30 Ekim 2008 PERŞEMBE

Resmî Gazete

Sayı : 27039 (Mükerrer)

2009 YILI PROGRAMI

18 Ekim 2008 Gün ve 27028  Sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanan

13 Ekim 2008 Gün ve 2008/14200 Sayılı 2009 Yılı Programının

Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair

Bakanlar Kurulu Kararı Ekidir

            

             GİRİŞ

             2009 Yılı Programı, Dokuzuncu Kalkınma Planı ile üç yıllık perspektifle hazırlanan Orta Vadeli Programa (2009-2011) uygun olarak mevcut durum analizinin yanı sıra bir yıllık dönem için makroekonomik, sektörel ve bölgesel politikaların belirlendiği, amaç, hedef, strateji ve öncelikler ile bu doğrultuda bütün kamu kesiminin alması gereken tedbirlerin yer aldığı politika dokümanıdır.

             Küresel finansal ve ekonomik gelişmelerin, ulusal ekonomileri farklı alan ve şekillerdeki etkileme hızı ve şiddeti değişmiştir. Bu değişime tepki olarak ülkelerin geliştirdiği politika ve uygulamalar, ekonomilerin sistemik dalgalanma ve şok üretme potansiyelini tetiklemiştir. Uluslararası uygulamalar, dalgalanma ve şoklara yönelik politika tedbirleri ve önceliklerinde eklektik yaklaşımları gündeme getirmiştir. Piyasa ekonomisi felsefesine uygun yaklaşımlarla, piyasa ekonomisi uygulamalarıyla örtüşmeyen karar ve uygulama süreçleri bir arada yer almaya başlamıştır. 

             Ülkemizde, program ve bütçe süreci orta vadeli programın Mayıs ayı sonuna kadar Bakanlar Kurulunca kabulüyle başlamaktadır. Milli bütçe tahmin raporu ile merkezi yönetim bütçe kanun tasarısı mali yılbaşından yetmişbeş gün önce TBMM’ye sunulmaktadır. Bu nedenle, makro büyüklükler oluşturulurken global ve ulusal ölçekte Eylül ve Ekim ayı başı itibarıyla mevcut veriler kullanılmaktadır. Bu çerçevede, 2009 Yılı Programının hedef ve göstergelerinin oluşturulmasında da, uzun vadeli bakış açısı korunarak, gelişmiş ekonomilerin finans piyasalarından başlayarak üretim sektörlerine de yansıyan küresel dalgalanmanın ülkemiz ekonomisine muhtemel etkileri mümkün olduğunca dikkate alınmıştır. Türkiye ekonomisinin ihtiyaçları ile küresel konjonktürün kısıtlamaları ışığında, enflasyon-büyüme ve istihdam konusunda gerekli tercih ve öncelikler Programda oluşturulmuştur. Ancak, küresel ölçekteki hızlı gelişme ve belirsizlikler, kullanılan bazı veri ve varsayımların güncelliğini sürekli etkilemektedir.

             2009 Yılı Programının uygulanması sürecinde idari ve yasal düzenlemelerin gerçekleştirilmesinde; bakanlık, kurum ve kuruluşlar karar alma ve uygulama süreçlerinde Programın amaç ve önceliklerini esas alacaktır. Bakanlıkların, kamu kurum ve kuruluşlarının uygulama süreçlerinin plan ve programlarla senkronizasyonunu kurmaya, küresel krizin etkilerini en aza indirmeye odaklı tedbir ve öncelikleri yeniden şekillendirmeye yönelik olarak, Ekonomi Koordinasyon Kurulunun (EKK) yasal ve fonksiyonel altyapısı güçlendirilmektedir.

             2009 Yılı Programı tedbirleri yukarıda açıklanan çerçevede; Dokuzuncu Kalkınma Planı, 60. Hükümet Programı Eylem Planı ve AB Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Ulusal Program hedeflerini gerçekleştirmeye yönelik olarak 2009 yılında kamu kurum ve kuruluşlarının öngördüğü eylemler ile sektör temsilcileriyle yapılan EKK toplantılarında gündeme getirilen öneriler dikkate alınarak oluşturulmuştur.

             1 Ocak 2009 tarihi itibarıyla tüm parasal işlemlerde YTL’den TL’ye geçileceğinden 2009 Yılı Programında TL kullanılmıştır.

             2009 Yılı Programında yer alan tedbirlerin gerçekleşme durumları 2009 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararının ilgili hükümleri çerçevesinde izlenecek ve değerlendirilecektir.

BİRİNCİ BÖLÜM

2009 YILI PROGRAMININ MAKROEKONOMİK AMAÇ VE POLİTİKALARI

             I. MAKROEKONOMİK AMAÇLAR

             Uluslararası finansal piyasalarda ortaya çıkan ve üretim sektörlerine de yansıyan küresel krizin ekonomimiz üzerindeki olası olumsuz etkilerini en aza indirerek; ekonomide sağlanan güven ve istikrarı korumak, ekonomik büyümeyi makul bir seviyede tutmak, enflasyonla mücadeleye kararlı bir şekilde devam etmek, cari açığın finansman kaynaklarını çeşitlendirmek, kurallı bir mali yapı altında mali disiplini sürdürerek 2009-2011 Orta Vadeli Programında yer alan mali hedeflere ulaşmak, 2009 Yılı Programının temel amacıdır.

             II. MAKROEKONOMİK POLİTİKALAR

             A. BÜYÜME VE İSTİHDAM

             1. Dünyada ekonomik büyümenin yavaşladığı bir ortamda büyüme hızımızı potansiyeline yakın bir seviyede tutmak amacıyla makroekonomik istikrarın korunmasını gözeten, özel sektör yatırımlarını teşvik eden, yatırım ortamının iyileştirilmesini ve ihracatta sağlanan artışın sürdürülmesini hedefleyen bir ekonomik ortam sağlanacaktır.

             2. Ekonominin iç ve dış şoklara karşı dayanıklılığını ve uluslararası rekabet gücünü artıracak, verimliliği, işgücünün niteliğini yükseltecek, işgücü piyasasının esnekliğini artıracak kurumsal ve yapısal düzenlemelere devam edilerek büyümenin sürdürülebilirlik niteliği güçlendirilecektir.

             3. Başta GAP olmak üzere kamu yatırımlarına ayrılan kaynaklar yoluyla üretim ve istihdam potansiyelleri etkin şekilde değerlendirilecektir.

             4. Finansmana erişimle ilgili olarak mali piyasalarda ve vergisel konularda gerekli tedbirler alınacaktır.

             5. Kamu politikalarından kaynaklanabilecek belirsizlikler azaltılarak özel sektörün ileriye yönelik karar alabilmesi için elverişli ortam sağlanacaktır.

             B. PARA POLİTİKASI VE FİYAT İSTİKRARI

             1. Para politikası, 2009 yılında da enflasyon hedeflemesi rejimi çerçevesinde yürütülecektir.

             2. Merkez Bankası, kısa vadeli faiz oranlarını para politikasının temel aracı olarak kullanmaya devam edecektir. Ayrıca, gerekli durumlarda zorunlu karşılık oranları veya etkin likidite yönetimi gibi destekleyici araçlar da kullanılabilecektir.

             3. Para politikası kararları, Para Politikası Kurulu tarafından, olağanüstü durumlar dışında, önceden belirlenmiş bir yıllık takvime göre ve ayda bir yapılan toplantılarla alınacaktır. 

             4. Önümüzdeki dönemde de Merkez Bankası, enflasyonun orta vadeli görünümüne odaklanacak ve para politikası kararlarını bu doğrultuda alacaktır.

             5. Hesap verme yükümlülüğü çerçevesinde, enflasyonun ilan edilen hedeften belirgin olarak sapması ya da sapma olasılığının ortaya çıkması halinde, Merkez Bankası hedeften sapmanın nedenlerini ve enflasyonun tekrar hedefe yakınsaması için alınan ve alınması gereken önlemleri Hükümete yazılı olarak bildirecek ve kamuoyuna duyuracaktır.

             6. Dalgalı döviz kuru rejimi 2009 yılında da sürdürülecektir. Buna göre, döviz kurları döviz piyasasındaki arz ve talep koşulları tarafından belirlenecek, Merkez Bankasının herhangi bir döviz kuru hedefi olmayacaktır.

             7. Döviz kurlarında aşırı oynaklık görüldüğünde ya da görülme ihtimali doğduğunda, Merkez Bankası kendi inisiyatifiyle döviz piyasasına alım ya da satım yönünde doğrudan müdahalelerde bulunabilecektir.

             C. ÖDEMELER DENGESİ

             1. İhracatımızın; katma değeri yüksek, sermaye ve bilgi yoğun, ileri teknolojili sektörlerin ağırlıklı olduğu bir yapıya dönüşümünün sağlanmasını teminen uygulanan destek sistemlerinde, DTÖ ve AB normları çerçevesinde gerekli düzenlemeler yapılacak ve yeni programlar oluşturulacaktır.

             2. Geleneksel ihracat sektörlerinde katma değer artışı sağlanmasına yönelik politikalar uygulanacaktır. Bu kapsamda, tasarım, marka, pazarlama ve tanıtım konusundaki mevcut destekler çeşitlendirilerek geliştirilecektir.

             3. En büyük ticaret ortağımız olan ve mali krizden önemli ölçüde olumsuz etkilenen AB’de pazar payımızı korumaya; petrol ihracatçısı ülkelerde ve krizden daha az etkilenen ülkelerde de ihracatımızı artırmaya yönelik tedbirler alınacaktır.

             4. Ürün çeşitlendirmesine giderek dış pazarda rekabet gücü olabilecek, yüksek katma değerli, yeni teknoloji özelliği olan ürünlerin geliştirilmesi ve ihracata yönlendirilmesi için destek sistemleri oluşturulacaktır.

             5. İkili ve çok taraflı ticari ilişkiler kapsamında ihracatın geliştirilmesi amacıyla; kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları arasında koordinasyonu sağlayacak, ihracatçıların pazara giriş imkanlarını artıracak mekanizmalar geliştirilecektir.

             6. Ticaretin önündeki engellerin kaldırılmasını teminen, üçüncü ülkelerle imzalanan teknik işbirliği anlaşmaları etkinleştirilecektir. Ayrıca, AB’nin uygunluk değerlendirmesi sonuçlarının karşılıklı tanınmasına ilişkin anlaşma imzaladığı ülkeler ve EFTA ülkeleriyle paralel anlaşmalar imzalanması amacıyla çalışmalar gerçekleştirilecektir.

             7. Orta vadede yurt içi üretimin ithalata bağımlılığının azaltılması amacıyla, sanayide kullanılan ithal ara girdilerin yurt içinde üretilmesini sağlayacak mekanizmalar geliştirilecektir.

             8. Gümrük Birliği uyarınca üstlenmekle yükümlü olduğumuz AB’nin teknik mevzuatına uyum süreci hızlandırılacak; uyumlaştırılan mevzuatın etkin uygulanmasını teminen gerekli idari, teknik ve fiziki altyapı tamamlanacak; ithalat aşamasındaki ve piyasa gözetim ve denetimi sırasındaki kontroller etkinleştirilecektir.

             9. Yatırım ortamının iyileştirilmesine yönelik çalışmalara devam edilecektir.

             D. MALİYE POLİTİKASI

             1. Makroekonomik istikrarın korunması için maliye, para ve gelirler politikası uyum içinde sürdürülecektir.

             2. Mali kuralların yasal zemine kavuşturulmasına yönelik çalışmalar sonuçlandırılacaktır.

             3. Kamu kesimi faiz dışı fazlası orta vadeli mali hedefleri tutturacak şekilde belirlenecektir.

             4. Kamu maliyesinde mali saydamlığı güçlendirmek için gerekli adımlar atılacaktır.

             5. Kamu kesiminde mali sorumluluk bilincinin geliştirilmesi amacıyla mali yönetim, iç kontrol ve iç denetim faaliyetlerine yönelik teknik ve idari kapasite güçlendirilecektir.

             6. Mali sonuç doğuracak düzenlemelere ilişkin etki analizi, kısa dönemin yanı sıra, orta ve uzun dönemdeki yansımalar da dikkate alınarak yapılacaktır.

             7. Merkezi yönetim bütçesinin uygulanmasında, gerekli görüldüğünde, küresel finansal krizin etkilerinin azaltılması amacıyla tedbirler alınacaktır.

             8. Kamu kesiminde ücret ve maaşlar hedeflenen enflasyon oranında artırılacaktır.

             9. Kamu kurum ve kuruluşlarında yeni personel istihdamına yönelik sınırlamalara devam edilecektir.

             10. İlaç ve tedavi harcamalarından kaynaklanan mali yükleri kontrol altına almaya yönelik tedbirlere devam edilecektir.

             11. Genel ekonomik koşullar göz önünde bulundurularak, maktu vergi ve harçlar güncellenecektir.

             12. Vergi idaresinin denetim ve uygulama kapasitesinin güçlendirilmesi ile ilgili çalışmalar sürdürülecektir.

             13. Kamu harcamalarında yerindelik, etkililik ve verimlilik ile alternatif maliyetler gözetilecektir.

             14. Farklı yatırımcı tercihlerine uygun olarak borçlanma enstrümanları çeşitlendirilecektir.

             15. Kamu borç yönetiminde; kamu finansman ihtiyaçlarının makul risk düzeyi çerçevesinde en uygun maliyetle karşılanması, orta ve uzun dönemde karşılaşılabilecek risklerin asgari seviyede tutulması için yeterli düzeyde rezerv tutulması ve şeffaflığın korunması esastır.

             16. Yerel yönetimlerin öz gelirlerini artırıcı düzenleme yapılacaktır.

             E. KAMU YATIRIMLARI

             1. Kamu yatırımlarının etkili, verimli ve zamanında gerçekleştirilmesini, mevcut sermaye stokunun daha etkin kullanılmasını hedefleyen çalışmalara devam edilecektir.

             2. Eğitim, sağlık, teknolojik araştırma, ulaştırma, içme suyu ile bilgi ve iletişim teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik altyapı yatırımlarına öncelik verilecektir. İstanbul Bilişim Vadisi Projesi bu çerçevede özel önem taşımaktadır.

             3. Kamu yatırımları, yenilenebilir enerji ve tarımsal altyapıyı güçlendirmeye odaklı başta Güneydoğu Anadolu Projesi olmak üzere, Doğu Anadolu Projesi, Konya Ovası Projesi ve diğer tüm bölgelerdeki bölgesel ekonomik kalkınma ve sosyal gelişme ile bölgelerarası gelişmişlik farklarının azaltılmasında etkili bir araç olarak kullanılacaktır.

             4. AB’ye üyelik yönünde ortaya konulan politika ve önceliklerin hayata geçirilmesi için sürdürülen çalışmaların gerektirdiği yatırımlar hızlandırılacaktır.

             5. Kamu altyapı yatırımlarında özel sektör katılımını artırıcı modeller uygulamaya geçirilecektir.

             6. Kamu yatırım teklif ve kararları, sorun ve çözüm odaklılık analizlerini içeren sektör çalışmalarına ve nitelikli yapılabilirlik etüt ve analizlerine dayandırılacaktır.

             F. KİT VE SOSYAL GÜVENLİK

             1. Özelleştirme kapsamında bulunan KİT’lerin belirli bir takvim ve strateji çerçeve-sinde özelleştirilmesi; ancak, özelleştirilinceye kadar bu teşebbüslerin ve özelleştirme kapsamında bulunmayan diğer kuruluşların verimlilik ilkelerine uygun olarak işletilmesi amaçlanmaktadır.

             2. KİT’lerde hesap verebilirlik, şeffaflık, karar alma süreçlerinde esneklik ve stratejik yönetim anlayışı esas alınacaktır.

             3. Fiyatlandırma başta olmak üzere KİT’lerin tüm işletmecilik politikaları, genel yatırım ve finansman kararnamelerinde öngörülen hedeflere ulaşacak şekilde piyasa şartlarına uygun olarak belirlenecek ve etkin bir şekilde uygulanacaktır.

             4. KİT’lerde stok, tedarik, üretim ve pazarlama maliyetlerini düşürerek verimliliği artıran ve uluslararası fiyat değişimlerine duyarlı bir finansman politikası izlenecektir.

             5. KİT’lerin atıl durumda bulunan gayrimenkullerinin değerlendirilmesinde rayiç bedel esas alınacaktır. KİT’lerin, atıl olmayan gayri menkullerini devretmemesi esastır. Zorunluluk  hallerinde devir, ancak, işletmenin verimliliği, bütünlüğü ve çevre sağlığı gibi hususları olumsuz etkilemeyecek şekilde gerçekleştirilebilecektir.

             6. KİT’lerin zarar eden işletme birimleri, fonksiyonları da dikkate alınarak, çözüme kavuşturulacaktır.

             7. KİT’lerde atıl istihdamın azaltılmasına yönelik tedbirlerin uygulanması sürdürülecek, ancak nitelikli personel ihtiyacının karşılanması için gerekli tedbirler alınacaktır.

             8. İmalat sanayii maliyetleri üzerinde olumsuz baskı oluşturan enerji girdi fiyatlarının tespitinde sanayi aboneleri lehine bir politika izlenecektir.

             9. Genel sağlık sigortası sisteminin mali sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla sağlık harcamaları düzenli olarak izlenerek kontrol altına alınacaktır.

             10. Aile hekimliği uygulaması zorunlu sevk zinciriyle birlikte yürütülecektir.

Devamı için tıklayınız