19 Nisan 2011 SALI

Resm Gazete

Say : 27910

YNETMELK

Salk Bakanlndan:

HEMRELK YNETMELNDE DEKLK

YAPILMASINA DAR YNETMELK

MADDE 1 8/3/2010 tarihli ve 27515 sayl Resm Gazetede yaymlanan Hemirelik Ynetmeliinin 7 nci maddesine aadaki fkralar eklenmitir.

(3) Uzmanlk alan ile ilgili kapsaml salk deerlendirmeleri yapar. Hemirelik bakmn planlar, uygular ve ynetir. Bakmda istenen hedeflere ulalamamas durumunda, yeni stratejiler gelitirir.

(4) Hastalara uygulanan tbbi tan ve tedavi ilemlerine ilikin karlalan kritik durumlarda, uygun kararn verilmesinde hemirelere danmanlk yapar, meslek geliimleri asndan hemirelere yardmc olur.

(5) Hasta ve ailesinin eitimini planlar. Hastalar, bakm ve tedavi yntemleri ile olas yan etkileri hakknda bilgilendirir. Hastalarn gncel ve gvenilir salk bilgisine ulamasn salar.

(6) Uzmanlk alan ile ilgili ve etik konularda kii, kurum ve kurululara danmanlk ve bilirkiilik yapar. alt kurumda aratrmalarla ilgili etik komitede grev alabilir.

MADDE 2 Ayn Ynetmeliin eki Ek-1den sonra gelmek zere ekteki Ek-2 allan Birim/Servis/nite/Alanlara Gre Hemirelerin Grev, Yetki ve Sorumluluklar ile Ek-3 Hemirelik Giriimleri Listesi eklenmitir.

MADDE 3 Bu Ynetmelik yaym tarihinde yrrle girer.

MADDE 4 Bu Ynetmelik hkmlerini Salk Bakan yrtr.

 

Ynetmeliin Yaymland Resm Gazete'nin

Tarihi

Says

8/3/2010

27515

 

 

Ek-2

ALIILAN BRM/SERVS/NTE/ALANLARA GRE HEMRELERN

GREV, YETK VE SORUMLULUKLARI

A) YOUN BAKIM HEMRES: Youn bakm hemiresi, karmak ve yaam tehdit edici problemleri olan hastalarn tanlamasn yapmak, hastalar srekli izlemek, kaliteli ve ileri youn bakm ve tedavi giriimleri uygulamak, hasta ve yaknlar ile teraptik iliki kurmak, koruyucu, iyiletirici ve rehabilite edici giriimleri uygulamaktan sorumlu hemiredir.

Grev, yetki ve sorumluluklar

Hemirelerin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

1.Hemirelik bakm:

a) Youn bakm enfeksiyonlarnn geliiminin nlenmesi iin gerekli nlemlerin alnmasn salar.

b) Hasta deerlendirmesinde kurumun benimsedii skorlama sistemleri ve skalalar uygular ve deerlendirir.

c) Hastalarn monitorizasyonu salar. Monitorizasyonda non-invazif monitrizasyon tekniklerini kullanr. Kardiyak ritmi izler, acil durumlarda gerekli ekip ile iletiim kurar.

) Sv-elektrolit ve asit baz dengesine ynelik mevcut ve olas sorunlarn dikkate alnarak uygun hemirelik bakmn planlar, uygular ve deerlendirir.

d) Hastalarn solunuma ilikin sorunlarn zmeye ynelik giriimleri planlar, uygular, deerlendirir, ventilatrdeki hastaya bakm verir.

e) Aspirasyon, oksijen tedavisi, vcut pozisyonlar, genel vcut bakm, postural drenaj, aseptik uygulamalar (sonda/kateter bakm vb.) gibi temel giriimsel uygulamalara ynelik uygun hemirelik aktivitelerini planlar, uygular ve deerlendirir.

f) Bas yaralar, risk faktrleri, prognoz zerindeki etkilerinin deerlendirilerek geliiminin nlenmesi iin uygun hemirelik yaklamn salar, olumas halinde uygun hemirelik bakmn planlar, uygular ve deerlendirir.

g) Hastalarda kontraktr oluumunu nleyici giriimleri planlar ve uygular.

) Hastalarda emboli oluumunu nleyici giriimleri bilir, hekimle birlikte gerekli planlamay yapar ve uygular.

h) Nrolojik hastalklar olan (Anevrizma, KBAS, SVO vb.) ve bilinci kapal olan (intrakraniyal kanama vb.) hastalarn izlemini ve uygun pozisyon verilmesini salar, nrolojik deerlendirmelerini yapar.

) Kurum politika ve talimatlar dorultusunda, intravenz sv infzyonyonu ve kan/kan rnleri transfzyonu ilemlerini balatr, takip eder, kaydeder; olas sorun ya da komplikasyonlar ortaya kar ise durumu hekime bildirir ve kurumda benimsenmi standartlara gre gerekli giriimleri uygular.

i) Pace makerli hastay izler, bakmn bilir ve uygular.

j) ntra aortik balon pompas yerletirilmi hastay izler, bakmn bilir ve uygular.

k) Hastalarn beslenme gereksinimlerini belirler (enteral ve parenteral beslenme), gereksinimlerine gre hemirelik bakmn planlar ve uygular, beslenmede kullanlan cihazlarn sterilizasyonunun devamlln salar.

l) Youn bakm hastalar ile hasta yaknlarnn psikososyal problemlerine uygun hemirelik yaklamn salar.

2.Tbbi tan ve tedavi plannn uygulanmasna katlma:

a) Hastadan toplad verileri ve hastann genel durumundaki deiiklikleri deerlendirir, kaydeder, normalden sapmalar hekime bildirir.

b) Dier salk personelleri ile beraber hasta vizitine katlr, hastann tedavi ve bakm plannn oluturulmasna katkda bulunur.

c) Hekim tarafndan gerekletirilen invazif tan ve tedavi giriimlerine katlr; bu giriimler iin hastay hazrlar, ilem srasnda destek olur, ilem sonrasnda hastay izler.

) Hastann laboratuvar tetkikleri iin kan, idrar, sv ve doku rneklerini toplar; laboratuvara gnderir, deerlendirir ve hastann hekimine bilgi verir.

d) Her ya grubuna zg uygulanmas gereken ila eitlerini, farkl dozlarn ve olabilecek yan etkilerini bilir; ila uygulamalar ve ila gvenlii ilkelerine bal kalarak, hekim istemine gre hastaya enteral, parenteral ve haricen verilecek ilalar verir; uygulanan ila ve tedavilerin etki ve yan etkilerini, hastann tedavi ve bakma verdii yantlar gzler, kaydeder ve gerektiinde ilgililere rapor eder.

e) Acil ilalar, tbbi malzeme ve cihazlar kullanma hazr bulundurur.

f) Kardiyak ritmi izler, yorumlar, ldrc ritimleri tanr ve gerekli acil giriimleri bilir.

g) Konsltasyonun yaplmasn takip eder; katlr.

) Acil durumlarda hekimle ibirlii salar. Arrest durumunda mavi kod ars yapar. Kurumun benimsemi olduu protokoller dorultusunda temel/ileri yaam destei uygulamalarna katlr (oksijen verme, solunum destei, kalp masaj, acil ilalar, tbbi cihazlarn uygulanmas gibi). Eer o an nitede hekim yok ve (geerlilik sresi dolmam) ileri yaam destei sertifikas var ise temel ve ileri yaam destei uygulamalarn balatr, kalp masaj, solunum destei, defibrilasyon ve acil senkronize kardiyoversiyon uygular. Vakalar rapor eder.

h) Acil durumlarda hekimle ibirlii salayarak ve kurumun benimsemi olduu protokoller dorultusunda temel/ileri yaam desteinin uygulanmasn salar ve uygun hemirelik aktivitelerini yerine getirir.

B) ACL SERVS HEMRES

Grev, Yetki ve Sorumluluklar

Hemirelerin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

1.Hemirelik bakm:

a) Hastann acil servise kabuln salar.

b) Hastalarn monitorizasyonunu (EKG, solunum, SpO2, vcut ss, arteryel kan basnc) salar. Bu parametreleri izler, deerlendirir, sonularn kaydeder ve normalden sapmalar hekime bildirir.

c) Hastalarn hzl fiziksel deerlendirmesini yapar, verileri deerlendirir, sonularn kaydeder, normalden sapmalar hekime bildirir.

) Ayn anda acil birimde bulunan olgular arasnda ncelikleri belirler.

d) Yatna karar verilen hastalar ve ameliyata alnacak hastalar kurum ii transfer prosedrne gre naklini gerekletirir.

e) Periferik IV kateter takar ve kateter pansumanlarn yapar, oksijen ve buhar tedavisini uygular, trakeal aspirasyon yapar; gerekirse endotrakeal tp, trakeostomi, kolostomi, gastrostomi bakm verir; nazogastrik tp takar, gastrik lavaj uygular; rektal tp uygular, lavman yapar; perine bakm verir, prezervatif sonda / riner kateter takar ve kateter bakm verir; scak ve souk uygulama yapar; gs tplerini ve dier drenaj sistemlerini kontrol eder, drenaj torbalarn deitirir; yapt ilemleri gzlemleri ile birlikte kaydeder.

f) nfzyon ve transfzyon ilemlerini kurum politika ve talimatlar dorultusunda balatr, izler ve kaydeder.

g) Hastalarn beslenme gereksinimlerini belirler (enteral ve parenteral beslenme), gereksinimlerine gre hemirelik bakmn planlar ve uygular, beslenmede kullanlan cihazlarn sterilizasyonunun devamlln salar.

) Hastaya uygun pozisyon verir, gereken sklkta pozisyonunu deitirir ve mobilizasyonunu salar.

h) Sv-elektrolit dengesine ynelik mevcut ve olas sorunlar dikkate alnarak uygun hemirelik bakmn planlar, uygular ve deerlendirir. Ald-kard sv takibi yapar ve kaydeder.

) Hastalarn solunuma ilikin sorunlarn zmeye ynelik giriimleri planlar, uygular, deerlendirir.

i) Pace makerli hastay izler ve gerekli bakm uygular.

j) Acil servis hastalar ve hasta yaknlar ile teraptik iletiim kurar, onlarn psikososyal problemlerine uygun hemirelik bakm verir.

k) Acil servis nfeksiyonlarnn gelimesi ve yaylmasnn nlenmesi iin gerekli nlemleri alr ve alnmasn salar (el ykama, eldiven, izolasyon, maske, gmlek vb).

l) Yaam sona eren hastay ilgili talimatlar dorultusunda hazrlar morga transferini salar ve yaknlarna destek olur.

2.Tbbi tan ve tedavi plannn uygulanmasna katlm:

a) Hekim tarafndan gerekletirilen invazif giriimlere katlr; hemirelik ilevlerini yerine getirir.

b) Acil ilalar, tbbi malzeme ve cihazlar kullanma hazr bulundurur.

c) Acil durumlarda hekimle ibirlii salar. Arrest durumunda mavi kod ars yapar. Kurumun benimsemi olduu protokoller dorultusunda temel/ileri yaam destei uygulamalarna katlr (oksijen verme, solunum destei, kalp masaj, acil ilalar, tbbi cihazlarn uygulanmas gibi). Eer o an nitede hekim yok ve (geerlilik sresi dolmam) ileri yaam destei sertifikas var ise temel ve ileri yaam destei uygulamalarn balatr, kalp masaj, solunum destei, defibrilasyon ve acil senkronize kardiyoversiyon uygular. Vakalar rapor eder.

) Hastann laboratuvar tetkikleri iin kan ve idrar rneklerini toplar, laboratuvara gnderir, sonularn takip eder, deerlendirir ve hastann hekimine bilgi verir.

d) Hastaya uygulanacak radyolojik tetkikler iin hastay hazrlar, ilgili birime transferini organize eder, gerekli durumlarda transfere elik eder.

C) HASTALIKLARI HEMREL

1) Diyabet Eitim Hemiresi

Grev yetki ve sorumluluklar

Hemirenin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) Diyabetli bireye uygulanan bakm ve tedavi ile ilgili uygulamalar ile eitim ve gzlemlere ilikin verileri Hasta Tanlama Formuna kaydeder, ilgili hemireye bilgi verir.

b) Hekim veya hemire tarafndan konsltasyon istenen poliklinik, servis/nite hastalarn gelitirdii Diyabet zlem ve Eitim Formunu kullanarak deerlendirir, eitim ve bakm ihtiyacn belirler. Bakmn planlanmasn ve uygulanmasn organize eder.

c) Diyabetli bireylerin bakmnda grev alr, bireyi yaam kalitesini ykseltmede her aamada destekler ve gereksinim duyulan konularda danmanlk yapar. Diyabetli bireyin kendi kendini ynetimine destek olur.

) Kabul edilmi protokoller ve reete edilen seenekler erevesinde tedaviyi ynlendirir.

d) Diyabetli bireylerin takibini dzenli olarak yapar, komplikasyonlarn nlenmesine ynelik hasta ve ailesine gerekli eitimleri verir.

e) Diyabetli bireye diyabet kimlik kart vererek yannda tamasnn nemini anlatr.

f) Diyabetli bireye/yaknlarna inslin uygulama becerisi kazandrr.

g) Diyabet ile ilgili her dzeyde eitim program gelitirilmesinde rol alr.

) Diyabetli bireyi diyabetik ayak ynnden deerlendirir, bakm ve bakmn nemi konusunda bilgilendirir.

h) Diyabetli bireyin gereksinimleri dorultusunda grup veya bireysel eitimleri planlar, uygular, deerlendirir ve kaydeder.

) Eitim hemiresi ile ibirlii yaparak hemirelerin diyabet konusunda eitim gereksinimlerini belirler, nerilerde bulunur. Hizmet ii eitim etkinliklerine katlr. Eitim programnn ieriini hazrlar ve eitim materyali gelitirir.

2) Onkoloji Hemiresi

Grev, yetki ve sorumluluklar

Hemirelerin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

1. Hemirelik Bakm:

a) Kanserli birey ve ailesinin yaam kalitesini gelitirmek iin semptom ynetimi ve destek bakm salar.

b) Kanser tans alm birey ve ailesini sistematik olarak deerlendirir, salk sorunlarn ve nceliklerini belirler.

c) alma ortamnn risklerini deerlendirir ve standartlara uygun nlem alr.

) Dier ekip yelerini alma ortamnn risklerine kar bilgilendirir ve rehberlik eder, alma ortamnn (antineoplastik ajanlarn) risklerine ynelik ortam ve ekipman standartlara gre dzenler ve temin eder.

d) Yaplacak tedavinin trne gre tedavi ncesi bireyi deerlendirir. Normalden sapma durumlarda doktoruna bilgi verir.

e) Onkoloji hemirelii ile ilgili bakm ilkeleri, yntemleri ve rnler konusundaki gelimeleri takip ederek bilgisini gncelletirir ve uygulamaya aktarr.

f) Kemoterapi uygulamadan nce ila almay engelleyecek durumlar (infeksiyon, kilo kayb, toksisite, ilalarn yan etkisi vb.) ynnden hastay deerlendirir. Kemoterapi almas planlanan hastann kemoterapi protokolnn uygunluunu (doz, ila verili yolu, tedavi emas vb.) deerlendirir ve hastaya bilgi verir.

g) Antineoplastik ila uygulanan hastalarn vcut svlar ve atklarna maruz kalnabilecek her trl ilemde koruyucu nlemleri alr ve alnmasn salar.

) Hazrlanan ilacn adn, dozunu, hazrlanma saatini yazarak ilacn zerine etiketler.

2.Tbbi tan ve tedavi plannn uygulanmasna katlma:

2.1.Kemoterapi ve Biyoterapi;

a) Birey ve aileye, uygulanmas planlanan kemoterapi/biyoterapi protokol, potansiyel yan etkilerine ilikin zbakm nlemleri ve antiemetik emas gibi konularda uygun retim plan yapar, uygular ve deerlendirir.

b) Birey ve yaknlarnn hastalk, tan ve tedavi seenekleri ile bakm konusunda sorularn yantlar, gerekli durumlarda hekime ynlendirir.

c) Kemoterapi/biyoterapiden nce, bireye psikolojik destek salar ve/veya psikolojik destek almas iin ynlendirir.

) Bireyin tedavi ve bakm ile ilgili kararlara katlmasn salar ve destekler.

d) Kurumunda, kemoterapi/biyoterapiye bal yan etkilerin nlenmesi ve kontrolne ynelik bakm standartlarn gelitirir, gelitirilmesini salar.

e) Hasta ve hasta yaknlarn gelitirilen standartlarn kullanlmas konusunda eitir.

f) Kemoterapi ncesi bireyi sistematik olarak deerlendirir; kapsaml yk alr ve fizik deerlendirme yaparak objektif ve subjektif verileri elde eder.

g) Tedavi ncesi laboratuar bulgularn deerlendirir. Bir nceki tedavinin toksisitelerini deerlendirir (infeksiyon, ntropeni, stomatit vb).

) Kemoterapi/biyoterapinin gvenli uygulanmasn salar.

h) Bilgilendirilmi onayn alnp alnmadnn kontrol eder.

) Periferal IV ya da santral venz kataterler, port katater uygulamalarn izler (infzyon hz ve infiltrasyon bulgular ynnden).

i) nfzyon tamamlandktan sonra inenin karlmas, santral ya da port katateri uygun miktarda serum fizyolojik ile ykadktan sonra tedaviyi sonlandrr.

j) nfzyon sresince hastay ekstravazasyon, anaflaksi, hipotansiyon, hipertansiyon, yksek ate, bronkospazm, larengospazm vb. ynden gzler, giriimde bulunur ve kayt tutar.

k) Birey ve/veya ailenin giriimlere yantn ve hedeflenen sonuca ulalp ulalmadn sistematik olarak deerlendirir.

l) Bireye tedaviye bal oluabilecek yan etkilerle (bulant-kusma, diyare, konstipasyon, stomatit, yorgunluk vb.) ba etme yntemlerini anlatr. Tedavi sresince dikkat etmesi gereken konularda hastay uyarr, bilgilendirir.

2.2.Hematopoetik Kk Hcre Transplantasyonu Olan Hastann Bakm;

a) Kk hcre transplantasyonu planlanan hasta ve ailesinin hastalk ve nakil srecine ilikin bilgilendirilmesinde grev alr.

b) Hasta ve ailesinin tedavi kararna aktif katlmn destekler; verilen bilgileri anlama durumunu deerlendirir, endie ve sorularn dile getirmelerini cesaretlendirir.

c) Bilgilendirildikten sonra hastadan uygun onam formlarnn alnmasn salar.

) Hastaya nakil ncesi gerekli tetkiklerin yaplmasn salar ve sonularn izler.

d) Hastann kk hcre nakline hazrlanmasnda grev alr (testler, konsltasyonlar, kateterlerin taklmas ve gerekli ila/malzeme salanmas gibi).

e) Hastann bakmnda primer sorumluluk alacak hasta yaknna (bakm verici) bakma ynelik eitim verir ve cesaretlendirir. Bakm vericinin durumunu ve hazr oluluunu deerlendirerek gerekli destei salar.

f) Hastaya katater taklmas ile ilgili bilgi verir, hazrlklarn planlar.

g) Hasta ve hastann bakmndan sorumlu olacak kiiye kateter bakm konusunda bilgi verir.

) Allojenik transplantasyonlarda vericinin eitimi ve hazrlanmasn salar.

h) Otolog nakil yaplacaksa aferez nitesi ile, kemik ilii toplanacak ise ameliyathane ile iletiim kurarak uygulamalar iin gerekli dzenlemeleri (malzeme, personel, verici ile ilgili dzenlemeler vb.) yapar.

) Alnan kemik iliinin hastaya verilene dek uygun ekilde naklini ve temiz koullarda saklanmasn salar.

i) Kk hcre toplama ilemini hasta ve/veya vericiye anlatr.

j) Toplanan kk hcrelerin uygun koullarda tanmas ve verilmesinde rol alr.

k) Kk hcre transplantasyonu srecinde hastay izler, bulgular kaydeder, bakmn planlar ve uygular, tedavisini uygular, hastann gvenliini salar, gerekli durumlar rapor eder.

l) Gerekli durumlarda hasta ve ailesine duygusal destek verir.

m) Transplantasyon sonras hastann dzenli kontrollerine ilikin eitim yapar, takip eder, gerekli test ve muayenelerin yaplmasn salar.

n) Birey ve ailenin transplantasyon sonras iyileme srecinde gnlk yaam ve i yaamna uyumunu ve yaam kalitesini deerlendirir; destek iin uygun kaynaklara ynlendirir.

o) Hasta ile ilgili tm verilerin raporlanmasnda ve gerekli yerlere ulatrlmasnda grev alr.

) Kk hcre transplantasyonu ile ilgili almalara katlr.

p) Transplantasyon sonras bireyin izlenmesine katlr; kullanlan ilalar, etki ve yan etkileri konusunda bilgi verir; ila kullanmna uyumunu deerlendirir.

2.3.Radyoterapi srecinde;

a) Birey ve ailesini planlanan tedavi, sresi, cihazlar ve saati gibi konularda bilgilendirir.

b) Birey ve ailesini radyoterapiye bal oluabilecek genel semptomlar (cilt reaksiyonlar ve yorgunluk gibi) ve tedavi alaca blgeye zel yan etkiler ve kontrolne ynelik bilgilendirir.

c) Planlanan radyoterapide olas yan etkileri (mukozit, cilt reaksiyonu, yorgunluk, bulant-kusma v.b.) izler ve erken saptanmasn salar.

) Brakiterapi sresince hasta bakmna katlr; hasta ve/veya ailesini bilgilendirir; gerektiinde hastay sedatize eder/ar kesici ila verir; muayene ve aplikatrn yerletirilmesi srasnda yardm eder; kullanlan malzemeleri temizleme ve sterilizasyon iin hazrlanmasn salar.

d) Bireyi radyoterapi sresince uygun aralklarla cilt reaksiyonlar, yorgunluk ve blgelere zel dier yan etkiler ynnden deerlendirir ve uygun giriimlerde bulunur.

e) Hasta ve ailesinin sosyal hizmet gereksinimlerini (ulam, konaklama, sevk ilemleri gibi) deerlendirir.

f) Hasta ve ailesine olas yan etkilere ynelik rehberlik yapar ve profesyonel destek salar.

g) Hasta ve ailesini beslenme konusunda bilgilendirir.

) Bireyi radyoterapinin uzun dnemde grlebilecek ge yan etkileri ynnden deerlendirir ve bilgilendirir.

2.4. Palyatif Bakm Sresince;

a) Hemire birey ve ailesine sreklilii olan bir duygusal destek salar.

b) Hastann ar ve dier semptomlarn deerlendirir ve ynetimini salar, birey ve ailesini evde semptom kontroln yapabilmeleri konusunda bilinlendirir.

c) Birey ve ailesinin hastaneye ve acil hizmetlere ulaabilme konusunda gerekli bilgileri verir.

) Bireyin gnlk bakm srasnda bamszln ve kontroln srdrme ve seimlerini yapabilmesine yardmc olarak yaam kalitesini arttrr.

d) Birey ve ailesi iin var olan sosyal destekleri belirler ve destek almalarnda yardmc olur.

e) Birey ve ailesine hastaln ekonomik boyutu ve alabilecekleri ekonomik destekler konusunda bilgi verir.

3) Diyaliz Hemiresi

Grev, yetki ve sorumluluklar

Hemirenin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) Hastann kendi kendine ynetimi ve bakmn destekler. Hastay diyalize hazrlar. Hasta, ilk defa diyalize giriyor ise diyaliz ekibi ve dier hastalarla tantrr. lem ve diyaliz merkezi hakknda bilgi verir. Diyalizin komplikasyonlar, belirtileri ynnden bilgilendirir.

b) Diyaliz ilemi srasnda oluabilecek komplikasyonlara mdahale eder.

c) Hemodiyalize alnacak hastann vaskler giri yolunu deerlendirir.

) Hasta ve yaknlarn diyaliz ilemi, sresi, randevu saati konularnda bilgilendirir.

d) Gerekli durumlarda hastay sosyal ve psikolojik destek asndan ynlendirir.

e) Diyaliz ncesi ve sonras hastay tartar, diyaliz sresince yaam bulgularn kontrol eder.

f) Diyaliz giri yerinin bakmn yapar.

g) Hekim istemi dorultusunda uygun diyalizer ve diyalizat hazrlar.

) Arteriovenz fistl giriimini yapar.

h) Hasta ve hasta yaknlarna diyaliz ilemi, diyaliz sresi ve fistl bakm gibi konularda gerekli eitimi verir.

) Diyaliz ekibi ile birlikte hastann evdeki bakmna ilikin eitim verir (banyo, beslenme, fistl bakm, sv alm ve hastann kendi kendine bakm destei).

4) Rehabilitasyon Hemiresi

Grev, yetki ve sorumluluklar

Hemirelerin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) Uygun deerlendirme parametrelerini kullanarak hasta hakknda; uyum ve ba etme, bilisel durumu ve iletiim kurma durumu, ekonomik kaynaklar, evresel faktrleri, aile dinamikleri, fonksiyonel yeterlilii, fizyolojik durumu ve gvenlii konularnda bilgi toplar.

b) Hastay btncl olarak ele alr, gnlk yaam srecinde gerekli olan iletiim ve bamsz yaam becerilerinin kazandrlmasn salar. Kendine bakm gelitirerek yaam kalitesini artrmay retir, destekler ve gzler.

c) Hastann stresle baa kma yollar ile problem zme becerilerini deerlendirerek, becerilerin gelimesine yardm eder. Vcut deiikliklerine uyumunu deerlendirir, destekler, gerekirse ilgili birime ynlendirir.

) Mesane irrigasyonu ve idrar inkontinans bakm verir, mesane ve barsak eitimi yapar.

d) Giriimleri planlarken hastaya zelletirilmi sonular belirler. Amalar hastann gerek ve potansiyel, fonksiyonel, emosyonel ve geliimsel yeteneklerine uygun ve gereki olmaldr.

e) Hasta ve yaknlarna kateter bakm, bas yarasnn nlenmesi ve bakm, mesane ve barsak rehabilitasyonu, ayak bakm, cihazlarn ve ilalarn kullanm, beslenmenin nemi, sv kontrol, pozisyon kontrol ve nemi, deformitelerin nlenmesi ve eklem hareket aklnn salanmas amacyla fiziksel aktivitelerin devamllnn nemi ve benzeri konularda eitim yapar.

f) Hasta ve yaknlarnn eitimi; kronik hastalk ve sakatla uyumu, iletiim becerisi, ilevsel ve fonksiyonel beceriler, z bakm becerileri, saln srdrlmesi, ynetimi ve destekleyici faktrler izlenerek srdrlr.

g) Gereksinim duyulan salk bakmn alabilmeleri iin mevcut kaynaklara ulamada hasta ve yaknlarna yardmc olur. Evde bakm iin mevcut merkezler, destek gruplar ve dier destekleyici kaynaklara ulamalarn salar.

5) Endoskopi Hemiresi

Grev, yetki ve sorumluluklar

Hemirenin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) lem ncesi, endoskopi nitesinde gerekli olan hazrlklar yapar.

b) Tan ve tedavi amal giriimler iin bireyi bilgilendirir, ileme hazrlar, ilem sras ve sonrasnda takip eder ve gerekli uygulamalar yerine getirir.

c) st gastrointestinal sistem endoskopisi, alt GS endoskopisi, perktan giriimler, ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjio Pankreatografi), ilemlerinden nce hastann hazrlklarn kontrol eder, eksikliklerini tamamlar.

) Hasta gvenlii nlemlerini alr.

d) ERCP nitesinde radyasyon gvenlii nlemlerini alr.

e) Kullanlan malzeme, alet ve cihazlarn temini, bakm, temizlii ve sterilizasyonunu salar. Endoskoplarn ileme hazr hale getirilmesi, ilemden sonra hastann takibi ve gzlenmesi, kontamine endoskoplarn dezenfeksiyon ve sterilizasyon ilemlerinin yaplmasn salar.

f) Endoskopi nitesinin genel temizlik ve hijyenini salar. Sterilizasyon tekniklerini bilir, uygular ve uyulmasn gzetir. Periyodik aralklarla skoplardan kltr alnmasn salar ve takip eder.

g) lemler srasnda steril artlarn korunmasn salar.

) Acil giriimler ve invazif giriimler iin gerekli olan malzemelerin yeterli ve daima kullanma hazr tutulmasn salar.

h) Hekim istemi ile premedikasyon uygular ve hastann gvenliini salar.

) Hastann ve yaknlarnn hastalk, tan ve tedavi seenekleri ile bakm konusundaki sorularn cevaplandrr, gerekli durumlarda hekimine ynlendirir.

i) Kolonoskopiden nce barsak hazrl konusunda hastay bilgilendirir.

D) CERRAH HEMREL

1) Ameliyathane Hemiresi

1.1. Steril (Scrub) Hemire

Grev, yetki ve sorumluluklar

Hemirenin grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) Ameliyat srasnda steril alan iinde alr.

b) Steril alann korunmasna ynelik aseptik teknikleri uygular. Bulamay (kontaminasyon) nlemek iin gerekli nlemleri alr.

c) Ameliyathanede hasta gvenliine ynelik gerekli nlemlerin alnmasn salar ve uygular.

) Bir gn nceden ertesi gnn ameliyat ve ilem tiplerini gzden geirir. Alet ve malzeme ile ilgili hazrlk yapar.

d) Cerrahi ilem sresince ekipte yer alr.

e) Cerrahi el antisepsisini uygular. Steril gmlek ve eldiven giyer. Cerrahi ekibin steril gmlek ve eldiven giymesine yardmc olur.

f) lem srasnda gereken steril alet, dier malzemelerin hazrlanmasn ve kullanmn salar.

g) Hastann steril rtlmesine yardm eder.

) Malzemeleri kolay alnabilecek ekilde dzenler ve ilemin tipine gre cerrahn ihtiyac olan malzemeyi nceden belirleyerek verir.

h) Cerrahi ilem srasnda ihtiya duyulan ine, iplik gibi sarf malzemeleri yeteri kadar hazrlayarak kullanma hazr hale getirir.

) lem sonras tm aletleri, kompresler ve tamponlar dolac hemire ile birlikte sayar ve kaydeder.

i) Ameliyat srasnda alnan doku rneklerini tanmlayarak dolac hemireye gvenli bir biimde teslim eder.

j) Ameliyat sonras malzemelerin temizlenmesini, saylmasn, listeye uygun ekilde hazrlanmasn, steril edilmesini ve kullanma hazr bulundurulmasn salar.

1.2. Dolaan (sirkle) Hemire

Grev, Yetki ve Sorumluluklar

Hemirenin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) Ameliyathanedeki hastann hemirelik bakmndan sorumludur.

b) Ameliyat ncesi, sras ve sonrasnda cerrahi ekibin malzeme ihtiyalarn salar.

c) Hastann endiesini azaltmak iin psikolojik destek salar.

) Hasta iin gvenli ve konforlu evre salamada ekibi gzleyerek yardmc olur.

d) Uygun hasta bakm ve hasta gvenlii iin gereken tm uygulamalarn yapar.

e) Hastay ilem sonras gvenli bir biimde nite hemiresine yazl ve szl ekilde teslim eder.

f) Hastann kimliini dorular, hasta bilgilerini gzden geirir.

g) Hastann ameliyat masasna alnmasna, uygun pozisyon verilmesine, gvenliinin salanmasna yardm eder, mahremiyetini korur.

) Cerrahi ilem sresince odada kalarak ihtiyaca ynelik destek verir. htiya duyulan tbbi malzemeyi temin eder. Paket ama standartlarn uygular.

h) Cerrahi doku rneklerini (spesmen) uygun ekilde hazrlar, etiketler, kayt eder ya da kayt edilmesi iin sekreterlie teslim eder ve laboratuara gnderilmesini salar.

2) Stoma ve Yara Bakm Hemiresi: Stoma, yara, inkontinans ve fistl sorunu olan bireylere ynelik tan, tedavi ve bakm hizmetlerinin etkin bir ekilde yerine getirilmesinden sorumlu zel dal hemiresidir.

Grev, yetki ve sorumluluklar

Hemirenin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) Stoma, yara, inkontinans ve fistl sorunu olan bireyi, fiziksel ve psikososyal adan deerlendirir, deerlendirme sonularn ilgili formlara kaydeder. Deerlendirme sonular ve ilgili kaynaklardan (hasta dosyas gibi) edinilen verileri yorumlayarak hemirelik tanlarn belirler.

b) Gereksinim duyulan hemirelik bakmn kanta dayal olarak planlar ve yrtr. Hemirelik bakmnn kalitesini ve sonularn deerlendirir; ve bu sonular dorultusunda hemirelik bakmn yeniden dzenler.

c) Hastann ameliyat ncesi hazrlnda cerrahla birlikte stoma blgesini belirler.

) Ameliyat sonras erken dnemde (24 saat iinde) stoma ve peristomal cildi deerlendirir, stomay erken dnem komplikasyonlar asndan deerlendirir, gaz, gaita ve idrar kn kontrol eder.

d) Stomann tipine, biimine ve apna uygun adaptr/torbay ve yardmc stoma bakm rnlerini uygular.

e) Stomann ve stoma evresindeki cildin bakmn yapar.

f) Kalc kolostomisi olan uygun hastalarda kolostomi irrigasyonu yapar, sonucunu kaydeder.

g) Uygun hastalarda hekimle ibirlii iinde lavman (ante-grade continent) yapar.

) Stoma evresinde gelien cilt problemlerinde, cilt bakm yapar.

h) Stomaya ilikin komplikasyonlarda ilgili hekimle ibirlii yaparak gerekli uygulamalar yapar (Kemer ve korse uygulama, prolapsusun elle redksyonu, ileostomi lavaj, kanamann durdurulmas, suppozituar ve lavman uygulama).

) Fistl bakm yapar ve fistl evresindeki cildi korur.

i) Gastrostomi, jejenostomi ve beslenme tp yerletirilen durumlarda tpn ve ostomi evresindeki cildin bakmn yapar.

j) Yaray deerlendirir. Yarann mekanik temizliini yapar. Yara irrigasyonu yapar. Yara pansuman yapar. Yaraya bandaj uygulamas yapar.

k) Bakm verdii bireyi, yaray, yara bakmna ilikin rnleri ve yara bakm uygulamalarn deerlendirerek en etkili rne karar verir, aileyi ve ekibi ynlendirir.

l) Basn lseri asndan risk grubunda yer alan hastalar deerlendirir. Basn lseri gelimesi durumunda basn lserini deerlendirir, lserin iyilemesini salayacak uygun bakm ve tedavi edici uygulamalar yapar.

m) Hastaya yaplan bakm ve tedavi uygulamalar/gzlemlere ilikin hemirelik kaytlarn nbet/vardiya deiimlerinde yazl ve szel olarak blm hemirelerine/ilgili ekibe teslim eder.

n) Stoma, yara ve inkontinans bakmnda asepsi ilkelerine uyar, bu ilkelere uyulmasn salar.

o) Stoma, yara ve inkontinansa ynelik kayt formlarn gelitirerek bakm verdii hastalara ilikin hemirelik uygulamalarnn her aamasn zamannda ve eksiksiz olarak kaydeder.

) Stoma ve yara bakm ilkeleri, yntemleri ve rnler konusundaki gelimeleri takip ederek bilgisini gncelletirir ve uygulamaya aktarr.

p) Hastaya uygulanan bakm ve tedavi ile ilgili uygulamalar ve gzlemlere ilikin hemirelik kaytlarn nbet/vardiya deiimlerinde yazl ve szel olarak blm hemirelerine/ilgili ekibe teslim eder.

r) Hasta vizitleri yaparak hastalarn durumunu izler, ilgili ekiple bilgi al veriinde bulunur. Uygulamalarn ilgili formlara kaydeder.

s) Hemirelik uygulamalar iin gerekli malzemelerin yeterli ve alr durumda olduunu kontrol eder.

) Stomadan idrar, dk rnei alr.

t) nkontinans tipini belirlemeye ynelik tan ilemlerine katlr.

u) Yaradan kltr alr.

) Hekimle ibirlii ierisinde yaraya topikal ajanlar uygular.

v) Yaraya mekanik debritman uygular (Islak kuru pansuman, basnl ykama)

y) Hekimle ibirlii ierisinde yaraya kimyasal ve cerrahi debritman uygular.

E) RUH SALII VE HASTALIKLARI HEMREL

1) Psikiyatri Klinik Hemiresi

Grev Yetki ve Sorumluluklar

Hemirenin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

1. Hemirelik Bakm:

a) Hasta gvenlii asndan riskli olabilecek eyalarn kontroln yapar, emanete alr, kaydeder ya da ailesine ulatrr.

b) Hastaya ait para ve zel eyalar emanete alr, kaydeder, gerektiinde hastaya verir.

c) Hastann ihtiyac olan kiisel eyalarnn (pijama, terlik, havlu gibi) ailesi tarafndan temin edilmesini salar.

) Hastayla biyo-psiko-sosyal bir btnlk ierisinde, teraptik iletiim tekniklerini ve kanta dayal deerlendirme aralarn kullanarak srekli ve sistematik biimde veri toplar.

d) Riskli davranlara (intihar, iddet, kendine ve/veya evresine zarar verme, ktye kullanm, ihmal) ilikin yk alr, risk dzeyini deerlendirir.

e) Hastalarn z bakmn yapmas iin tevik eder, destekler, gerektiinde yapar.

f) Hastann servise kabulnde fiziki muayenesini yaparak yara, iz ve darp bulgularn kontrol ederek kaydeder.

g) Ailesi olmayan, ya da ailesi hakknda bilgi alnamayan hastann ihtiyac olan kiisel eyalarn (pijama, terlik vb.) hastane depolarndan teminini salar.

) Hastann sosyal gvencelerini takip eder, sosyal gvencesi olmayan hastalarn sosyal gvencelerinin temini iin ilgili birimlerle irtibata geer.

h) Hastann zel gzlem, ziyaret, telefon izni ve tedbirlerin planlamasna katkda bulunur, karar uygular.

) Hasta ziyaretilerini ve getirdiklerini denetler.

i) Hastann bakm gereksinimlerini ve sorunlarn belirler, hasta bakmnda hemirelik sreci sistemini kullanr.

j) Beslenme, kilo takibi, uyku takibi, konversiyon takibi, deliryum takibi, ila yan etki takibi, pnmoni takibi, hipomani takibi ve istisnalar nleme takibi yapar.

k) Hemirelik hizmetleri iin gerekli olan ara, gere ve malzemelerin tespit ve teminini salar.

l) Dzenli olarak st aramas yaplarak yanc, yakc, kesici aletlerin ve madde giriinin engellenmesini salar, gvenlik nlemlerinin kontrollerini yapar (kamera takibi, dolaplarn kilit kontrol vb.).

m) Hasta yakn ve hekim ile iletiim kurarak hastann servise kabul edili biimine karar verir.

2. Tbbi tan ve tedavi plannn uygulanmasna katlma:

a) Hastalarn en az kstlayc olan evrede gvenli tedavi ve hizmet almalarna yardmc olur.

b) Hastalarn ruhsal ve fiziksel salnn deerlendirildii, planlanan hemirelik uygulamalar dorultusunda hasta sorunlarnn ele alnd planl ve dzenli grmeler yapar.

c) Elektrokonvlzif tedavi planlanan hastaya ilem ncesi, en az drt saat a kalmasn salar, mesane boaltmn kontrol eder, protezlerin karlmasn salar, vital bulgu takibi yapar.

) Elektrokonvlzif tedavi uygulamas srasnda hastaya uygun pozisyonun verilmesini salar, nbet izlemi ve sresini kayt eder. Uygulama sonrasnda olas komplikasyonlar gzlemler.

d) Tecrit ya da tespit gerekiyorsa, bu ilemlerle ilgili hastaya aklama yapar, gven verir ve sk aralarla gzlemler, gzlemleri kaydeder, olas riskler iin tedbir alr.

e) Hastann kendine ya da evresine zarar verme riskini gsteren belirtileri takip eder, kriz ve acil durum olumasn engelleyici, nleyici yaklamlar uygular.

f) Psikiyatrik acil durumlar ynetir ve etkili acil bakm balatr.

3. Eitim ve danmanlk:

a) Tedaviyle ilgili gzlemleri dorultusunda ekibe tbbi tedaviye ilikin gerekli nerilerde bulunur.

b) Ruh sal ekibinin nemli bir yesi olarak grup terapisi grmelerine katlabilir.

c) Ruh sal hizmetinin etkinlii iin gerekirse baka birimlerden ya da disiplinlerden danmanlk alr, danmanlk almas iin bireyi/aileyi ynlendirir.

) Yararl ve kullanabilecei destek sistemlerini ve toplum kaynaklarn deerlendirir, bireyi/aileyi ynlendirir.

d) Hastann geliim dzeyi, renme isteklilii, bilgilenme ihtiyac, kltrel yaps ve inanlarn gz nne alarak salk eitimini ve hasta eitimini planlar.

e) Hastay ve aileyi desteklemede stresle ba etme, stigmatizasyon, kiiler aras ilikiler, farkndalk ve girikenlii artrma, problem zme becerisi, sosyal beceriler eitimi gibi konularda psiko-eitim programlarn planlar ve uygular.

f) Hasta ve ailesine; ilalarn etki ve yan etkileri konusunda gerekli eitimleri planlar, uygular, eitimin etkinliini deerlendirir.

g) Klinikte alan destek hizmet personeline hasta ve yaknlaryla iletiim ve yaklamlar konusunda eitim ve danmanlk salar.

2) ocuk ve Adlesan Psikiyatrisi Hemiresi

Grev Yetki ve Sorumluluklar

Hemirenin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

1. Hemirelik Bakm:

a) Aile dngsnn karmakl ierisinde yaam stresrlerinin, travmatik olaylarn ve durumsal krizlerin sala etkisini deerlendirir.

b) ocuk/ergenin yatna karar verilirse; servise kabul eder, kendini, servisi ve kurallar tantr, sorularn cevaplandrr, oryantasyonunu salar. Aileyi klinik hakknda bilgilendirir.

c) ocuk/ergenin ihtiyac olan kiisel eyalarnn (pijama, terlik, havlu gibi) ailesi tarafndan temin edilmesini salar.

) ocuk/ergenin bakm gereksinimlerini belirler, bakm plann hazrlar, uygular, sonularn deerlendirir ve kaydeder.

d) ocuk/ergenin yaknlaryla ibirlii salar, ailenin tedavi srecine katlmn salar.

e) ocuk/ergenin kendine ya da evresine zarar verme riskini gsteren belirtileri, ipularn takip eder, kriz ve acil durum olumasn engelleyici, nleyici yaklamlar uygular.

2. Eitim ve danmanlk:

a) ocuk/ergen ve ailesinin eitim ve danmanlk gereksinimlerini belirler ve yerine getirilmesini salar.

b) Sorunlarla baa kma ve sorun zme konusunda hasta ve aileye eitim, ynlendirme yapar.

c) ocuk/ergenin yaknlarnn da yaad endie, znt, fke, sululuk, aresizlik ile salkl ba etmeleri iin teraptik iletiim kurar, danmanlk salar.

) ocuk/ergen ve ailesine; ilalarn etki ve yan etkileri konusunda gerekli eitimleri planlar, uygular, eitimin etkinliini deerlendirir.

d) ocuk/ergen ve ailesine ynelik taburculuk sonras eitimi planlar, uygular.

e) Dier klinik hemiresi ve alanlarna ocuk ve ergen ruh sal ve psikiyatri vakalar konusunda eitim ve danmanlk salar.

3) Konsltasyon-Liyezon Psikiyatrisi Hemiresi

Grev Yetki ve Sorumluluklar

Hemirenin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) Fiziksel yaknmas ya da hastal olan bireyin fiziksel durumu ile ruhsal durumu arasndaki etkileimi gzlemler.

b) Fiziksel hastal olan bireyin ve ailesinin hastala, tedaviye psikolojik uyumunu salamada, adaptif fonksiyonlarn gelitirmelerinde, yeniden kazanmalarnda yardm eder.

c) Bireyin mevcut hastal ve hastaln yol at yaam sorunlaryla ba edebilecek gce gelmesine, baa kma yntemleri gelitirmesine yardmc olur.

) Hastann hastalk yaantsndan saln srdrmesine yarayacak anlam karmasna yardmc olur.

d) zel eitim alarak psikoterapi uygulamalarnda grev alr.

e) Bakmn tbbi ve psikiyatrik boyutunu entegre eder, bakmn etkinliini deerlendirir.

f) Bakmn etkinliini azaltan, sistemin ilemesine engel olan nedenleri ortaya karmak, ortadan kaldrmak ya da deitirmek iin aba gsterir.

g) Genel hastanedeki tedavi ekibi ile ibirlii iinde hasta/hasta ailesine ynelik eitim ihtiyacn saptar, psikolojik eitimi planlar, hastann aktif katlmn tevik eder, eitimi uygular ve deerlendirir.

) Hasta ve ailelerine ruh saln, problemlerle ba etme yollarn gelitirmeleri iin yardm eder, eitim verir.

h) Hastalarn gereksinimlerine uygun eitim materyali hazrlar, gelimelere gre yeniden gzden geirir.

) Hastalarn rehabilitasyonuna yardm eder.

i) Hasta ile hemire arasnda iletiim problemlerinin ve atmalarnn zmlenmesinde yardmc olur, etkin kiiler aras iletiimi ve teraptik ilikiyi kolaylatrc faaliyetler planlar.

j) Genel hastanede alan hemirelerin yaad i stresi-problemi hakknda duygularn ifade etmesine ve problemlerini zmelerine yardmc olur, salk elemanlarna destek olur, destek gruplar oluturur ve srdrr. Hemirelerin mesleki benlii, kiisel benlik sayglarn, giriimciliini artrmak iin gerekli teraptik grup almalarn planlar.

k) Deiim, atma zm ve dier personelle ilgili konularda ynetimsel danmanlk hizmeti verir.

l) Genel hastanede alan hemirelerin eitime katlm, gelimeleri uygulamaya aktarmalar ve aratrma yapmalar iin destekler, tevik eder, danmanlk yapar.

m) Hastalarn yaam kalitelerini ykseltecek uygulamalar konusunda dnya literatrn takip eder ve gelimelerin kuruma uyarlanmas ile ilgili dzenlemeleri nerir, uygular ve denetler.

n) Mesleki gelimeleri takip eder, srekli eitimi felsefe edinerek kurum ii ve kurum d bilimsel toplantlara, kongrelere, hizmet ii eitimlere katlarak srekli eitim yoluyla mesleki geliiminin devamlln salar.

4) Alkol ve Madde Bamll Merkezi Hemiresi

Grev Yetki ve Sorumluluklar

Hemirenin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) Alkol, psikoaktif madde ya da bamllk yapc dier maddeleri brakma istei ya da yoksunluk yaknmalar nedeniyle hastaneye bavuran hastalarn ve ailelerinin fiziksel ve psikososyal tanlamasn yapar (zellikle hastann madde kulanm yks, nceki tedavi durumu, yasal sorunlar ve dier kayplar, danann/ailenin hastal, durumu alglamalar, emosyonel tepkileri, ba etme davranlar, madde kullanmnn aile zerindeki etkisi hakknda veri toplar).

b) Hasta ve ailesine ilikin toplanan veriler dorultusunda sorununu belirleyerek, hemirelik tansn koyar.

c) Hemirelik tanlarna ilikin hasta/ailesine ynelik bakm giriimlerini planlar ve uygular (bamll aklama, inkar zerinde alma, etkin ba etme stratejilerini gelitirme, anksiyete ynetimi, destek sistemlerini harekete geirme, duygularn ifade edilmesini kolaylatrma, danmanlk ve eitim, rol modeli olma, psikoterapi, hasta takibi, psikofarmakolojik ilalarn etki ve yan etkilerini deerlendirme, psikiyatristle ibirlii, eitim ve aratrma), bakmn etkinliini deerlendirir.

) Detoks tedavi srecinde yoksunluk belirtileri asndan hastay gzlemler, bilin takibi yapar, tremor, terleme, halusinasyon, ajitasyon, hezeyan, konvulsyon varln takip eder, yoksunluk belirtilerinin iddetini deerlendirir, kaydeder.

d) Hastann ihtiyac olan uygun hidrasyonu salamak iin, sv alabilmesine bal olarak oral ya da intravenz sv alm konusunda destek salar.

e) Hastann yoksunluk belirtilerine, vitamin ve mineral kaybna ya da genel tbbi durumuna ynelik planlanan tedaviyi uygular.

f) Hastalarn bireysel geliimini ve sosyalizasyonunu salayacak, kiisel benlik sayglarn, giriimciliini arttracak teraptik grup almalarn (gnaydn, ie ynlendirme, ura, spor, sinema, kitap, gezi vb.) dzenler, hastalarn katlmn tevik eder ve gzlemler. Rehabilitasyon ekibi ile ibirlii salar.

g) Hastalardan teraptik amal istenen etkinliklerin srdrmn izler.

) Madde kullanm olup olmadn takip eder madde lm tetkiklerin yaplabilmesi iin idrar alr alkolmetre lm yapar.

h) Servise madde giriini nlemeye ynelik tedbirler alr, gzlem yapar, binada aramalar yaptrr ve gvenlii salar.

) Hastalarn hastanede kalmaya bal (kapal servisler iin) yaadklar duygular ifade etmeleri ve problemlerini zmelerine yardmc olur.

i) Hasta ile ailesi arasnda iletiim problemlerinin ve atmalarnn zmlenmesinde yardmc olur, etkin kiiler aras iletiimi ve teraptik ilikiyi gelitirici giriimler planlar ve uygular.

j) Gerekli durumlarda yasal sorunu olan hasta/dananlarn ilgili mercilere iletilmek zere tedavi srecindeki durumlarn gzlemleyerek gzlem raporlar kaytlarn tutar. Gerekli durumlarda denetimde serbestlik yasas gereince gzlem yaplan hasta/dananlarn bamllk davran gzlemlerini yaparak raporlarn tutar.

k) Taburculuk ncesi ya da sonrasnda nkslerin nlenmesinde bireysel ya da grup danmanl yapar ve psikoeitim gruplar oluturur.

l) Hastalarn adsz alkolik (AA), adsz narkotik (NA) gibi, ailelerinin (Al-Anon), ocuklarn (ACA) gibi kendi kendine yardm gruplarna katlmn salar.

m) Salk hizmeti veren personelin bamllk alannda eitimini/geliimlerini salayacak programlar planlar, organize eder ve deerlendirir.

n) Toplumu bilgilendirme aktivitelerinde rol alr, ruhsal saln koruma ve gelitirme konusunda eitim ve danmanlk hizmeti verir.

F) OCUK SALII VE HASTALIKLARI HEMREL

1) Pediatri Hemiresi; Evrensel ocuk haklar ve profesyonel hemirelik rolleri dorultusunda 0-18 ya arasndaki ocuklarn aile ve toplum iinde fiziksel, bilisel, duygusal ve sosyal ynden salkl byme ve gelimesi, hastalklardan korunmas ve salnn en st dzeyine karlmas; hastalandnda hasta ocuun tedavisi, bakm ve rehabilitasyonundan sorumlu hemiredir.

Grev, yetki ve sorumluluklar

Hemirenin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

1. Hemirelik bakm:

a) ocuun bakm gereksinimlerini ocuun ve ailenin kltrel, sosyal, tbbi durumuna ilikin veriler dorultusunda saptar, belirledii gereksinimlerin karlanmas iin planlad bakm uygular ve bakmn sonucunu deerlendirir.

b) ocuu aile ve evresi ile bir btn olarak ele alr ve verecei bakmn her aamasna aileyi dahil eder.

c) Yat ilemleri tamamlanm ocuu ve ailesini servise kabul eder, kendileri iin ayrlan oda ve yatana alr, ocuk ve ailesinin servise/kuruma uyumunu salar.

) ocuk ve ailesine rahat ve gvenli ortam salar, odada gerekli malzemelerin yeterli ve alr durumda olduunu kontrol eder.

d) ocuk/aile ve evresi ile iliki kurmada uygun iletiim tekniklerini kullanr.

e) ocuk ihmal ve istismar durumlarn tanr. pheli durumlarda ilgili yerlere bildirimde bulunur.

2. Tbbi tan ve tedavi plannn uygulanmasna katlma:

a) Hastalk srecini objektif (ate, kan basnc ve solunum dzeyi, laboratuar bulgular) ve subjektif veriler dorultusunda deerlendirerek izler ve deiiklikleri kaydeder.

b) Tan amal hastadan alnmas gereken rnekleri alr, uygun ekilde ve en ksa srede yerine ulatrlmasn salar.

c) Tan ve tedavi amal giriimler iin ocuk ve ailesini hazrlar, ilem srasnda rahatlatr, ilem sonrasnda izler.

) Sekiz doru ilkesine gre ila uygulamalarn yapar, ilalarn etkisi ve yan etkisi ynnden gzler, istenmeyen bir etki grldnde uygun giriimlerde bulunur.

d) Oral-parenteral ilalar, kan ve sv infzyonlarn ve harici ila uygulamalarn yapar.

e) Gerektiinde hastay ameliyata ve ilemlere hazrlar.

f) Gerektiinde hastann gvenli bir biimde tanmasn salar.Transport ile ilgili tm koullar hazrlar.

g) ocuk ve ailesini, hastaneye yatt andan itibaren taburculua ve evde bakma hazrlar.

) ocuk ve ailenin, taburcu olduktan sonra verilen bakmn devamlln salayabilmeleri iin onlara gerekli bakm becerilerini retir, rehberlik ve danmanlk yapar.

h) ocuun bakm ve tedavisinde teraptik oyunu kullanr.

3. Eitim ve danmanlk:

a) ocuklara ve genlere bakm verirken dier salk bakm profesyonelleri ile ibirlii iinde ve ekip anlay ile alr.

b) ocuun saln koruma ve gelitirme iin bakmn her dzeyinde aileye rehberlik eder, salk eitimini planlar, uygular.

c) Hastaneye yatma, kronik ve lmcl hastalk gibi ailelerde anksiyete ve strese neden olan krizli dnemlerde ocuk ve ailesine destek olur.

) Hastalk ve/veya zrllk durumunu takiben ocuun/ailenin en st dzeyde fonksiyon grebilmesi iin ocuk ve aileye destek olur.

d) Hastaneye yatt andan itibaren taburculua ve evde bakma hazrlar.

e) ocuk ve ailenin, taburcu olduktan sonra verilen bakmn devamlln salayabilmeleri iin onlara gerekli bakm becerilerini retir, rehberlik ve danmanlk yapar.

2) Yenidoan Hemiresi: Yenidoan hemiresi; profesyonel hemirelik rolleri dorultusunda yenidoan ve yenidoan youn bakm nitesinde yatan bebeklerin; d ortama uyumunun salanmas, salkl byme ve gelimesi, anne st ile beslenmesi, hastalklardan korunmas ve salnn en st dzeyine karlmasnda nemli rolleri olan; hastalandnda bakmndan sorumlu olduu bebei kapsaml olarak deerlendirip klinik belirti ve bulgular yorumlayabilen, ailesi ile birlikte deerlendiren, yenidoann bakm gereksinimlerini tespit ederek kanta dayal bilgiler dorultusunda uygun bakm planlayabilen, nitedeki ara-gereleri kullanabilen, aralardaki verileri deerlendirip yorumlayabilen, bebekler ve yaknlar ile iletiimi ve onlara uygun teraptik yaklam kurabilen, eitim ve danmanlk yapabilen ve ekip anlay iinde, ekip yeleri ile iyi iletiim ve ibirlii kurma becerisine sahip hemiredir.

Grev, yetki ve sorumluluklar

Hemirenin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

1. Hemirelik bakm:

a) Bebein anomalili olmas, erken domas, dk doum arlkl olmas veya bebein kayb gibi ailelerde anksiyete ve strese neden olan krizli dnemlerde aileye destek olur.

b) Yenidoann deerlendirmesini yapar. Yenidoann normalden sapma durumunda hekimi bilgilendirir.

c) Yenidoan hemiresi yenidoann vcut ssnn korunmas ve srdrlmesini salar.

) Aile bebek etkileiminin en erken dnemde balamasna yardmc olur. Bunun iin annenin gereksinimlerini karlar, anne-bebek arasndaki ilikinin niteliini deerlendirir.

d) Yenidoan enfeksiyonlarnn nlenmesi iin gereken nlemleri alr.

e) Yenidoan hemiresi gerektiinde hastann gvenli bir biimde tanmasn salar.

f) Transport ile ilgili tm koullar hazrlar.

2. Tbbi tan ve tedavi plannn uygulanmasna katlma:

a) Tan amal bebekten alnmas gereken rnekleri alr, uygun ekilde ve en ksa srede yerine ulatrlmasn salar.

b) Gerektiinde hastay ameliyata ve ilemlere hazrlar.

c) la uygulamalarn yapar, ilalarn etkisi ve yan etkisi ynnden gzler, istenmeyen bir etki grldnde uygun giriimlerde bulunur.

3. Eitim ve danmanlk:

a) Aileler ile srekli iletiim halinde bulunur. Bebei aile ve evresi ile bir btn olarak ele alr. Bakmn her aamasnda annenin hazr oluluk dzeyini deerlendirerek anneyi bakma katar.

b) Bebein saln koruma ve gelitirme iin bakmn her dzeyinde aileye rehberlik eder, salk eitimini planlar, uygular (anne st ve nemi, emzirme teknii, meme bakm, yenidoan tarama testleri, byme ve gelime, kazalar nleme, alama, izlem ve kontroller. vb).

c) Anne bebek arasndaki ilikiyi glendirmek iin tensel temas, yenidoan masaj ve anne style beslenmeyi destekler.

) Bebein beslenmesi ve emzirme teknii konusunda anneyi bilgilendirir.

d) Yenidoan tarama testlerinin nemi ve yaplmas konusunda aileyi bilgilendirir. Konu ile ilgili toplum eitimlerine nem verir.

e) Bebein alar hakknda aileyi bilgilendirir.

f) Yenidoan ve ailesini, taburculua ve evde bakma hazrlar. Yenidoann davranlarn anlayabilmesi iin anneye rehberlik yapar.

G) KADIN SALII VE HASTALIKLARI HEMREL

Grev, yetki ve sorumluluklar

Hemirenin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) iftlere, gebelik ncesi eitim ve danmanln yapar.

b) Kadnn gebelik dnemine zg bakm ve izlemlerini yapar.

c) Gebelikte geliebilen riskli durumlar erken dnemde fark eder ve nerilen tedavileri uygular ve gerektiinde sevk eder.

) Doumun uygun koullarda yaplmas iin hastay ynlendirir.

d) Doum eylemiyle ilgili normalden sapmalar izler ve bildirir.

e) Yenidoan bebein bakmn ve muayenesini yapar.

f) Erken ve ge lohusalk dneminde anne ve yenidoan bakmn yapar.

g) Ana ocuk salnn korunup gelitirilmesinde kadna eitim ve danmanlk yapar. (aile planlamas danmanl, emzirme danmanl, salkl cinsel yaam, genetik hastalk riski tayan ailelere danmanlk, periyodik jinekolojik ve meme kontrol, pap smear vb. testler iin yol gsterir ve yardmc olur)

H) HALK SALII HEMREL

1) Evde Bakm Hemiresi: Yataa baml veya kendi ihtiyalarn bir bakasnn destei olmakszn karlayamayacak durumda evde bakm gereksinimi olan bireylere hemirelik hizmetlerinin sunumundan sorumludur.

Grev, yetki ve sorumluluklar

Hemirelerin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) Ev ortamn hastann gereksinimlerine uygunluk ynnden deerlendirir (s, k, havalandrma, hijyen, tekstil, zemin, duvarlar vb.). Grlt, k, snma, havalandrma gibi evresel uyaranlar kontrol altna alarak hastann uyku ve dinlenmesini salar.

b) Bireyin gnlk yaam aktivitelerinin karlanmas, evre dzenlemesi ve sosyal gereksinimlerin karlanmasna ynelik grev alan bakm destek elemanlarnn denetimini yapar, gerektiinde ilgililere bildirimde bulunur.

c) Birey ve ailenin eitim ve danmanlk ihtiyacnn belirlenmesini ve yerine getirilmesini salar. Bireyin neri, istek ve ikyetlerini dinler ve deerlendirir ve ilgili birimlere ynlendirir.

2) Ana ocuk Sal ve Aile Planlamas Merkezi Hemiresi

Grev yetki ve sorumluluklar

Hemirelerin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

1. Hemirelik Bakm:

a) Sorumlu olduu blgedeki toplumun salk dzeyi ltleri, ana-ocuk sal durumu, sosyal, kltrel, ekonomik durumu, ulam durumu gibi zelliklerine ilikin veri toplar ve deerlendirir.

b) Sorumlu olduu ailelere ev ziyaretleri yaparak kapsaml deerlendirme yapar.

c) Birey ve ailelerin ana-ocuk sal ile ilgili gereksinimleri ve sorunlarn, ncelikleri belirler.

) Birey ve ailelere ilikin tm kaytlar doru, eksiksiz ve zamannda tutar.

d) Ailedeki hasta ana-ocuklarn konsltasyon iin gereksinimlerini belirler ve AS-AP merkezi hekimine sevk eder.

e) Hizmetlerin sreklilii ve koordinasyonunu salamak iin dier salk ekibi yeleri ile ve kurum ii, kurum d dier hizmet birimleri ile iletiim kurar ve gelitirir.

f) Aile planlamas hizmetlerini yrtr.

g) Doum ncesi izlem, evde doum ve doum sonras anne ve bebein izlem hizmetlerini yrtr.

) Kadn salna ynelik tarama (Pap Smear, KKMM ve benzeri) programlarna katlr.

h) ocuk izlem hizmetlerini yrtr.

) Baklama hizmetlerini yrtr.

i) Ana ve ocuk ya gruplarn ilgilendiren kronik hastalklarn takibini yapar, hekim tarafndan reete edilmi ila ve tedavileri uygular.

j) Merkez blgesinde ana-ocuk sal hizmetleri ile ilgili yaplacak aratrmalara katlr.

k) Hizmet ii eitim programlarna, mesleki seminer, konferans, gibi etkinliklere katlr.

l) Hemirelik bakmnda gerekli olan asepsi, sterilizasyon, dezenfeksiyon gibi tekniklere uyar ve uyulmasn salar.

m) Tm uygulama ve ilemlerini etik kurallara uyarak birey/grup haklar dorultusunda yapar.

2. Tbbi tan ve tedaviye katlma:

a) nemli ocukluk hastalklarnn (ishal, akut solunum yolu enfeksiyonlar, a ile nlenebilir hastalklar, beslenme bozukluklarna bal hastalklar, paraziter hastalklar ve ocukluk dnemi bulac hastalklar, vb) muayene ve takibini yapar, hekim isteminde yer alan ila ve tedavileri uygular.

b) Ana ve ocuk ya gruplarn ilgilendiren kronik hastalklarn tedavisinde hekim tarafndan reete edilmi ila ve tedavileri uygular.

3. Eitim ve danmanlk:

a) Merkez sorumlu hemiresinin gzetiminde halka, saln gelitirilmesi, hastalklarn nlenmesi, hastalklarn bakm, tedavi ve rehabilitasyonu amacyla bireysel ve grup salk eitimini planlar, eitim ortamn hazrlar, uygular ve deerlendirir.

b) Cinsel yolla bulaan hastalklarn nlenmesinde ve AIDS ile mcadelede eitim ve danmanlk yapar.

c) Sorumlu reme ve cinsel danmanlk ve sorumlu ebeveynlik iin eitim ve danmanlk yapar.

) Kadn yaam evrelerine gre cinsel salk/reme sal sorunlarn belirler, eitim ve danmanlk hizmetlerini yrtr.

3) Toplum Ruh Sal Merkezi Hemiresi: Birey, aile ve toplumun ruh saln koruma, gelitirme ve srdrmede grev yapan salk ekibi yesidir.

Grev Yetki ve Sorumluluklar

Hemirelerin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) Sosyo-ekonomik dzeyi dk blgede yaayan, gle gelmi, madde bamll asndan riskli, ocuk, ergen, kadn, yal, isiz ve engelli gibi ruh sal bozulma riski tayan tm gruplarn, ruh salnn korunmasnda ve srdrlmesinde grev alr ve destekleyici programlar oluturur.

b) Geliimsel dnem zelliklerini bilir ve bu zellikler dorultusunda ocuun, ergenin biyo-psiko-sosyal geliimini izler.

c) Ergenlik dneminde ortaya kabilecek riskli davranlar (sigara, alkol ve madde bamll, intihar, iddet davran, riskli cinsel davranlar vb.) konusunda koruyucu mdahaleleri gerekletirir. Bu dorultuda ergene, aileye ve topluma danmanlk yapar.

) Orta yallk ve yallk dnemindeki bireylere bu dnem zellikleri hakknda bilgi verir. Bu dnemde ortaya kabilecek fiziksel, duygusal ve sosyal problemlerle baetme yntemleri hakknda destek olur ve danmanlk yapar.

d) Ruhsal bozukluklarn, fiziksel hastalk srecinin erken belirtisi ya da hastaln etkeni olabileceini bilir ve hastalarn ve salkl bireylerin genel salk dzeyini deerlendirir, risk faktr analizi yapar.

e) Gebelik ve doum sreci ile ilgili geliebilecek ruhsal durumlara ynelik annelere eitim yapar.

f) Birey ve aileye yardm iin toplumsal destek sistemlerini rgtler.

g) Toplumdaki bireylerin, kulland ilalar, bitkiler, alternatif tedaviler, vitaminler veya besinsel destekleri gibi alternatif tp uygulamalarn deerlendirir.

) Riskli davranlara (intihar, iddet, kendine ve/veya evresine zarar verme, ktye kullanm, ihmal) ilikin yk alr, risk dzeyini deerlendirir.

h) Hastayla biyo-psiko-sosyal bir btnlk ierisinde, teraptik iletiim tekniklerini ve kanta dayal deerlendirme aralarn kullanarak srekli ve sistematik biimde veri toplar, gereksinimlerini ve sorunlarn belirler, hemirelik bakmn planlar ve uygular.

) Geliimsel, durumsal ve sosyal krizler iin bireysel ya da grup danmanl yapar, destek gruplar oluturur, psikososyal destek sunar.

i) Hastann, tbbi tedavisine uyumunu, ilalarn etkilerini ve yan etkilerini takip eder, yan etkilerle baa kmada yardmc olur.

j) Ruhsal sorun yaandnda uygun destek hizmetlerinin birey tarafndan kullanmn salar.

k) Psikiyatrik hastaln yeniden alevlenmesine neden olabilecek durumlar (bilgi eksiklii, tedaviye uyumsuzluk, stres vb) saptar ve alevlenmeleri nlemede aile ile ibirlii salar.

l) Kronik psikiyatri hastal olan bireylerin taburculuk sonras toplum iinde uyumlarn salamalarna yardmc olur.

m) Psikiyatrik tedavi gren hastann taburculuk sonras hazrlanan ev programnn uygulanmasnda grev alr, hastann toplumsal uyumunu salamaya ynelik giriimlerde bulunur ve rehabilitasyon ekibi ile ibirlii salar.

n) yileme ve yeni duruma uyum srecinde aileye ve bireye destek olur.

o) Ruhsal bozukluu olan bireyleri, toplumsal destek kaynaklarn kullanmas iin ynlendirir, destekler.

) Psikiyatrik tedavi gren hastalarn topluma yeniden kazandrlmas ve retkenliklerini salamak iin iverenler ve kurulular ile ortak almalarda bulunur.

p) Ruhsal bozukluu olan hastalarn topluma yeniden kazanmnda rol alan dernekler ile ibirlii yapar ve hastalar ynlendirir.

r) Ruh sal ile ilgili yasalar takip eder ve hasta ve aileyi yasalar hakknda bilgilendirir.

s) Koruyucu ruh salna ynelik eitim hizmetleri iin, ilk ve orta dereceli okullarda, eitli sivil toplum rgtlerinde, basn ve medya araclyla topluma bilgi aktarr.

) Birey, aile ve gruplarda olumlu salk davranlar gelitirmek iin toplumdaki liderlerle ibirlii yapar ve onlar harekete geirir.

t) Uygun aile ortam salamaya ynelik programlarda grev alr.

u) Toplumun ruh sal inanlar, tutumlar ve damgalama ile mcadele programlar yrtr ve grev alr.

) Stres ile baa kma, fke kontrol, kriz ynetimi, evlilik eitimi gibi konularda eitim ve danmanlk hizmetleri verir.

4) Sal Hemiresi

Grev yetki ve sorumluluklar

Hemirelerin genel grev, yetki ve sorumluluklarnn yan sra;

a) alma ortam ile ilgili sorunlarn saptanmasnda ve nceliklerin belirlenmesi konusunda dier i sal hizmet ekibi yeler ile birlikte almalar yrtr.

b) Salkl ve gvenli bir iyeri salamak iin, iverenin de katlmn salayarak gzlem yapar ve alan saln tehdit eden riskleri saptar.

c) i ve ailelerinin salk sorunlarn zmede, gereksinimlerini karlamada onlara rehberlik eder.

) yeri alanlarnn sosyo-demografik, z/soy gemi zellikleri, alma yaam ile ilgili zellikleri salk dzeyleri hakknda bilgi toplar ve bunlarn kaytlarn tutar.

d) alt iyerinde yaplan i, i sreleri ve ynetim zellikleri ile ilgili bilgi toplayarak alann saln olumsuz etkileyebilecek tehlike ve riskleri belirler.Yaplan iin niteliine gre ie giri ve periyodik muayeneleri iyeri hekimi ile birlikte planlar ve yapar. Elde edilen verilerle hasta ve salam bireyleri ayrarak, herhangi bir hastalk semptomu gsterenleri daha ileri bir tetkik ve tedavi iin sevk eder.

e) yeri ortamnn etkisi ile oluan salk sorunlarnda alnacak nlemler konusunda neride bulunur ve bu nerilerin uygulanmasn salar.

f) alanlarn hastaneye sevk ilemlerini salar, tedavisini izler ve rehabilitasyon hizmetlerine katlr.

g) yeri salk birimine bavuranlarn salk muayenelerinin yaplmasna yardm eder, hekim tarafndan reete edilen ilalar uygular.

) e bal olan ya da olmayan kazalarn nlenmesi iin dier i sal hizmet ekibi yeleri ile birlikte koordineli alr.

h) Meslek hastalklarnn nlenmesi, tedavisi ve izlemi ile ilgili hemirelik giriimlerini planlar, uygular ve deerlendirir.

) alanlarn ruh saln koruma ve gelitirmeye ynelik salk programlar dzenler.

i) Beslenme ve kilo kontrol, dzenli egzersiz, Stres ynetimi, Sigara brakma gibi salk davranlarn gelitirmeye ynelik olarak sal gelitirme programlar planlar, uygular ve deerlendirir.

j) yerinde oluan kk yaralanma ve hastalklarda ilk mdahaleyi yapar, yerinin zelliine gre uygun ilk yardm nitesini ve malzemelerinin teminini ve kullanma hazr olmasn salar.

k) yerinde alanlardan ilk yardm grubu oluturur ve bu gruba ilk yardm annda yaplacaklar konusunda eitim verir.

l) evre koullarnn dzeltilmesi iin dier ekip yeleri ile ibirlii yapar, evrede zararl olabilecek maddelerden numune alr, alma evresinde sal bozan faktrleri saptar ve gerekli nlemleri alr.

m) yerinde alan kronik hastalkl bireylerin bakm ile ilgili hemirelik giriimlerini planlar, uygular ve deerlendirir.

n) sal ve i gvenlii bilincinin gelitirilmesi konusunda ilgili birimlerle i birlii halinde almalar yapar.

o) yerine bal kre ve anaokulunun salk kontroln yapar.

) yeri yemekhanesinde grev alan personele kiisel hijyen, mutfak hijyeni ve besinlerin satn alnmalar, saklanmalar, ileme, ilendikten sonra saklama konularnda salk eitimlerini planlar, yrtr ve denetler.

p) yeri salk gvenlik kurullarnn etkin yesi olarak toplantlara katlr.

r) yeri salk biriminin almalar ile ilgili istatistikleri oluturur ve ilgili birimlere rapor eder.

s) alanlarn salk sorunlarnn belirlenmesi ve zm yollarnn gelitirilmesine ynelik konularda aratrmalar planlar, sonularn raporlandrr.

) Salk merkezinde ktphane oluturulmasn destekler.

t) yerinde alan gebe ve emzikli kadnla