ve
malların taşındığı araçlara ilişkin sistem tarafından istenilen bilgiler
doldurulur. Bu bilgiler, Bakanlıkça belirlenir.
(8) Toptan satış miktarı veya üzerindeki her mal için
ayrı ayrı bildirimde bulunulur.
(9) Bildirim işlemi, sistem tarafından istenilen
bilgilerin tamamının doldurulmasıyla tamamlanır. Alıcı ve fiyat gibi
hususların belli olmaması nedeniyle tamamlanamayan bildirim işlemi, eksik
bu bilgilerin daha sonradan beyan edilmesi ile tekemmül eder. Bildirimi
tamamlanmadığı halde satışa sunulan mallar hakkında 9 uncu maddeye göre
işlem yapılır.
(10) Sınaî üretimde kullanılmak veya ihraç edilmek üzere
bildirimde bulunulan ancak, bu amaçla kullanılmayıp iç piyasada satışa
sunulacak olan mallar için, önceki bildirime bağlı olarak satışa sunulmadan
önce yeni bir bildirimde bulunulması zorunludur.
(11) Toptan satış miktarı veya üzerindeki mallar,
üretildiği yerden veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden her ne
sebeple olursa olsun sevkinden önce sisteme bildirilmek zorundadır.
Malların henüz satışa konu olmaması veya depolarda muhafaza edilmek
istenilmesi, bildirim zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
(12) Toptan satış miktarının altındaki mallar sisteme
bildirilmez.
(13) Üreticiler, organik ve iyi tarım uygulamaları
kapsamında üretilenler dâhil sebze ve meyvelerin üretimine ilişkin Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca tutulan ilgili sistemlere kaydolmak
zorundadır. Söz konusu sistemlere kayıtlı olmayan üreticiler tarafından
üretilen mallara ilişkin bildirimde bulunulamaz.
(14) Malların, depolarda muhafaza edilebilmesi ya da
şube, tesis veya dağıtım merkezi aracılığıyla sevk edilebilmesi, bunların
önceden sisteme kaydedilmesi ile mümkündür. Sisteme kaydedilmeyen depo,
şube, tesis veya dağıtım merkezine yönelik herhangi bir bildirimde
bulunulamaz.
(15) Toptancı hal dışında faaliyet gösteren tüccarlar,
toptancı halinde toptan olarak mal satmak üzere bildirimde bulunabilir.
Bunlar, Kanunun 4 üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre toptancı hali
dışında mal satmak üzere bildirimde bulunamaz.
(16) Üretici örgütünce yapılan satışlarda bildirim
işlemi, üretici örgütünce yapılır. Üretici örgütü, yapacağı satışlarla
ilgili olarak kendi ortak ve üyeleri ile ortak veya üyeleri dışındaki
üreticiler ve diğer üretici örgütlerine ait malların stok kaydını tutar.
Üretici örgütü, sistemdeki stok kaydında bulunmayan mallara ilişkin
bildirimde bulunamaz.
(17) Bildirim üzerine tahakkuk eden hal rüsumunun beş iş
günü içinde ödenmemesi halinde, ödeme yapılana kadar yeni bir bildirimde
bulunulamaz.
(18) Çağrı merkezi üzerinden telefonla yapılacak
bildirimlerde çağrı merkezi personelince, toptancı haline doğrudan
başvurularak yapılacak bildirimlerde ise toptancı halinde görevli
personelce bildirim işleminden önce bildirimcilerin kimlik bilgilerine
ilişkin gerekli sorgulamalar yapılır.
(19) Bildirim yapıldıktan sonra bu işleme ilişkin oluşan
künye numarası ve diğer bilgiler; çevrimiçi yapılan bildirimlerde sistem
tarafından, telefonla yapılan bildirimlerde çağrı merkezi personeli
tarafından, toptancı haline doğrudan başvurularak yapılan bildirimlerde ise
görevli personel tarafından bildirimcilere verilir. Ayrıca oluşan künye
numarası ve diğer bilgiler, sistem tarafından elektronik ortamda
bildirimcilerin kayıtlı cep telefonu ve e-posta adresine iletilir.
(20) Sistemden kaynaklanan sorunlar nedeniyle bildirim
işleminin sistem üzerinden yapılamadığı durumlarda, bildirim işlemi
bildirimci veya yetkilendirdiği kişi tarafından EK-1’de yer alan belgenin doldurulması
ve ilgili toptancı haline onaylatılması suretiyle gerçekleşir. Onay işleminden
önce bildirimcinin veya yetkilendirdiği kişinin kimlik bilgilerine ilişkin
gerekli sorgulamalar yapılır. Onaylanan belgenin bir nüshası bildirimciye
verilir ve diğer nüshası sisteme işlenmek üzere ilgili toptancı halince
muhafaza edilir. Bu belge, malın künyesi olarak kullanılabilir.
(21) Bildirimde bulunulan malların satışı engellenemez
ve bunlar toptancı haline girmeye zorlanamaz.
(22) Ürettikleri malları ilgili idarelerce kendilerine
gösterilen alanlarda perakende olarak doğrudan tüketicilere satan
üreticiler, sisteme kaydolmaksızın, yıllık satış miktarlarını her yılın
Ocak ayında sisteme işlenmek üzere ilgili idareye bildirir.
Künye ve
künye numarası
MADDE 6 – (1)
Bildirim yapıldıktan sonra, sistem tarafından bu işleme ilişkin bir künye
oluşturulur. Künye, malın üretim yerini, cinsini, miktarını, hangi üretici
ve işletmeye ait olduğunu, varsa sertifika bilgilerini ve Bakanlıkça uygun
görülen diğer hususları içerir.
(2) Her bir künye için sistem tarafından özgün bir künye
numarası üretilir. Bu numara ve Bakanlıkça belirlenecek diğer bilgiler,
bildirimde bulunulan mal miktarına göre ilgililer tarafından sistem
üzerinden barkodlu etiket olarak basılır. Bakanlık, sistem üzerinden
basılacak etiket adedini uygulama veya standartları dikkate alarak
sınırlandırabilir.
(3) Perakende satış yapan üreticiler, komisyoncular ile
toptan veya perakende satış yapan diğer satıcılar, satışa sunduğu malların
üzerinde veya kap ya da ambalajlarının herkes tarafından kolaylıkla
görülebilecek bir yerinde ikinci fıkraya göre basılan barkodlu etiketin
bulundurulmasını sağlamak zorundadır. 5 inci maddenin on ikinci fıkrası
hükmü saklıdır.
(4) Barkodlu etiketin malların ya da kap veya
ambalajlarının üzerinde bulundurulma zorunluluğu, malların üretildiği
yerden veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden satışa sunulacağı
yere sevki aşamasında aranmaz.
(5) Kap veya ambalajlarından çıkarılarak satışa sunulan
mallara ilişkin barkodlu etiketler, herkes tarafından kolaylıkla
görülebilecek bir şekilde bu malların satışa sunulduğu yerlerde
bulundurulur.
(6) Herkes, sistem internet sayfası veya çağrı merkezi
üzerinden künye numarasını kullanarak, künyede yer alan bilgilerden üretim
yeri ve bildirim tarihi ile Bakanlıkça gerekli görülen diğer hususları
sorgulayabilir.
(7) Üçüncü fıkraya aykırı hareket edenler hakkında
Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine göre cezai işlem
uygulanır.
Bildirimcilerin
yükümlülükleri
MADDE 7 – (1)
Bildirimcilerin yükümlükleri şunlardır:
a) Sisteme kaydolmak,
b) Toptan satış miktarı veya üzerinde alım, satım ve
devri yapılan mallara ilişkin bildirimde bulunmak,
c) Bildirime bağlı olarak sistem tarafından gönderilen
bilginin doğruluğunu kontrol etmek, eksiklik veya yanlışlıkların derhal
düzeltilmesini sağlamak,
ç) Bildirim üzerine tahakkuk eden hal rüsumunu beş iş
günü içinde ödemek veya ödenmesini sağlamak,
d) Sisteme giriş için kendisine tahsis edilen kullanıcı
adı ve şifresini mevzuata ve usulüne uygun kullanmak ve muhafaza etmek,
e) Sistemde kayıtlı iletişim bilgilerindeki
değişiklikleri derhal, diğer değişiklikleri ise en geç bir ay içinde sisteme
işlemek veya toptancı hali ya da il müdürlüğü kanalıyla işlenmesini
sağlamak,
f) Toptancı halinde, toptan satış miktarının altında mal
satmamak,
g) Mevzuat ve Bakanlıkça belirlenen diğer işlemleri
yapmak.
(2) Sisteme kayıtlı diğer kişiler, birinci fıkranın (a),
(d), (e) ve (g) bentlerindeki hükümlerden sorumludur.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Hal Rüsumu
ve Paylaşımı
Hal rüsumu
MADDE 8 – (1) İlgili
mevzuatı çerçevesinde ithal edilen mallar ile fatura veya müstahsil makbuzu
ile üreticilerden satın alınan mallardan; toptancı halinde satılanlardan
yüzde bir, toptancı hali dışında satılanlardan yüzde iki oranında hal
rüsumu alınır.
(2) Bildirimde bulunmak kaydıyla;
a) Sınaî üretimde kullanılmak üzere satın alınan
mallardan,
b) İhraç edilmek üzere satın alınan mallardan,
c) 1/12/2004 tarihli ve 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu
kapsamında organik tarım faaliyetleri esaslarına uygun olarak üretilen ham,
yarı mamul veya mamul haldeki sertifikalı ürünlerden,
ç) İyi tarım uygulamaları kapsamında sertifikalandırılan
ürünlerden,
d) Üreticilerce perakende olarak doğrudan tüketicilere
satılan mallardan,
e) Üretici örgütlerince toptancı hali içinde ve dışında
satılan mallardan,
hal rüsumu alınmaz.
(3) Sınaî üretimde kullanılmak veya ihraç edilmek üzere
bildirimde bulunulan ancak sınaî üretimde kullanılmayan ya da ihraç
edilmeyen malların iç piyasada satışa sunulan kısmından birinci fıkraya
göre hal rüsumu alınır.
(4) Gıda güvenilirliği ve kalitesi analizleri, Gıda,
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca yetkilendirilmiş kamu laboratuvarlarında
veya özel laboratuvarlarda yapıldığı belgelenen mallar üzerinden alınacak
hal rüsumu, yarısı oranında alınır.
(5) Mallar üzerinden mükerreren hal rüsumu alınamaz.
(6) Hal rüsum oranları, Bakanlar Kurulunca
kararlaştırılması halinde değiştirilebilir.
(7) Hal rüsumu, bildirim işleminin tamamlanmasıyla
tahakkuk eder. Rüsumun hesaplanmasında, toptan satış bedeli esas alınır.
(8) Malların gıda güvenilirliği ve kalitesi analizini
yaptıracak olan bildirimcilerin, bu durumu bildirim işlemi esnasında beyan
etmesi zorunludur. Beyanda bulunulmayan, beyanda bulunulup da ilgili
toptancı haline beş iş günü içinde analiz sonucu iletilmeyen ya da analiz
sonucunda künye numarası yer almayan mallar hakkında dördüncü fıkrada
belirtilen indirim uygulanmaz.
(9) Hal rüsumu, malları satın alanlarca beş iş günü
içinde ödenir. Tüccarlar tarafından yapılan satın alımlarda, hal rüsumu
tüccar tarafından ödenir. Komisyoncular, aracılık ettiği satışlardan dolayı
tahakkuk eden hal rüsumunun beş iş günü içinde ödenmesinden malı satın
alanlarla birlikte müteselsilen sorumludur. Bu fıkraya aykırı hareket edenler
hakkında ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla 5 inci maddenin on
yedinci fıkrası hükmü uygulanır.
(10) Hal rüsumuna ilişkin ödemeler, 10 uncu maddeye göre
Bakanlıkça belirlenen banka nezdinde malın üretildiği yerdeki toptancı
halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına açılan hesaba
yatırılmak suretiyle yapılır. Malın üretildiği yerde toptancı hali
bulunmaması veya birden fazla toptancı halinin bulunması durumunda 10 uncu
maddeye göre işlem yapılır.
(11) Hal rüsumuna ilişkin ödemeler, künye numarası veya
bildirimciye ait T.C.Kimlik ya da MERSİS numarası beyan edilerek yapılır.
(12) Birinci fıkrada belirtilen yüzde birlik hal rüsumu
oranı ile ilgili mevzuatta toptancı halindeki satışlara ilişkin öngörülen
diğer indirim oranlarının uygulanabilmesi için, bildirimde bulunulan
malların ilgili toptancı haline fiilen girmesi ve bu durumun toptancı hal
giriş kapısındaki kontrol kulübesinde görevli yetkili personelce sisteme
işlenmesi gerekir.
Cezalı hal
rüsumu
MADDE 9 – (1) Kanun,
ilgili Yönetmelik ve bu Tebliğ hükümlerine aykırı olarak;
a) Sisteme bildirilmeden toptan alınıp satılan,
b) Sınaî üretimde kullanılmak veya ihraç edilmek üzere
satın alınıp 5 inci maddenin onuncu fıkrasına aykırı olarak bildirimde
bulunulmadan iç piyasada satışa sunulan,
c) Sisteme bildirilmeden perakende satılan,
ç) Miktarına, değerine, üretim şekline veya künyesinde
belirtilen diğer hususlara ilişkin gerçeğe aykırı beyanda bulunulan,
mallar için hal rüsumu, tespitin yapıldığı yerdeki
toptancı halinde o mallar için oluşan bir önceki gün birim fiyatlarının en
yükseği, bir önceki gün fiyat oluşmamışsa o mallar için oluşan en son birim
fiyatlarının en yükseği esas alınarak belirlenen toptan satış bedelinin
yüzde yirmi beşi oranında cezalı olarak alınır.
(2) Tespitin yapıldığı yerde toptancı hali bulunmaması
durumunda cezalı hal rüsumu, 5 inci maddenin dördüncü fıkrasına göre o yere
en yakın il, ilçe veya belde merkezindeki belediye toptancı halinde oluşan
fiyatlar esas alınarak hesaplanır.
(3) Cezalı hal rüsumunun hesaplanmasında o malın türü ve
cinsi de dikkate alınır.
(4) Cezalı hal rüsumu tahsil edilen mallar için önceden
ödenen hal rüsumu varsa cezalı tahsil edilecek hal rüsumundan mahsup
edilir.
(5) Hal rüsumunun cezalı olarak alınmasına veya idari
para cezası uygulanmasına yetkili personelce düzenlenen ceza tutanağına
istinaden ilgili belediye encümenince karar verilir. Kanunun 14 üncü
maddesinin üçüncü fıkrası hükmü saklıdır. Belediye encümenince verilen
karar ile tahakkuk işlemi gerçekleşir.
(6) Cezalı hal rüsumuna ilişkin EK-2’de, idari para
cezalarına ilişkin EK-3 ve EK-4’te yer alan tutanaklar, denetim yapmakla
görevli yetkili personelce düzenlenir ve en geç ertesi güne kadar sisteme
işlenir. Bakanlığın kararı üzerine, söz konusu tutanaklar sistem üzerinden
anlık olarak düzenlenebilir.
(7) Cezalı hal rüsumu ile idari para cezası
tutanaklarına ilişkin sistem üzerinden alınan rapor, tutanakların düzenlendiği
günü takip eden ilk belediye encümen toplantısında gündeme alınarak
görüşülür.
(8) Ceza kesilmemesine ilişkin belediye encümeni kararı
gerekçeli olarak alınır ve bu gerekçeler, belediyece belirlenecek birimce
sisteme aktarılır.
(9) Cezalı hal rüsumuna ilişkin ödemeler, ilgili
belediyece bu iş için açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle yapılır.
(10) Cezalı hal rüsumundan, malları taşıyan nakliyeciler
ya da depolayanlar, mal sahibi ile birlikte müteselsilen sorumludur.
Bildirimde bulunulmayan malları taşıyanlara veya bunları depolayanlara
ayrıca Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre cezai
işlem uygulanır.
(11) Altıncı fıkrada belirtilen ceza tutanakları üç nüsha
olarak düzenlenir. Tutanakların bir nüshası ilgiliye verilir, bir nüshası
ceza tutanaklarına ilişkin rapora eklenir, sabit nüshası dip koçan olarak
saklanır.
(12) Tutanaklar, otokopili kağıtlara seri itibarıyla
matbu cilt ve sıra numarası taşıyacak şekilde bastırılır. Tutanaklar,
yetkili personele zimmet karşılığında verilir ve kullanılan ciltlerin dip
koçanları teslim alınmadan yeni cilt verilmez.
(13) Tutanaklar üzerinde kazıntı ve silinti yapılamaz.
Yanlış tanzim edilen tutanaklar, üzerine gerekli açıklama yapılmak
suretiyle iptal edilir ve dip koçanlarıyla birlikte muhafaza edilir.
(14) Özel toptancı hal işletmeleri ile belediye toptancı
halinin işletim yetkisini devralan işletmeler ve bu işletmelerde görevli
kişiler, denetim yapamaz ve ceza tutanağı düzenleyemez.
Hal
rüsumunun paylaşımı
MADDE 10 – (1) Hal
rüsumu, bu maddeye göre Bakanlıkça belirlenen banka nezdinde malın
üretildiği yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi
adına açılan hesaba yatırılır. Bu hesapta toplanan tutarın yüzde yirmi
beşi, adına hesap açılan belediye veya işletmeci tarafından bildirilen
banka hesabına aynı gün içinde, yüzde yetmiş beşi ise malın tüketime
sunulduğu yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi
tarafından bildirilen banka hesabına izleyen ayın beşinci gününde ilgili
banka tarafından aktarılır.
(2) Malın üretildiği yerde toptancı hali bulunmaması
durumunda, hal rüsumunun tamamı malın tüketime sunulduğu yerdeki toptancı
halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına açılan hesaba
yatırılır. Bu hesapta toplanan tutar, ilgili belediye veya işletmeci
tarafından bildirilen banka hesabına aynı gün içinde banka tarafından
aktarılır.
(3) Malın tüketildiği yerde toptancı hali bulunmaması
durumunda, hal rüsumunun tamamı malın üretildiği yerdeki toptancı halinin
bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına açılan hesaba yatırılır. Bu
hesapta toplanan tutar, ilgili belediye veya işletmeci tarafından
bildirilen banka hesabına aynı gün içinde banka tarafından aktarılır.
(4) Malın hem üretildiği hem de tüketildiği yerde
toptancı halinin bulunmaması durumunda hal rüsumu, banka tarafından açılan
ayrı bir hesaba yatırılır. Bu hesapta toplanan tutar, aylık olarak izleyen
ayın beşinci gününde, toptancı hallerinin bağlı olduğu belediyelerin ülke
geneli o ayki toplam rüsum gelirindeki payı dikkate alınarak bu belediyelerin
hesabına aktarılır.
(5) Bu maddeye göre hal rüsumunun özel toptancı halinin
işletmecisi hesabına yatırılması veya aktarılması, bildirime konu malların
bu halde faaliyet gösterenlerce üretilmesi veya satın alınması ve malların
fiilen bu hale girmesine bağlıdır.
(6) Toptancı halinde faaliyet gösteren tüccarlar
tarafından yapılan satın alımlarda, malın tüketime sunulduğu yer tüccarın
faaliyet gösterdiği toptancı halinin bulunduğu yerdir. Toptancı hali
dışında faaliyet gösteren tüccarlar tarafından yapılan satın alımlarda ise
malın tüketime sunulduğu yer, tüccarın malı sattığı toptancı halinin
bulunduğu yerdir.
(7) Bu maddeye göre özel toptancı hali işletmecisi
hesabında biriken tutarların yarısı aylık olarak izleyen ayın beşinci
gününe kadar ilgili belediyeye ödenir.
(8) Birinci fıkrada belirtilen oranlar, Bakanlar
Kurulunca kararlaştırılması halinde değiştirilebilir.
(9) Hal rüsumunun tahsilini ve ilgili belediye ile
işletmelere dağılımını yapacak banka, Türkiye Bankalar Birliğinin
verilerine göre ülke genelinde şube sayısı 600 ve üzerinde olan ve bu
şubelerin en az % 60’ı toptancı hallerinin bulunduğu il, ilçe ve belde
merkezlerinde faaliyet gösteren bankalar arasından Bakanlıkça belirlenir.
Bu belirlemede, toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisine
ödenmek üzere, bunlar adına açılan hesaplarda tutulacak meblağlar için en
yüksek getiriyi sağlayan teklif ile Bakanlıkça öngörülen diğer şartlar
dikkate alınır.
(10) Toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya
işletmecisi, dokuzuncu fıkraya göre elde edilen geliri, toptancı hallerinin
alt yapısının geliştirilmesi ve sistemin sağlıklı bir şekilde işlemesi
amacıyla kullanır.
(11) Banka tarafından, toptancı hallerinin bağlı olduğu
belediye ve işletmecileri adına hesaplar açılır ve hal rüsumunun tahsilini
ve ilgili belediye ile işletmelere dağılımını yapmak üzere ülkede faaliyet
gösteren diğer bankalarla gerekli protokoller yapılır ve alt yapı kurulur.
(12) Hal rüsumlarına ilişkin hesapların tutulmasına, bu
rüsumların tahsiline ve dağılımına ilişkin her ne sebeple olursa olsun
banka tarafından hiçbir ücret talep edilemez ve kesinti yapılamaz.
(13) Banka nezdindeki söz konusu hesaplar, amacı dışında
kullanılamaz, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ve haczedilemez.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
İdarelerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
İl
müdürlüğünün görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 11 – (1)
Bakanlık il müdürlüğünce yapılacak iş ve işlemler şunlardır:
a) Bildirimciler ile diğer ilgilileri sisteme kaydetmek,
kayıtlı bilgileri güncellemek,
b) Sisteme kaydedilen gerçek ve tüzel kişilerin her biri
için dosya açmak ve ilgili evrakı bu dosyada muhafaza etmek,
c) Yeni kurulan, faaliyeti durdurulan ve kapatılan
toptancı hallerine ilişkin bilgileri sisteme kaydetmek, kayıtlı bilgileri
güncellemek,
ç) Hal hakem heyeti üyelerine ve raportörlere ilişkin
bilgiler ile bu heyetin toplantı ve kararlarına ilişkin bilgileri sisteme
kaydetmek, heyetin sekreterya hizmetlerini yerine getirmek,
d) Yapılan denetimler sonucunda Kanuna aykırı eylemleri
tespit edilenlere yönelik düzenlenen ceza tutanaklarını, Kanunun 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca ilgili belediyeye göndermek,
e) Kanunun uygulanmasına ilişkin yapılan şikâyetleri
değerlendirmek, görev ve yetki alanı içinde olanları sonuçlandırmak,
diğerlerini ilgili yerlere iletmek,
f) Üreticilerce kurulan tüzel kişiliklere, ilgili
mevzuata göre üretici örgütü belgesi vermek veya iptal etmek,
g) Sistemin kullanılmasına yönelik yetkilendirme
işlemlerini yapmak,
ğ) Lüzumu halinde, bildirim işlemlerini sistem üzerinden
yapmak,
h) Mevzuat ve Bakanlıkça verilen diğer görevleri yapmak.
(2) Bakanlık il müdürlüğü, gümrük ve ticaret
denetmenleri eliyle Kanuna istinaden il sınırları içindeki gerekli denetimi
yapmaya yetkilidir.
Belediyenin
görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 12 – (1) Yetki
alanı çerçevesinde, belediyece yapılacak iş ve işlemler şunlardır:
a) Pazar yerleri ile buralarda faaliyet gösterenlere
ilişkin bilgileri sisteme kaydetmek, kayıtlı bilgileri güncellemek,
b) Sisteme kaydedilen üretici ve pazarcıların her biri
için dosya açmak ve ilgili evrakı bu dosyada muhafaza etmek,
c) Yetki alanı içinde, Kanun ve diğer ilgili mevzuat
çerçevesinde gerekli denetimleri yapmak, yapılan denetimler sonucunda
mevzuata aykırı eylemleri tespit edilenlere idarî yaptırım uygulamak,
cezalı hal rüsumu ve idari para cezalarına ilişkin bu Tebliğde belirtilen
diğer iş ve işlemleri yapmak,
ç) Kanunun uygulanmasına ilişkin yapılan şikâyetleri
değerlendirmek, görev ve yetki alanı içinde olanları sonuçlandırmak,
diğerlerini ilgili yerlere iletmek,
d) Sistemin kullanılmasına yönelik yetkilendirme
işlemlerini yapmak,
e) Bankalar nezdinde, cezalı hal rüsumun yatırılacağı
bir hesap açmak,
f) Mevzuat ve Bakanlıkça verilen diğer görevleri yapmak.
(2) Toptancı hali bulunan belediyeler, birinci fıkranın
(e) bendinde belirtilen hesabın yanı sıra hal rüsumunun yatırılacağı bir
hesap açar. Açılan bu hesaba ilişkin bilgiler, Bakanlıkça belirlenen
bankaya bildirilir.
(3) Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen denetim
yetkisi münhasıran yetkili belediye personelince kullanılır ve bu yetki
hiçbir şekilde gerçek veya tüzel kişilere devredilemez.
Toptancı
halinin görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 13 – (1)
Toptancı halince yapılacak iş ve işlemler şunlardır:
a) Sistemde yer alan toptancı haline ilişkin bilgileri
güncellemek veya Bakanlık il müdürlüğü aracılığıyla güncellenmesini
sağlamak,
b) Toptancı halinde faaliyet gösterenler ile bunlardan
alınan teminatlara ilişkin bilgileri Sisteme kaydetmek ve bu bilgileri
güncellemek,
c) Toptancı hali içinde, Kanun ve diğer ilgili mevzuat
çerçevesinde gerekli denetimleri yapmak, yapılan denetimler sonucunda
mevzuata aykırı eylemleri tespit edilenlere ceza uygulamak,
ç) Kanunun uygulanmasına ilişkin yapılan şikâyetleri
değerlendirmek, görev ve yetki alanı içinde olanları sonuçlandırmak,
diğerlerini ilgili yerlere iletmek,
d) Toptancı haline gelen araçlar ile halden çıkan
araçlarda bulunan mallara ilişkin kontrol ve kayıt işlemleri ile bu
bilgiler doğrultusunda stok kontrolünü yapmak,
e) Sistem üzerinden elde edilen veriler doğrultusunda
sebze ve meyve fiyatları ile Bakanlıkça uygun görülen diğer bilgileri uygun
vasıtalarla yayımlamak,
f) Bildirim işlemlerini yapmak, bildirim sonucunda
oluşan künye numarası ve diğer bilgileri içeren belgeyi bildirimciye
vermek,
g) Bildirim işleminin sistem üzerinden yapılamadığı
durumlarda, EK-1’de yer alan belgeyi onaylayarak bir nüshasını bildirimciye
vermek ve bu belgede yer alan bilgileri daha sonra sisteme işlemek,
ğ) Sistemin kullanılmasına yönelik yetkilendirme
işlemlerini yapmak,
h) Bildirimciler tarafından iletilen analiz sonuçlarını
aynı gün içinde sisteme işlemek,
ı) Mevzuat ve Bakanlıkça verilen diğer görevleri yapmak.
Yetkilendirme
işlemleri
MADDE 14 – (1)
Yetkilendirme, sistemi kullanacak personele sistem üzerinden özgün
kullanıcı adı ve şifresi tahsis edilme işlemidir. Yetkili personeli
belirleme işlemi, bu maddede öngörülen usullere göre yapılır.
(2) Bakanlığın ilgili birim amirinin görevlendirdiği
personel, sistemin uygulama yöneticisidir. Uygulama yöneticisi; sistem
üzerinden Bakanlık il müdürlerini, çağrı merkezi ve ilgili birim
personelini yetkilendirir.
(3) İl müdürü, il nezdinde sistemin il uygulama
yöneticisidir. İl uygulama yöneticisi; sistem üzerinden, bu Tebliğde
belirtilen iş ve işlemleri yerine getirmek üzere, hal yöneticisini,
belediye başkanlığınca görevlendirilecek personeli, hal hakem heyeti
başkanı ve raportörü ile görevlendirdiği diğer il müdürlüğü personelini
yetkilendirir.
(4) Üçüncü fıkraya göre il müdürlüğünce yetkilendirilen
belediye personeli, belediye nezdinde sistemin belediye uygulama
yöneticisidir. Belediye uygulama yöneticisi; sistem üzerinden, bu Tebliğde
belirtilen iş ve işlemleri yerine getirmek üzere, ilgili belediye
personelini ve belediye zabıtasını yetkilendirir.
(5) Hal yöneticisi, toptancı hali nezdinde sistemin hal
uygulama yöneticisidir. Hal uygulama yöneticisi; sistem üzerinden, bu
Tebliğde belirtilen iş ve işlemleri yerine getirmek üzere, ilgili hal
personelini ve hal zabıtasını yetkilendirir.
(6) Bakanlık uygulama yöneticisi, gerek duyulması
halinde, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarda öngörülen yetkilendirme
işlemleri ile ihtiyaç duyulan diğer yetkilendirme işlemlerini yapmaya
yetkilidir.
(7) Bu maddeye göre yapılacak yetkilendirmelerde yedek
personel de belirlenir.
(8) Yetkilendirilen personel, sisteme giriş için
kendisine tahsis edilen kullanıcı adı ve şifresini mevzuata ve usulüne
uygun kullanmaktan ve muhafaza etmekten sorumludur.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten
kaldırılan tebliğ
MADDE 15 – (1)
1/3/1999 tarihli ve 23626 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Toptancı
Hallerinde Uygulanacak Komisyon Tavan Oranının Belirlenmesi Hakkında Tebliğ
(1999/2) yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) İlgili Yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar,
üretici örgütü belgesi verme ve iptal etme işlemleri, 15/1/1997 tarihli ve
22878 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yaş Sebze ve Meyve Üretici
Birliklerinin Tabi Olduğu Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre
Bakanlıkça yapılır.
(2) Kanunun 10 uncu maddesinde öngörülen hal hakem
heyetlerinin, Kanunun yürürlüğe girdiği 1/1/2012 tarihinden itibaren en
kısa sürede oluşturulması ve faaliyete geçmesine yönelik iş ve işlemler
Bakanlık il müdürlüklerince yürütülür. Hal hakem heyetinde görev yapacak
temsilciyi seçecek en fazla üyeye sahip komisyoncu ve/veya tüccar
derneğinin belirlenmesinde, sisteme kayıtlı üye sayıları dikkate alınır. İlgili
mühendis odasınca heyete yapılacak görevlendirmeler, o ilde en fazla üyeye
sahip ziraat mühendisleri ya da gıda mühendisleri odasınca yapılır.
(3) Hal hakem heyetleri, ilgili Yönetmelik yürürlüğe
girinceye kadar çalışmalarını Kanuna ve 26/8/1998 tarihli ve 23445 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Toptancı Hal Hakem Kurulları Yönetmeliğinin
Kanuna aykırı olmayan hükümlerine göre yürütür.
(4) İlgili yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar,
belediye ve mücavir alan sınırları içinde kurulmuş bulunan kontrol ve
denetim noktaları, Kanun ve bu Tebliğde belirtilen iş ve işlemleri yürütmek
üzere faaliyetlerine devam eder.
(5) 5 inci maddenin on üçüncü fıkrası uyarınca,
bildirimde bulunabilmek için üreticilerin Gıda, Tarım ve Hayvancılık
Bakanlığınca tutulan ilgili sistemlere kayıtlı olma zorunluluğu 1/1/2013
tarihine kadar aranmaz.
(6) 6 ncı maddenin üçüncü fıkrasına istinaden malların
ya da kap veya ambalajlarının üzerinde bulundurulması zorunlu olan barkodlu
etiket yerine, sistem üzerinden oluşturulan künye belgesi 1/1/2013 tarihine
kadar kullanılabilir. Bu belge, bildirimcinin talebi üzerine toptancı hali
tarafından verilir. 5 inci maddenin yirminci fıkrası hükmü saklıdır.
(7) Belediyeler, yetki alanları içinde bulunan semt ve
üretici pazarlarına ve buralarda faaliyet gösterenlere ilişkin bilgileri
1/1/2013 tarihine kadar sisteme kaydeder.
(8) Tüzel kişilere ilişkin MERSİS numarası kullanılmaya
başlanana kadar, hal rüsumuna ilişkin ödemeler bildirimcilere ait vergi
numarası beyan edilerek yapılabilir.
(9) Toptancı halleri, halde faaliyet gösterenlere
ilişkin bilgileri 1/1/2012 tarihine kadar sisteme kaydeder.
(10) Toptancı halinde faaliyet gösterenler dışındaki
bildirimciler, sisteme kaydolmaksızın 30/6/2012 tarihine kadar toptancı
haline doğrudan başvurarak bildirimde bulunabilir. Bu bildirim işlemi,
bildirimci veya yetkilendirdiği kişi tarafından EK-5’te yer alan belgedeki
bilgilerin doldurulması ve toptancı halinde görevli personelce sisteme aktarılması
suretiyle gerçekleşir. Bildirim işleminden önce bildirimci veya
yetkilendirdiği kişinin kimlik bilgilerine ilişkin gerekli sorgulamalar
yapılır.
(11) 5 inci maddenin on birinci fıkrasına göre malın
sevkinden önce yapılması gereken bildirim, 1/1/2013 tarihine kadar malın
üretildiği yerden veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden gideceği
yere kadarki aşamada yapılabilir. Ancak sistem üzerinden bildirim işleminin
yapılabildiği kontrol ve denetim noktalarında, mala ilişkin bildirim,
denetim yapmakla görevli yetkili personelin tespitleri doğrultusunda bu
aşamada yapılır.
(12) Toptancı halinin bağlı olduğu belediyeler veya
işletmecileri, hal rüsumunun aktarılacağı banka hesabına ait bilgileri
1/1/2012 tarihine kadar Bakanlıkça belirlenen bankaya bildirir.
(13) Bakanlığın il müdürlüklerinin teşkilatlanması
tamamlanıncaya kadar, bu Tebliğde Bakanlık il müdürlüklerince yapılması
gereken iş ve işlemler, 3/6/2011 tarihli ve 640 sayılı Gümrük ve Ticaret
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
geçici 4 üncü maddesine istinaden Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının
il müdürlükleri tarafından yerine getirilir.
Yürürlük
MADDE 16 – (1) Bu
Tebliğin 15 inci maddesi 1/1/2012 tarihinde, diğer maddeleri yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17 – (1) Bu
Tebliğ hükümlerini Gümrük ve Ticaret Bakanı yürütür.
|