21 Mayıs 2008 ÇARŞAMBA

Resmî Gazete

Sayı : 26882

GENELGE

             Başbakanlıktan:

             Konu: Uluslararası İlişkilerin

                          Yürütülmesi ve Koordinasyonu.

 

GENELGE

2008/9

 

             Ülkemizin diğer devletlerle ve uluslararası kuruluşlarla olan diplomatik ilişkilerinin daha önceki dönemlerle kıyaslanamayacak ölçüde yoğunlaşması ve çeşitlenmesine paralel olarak akdettiğimiz uluslararası antlaşmaların sayısında önemli bir artış meydana gelmiştir. Bu çerçevede devletlerin birbirleri ile olan ilişkilerinin ortak zeminlerde ahde vefa ve iyi niyet prensiplerine göre yürütülmesinde temel araç olan uluslararası antlaşmalar ulusal hukukta etkilediği alanların kapsamı bakımından her zamankinden daha da büyük önem kazanmıştır.

             Bilindiği üzere, ülkemizin uluslararası ilişkilerinin yürütülmesi ve koordinasyonu 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanun ile 5/5/1969 tarihli ve 1173 sayılı Kanun tarafından düzenlenerek, yabancı devletler ve uluslararası kuruluşlarla temas ve müzakerelerin Dışişleri Bakanlığı eliyle ilgili bakanlıklarla işbirliği yapılmak suretiyle yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Mezkur  kanunlara göre yabancı devletler ve uluslararası kuruluşlarla akdedilecek antlaşmalar da diğer bakanlıklarla işbirliği dahilinde yine Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılır.

             Son zamanlarda uluslararası temas, müzakere ve antlaşmaların yapılmasıyla ilgili olarak bakanlıklar arasında uygulama farklılıklarının ortaya çıktığı gözlemlenmektedir. Bu durum antlaşmaların onay süreçlerinin bir an önce tamamlanarak yürürlüğe konulmalarında gecikmelere neden olmaktadır. Antlaşmaların yapılması ve sonuçlandırılmasında yeknesaklık sağlanması, halihazırdaki  uygulama farklılıklarının giderilmesi amacıyla aşağıda belirtilen hususlara titizlikle uyulması gerekmektedir.

             1. Uluslararası antlaşmaların metinlerinin resmileştirilmesine yönelik müzakerelere katılım, bunların parafe edilmesi, imzalanması veya nota teatisine konu teşkil etmesi veyahut bu antlaşmalara katılma bildirilerinin yapılması için Türkiye Cumhuriyeti’nin temsilcilerinin tayini ve bu temsilcilerin yetkilerinin tespiti, kanunun ayrıca düzenleme öngördüğü haller dışında Bakanlar Kurulu Kararıyla olur. Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararlarına ilişkin taslakları hazırlamak ve Başbakanlığa sunmak münhasıran Dışişleri Bakanlığı’nın görevidir. Bu itibarla, bu kararnamelerin muhtevası ve çıkarılması hususunda diğer bakanlık ve kuruluşlar tarafından gelecek teklifler Dışişleri Bakanlığı’na yapılacaktır.

             2. Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Dışişleri Bakanı’nın uluslararası antlaşmaların müzakeresi ve akdiyle ilgili işlemleri yapabilmeleri için kararname çıkarılmasına gerek bulunmamaktadır. Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Dışişleri Bakanı’nın dışındaki kişiler, kanunların ayrıca düzenleme öngördüğü haller saklı kalmak üzere, antlaşmaların müzakeresi ve akdiyle ilgili işlemleri yapabilmeleri için Bakanlar Kurulu tarafından müzakere veya imza yetki belgesi ile yetkilendirilecektir. Bunun için antlaşmanın konusu belirtilerek Bakanlar Kurulu’ndan yetki talebinde bulunulacaktır.                                                                                                   

             3. Bir uluslararası antlaşmayı müzakere etmek ve imzalamak için heyet başkanı olarak Dışişleri Bakanlığı mensupları dışında bir kişinin yetkilendirilmesi halinde, müzakere edilen belge imzalanmadan evvel; Anayasa ve kanunlara uygunluğu, uluslararası antlaşma niteliği taşıyıp taşımadığı hususlarında olumlu görüşü alınmak üzere Dışişleri Bakanlığı’na gönderilecektir.

             4. İmza yetkileri konusundaki Bakanlar Kurulu kararlarına ilişkin tekliflerin, kararnamenin istihsaline imkan verecek bir süre öncesinde Başbakanlığa iletilmesi gerektiğinden, teklifler yapılırken bu hususa dikkat edilecek, yurt dışına yapılan seyahatlere ilişkin kararname eki heyet listelerinde mümkün olduğunca değişiklik talep edilmeyecek ve heyette olup da görevini vekaleten yürüten görevliler için vekalet belgesi gönderilecektir.

             5. Zorunlu nedenlerden dolayı kararname tekliflerinin ziyaret veya toplantı tarihlerinden sonra yapılması gerektiğinde; seyahat veya toplantı sırasında herhangi bir antlaşma imzalanıp imzalanmadığı mutlaka belirtilecektir.

             6. Uluslararası antlaşmaların metinlerinin resmileştirilmesine yönelik müzakerelere katılım ve bunların imzalanması için çıkarılan yetki Kararnamesi eki heyet listesi ile antlaşma eki heyet listesinin birbiri ile uyumlu olması gerekmektedir. Bu itibarla, antlaşma eki heyet listesinin yetki Kararnamesi ile belirlenen temsilcilerden oluşması zorunludur.

             7. Uluslararası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunmasına dair kanun taslakları ile bu antlaşmaların onaylanmasına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı taslaklarını hazırlamak görevi Dışişleri Bakanlığı’nca yerine getirilir. Bu itibarla, onaya tabi olacak bütün antlaşmalar; gerekli belgelerin hazırlanmasını teminen mümkün olan en kısa sürede Dışişleri Bakanlığı’na iletilecektir. Ayrıca, antlaşmalarda dayanak olarak atıf yapılan taraf olduğumuz çerçeve antlaşmalara ilişkin onay kararnamelerinin suretleri de Başbakanlığa sunulmak üzere, Dışişleri Bakanlığı’na gönderilecektir.

             8. Uluslararası uygulama uyarınca sadece belirli dillerde yapılması gereken antlaşmalar dışındaki bütün antlaşmaların asıl nüshalarından birinin Türkçe olması esastır. Bu gibi zorunlu hallerde, onay süreci için antlaşmaların mühürlü ve paraflı Türkçe çevirileri de Dışişleri Bakanlığı’na iletilecektir.

             9. Akdedilmesi öngörülen antlaşmaların Türkçe ve yabancı dilde hazırlanan taslak metinlerinin birbiriyle uyumlu olup olmadığının kontrolü ve zorunlu durumlarda yalnızca yabancı dilde hazırlanan antlaşmaların Türkçe tercümesi, antlaşmaları akdedecek kurum veya kuruluş tarafından gerçekleştirilecektir.

             10.Antlaşmaların;

             a) Türk tarafında kalacak metinlerinin başlık ve imza hanesinde öncelikle Türk tarafının ismine (Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti) yer verilecek ve taraflar için başlık, metin ve imza hanelerinde aynı ibare kullanılacaktır,         

             b) Türkçe metninde yer verilen kısaltmaların yazılmasında, dilimize yerleşmiş olan (NATO, OECD, IMF vb.) yabancı dildeki kısaltmalar dışında, Türkçe kelimeler esas alınacaktır,

             c) Türkçe metninde, hangi dilde hazırlandığına ilişkin nihai hükümler bölümünde Türkçe ibaresine öncelik verilecektir,

             d) Türkçe metni ile diğer dillerdeki metin veya metinleri şekil ve içerik açısından birbiriyle uyumlu olacaktır,

             e) Türkçe metninde madde numaralandırılmasında teselsüle dikkat edilecek, anlatım ve yazım bozuklukları bulunmayacaktır,

             f) Heyet listesindeki temsilciler ile yabancı heyette yer alan temsilcilerin isim ve sıfatları tam ve doğru olarak yazılacaktır,

             g) İmza hanesine taraflar adına antlaşmayı imzalayacak yetkili temsilcilerin isim ve sıfatları tam ve doğru olarak yazılacaktır,

             h) Eklerinin tüm sayfaları tarafların antlaşmayı imzalamaya yetkili temsilcilerince parafe edilecektir,

             i) Yapıldığı yer ve tarih belirtilecektir,

             11. Uygun bulma kanunu çıkarılması gereken antlaşmaların gerekçelerinde; antlaşmanın sadece yapılış amacı, önemi ve içeriği hakkında genel mahiyetteki bilgilere yer verilecektir.

             12. Dışişleri Bakanlığı’na yazılı olarak gönderilecek antlaşma ve gerekçe metinleri aynı zamanda disket/CD yoluyla ve Word formatında da gönderilecektir.

             13. Türkiye Cumhuriyeti adına yapılmış veya yapılacak antlaşmaların resmi sicilini tutmak Dışişleri Bakanlığı’nın görevidir. Bu nedenle, Türkiye Cumhuriyeti adına yapılan bütün antlaşmaların asıl nüshaları Dışişleri Bakanlığı’na gönderilecektir.

             24/6/1969 tarihli ve 87-30/4592, 6/8/1985 tarihli ve 1985/13 sayılı genelgeler yürürlükten kaldırılmıştır.

             Bilgilerini ve gereğini rica ederim.

 

                                                                                                                                              Recep Tayyip ERDOĞAN

                                                                                                                                                          Başbakan