17 Ekim 2008 CUMA

Resmî Gazete

Sayı : 27027

TEBLİĞ

Dışişleri Bakanlığından:

4982 SAYILI BİLGİ EDİNME HAKKI KANUNU VE BUNA BAĞLI

YÖNETMELİK UYARINCA KARŞILIKLILIK İLKESİ

KAPSAMINDA BULUNAN ÜLKELER

HAKKINDA TEBLİĞ

             Amaç

             MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, Türkiye’de ikamet eden yabancılar ile Türkiye’de faaliyette bulunan yabancı tüzel kişilerin, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve buna bağlı Yönetmelik hükümlerinden yararlanarak gerçekleştirecekleri bilgi edinme başvurularında, karşılıklılık ilkesi kapsamında bulunan ülkelerin belirlenmesidir.  

             Kapsam

             MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ,  Türkiye’de ikamet eden yabancılar ile Türkiye’de faaliyette bulunan yabancı tüzel kişilerin Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca gerçekleştirdikleri bilgi edinme başvurularında uygulanır.

             Dayanak

             MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve 19/4/2004 tarihli ve 2004/7189 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

             MADDE 4 – (1) Karşılıklılık ilkesi kapsamında bulunan ülkeler aşağıda belirtilmektedir.

             - Amerika Birleşik Devletleri                     Kazakistan

             - Almanya Federal Cumhuriyeti                KKTC

             - Arnavutluk                                              Kosta Rika

             - Avustralya                                               Liechtenstein

             - Avusturya                                               Litvanya

             - Azerbaycan                                             Lüksemburg

             - Arjantin                                                   Macaristan

             - Bulgaristan                                               Makedonya

             - Çek Cumhuriyeti                                     Meksika

             - Çin Halk Cumhuriyeti                             Mali

             - Danimarka                                               Malta

             - Endonezya                                               Norveç

             - Finlandiya                                                Pakistan

             - Güney Kore (Kore Cumhuriyeti)            Paraguay

             - Gürcistan                                                 Portekiz

             - Hırvatistan                                               Peru

             - Hollanda                                                  Polonya

             - İngiltere                                                    Rusya Federasyonu

             - İrlanda                                                      Romanya

             - İsveç                                                        Senegal

             - İsviçre                                                      Sırbistan

             - İspanya                                                    Slovakya

             - İsrail                                                         Slovenya

             - İtalya                                                       Tacikistan

             - Japonya                                                   Uruguay

             - Karadağ                                                    Ukrayna

             - Kanada                                                     Yunanistan

             MADDE 5 – (1) Karşılıklılık ilkesi kapsamındaki ülkelere ait ayrıntılı liste aşağıda belirtilmektedir.

 

 

ÜLKE

 

 

BİLGİ EDİNME HAKKI KANUNU VEYA BENZERİ BİR MEVZUAT BULUNMAKTA MI?

 

YABANCILAR (TÜRKLER) YARARLANABİLİYOR MU?

 

ÖZEL HÜKÜMLER

ABD

Bulunmakta. “Freedom of Information” ve “Federal  Privacy Act”

Evet. İkamet eden gerçek ve tüzel kişiler yararlanıyor.

-

Almanya

Bulunmakta.

a) Federal Bilgi Edinme Hakkı Kanunu

b)Tüketici Bilgi Yasası ve Çevre Bilgi Yasası (hem Federal, hem eyalet makamlarını bağlar)

c) İdari Usul Kanunu (hem Federal, hem eyalet makamlarını bağlar-işlem dosyasını görme hakkıdır)

d)16 Eyaletten 8’inde Bilgi Edinme Yasaları mevcut, diğer 7 eyalette bulunmamaktadır.

 

Evet.

a) Federal yasalar çerçevesinde yerli ve yabancı özel ve tüzel kişiler (herkes), ancak 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunumuza kıyasla daha dar. Eyalet makamlarını bağlamamaktadır.

d) Baden-Württemberg, Hessen, Bavyera, Aşağı saksonya, Rheinland-Pfalz, Sachsen, Sahsen-Anhalt veThüringen eyaletlerinde Bilgi Edinme Yasaları bulunmadığından yabancılar, bilgi edinme haklarını kullanamamaktadır.

 

-münferit olay bazında araştırılmasında fayda olduğu değerlendirilmekte.

-

Afganistan

Bulunmamakta

Hayır

-

Avustralya

Bulunmakta. Bilgi Özgürlüğü Yasası (1982)

Evet Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanmakta.

-

Avusturya

Bulunmakta. Bilgi Verme Yükümlülüğüne ilişkin Kanun (1998) (Federal)

Evet.Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanıyor

En geç 8 hafta içinde yanıt verme yükümlülüğü var.

Arnavutluk

Bulunmakta. “Yabancıların Bilgi Edinme Hakkı ile İlgili Avrupa Sözleşmesi’ne 2000 yılında taraf olmuştur. Resmi Belgeler ile İlgili Bilgi Edinme Hakkı Kanunu (1999)

Evet. Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanıyor

-

Azerbaycan

Bulunmakta.

 Bilgi Edinme Hakkına İlişkin Kanun (2005)

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler. Yabancılarla ilgili bir istisna getirilmemiştir.

-

Arjantin

Bulunmakta

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler

Kendileri ve faaliyet alanlarıyla ilgili ve mütekabiliyet ilkesi çerçevesinde

Bangladeş

Bulunmamakta

Hayır

-

Bahreyn

Bulunmamakta

Hayır

-

Belarus

Bulunmamakta

Hayır

-

Birleşik Arap Emirlikleri

Bulunmamakta

Hayır. Olay bazında değerlendirilmekte.

-

Bolivya

Bulunmakta.31.01 2004 tarihli kararname

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler

-

Bosna-Hersek

Bulunmakta

Hayır. Sadece Bosna-Hersek vatandaşı gerçek ve tüzel kişiler yararlanıyor.

Yabancı gerçek ve tüzel kişiler taleplerini diplomatik misyonlar aracılığıyla yapıyor.

Bulgaristan

Bulunmaktadır. “Law for Access to Public Information” (Md.4)

Evet. Yabancılar ve vatansızlar da yararlanıyor. Tüzel kişiler de yararlanıyor.

-

Çek Cumhuriyeti

Bulunmakta. “Law on Free Access to Information” (1999)

Evet. Yerleşik yerli/ yabancı gerçek/ tüzel kişiler yararlanıyor

Başvuruların, Çekçe, İngilizce veya Almanca gibi ülkede yaygın dillerde yapılması gerekiyor.

Çin

Bulunmakta

Evet. Yabancı gerçek/tüzel kişilerin talepleri uluslararası hukuk ve mütekabiliyet ilkesi çerçevesinde değerlendiriliyor.

Bilgi taleplerine 15 gün içinde cevap verilmesi gerekiyor.(Devlet sırları, ticari sırlar ve kişiler bilgiler hariç)

Danimarka

Bulunmakta. “Danish Access to Public Administration Files Act” 1985

Evet

-

El Salvador

Bulunmamakta. Ancak Anayasanın 18. maddesi bu hakkı tanımakta

Hayır

-

Endonezya

Bulunmakta

Bilgi Edinme Hakkı Kanunu(2008)

Evet.

Yabancılar, Büyükelçilikleri vasıtasıyla bilgi talebinde bulunabilmekte.

Etyopya

Bulunmamakta (yazılı bir mevzuat bulunmamakta)

Hayır. Ancak uygulamada gerçek ve tüzel kişiler, kendilerini ilgilendiren konularda bilgi talep edebiliyor.

-

Fas

Bulunmamakta

Hayır

-

Finlandiya

Bulunmakta

a)Anayasa’nın 112. maddesi

b)Hükümet Çalışmalarının Açıklığı

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler

Sağlık, vergi, idari düzenlemeler gibi hususlarda sınırlandırmalar olabilmekte.

Filipinler

Bulunmakta. Anayasa’nın 3. maddesinin 7. bölümü.( sadece Filipinler vatandaşlarına-bu hak da kanunla sınırlandırılabilir)

Hayır

-

Güney Kore

Bulunmakta. “Act on Disclosure of Information by Public Agencies” (1998)

Evet. İkamet izni hamili olan veya akademik amaçla geçici olarak ülkede bulunan yabancılar ile ülkede ofisi bulunan yabancı tüzel kişiler yararlanıyor.

Devlet sırları, ticari sırlar, kişisel bilgiler hariç, Güney Kore Kamu İdaresi ve Güvenlik Bakanlığı isim, kimlik numarası adres ve iletişim bilgileri ile yazılı/sözlü başvuruları yanıtlıyor.

Gürcistan

Bulunmakta. Genel İdare Kanunu

Evet. Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanıyor

Gizlilik derecesi olan bilgiler hariç

Hırvatistan

Bulunmakta. Bilgi edinme Hakkı  Kanunu (2003)

Evet.Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanıyor.

-

Hindistan

Bulunmakta. “Freedom of Information Act” (2002) ve “Right of Information Act” (2005) Bu hak sadece Hint vatandaşlarına tanınmış.

Hayır.Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanamıyor. Yasalarda yabancılar için bir düzenleme öngörülmemiş.

En geç 30 gün içinde yanıtlama yükümlülüğü var.

Hollanda

Bulunmakta. Government Information Public Information Act” 1991

Evet. Yabancı ve yerli gerçek ve tüzel kişiler yararlanabiliyor.

-

Irak

Bulunmamakta

Hayır (Uygulamada bilgi talepleri sınırlı ölçüde karşılanmaya çalışılmakta)

1990 yılında onaylanan “Irak Cum. İle Türkiye Cum. Arasında Adli ve Hukuki İşbirliği Anlaşması’nın 1. maddesi” Türklere kendilerini ve faaliyetlerini ilgilendiren konularda bilgi talep etme hakkı tanımaktadır.

İngiltere

Bulunmakta. Freedom of Information Act (2005)

Evet.

-

İsviçre

Bulunmakta

a)Bilgilerin Korunmasına dair Kanun

b) Bilgi Edinmeye dair Federal Kanun

 

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler

-

İspanya

Açık bir kanun maddesi bulunmamakta.

Evet.Uygulamada yerli ve yabancılar bilgi talep edebilmektedir.

-

İran

Bulunmamakta

Evet. Uygulamada Türk tüzel kişiler, doğrudan veya Büyükelçiliğimiz aracılığıyla başvurmaları halinde yanıtlanıyor

-

İrlanda

Bulunmakta. Bilgi Edinme Hakkı Kanunu “Freedom of Information Act.”(1997)

Evet.Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanıyor

-

İsrail

Bulunmamakta. Bilgi Serbestliği Yasası (1998)

Evet. Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanıyor

-

İsveç

Bulunmakta. “Freedom of the Pres Act

Evet.Yabancı ve tüzel kişiler yararlanıyor.

-

İtalya

Bulunmakta

Evet. Yerli/yabancı özel/tüzel kişiler yararlanabiliyor

-

Japonya

Bulunmakta. “Law Concerning Access to Information Held by Administrative Organs” (1999)

Evet.Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanıyor

Gizlilik derecesi olan bilgilerde yanıt verilmeyebiliyor. Başvuruların Japonca yapılması tercih ediliyor.

Karadağ

Bulunmakta.

Bilgiye Erişim Kanunu (2005)

Evet. Yerli ve yabancı özel ve tüzel kişiler

-

Katar

Bulunmamaktadır.

Hayır

-

Kazakistan

Bulunmamakta. Ancak Anayasa’nın 12. ve 18. maddesi bu hakkı tanımaktadır.

Evet. Uygulamada gerçek ve tüzel kişiler yararlanabilmektedir.

- kendileri ve faaliyet alanlarıyla ilgili bilgileri talep edebilirler.

Kanada

Bulunmakta. “Access to Information Act.” (1985)

Evet. Sürekli mukim tüm gerçek ve tüzel kişiler yararlanıyor.

-

Kenya

Bulunmamakta

Hayır

Askeri ve güvenlik konuları hariç, “Citizens Advice Bureau” kısıtlama ve ayırım yapmaksızın sözkonusu talepleri karşılıyor.

KKTC

Bulunmakta

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler kendileri ve faaliyet alanlarıyla ilgili bilgi talep edebilirler.

-

Kongo Dem.Cum.

Bulunmamakta

Hayır

-

Kuveyt

Bulunmamakta

Hayır

-

Küba

Bulunmamakta

Hayır

-

Kırgızistan

Bulunmamakta

Hayır

Anayasa’daki hüküm uyarınca, yerli/yabancı herkes başvurabilir. Uygulamada farklılıklar görülüyor.

Kosta Rika

Bulunmakta. Anayasa’nın 19. maddesi.

Evet. Yerli ve yabancılar aynı bireysel hak ve yükümlülüklere sahip.

Yabancılar başvurularını diplomatik kanallardan yapmaları gerekiyor.

Libya

Bulunmamakta. Uygulamada, başvuruda bulunulabiliyor.

Evet. Yabancı gerçek ve kişiler, prensipte yararlanabiliyor.

-

Litvanya

Bulunmakta. 5008 sayılı Litvanya Devlet Kurumlarından ve Belediyelerden Bilgi Edinme Hakkı Kanunu

Evet. Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanıyor.

-

Lübnan

Bulunmamakta

Hayır

(Fiili uygulama, kurumlar bazında ve bilgi talebinin içeriğine göre farklılık göstermekte)

-

Lüksemburg

Bulunmamakta. Bununla birlikte Meclis Dilekçe Komisyonu ve Ombudsman kurumları mevcuttur.

Yazılı mevzuat olmamasına rağmen, yerli ve yabancı şahıslar Ombudsman’a başvurabilmekte.

-

Liechtenstein

Bulunmakta

Bilgilerin Korunmasına dair Kanun

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler

-

Mali

Bulunmakta

Evet

-

Macaristan

Bulunmakta

Kişisel Verilerin Korunması ve Kamuoyunu İlgilendiren Bilgilerine Açıklanmasına dair Kanun (1992)

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler

Özel kişiyle bağlantılı bilgilerine ülke dışına çıkarılması yasak. Başvuru sahibinin Macaristan’da olması gerekir.

Makedonya

Bulunmakta. Kamusal Bilgiye Özgür Erişim Yasası (2006)

Evet. Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanabiliyor.

-

Malezya

Bulunmamakta

Hayır

-

Meksika

Bulunmakta

Evet

-

Mısır

Bulunmamakta. Bununla birlikte çeşitli kurumlarda farklı yöntemler mevcut.

Hayır

-

 

 

 

-

Maldivler

Bulunmamakta

Hayır

-

Malta

Bulunmakta

Evet. Yerli/yabancı özel/tüzel kişiler yararlanabiliyor

-

Mikronezya

Bulunmamakta

Hayır

-

Moğolistan

Bulunmamakta. Anayasa’da vatandaşlara dilekçe hakkı tanınmıştır.

Hayır. Ancak, uygulamada yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlandırılmaktadır.(Sadece yazılı başvuru)

Gizlilik derecesi olan bilgiler hariç

Moritanya

Bulunmamakta

Hayır

-

Nepal

Bulunmakta

Hayır.Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanamıyor.

-

Norveç

Bulunmakta. “Freedom of Information Act” ve “Act Relating to Procedure in Cases Concerning Public Administration

Evet.Yerleşik yerli/yabancı gerçek/tüzel kişiler yararlanıyor.

Bilgi taleplerine 14 gün içinde cevap verilmesi gerekiyor.

Nijerya

Bulunmamakta

Hayır

-

Oman

Bulunmamakta

Hayır

-

Özbekistan

Bulunmamakta

Hayır

-

Palau

Bulunmamakta

Hayır

-

Pakistan

Bulunmakta

Freedom of Information Ordiance (2002)

Evet. Yabancı tüzel kişiler konusunda herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.

-

Paraguay

Bulunmakta

a)        Anayasa’nın 28. maddesi

b)       “İdari şeffaflık ve Bilgiye Erişim” başlıklı kanun

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler

Talebe ilişkin sebep belirtmek zorunda.

Portekiz

Bulunmakta. Anayasa’nın 268. maddesi ve İdari belgelere Erişim Kanunu (2007)

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler  kendileriyle ilgili bilgi talep edebilirler

-

Peru

Bulunmakta. 26366 sayılı yasa

Evet. Yerli/yabancı özel kişiler yararlanabiliyor

Başvurular, Ulusal Kamu Kayıtları Sistemi ve Peru Kamu Kayıtları Amirliğine 001-2002-JUS sayılı Yönetmelik çerçevesinde yatırılacak harç ile yapılıyor.

Polonya

Bulunmakta. Anayasanın 61.nci maddesi ile Kamu Bilgilerine Erişim Kanunu (2001)

Evet.Yabancı gerçek ve tüzel kişiler yararlanıyor

-

Rusya Federasyonu

Bulunmamakta. Ancak Anayasanın 29. maddesi bu hakkı tanımakta

Evet

Devlet sırrı olarak görülenler konular hariç.

Romanya

Bulunmakta

a)Kamuyu İlgilendiren Bilgilere Serbestçe Erişim Kanunu (2001)

b)Gizli Bilgilerin Korunması Hakkında Kanun (2002)

Evet. Gerçek ve Tüzel kişi

-

Senegal

Bulunmakta

Evet.

-

Slovenya

Bulunmakta.

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler kendileri ve faaliyet alanlarıyla ilgili bilgi talep edebilirler.

Hükümetdışı otorite (Information Commissioner) aracılığıyla mümkün

Sırbistan

Bulunmakta.

Bilgiye Erişim Kanunu (2004)

Evet. Yerli ve yabancı özel ve tüzel kişiler.

-

Slovakya

Bulunmakta

Bilgiye Serbest Erişim Kanunu

Evet. Gerçek ve Tüzel kişiler

-

Singapur

Bulunmamakta. Bununla birlikte uygulamada bilgi talepleri

e-posta yoluyla iletilebiliyor.

İkamet izni olan yabancılar da  e-posta ile başvurabiliyor.

-

Srilanka

Bulunmakta. “Freedom of Information”(2003)

Hayır. Yabancılar için herhangi bir düzenleme yok.

-

Suriye

Bulunmamakta

Hayır

Suriye Nüfus İdaresi, Suriye’de yaşayan yabancılarla ilgili olarak sadece doğum, ölüm, evlenme ve boşanma gibi hususlara ilişkin bilgileri kayda geçirmekte ve talep halinde bu konularda bilgilendirmektedir. Sadece gerçek kişiler bu haktan yararlanabilmekte.

Suudi Arabistan

Bulunmamakta

Hayır

Yabancı gerçek/ tüzel kişiler yerel makamlardan bir Suudi vatandaşı aracılığıyla bilgi alabiliyor.

Tacikistan

Bulunmakta

a)Bilgi Hakkında Kanun

b)Enformatizasyon Hakkında Kanun

c)Bilgi Koruma Hakkında Kanun

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler

(İdari Erkin bilgi edinme hakkı konusunda şeffaf olmadığı söylenebilir)

-

Tanzanya

Bulunmamakta

Hayır

Gerçek kişiler ilgili makama doğrudan, tüzel kişiler ise “Tanzanian Investment Center” a başvuruyor.

Tunus

-

-

-

Türkmenistan

Bulunmamakta

Hayır(Uygulamada, verilen dilekçe 3 gün içinde işleme konulması gerekmektedir. Ancak, uygulamada aksaklıklar var.)

-

Uganda

Bulunmamakta

Hayır

Yabancı özel/tüzel yerel makamlardan bilgi edinme hakkına sahipler

Uruguay

Bulunmakta

Evet. Gerçek ve tüzel kişiler

Kişi, neden bilgi talep ettiğini açıklamak zorunda

Ukrayna

Bulunmakta. Bilgi Edinme Kanunu

Evet

-

Vietnam

Bulunmamakta

Hayır. (Ancak, gerçek ve tüzel kişiler, devlet kurumlarınca gerçekleştirilen somut işlemler hakkında, yönetmelikler uyarınca, bilgi talep edebilmekteler)

-

Venezuela

Bulunmamakta. Bununla birlikte Anayasa’nın 58. maddesi benzeri bir hak tanımakta, ancak uygulamada mümkün olmamaktadır.

Hayır

-

Yunanistan

Bilgi edinmeyle ilgili farklı düzenlemeler bulunmakta. 2690 sayılı “İdari İşlemler Kanunu” ve “Anayasa’nın 5A maddesi”, bunların önemli olanları.

Evet. Yerli-Yabancı ve “mütekabiliyet ilkesi” şeklinde sınırlama bulunmamakta.

- Yabancı gerçek ve tüzel kişilerin resmi ikamet/kuruluş izni sahibi olması gerekir.

 

             Yürürlük

             MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

             Yürütme

             MADDE 7 – (1) Bu Tebliği Dışişleri Bakanı yürütür.